Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 13:1

Τότε λέγει προς αυτόν: «Εσείς καθαρίζετε το εξωτερικό του ποτηρίου». Και ταλανίζει αυτούς και τους νομικούς. Έπειτα λέγει: «Τίποτε δεν είναι κρυπτό»· και το, «Μη φοβηθείτε από εκείνους που σκοτώνουν το σώμα»· και το, «Όχι πέντε στρουθία»· και, «Όποιος βλασφημήσει εις το Πνεύμα». Προσέρχεται κάποιος για να μοιραστεί την κληρονομιά με τον αδελφό του. Έπειτα ο πλούσιος που συλλογιζόταν· περί των αποθηκών. Παραινεί να μη μεριμνούν για την τροφή. Ομιλεί περί ελεημοσύνης, και περί του κυρίου που διακονεί τους δούλους του, και περί του πιστού δούλου, και περί εκείνου που γνωρίζει το θέλημα του Κυρίου του και δεν το πράττει. Και, «Πυρ ήλθα», λέγει, «να βάλω». Έλεγε δε και για εκείνους που εξετάζουν την όψη του ουρανού. Και το: «Εάν πηγαίνεις με τον αντίδικό σου στον άρχοντα». Έπειτα τους Γαλιλαίους που θανατώθηκαν από τον Πιλάτο, και εκείνους που καταπλακώθηκαν από τον πύργο.

Κεφάλαιο Γ΄. ΛΟΥΚΑΣ. Εκείνον ακριβώς τον καιρό παρουσιάστηκαν κάποιοι, οι οποίοι του ανέφεραν για τους Γαλιλαίους, των οποίων το αίμα ο Πιλάτος ανέμειξε με τις θυσίες τους. Και αποκρινόμενος ο Ιησούς τούς είπε: Νομίζετε ότι αυτοί οι Γαλιλαίοι υπήρξαν περισσότερο αμαρτωλοί από όλους τους Γαλιλαίους, επειδή έπαθαν τέτοια;

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΓ'. <Αναγγέλλοντάς του για τους Γαλιλαίους, κ.λπ.> (A f. 188, C f. 156, D f. 53) Φαίνεται ότι οι Γαλιλαίοι κατά τους χρόνους του Πιλάτου είχαν στασιάσει, ακολουθώντας τις διδασκαλίες του Ιούδα του Γαλιλαίου, τον οποίο και ο Λουκάς μνημόνευσε στις Πράξεις των Αποστόλων. Η διδασκαλία του Ιούδα, όπως κατέδειξε και ο Ιώσηπος στα τελευταία μέρη της Ιουδαϊκής Αρχαιολογίας, εξέπεμπε μεγάλη εντύπωση σθένους στο όνομα της ευσέβειας.

«Ζητείτε δε τη βασιλεία του Θεού και όλα αυτά θα σας προστεθούν». 〈λδ〉. Αντί για το «ο Πατέρας σας», είχε «ο Πατέρας». 〈λε〉. Αντί για το «στη δεύτερη ή στην τρίτη φυλακή», είχε «στην εσπερινή φυλακή». 〈λστ〉. «Θα έλθει ο κύριος του δούλου εκείνου και θα τον διχοτομήσει και θα ορίσει το μερίδιό του μαζί με τους απίστους». 〈λζ〉. «Μήπως σε σύρει στον κριτή και ο κριτής σε παραδώσει στον πράκτορα». 〈λη〉. Είχε περικοπεί το τμήμα από το «ήλθαν κάποιοι και του ανήγγειλαν για τους Γαλιλαίους, των οποίων το αίμα ανέμειξε ο Πιλάτος με τις θυσίες τους» έως εκεί που λέει για τους δεκαοκτώ που πέθαναν στον πύργο του Σιλωάμ, και το «εάν δεν μετανοήσετε» και 〈τα εξής〉 έως την παραβολή της συκιάς, για την οποία ο γεωργός είπε ότι «θα σκάψω και θα βάλω κοπριά και, εάν δεν κάνει καρπό, κόψε την». 〈λθ〉. «Αυτήν δε, που είναι θυγατέρα του Αβραάμ, την οποία έδεσε ο Σατανάς». 〈μ〉. Περιαπέκοψε πάλι το «τότε θα δείτε τον Αβραάμ και τον Ισαάκ και τον Ιακώβ και όλους τους προφήτες στη βασιλεία του Θεού»· και αντί αυτού έθεσε «όταν δείτε όλους τους δικαίους στη βασιλεία του Θεού, και εσάς να εκβάλλεστε» —έθεσε δε το «να κρατείστε»— «έξω», «εκεί θα είναι ο κλαυθμός και ο τριγμός των οδόντων». 〈μα〉.

