Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 13:24

Αργότερα έρχονται και οι υπόλοιπες παρθένες, λέγοντας: Κύριε, Κύριε, άνοιξέ μας. Εκείνος δε αποκρινόμενος είπε: Αλήθεια σας λέω, δεν σας γνωρίζω. ΛΟΥΚΑΣ. Αγωνιστείτε να εισέλθετε διά της στενής πύλης, διότι πολλοί, σας λέω, θα ζητήσουν να εισέλθουν και δεν θα μπορέσουν. Από τη στιγμή που θα εγερθεί ο οικοδεσπότης και θα κλειδώσει τη θύρα, και εσείς αρχίσετε να στέκεστε έξω και να κρούετε τη θύρα, λέγοντας: Κύριε, Κύριε, άνοιξέ μας· εκείνος αποκρινόμενος θα σας πει: Δεν σας γνωρίζω από πού είστε. ΠΡΟΣ ΚΟΡ. Β΄. Ιδού τώρα καιρός ευπρόσδεκτος, ιδού τώρα ημέρα σωτηρίας· χωρίς να δίνουμε σε κανέναν απολύτως καμία αφορμή προσκόμματος, για να μην κατακριθεί η διακονία, αλλά στα πάντα συνιστώντας τους εαυτούς μας ως διάκονοι του Θεού. ΠΡΟΣ ΓΑΛ. Επομένως, λοιπόν, όσο έχουμε καιρό, ας εργαζόμαστε το αγαθό προς όλους.

Ύστερα δε έρχονται και οι υπόλοιπες παρθένες λέγοντας: Κύριε, Κύριε, άνοιξέ μας. Εκείνος όμως αποκριθείς τους είπε: Αληθινά σας λέω, δεν σας γνωρίζω. Γρηγορείτε λοιπόν, διότι δεν γνωρίζετε την ημέρα ούτε την ώρα.» Γι' αυτό, γνωρίζοντας ότι η παραγγελία σχετικά με την ίδια κρίση, που επαναλαμβάνεται πολλές φορές, αγγίζει εντονότερα και γίνεται περισσότερο πιστευτή, θα παραθέσω και όσα έχουν ειπωθεί σε άλλο σημείο με το ίδιο νόημα. Λέει δε ο ίδιος ο Κύριος: «Πολλοί θα ζητήσουν να εισέλθουν και δεν θα μπορέσουν. Από τη στιγμή που θα εισέλθει ο οικοδεσπότης και κλείσει τη θύρα, και αρχίσετε να λέτε, Κύριε, Κύριε, άνοιξέ μας, τότε αποκριθείς θα πει: Δεν γνωρίζω από πού είστε. Γι' αυτό σας λέω, να είστε έτοιμοι, διότι την ώρα που δεν το περιμένετε, ο Υιός του ανθρώπου έρχεται»· και σε πολλά άλλα μέρη λέει παρόμοια. Εάν δε πρέπει να καλέσουμε ως μάρτυρα και τον Απόστολο, ας τον ακούσουμε να μνημονεύει τον προφήτη που λέει: «Σε καιρό δεκτό σε εισάκουσα, και σε ημέρα σωτηρίας σε βοήθησα»· προσθέτοντας δε από τον εαυτό του: «Ιδού τώρα καιρός ευπρόσδεκτος, ιδού τώρα ημέρα σωτηρίας»· και πάλι: «Άρα λοιπόν, όσο έχουμε καιρό, ας εργαζόμαστε το αγαθό προς όλους, μάλιστα δε προς τους οικείους της πίστεως.»

«Εκείνος δε τους είπε: Αγωνίζεσθε να εισέλθετε διά της στενής πύλης, κ.λπ.» (A f. 195 b, B f. 135, D f. 55) Φαίνεται κάπως ότι η απάντηση βρίσκεται εκτός του σκοπού εκείνου που έθεσε το ερώτημα. Διότι αυτός μεν ζητούσε να μάθει αν εκείνοι που σώζονται είναι λίγοι· Εκείνος δε του εξηγούσε την οδό μέσω της οποίας μπορεί κάποιος να δικαιωθεί, λέγοντας: «Αγωνίζεσθε να εισέλθετε διά της στενής πύλης». Τι λέμε λοιπόν ως προς αυτό; Αποτελούσε συνήθεια του Σωτήρα των πάντων Χριστού να απαντά σε όσους τον ρωτούσαν, όχι πάντοτε σύμφωνα με αυτό που εκείνοι επιθυμούσαν, αλλά αποβλέποντας στο χρήσιμο και αναγκαίο για τους ακροατές. Και το έπραττε αυτό μάλιστα όταν κάποιος ζητούσε να μάθει κάτι από εκείνα που είναι περιττά και ανώφελα. Διότι ποια ανάγκη υπήρχε να ερευνά από περιέργεια αν τελικά είναι πολλοί ή λίγοι αυτοί που σώζονται;

Αυτά είναι τα βήματα εκείνης της ολέθριας οδού, την οποία πολλοί βαδίζουν, γι' αυτό και θα βρουν το ανάλογο κατάλυμα. Αντί για την τρυφή την πείνα, αντί για τη μέθη τη δίψα, αντί για την ανάπαυση την οδύνη, αντί για το γέλιο τον οδυρμό, αντί για την κιθάρα τον κλαυθμό, αντί για την πολυσαρκία το σκουλήκι, αντί για την αμεριμνησία τη λογοδοσία, αντί για τους χορούς τη συνύπαρξη με τους δαίμονες, αντί για τις περιέργειες, τις γοητείες και τα λοιπά πονηρά επιτηδεύματα το εξώτερο σκότος, τη γέεννα του πυρός και τα παρόμοια με αυτά, τα οποία αποτελούν τις βοσκές του θανάτου. Εκεί ποιμαίνει τα δικά του πρόβατα και τους δικούς του μαθητές και φίλους, αυτούς που βαδίζουν την πλατιά και ευρύχωρη οδό, σύμφωνα με τον λόγο του Προφήτη, διότι λέει: σαν πρόβατα κλείστηκαν στον άδη, ο θάνατος θα τους ποιμάνει. Εμείς όμως, αγαπητοί αδελφοί, απομακρυνόμενοι από εκείνη την ολέθρια οδό, ας ακούσουμε τον Κύριο που λέει: αγωνίζεστε να εισέλθετε διά της στενής πύλης, διότι σας λέω ότι πολλοί θα ζητήσουν να εισέλθουν και δεν θα τα καταφέρουν. Και πολλά άλλα παρόμοια διακηρύσσουν ο Κύριος και όλοι οι θεοφόροι.

Αυτά είναι τα βήματα εκείνης της σκληρής οδού, την οποία πολλοί βαδίζουν, γι' αυτό και θα βρουν το κατάλληλο κατάλυμα. Αντί για την καλοπέραση την πείνα, αντί για τη μέθη τη δίψα, αντί για την ανάπαυση την οδύνη, αντί για το γέλιο τον οδυρμό, αντί για την κιθάρα τον κλαυθμό, αντί για την πολυσαρκία το σκουλήκι, αντί για την αμεριμνησία τη διχόνοια, αντί για τους χορούς τη συμβίωση με τους δαίμονες, αντί για τις περιέργειες και τις μαγγανείες και τα υπόλοιπα πονηρά επιτηδεύματα το εξώτερο σκότος, τη γέεννα του πυρός και τα παρόμοια με αυτά, τα οποία είναι τα βοσκοτόπια του θανάτου, όπου ποιμαίνει τα δικά του πρόβατα και τους δικούς του μαθητές και φίλους, εκείνους που βαδίζουν την πλατιά και ευρύχωρη οδό, σύμφωνα με τον λόγο του Προφήτη, ο οποίος λέει: σαν πρόβατα τοποθετήθηκαν στον άδη, ο θάνατος θα τους ποιμάνει. Εμείς όμως, αγαπητοί αδελφοί, απομακρυνόμενοι από εκείνη τη σκληρή οδό, ας ακούσουμε τον Κύριο που λέει: αγωνίζεστε να εισέλθετε διά της στενής πύλης, διότι σας λέω ότι πολλοί θα ζητήσουν να εισέλθουν και δεν θα τα καταφέρουν. Και πολλά άλλα παρόμοια με αυτά διακηρύσσουν ο Κύριος και όλοι οι θεοφόροι.