Είχε περικοπεί το τμήμα από το «παρουσιάστηκαν μερικοί που του ανήγγειλαν για τους Γαλιλαίους, των οποίων το αίμα ανέμειξε ο Πιλάτος με τις θυσίες τους» μέχρι εκεί που λέει για τους δεκαοκτώ που πέθαναν στον πύργο του Σιλωάμ, καθώς και το «εάν δεν μετανοήσετε» και [τα εξής] μέχρι την παραβολή της συκιάς, για την οποία είπε ο γεωργός ότι «σκάβω και βάζω κοπριά και εάν δεν κάνει καρπό, κόψε την». [Έλεγχος 38]. Την αφαίρεση όλων αυτών την έκανε ο ιερόσυλος, κρύβοντας την αλήθεια από τον ίδιο του τον εαυτό, επειδή ο Κύριος είχε συμφωνήσει με τον Πιλάτο που δίκασε ορθά τους ανθρώπους αυτούς και ότι δικαίως πέθαναν οι άνθρωποι στον Σιλωάμ, επειδή ήταν αμαρτωλοί και τιμωρήθηκαν κατ' αυτόν τον τρόπο από τον Θεό. Όταν όμως κάποιοι παραποιούν τα βασιλικά προστάγματα, τα αντίγραφα που προσκομίζονται από τα αρχεία και διατηρούνται με ασφάλεια ελέγχουν τους άφρονες. Έτσι και το Ευαγγέλιο, το οποίο προσκομίζεται από τον βασιλικό οίκο, δηλαδή την αγία Εκκλησία του Θεού, ελέγχει τα ποντίκια που καταστρέφουν τα καλά ενδύματα. [Σχόλιο 39]. «Αυτήν δε, που είναι θυγατέρα του Αβραάμ, την οποία έδεσε ο Σατανάς». [Έλεγχος 39]. Εάν ο Κύριος, με την έλευσή Του, φροντίζει τη θυγατέρα του Αβραάμ, τότε ο Αβραάμ δεν είναι ξένος προς Αυτόν. Διότι ομολογεί ότι εκείνος Του υπήρξε ευάρεστος, δείχνοντας ευσπλαχνία στη θυγατέρα του. [Σχόλιο 40]. Περικόπτει πάλι το «τότε θα δείτε τον Αβραάμ και τον Ισαάκ και τον Ιακώβ και όλους τους προφήτες στη βασιλεία του Θεού».

Διότι, εάν τιμωρούσε και θανάτωνε αμέσως μετά τη διάπραξη των αμαρτημάτων, πώς θα σωζόταν ο Παύλος, πώς δε ο Πέτρος, οι κορυφαίοι διδάσκαλοι της οικουμένης; Πώς θα καρπωνόταν ο Δαβίδ τη σωτηρία που προέκυψε από τη μετάνοια; Πώς οι Γαλάτες; Πώς και τόσοι άλλοι; Για τον λόγο αυτόν, ούτε απαιτεί από όλους τιμωρία εδώ, αλλά από μερικούς μόνο, ούτε από όλους εκεί, αλλά άλλον μεν τιμωρεί εδώ, άλλον δε εκεί, ώστε και τους πλέον αναίσθητους να αφυπνίσει μέσω εκείνων που τιμωρεί, και να τους κάνει να προσδοκούν τα μέλλοντα (τη μέλλουσα κρίση) μέσω εκείνων που δεν τιμωρεί. Ή μήπως δεν βλέπεις πολλούς να τιμωρούνται εδώ, όπως εκείνους που καταπλακώθηκαν από τον πύργο, όπως εκείνους των οποίων το αίμα ο Πιλάτος ανέμειξε με τις θυσίες τους, όπως όσους μεταξύ των Κορινθίων πέθαναν με πρόωρο θάνατο επειδή συμμετείχαν αναξίως στα μυστήρια, όπως τον Φαραώ, όπως όσους από τους Ιουδαίους κατασφάχτηκαν από τους βαρβάρους, και όπως πολλούς άλλους, και τότε και τώρα και στο διηνεκές; Υπάρχουν όμως και άλλοι, οι οποίοι αν και αμάρτησαν πολύ, απήλθαν από τη ζωή χωρίς να τιμωρηθούν εδώ· όπως ο πλούσιος στην ιστορία του Λαζάρου, και όπως πολλοί άλλοι.