Αλλ' όσον αφορά τη σωματική γέννηση, το παιδί που γεννιέται φθάνει στην ανδρική ηλικία ακολουθώντας κάποια αναγκαιότητα και σύμφωνα με τον νόμο της φύσης· διότι έτσι διέταξε η πρόνοια του Θεού να ολοκληρώνεται η σωματική ηλικία, με τον όρο της ανάγκης και όχι με την ελεύθερη επιλογή της θέλησης. Στην περίπτωση όμως της άνωθεν πνευματικής γέννησης, δεν όρισε την ίδια ακολουθία, αλλά εναπόθεσε τον πόνο, τον αγώνα και τον δρόμο με πολλή υπομονή στην αυτεξούσια προαίρεση του ανθρώπου, σύμφωνα με όσα είπε ο Κύριος: αγωνίζεσθε να εισέλθετε από τη στενή θύρα. Και πάλι: βιάζεσθε, διότι οι βιασταί αρπάζουν τη βασιλεία των ουρανών. Και, εκείνος που θα υπομείνει μέχρι τέλους, αυτός θα σωθεί· και, με την υπομονή σας αποκτήστε τις ψυχές σας.

«Αγωνιστείτε να εισέλθετε από τη στενή πύλη»· και πάλι: «Να βιάζετε τον εαυτό σας· διότι οι βιαστές αρπάζουν τη βασιλεία των ουρανών»· και: «Εκείνος που θα υπομείνει μέχρι τέλους, αυτός θα σωθεί»· και: «Με την υπομονή σας να αποκτήσετε τις ψυχές σας»· και ο απόστολος επίσης λέει: «Με υπομονή ας τρέχουμε τον αγώνα που βρίσκεται μπροστά μας»· και: «Έτσι», λέει, «να τρέχετε, για να κατακτήσετε το έπαθλο»· και πάλι: «Ως διάκονοι του Θεού με πολλή υπομονή» και τα εξής. Για τον λόγο αυτόν προτρέπει να τρέχουμε και παραγγέλλει να επιδιδόμαστε με ένταση στους αγώνες, επειδή η δωρεά της χάριτος μετριέται ανάλογα με τους κόπους εκείνου που τη δέχεται. Διότι την αιώνια ζωή και την ανείπωτη χαρά στους ουρανούς τα δωρίζει η χάρη του Πνεύματος, την αξιοσύνη όμως του να δεχτεί κανείς τα δώρα και να απολαύσει τη χάρη, την παρέχει ο διά της πίστεως έρωτας για τους πνευματικούς κόπους. Όταν δε ενωθούν το έργο της δικαιοσύνης και η χάρη του Πνεύματος, την ψυχή στην οποία ενώθηκαν τη γεμίζουν από κοινού με μακάρια ζωή· εάν όμως χωριστούν μεταξύ τους, δεν προσφέρουν κανένα κέρδος στην ψυχή. Διότι η μεν χάρη του Θεού δεν έχει από τη φύση της την ιδιότητα να επιφοιτά σε ψυχές που αποφεύγουν τη σωτηρία, η δε δύναμη της ανθρώπινης αρετής δεν αρκεί από μόνη της για να ανυψώσει σε αυτό το είδος της ζωής τις ψυχές που στερούνται τη χάρη.

Ερώτηση. Και πώς θα συμφωνήσει το «προσεύχεστε να μην εισέλθετε σε πειρασμό», με το «αγωνιστείτε να εισέλθετε διά της στενής πύλης»; Και πάλι, το «μη φοβηθείτε από αυτούς που σκοτώνουν το σώμα», και το «εκείνος που θα χάσει την ψυχή του εξαιτίας μου, θα τη βρει»; Πώς λοιπόν παντού ο Κύριος μας προτρέπει προς τους πειρασμούς, ενώ εδώ μας πρόσταξε «προσεύχεστε να μην εισέλθετε σε αυτούς»; Διότι ποια αρετή αποκτάται χωρίς θλίψη και πειρασμό; Ή ποιος πειρασμός είναι μεγαλύτερος από το να χάσει κάποιος τον εαυτό του, στον οποίο μας πρόσταξε να εισέλθουμε εξαιτίας του; Διότι, λέει, «όποιος δεν σηκώσει τον σταυρό του και δεν με ακολουθήσει, δεν μου είναι άξιος». Πώς λοιπόν, ενώ σε όλη τη διδασκαλία του πρόσταξε να εισερχόμαστε στους πειρασμούς, εδώ έδωσε εντολή να προσευχόμαστε να μην εισέλθουμε; Διότι, λέει, «μέσα από πολλές θλίψεις πρέπει να εισέλθετε στη βασιλεία των ουρανών», και «στον κόσμο θα έχετε θλίψη», και «με την υπομονή σας σε αυτές θα σώσετε τις ψυχές σας».

Αλλά στη μεν σωματική γέννηση, κατά συνέπεια κάποιας αναγκαιότητας και σύμφωνα με τον νόμο της φύσης, το παιδί που γεννιέται φτάνει στην ώριμη ανδρική ηλικία, καθώς η Πρόνοια έχει ορίσει να ολοκληρώνεται η σωματική ηλικία με όρους αναγκαιότητας και όχι με την προαίρεση της θέλησης. Σχετικά όμως με την άνωθεν εκ του Πνεύματος γέννηση, δεν όρισε αυτή τη διαδικασία, αλλά έθεσε κόπο, αγώνα και πορεία με πολλή υπομονή για την αυτεξούσια προαίρεση του ανθρώπου, σύμφωνα με αυτό που ειπώθηκε από τον Κύριο: «Αγωνίζεσθε να εισέλθετε από τη στενή πύλη»· και πάλι: «Να ασκείτε βία, γιατί οι βιαστές αρπάζουν τη βασιλεία των ουρανών», και «Εκείνος που θα υπομείνει ως το τέλος, αυτός θα σωθεί»· και «Με την υπομονή σας να κερδίσετε τις ψυχές σας»· και ο Απόστολος: «Με υπομονή ας τρέχουμε τον αγώνα που βρίσκεται μπροστά μας»· και «Έτσι», λέει, «να τρέχετε, για να φτάσετε στο τέρμα»· και πάλι: «Ως διάκονοι του Θεού με πολλή υπομονή» και τα εξής.

Ομοίως, στο να είναι κανείς ελεήμων, χρηστός, εύσπλαχνος, αγαθός, ας συνηθίζει τον εαυτό του με όση δύναμη διαθέτει, όπως λέει ο Κύριος: «γίνεσθε αγαθοί και χρηστοί, καθώς και ο Πατέρας σας ο επουράνιος είναι οικτίρμων», και πάλι λέει: «εάν με αγαπάτε, τηρήστε τις εντολές μου», και πάλι: «να βιάζετε τον εαυτό σας, διότι οι βιαστές αρπάζουν τη βασιλεία των ουρανών» και: «αγωνίζεσθε να εισέλθετε από τη στενή θύρα». Πάνω από όλα, ας έχει την ταπείνωση του Κυρίου, την πολιτεία, την πραότητα και την αναστροφή Του ως υπόδειγμα σε μια παντοτινή και αλησμόνητη μνήμη. Ας προσκαρτερεί στις προσευχές, δεόμενος διαρκώς και πιστεύοντας, ώστε να έλθει ο Κύριος και να ενοικήσει μέσα του και να τον καταρτίσει και να τον δυναμώσει στην τήρηση όλων των εντολών Του, και ώστε ο ίδιος ο Κύριος να γίνει κατοικητήριο της ψυχής, και έτσι όσα τώρα κάνει με βία ενώ η καρδιά του δυσκολεύεται να υπακούσει, κάποτε να τα πράξει εκούσια, συνηθίζοντας τον εαυτό του διαπαντός στο αγαθό και μνημονεύοντας πάντοτε τον Κύριο και προσδοκώντας Τον με πολλή αγάπη.

Επομένως, όσοι λένε ότι αγαπούν τον Κύριο σε αυτό ακριβώς φανερώνονται, στο να υπομένουν κάθε θλίψη που τους έρχεται όχι μόνο με γενναιότητα, αλλά και με προθυμία, χάρη στην ελπίδα που τρέφουν σε Αυτόν. ΙΗʹ. Πρέπει πρώτα αυτός που έχει προσέλθει στον Χριστό, να ελκύει τον εαυτό του προς το αγαθό έστω και με τη βία, όταν η καρδιά μας δεν το θέλει. Διότι «βιάζεται», λέει ο αψευδής Κύριος, «η βασιλεία των ουρανών, και οι βιαστές την αρπάζουν»· και πάλι να αγωνίζεται να εισέλθει από τη στενή πύλη. Πρέπει λοιπόν, όπως ειπώθηκε, να ωθούμε τους εαυτούς μας προς την αρετή ακόμα και παρά τη θέλησή μας· προς την αγάπη, όταν δεν έχουμε αγάπη, προς την πραότητα, όταν την στερούμαστε, στο να έχουμε καρδιά συμπονετική και φιλάνθρωπη, στο να ανεχόμαστε την ατιμία και την περιφρόνηση, και να υπομένουμε όταν μας εξουθενώνουν· ακόμη κι αν δεν έχουμε αποκτήσει αυτή την έξη προς την προσευχή, ούτε έχουμε αποκτήσει την προσευχή του Πνεύματος. Αν ο Θεός δει να αγωνιζόμαστε έτσι, και να ελκύουμε τους εαυτούς μας προς το αγαθό αναγκαστικά, παρόλο που η καρδιά μας αντιδρά, δίνει αληθινή προσευχή, δίνει σπλάχνα οικτιρμών, υπομονή, μακροθυμία, και με μία λέξη μας γεμίζει με όλους τους καρπούς του Πνεύματος. Εάν όμως κάποιος στερείται και των άλλων αρετών, και τυχόν βιάζει τον εαυτό του μόνο ως προς την προσευχή, ώστε να αποκτήσει το χάρισμα της προσευχής, αλλά όχι προς την πραότητα, την ταπεινοφροσύνη και την αγάπη, και προς όλο το ευγενές γένος των αρετών.