Εάν, όμως, κάποιος από εκείνους που γνωρίζουν καλά ισχυριζόταν ότι όσοι τιμωρούνται αδικούνται (επειδή θα μπορούσαν να είχαν μετανοήσει), εμείς θα απαντούσαμε το εξής: ότι, εάν ο Θεός προγνώριζε ότι θα μετανοήσουν, δεν θα τους τιμωρούσε. Διότι, εάν εκείνους που γνωρίζει ότι παραμένουν αδιόρθωτοι ωστόσο τους αφήνει στη ζωή, πολύ περισσότερο θα άφηνε στην παρούσα ζωή εκείνους που γνώριζε ότι θα ωφεληθούν από τη μακροθυμία Του, ώστε να αξιοποιήσουν την προθεσμία για μετάνοια. Τώρα, όμως, με το να τους παίρνει πρόωρα από τη ζωή, και για εκείνους καθιστά ελαφρύτερη την εκεί καταδίκη, και τούτους εδώ τους κάνει πιο συνετούς μέσω των τιμωριών εκείνων. Και για ποιον λόγο δεν το κάνει αυτό σε όλους τους πονηρούς; Ώστε όσοι παραμένουν στη ζωή, με τον φόβο και τις τιμωρίες των άλλων, να γίνουν πιο συνετοί, και, αφού επαινέσουν τη μακροθυμία του Θεού και σεβαστούν την επιείκειά Του, να απομακρυνθούν από την πονηρία. Αλλά δεν κάνουν τίποτα από αυτά, λέει κάποιος. Επομένως, δεν ευθύνεται πλέον ο Θεός, αλλά η δική τους ραθυμία, εφόσον δεν θέλησαν να χρησιμοποιήσουν τόσα φάρμακα για τη δική τους σωτηρία. Και για να μάθεις ότι γι' αυτόν τον λόγο ενεργεί έτσι, πρόσεξε: Ανέμειξε κάποτε ο Πιλάτος το αίμα των Γαλιλαίων με τις θυσίες τους, και κάποιοι προσήλθαν και ανήγγειλαν στον Χριστό αυτό ακριβώς το γεγονός· και Εκείνος λέει: «Μήπως νομίζετε ότι εκείνοι οι Γαλιλαίοι ήταν οι μόνοι αμαρτωλοί; Όχι, σας λέω· αλλά, εάν δεν μετανοήσετε, και εσείς παρομοίως θα χαθείτε».

Διότι, εάν τιμωρούσε και εξόντωνε αμέσως τη στιγμή των αμαρτημάτων, πώς θα σωζόταν ο Παύλος; Πώς δε ο Πέτρος, οι κορυφαίοι διδάσκαλοι της οικουμένης; Πώς ο Δαβίδ θα καρπωνόταν τη σωτηρία από τη μετάνοια; Πώς οι Γαλάτες; Πώς τόσοι άλλοι; Για αυτόν ακριβώς τον λόγο δεν απαιτεί από όλους τιμωρία εδώ, αλλά από όλους μερικούς· ούτε πάλι εκεί τους πάντες, αλλά άλλον μεν τιμωρεί εδώ, άλλον δε εκεί, ώστε και τους πλέον αναίσθητους να αφυπνίσει μέσω εκείνων που τιμωρεί, και να τους κάνει να αναμένουν τα μέλλοντα μέσω εκείνων που δεν τιμωρεί. Ή δεν βλέπεις πολλούς να τιμωρούνται εδώ, όπως εκείνους που καταπλακώθηκαν από τον πύργο· όπως εκείνους των οποίων το αίμα ανέμειξε ο Πιλάτος με τις θυσίες· όπως εκείνους στην Κόρινθο που πέθαναν με πρόωρο θάνατο επειδή μετείχαν αναξίως στα μυστήρια· όπως τον λαό των Ιουδαίων που κατασφάχθηκε από τους βαρβάρους· όπως πολλούς άλλους και τότε και τώρα συνεχώς; Αλλά και άλλοι, που αμάρτησαν πολύ, απήλθαν από τη ζωή χωρίς να τιμωρηθούν εδώ, όπως ο πλούσιος στην παραβολή του Λαζάρου, και όπως πολλοί άλλοι. Αυτά δε τα πράττει, αφενός για να αφυπνίσει όσους δεν πιστεύουν στα μέλλοντα, και αφετέρου για να κάνει τους πιστούς πιο πρόθυμους και τους ράθυμους πιο επιμελείς. Διότι ο Θεός είναι δίκαιος κριτής, και ισχυρός, και μακρόθυμος, και δεν επιφέρει την οργή Του κάθε μέρα. Εάν όμως εμείς χρησιμοποιήσουμε τη μακροθυμία Του ως αφορμή για ραθυμία, θα έρθει καιρός που δεν θα δείξει πλέον ούτε την παραμικρή μακροθυμία, αλλά θα επιβάλει αμέσως την τιμωρία.

Διότι, όταν τον πλησίασαν εκείνοι που του ανήγγειλαν τον θάνατο αυτών που καταπλακώθηκαν από τον πύργο και τη μανία του Πιλάτου, την οποία επέδειξε απέναντι στους νεκρούς, αναμειγνύοντας το αίμα τους με τις θυσίες τους, τι λέει; «Νομίζετε ότι αυτοί οι Γαλιλαίοι υπήρξαν πιο αμαρτωλοί από όλους τους Γαλιλαίους, επειδή υπέστησαν τέτοια πράγματα; Όχι, σας λέω, αλλά εάν δεν μετανοήσετε, όλοι με τον ίδιο τρόπο θα χαθείτε. Ή εκείνοι οι δεκαοκτώ, πάνω στους οποίους έπεσε ο πύργος στον Σιλωάμ και τους σκότωσε, νομίζετε ότι αυτοί στάθηκαν περισσότερο ένοχοι από όλους τους κατοίκους της Ιερουσαλήμ; Όχι, σας λέω, αλλά εάν δεν μετανοήσετε, όλοι παρομοίως θα χαθείτε». Αυτή είναι η αιτία της αναβολής. Γι' αυτόν τον λόγο, δεν συνηθίζει να τιμωρεί όλους μαζί όσους είναι άξιοι των ίδιων ποινών, ώστε αυτοί που απομένουν να γίνουν καλύτεροι από τις συμφορές εκείνων. Και αυτά μεν ας θεωρηθούν από εμάς λυμένα με αυτόν τον τρόπο. Εσύ όμως ίσως αναζητάς και τα όσα προβάλλονται τώρα, τα οποία είναι πολύ πιο δυσεπίλυτα από αυτά.

Ολόκληρη η Παλαιά Διαθήκη δεν γνωρίζει άλλο όριο, εκτός από εκείνο που τίθεται εκ προθέσεως για την παράβαση της αμαρτίας («την ώρα που θα φάτε, θα πεθάνετε»). Αν όμως το ευαγγέλιο κηρύττει κάποιο όριο, δεν μπορώ να το πω. Ένα μόνο ακρότατο όριο γνωρίζω από τα λόγια του Χριστού: διότι, όταν ρωτήθηκε από τους Φαρισαίους σχετικά με κάποιους Γαλιλαίους, των οποίων το αίμα ο Πιλάτος ανέμειξε με τις θυσίες τους, και για εκείνους που τους σκότωσε ο πύργος στον Σιλωάμ όταν έπεσε, εάν ήταν οι πιο αμαρτωλοί από όλους, είπε: «όχι», και προσθέτει όχι μόνο το «εάν δεν μετανοήσετε» και τα εξής, αλλά και με το παράδειγμα της συκιάς καθορίζει το όριο λέγοντας: «κόψε την· γιατί να αχρηστεύει και τον τόπο;» Παρομοίως και ο θείος απόστολος προσθέτει για όσους συμμετέχουν αναξίως στα άχραντα μυστήρια, όπως εγώ, ορίζοντας: «για τον λόγο αυτόν ανάμεσά σας υπάρχουν πολλοί ασθενείς και άρρωστοι, και πεθαίνουν αρκετοί».

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΓ'. Περί των Γαλιλαίων και εκείνων στον Σιλωάμ. Περί της συκιάς που δεν έδωσε καρπό. Περί της γυναίκας που είχε πνεύμα ασθενείας. Περί της παραβολής του κόκκου του σιναπιού και της ζύμης. Περί εκείνου που ρώτησε αν είναι λίγοι αυτοί που σώζονται. Περί εκείνων που μίλησαν στον Ιησού για τον Ηρώδη. «Ήταν παρόντες μερικοί εκείνον τον καιρό, οι οποίοι του ανέφεραν για τους Γαλιλαίους, των οποίων το αίμα ο Πιλάτος ανέμειξε με τις θυσίες τους. Και αποκρινόμενος ο Ιησούς τούς είπε: Νομίζετε ότι αυτοί οι Γαλιλαίοι στάθηκαν πιο αμαρτωλοί από όλους τους Γαλιλαίους, επειδή έπαθαν τέτοια πράγματα; Όχι, σας λέω, αλλά εάν δεν μετανοήσετε, όλοι με τον ίδιο τρόπο θα χαθείτε.»