Ομοίως, στο να είναι κανείς ελεήμων, χρηστός, εύσπλαχνος, αγαθός, ας συνηθίζει τον εαυτό του με όση δύναμη διαθέτει, ακόμη και με βία, όπως λέει ο Κύριος: «γίνεσθε αγαθοί και χρηστοί, όπως ο ουράνιος Πατέρας σας», και πάλι: «γίνεσθε οικτίρμονες, όπως και ο Πατέρας σας που είναι στους ουρανούς είναι οικτίρμων», και πάλι λέει: «εάν με αγαπάτε, να τηρήσετε τις εντολές μου», και πάλι: «βιάζεσθε, διότι οι βιαστές αρπάζουν τη βασιλεία των ουρανών», και το: «αγωνίζεσθε να εισέλθετε από τη στενή πύλη». Ας έχει πάντοτε μπροστά στα μάτια του την ταπείνωση, την πολιτεία και την αναστροφή του Κυρίου, σαν υπόδειγμα με αλησμόνητη μνήμη, και ας βιάζει τον εαυτό του με όση δύναμη έχει για να τα μιμείται. Ας προσκαρτερεί στις προσευχές, δεόμενος διαρκώς και πιστεύοντας, ώστε να έλθει ο Κύριος να κατοικήσει μέσα του και να τον καταρτίσει και να τον δυναμώσει σε όλες τις εντολές Του, και ώστε ο ίδιος ο Κύριος να γίνει κατοικητήριο της ψυχής.

Επειδή, λοιπόν, η βασιλεία των ουρανών κερδίζεται με βία και οι βιαστές την αρπάζουν, και διαφορετικά δεν είναι δυνατόν στους πιστούς να εισέλθουν σε αυτήν, παρά μόνο διά μέσου της στενής πύλης των πειρασμών και των θλίψεων, δικαίως ο θείος λόγος μάς παραγγέλλει: «Αγωνίζεσθε, λέει, να εισέλθετε διά της στενής πύλης», και πάλι: «Με την υπομονή σας να αποκτήσετε τις ψυχές σας», και: «Πρέπει μέσα από πολλές θλίψεις να εισέλθετε στη βασιλεία των ουρανών.» Διότι εκείνος που μοιράζει τα υπάρχοντά του σε όσους έχουν ανάγκη και αναχωρεί από τον κόσμο και τα πράγματά του με την ελπίδα της ανταμοιβής, φέρει τη συνείδησή του με πολλή ικανοποίηση και κάποιες φορές χάνει την ανταμοιβή του εξαιτίας της κενοδοξίας. Εκείνος όμως που, αφού δώσει τα πάντα στους φτωχούς, υπομένει τις λύπες με ευχαριστία ψυχής και δείχνει εγκαρτέρηση στα δεινά, αισθάνεται μεν κάθε πικρία και οδυνηρούς πόνους, διατηρεί όμως τον λογισμό του ασύλητο και τώρα, και στο μέλλον θα έχει μεγάλη την ανταπόδοση, εφόσον μιμήθηκε τα πάθη του Χριστού και υπέμεινε για Εκείνον σε ημέρες δοκιμασίας από πειρασμούς και θλίψεις.

Εκείνος δε τους είπε: Αγωνίζεστε να εισέλθετε διά της στενής πύλης, διότι πολλοί, σας λέγω, θα ζητήσουν να εισέλθουν και δεν θα μπορέσουν. Από τη στιγμή που θα σηκωθεί ο οικοδεσπότης και θα κλείσει τη θύρα, και εσείς αρχίσετε να στέκεστε έξω και να κρούετε τη θύρα, λέγοντας: Κύριε, Κύριε, άνοιξέ μας, και εκείνος αποκριθείς θα σας πει: Δεν σας γνωρίζω από πού είστε· τότε θα αρχίσετε να λέτε: