Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 13:7

Ας αναζητούμε τον εμπαθή και ας τον επαναφέρουμε στην τάξη, και ας χαιρόμαστε με όσους επιστρέφουν και ας τους αναμειγνύουμε με το πλήρωμα αυτών που ζουν ορθά. Σε τέτοιο βαθμό δε αρμόζει στον ιερέα να ασκεί τη φιλανθρωπία αντί για την αυστηρότητα, ώστε, ακόμη κι αν ο Δεσπότης προστάζει να αποκοπεί κάποιος ως άχρηστο φυτό, αυτός, ως καλλιεργητής, πρέπει να ζητά ευσπλαχνία και αναβολή. Διότι αυτό το νόημα μας παρουσιάζει η διήγηση για την άκαρπη συκιά, την οποία, ενώ ο Κύριος ήθελε να την κόψει εξαιτίας της ακαρπίας, ο γεωργός Τον ικετεύει και ζητά αναβολή και παράταση, προσφέροντάς Του χρηστές ελπίδες μέσω της δικής του φροντίδας. Μην κόβεις, λοιπόν, βιαστικά, εσύ που οφείλεις να εμποδίζεις την αποκοπή που επιφέρει ο Κύριος, ούτε να καταδικάζεις γρήγορα την αχρηστία κάποιου, αλλά κατέβαλλε κόπο για τη φροντίδα του. Σκάβε με τους ελέγχους, να τον θερμαίνεις, όπως με την κοπριά, με τις παρακλήσεις, πότιζέ τον με τη ροή των διδασκαλιών, περίφραξέ τον με τα προφυλακτικά παραγγέλματα σαν με οχύρωμα. Δικό σου έργο ας είναι η ικεσία, και του Κριτή η δίκη.

Του Χρυσοστόμου 36. Κάποιος είχε μια συκιά στο αμπέλι του, και ήρθε ζητώντας καρπό σε αυτήν, και δεν βρήκε. Απόκριση. Η Γραφή συνηθίζει να ονομάζει συκιά την ψυχή που ζει μέσα στις αμαρτίες· αμπέλι την Εκκλησία των πιστών· και αμπελουργούς τους αγγέλους. Επειδή λοιπόν ζουν μέσα στην Εκκλησία ανάξια της πίστεως, δεν ονομάζονται αμπέλι, αλλά συκιά. Έχοντας φυτευτεί σε αυτήν από νεαρή ηλικία, όπως είναι φυσικό, διά του βαπτίσματος, και μεταβάλλοντας τον τρόπο της ζωής τους μέχρι τα γηρατειά· εύλογα ο μακρόθυμος Θεός λέει στον αμπελουργό, δηλαδή στον άγγελο της Εκκλησίας: «Ιδού, τρία χρόνια έρχομαι ζητώντας καρπό στη συκιά, και δεν βρίσκω. Κόψε την· για ποιο λόγο να αχρηστεύει και τη γη;»

Εκείνος δε λέει: «Κύριε, άφησέ την και τούτο το έτος, έως ότου σκάψω γύρω της και βάλω κοπριά». Τρία λοιπόν είναι τα έτη στους ανθρώπους, κατά τα οποία έρχεται ο Θεός ζητώντας καρπό: οι τρεις ηλικιακές βαθμίδες του ανθρώπου, δηλαδή ως παιδιά, ως νέοι και ως πρεσβύτεροι.

Ερώτηση ΞΑ΄. Εάν κάποιος ούτε να εργάζεται μπορεί, ούτε τους ψαλμούς θέλει να μάθει, τι πρέπει να γίνει με αυτόν; Απόκριση. Καθώς ο Κύριος είπε σε παραβολή για την άκαρπη συκιά: «Κόψε την, για ποιο λόγο να αχρηστεύει και τη γη;», είναι μεν αναγκαίο να του επιδείξουμε κάθε φροντίδα· εάν όμως δεν τη δέχεται, πρέπει να τηρηθεί και για αυτόν ό,τι έχει προσταχθεί για εκείνον που επιμένει στην αμαρτία. Διότι και αυτός που μένει αδρανής ως προς το καλό καταδικάζεται μαζί με τον διάβολο και τους αγγέλους του.

Τώρα δε θα σας αναγγείλω τι θα κάνω στο αμπέλι μου. Είναι ίδιον της φιλανθρωπίας του Θεού το να μην επιφέρει τις τιμωρίες σιωπηλά, αλλά να τις προκηρύσσει μέσω των απειλών, προτρέποντας σε μετάνοια όσους έχουν αμαρτήσει· όπως ακριβώς έπραξε στους Νινευίτες διά του Ιωνά. Και στον Ισραήλ που είχε αμαρτήσει δεν επέφερε σιωπηλά τον αφανισμό, αλλά, παρακινώντας τον θεράποντά Του σε ικεσία υπέρ του λαού, τον προκήρυσσε, λέγοντας: «Και τώρα άφησέ με, και θα εξαλείψω τον λαό αυτόν». — Κάτι παραπλήσιο δε έχουμε διδαχθεί και στο Ευαγγέλιο σχετικά με την παραβολή της συκιάς, καθώς ο κύριός της έλεγε στον γεωργό: «Ιδού, τρία χρόνια έρχομαι στη συκιά ζητώντας καρπό σε αυτήν, και δεν βρίσκω. Κόψε την».

Γιατί να αχρηστεύει και τη γη; Και το έλεγε αυτό, παρακινώντας αφενός τον γεωργό στη φροντίδα της, και διεγείροντας αφετέρου την άκαρπη ψυχή στο να αποδώσει τους καρπούς που της αναλογούν. Αυτό δε που λέμε, μπορεί κανείς να το βρει σαφέστερο στον Ιερεμία: Διότι, ιδού, λέγει, όπως είναι ο πηλός του κεραμέα, έτσι είστε και εσείς στα χέρια μου, οίκε του Ισραήλ, λέγει ο Κύριος.

Αυτό είναι φρόνημα δούλων με πνευματική ευαισθησία. Τέτοια είναι η μετάνοια όσων έχουν περιπλακεί σε αμαρτίες· το να επικρατήσει το πένθος και η κατήφεια σε κάθε ηλικία, και σε αυτούς που έχουν συναίσθηση και σε αυτούς που δεν έχουν, στους πρώτους από ελεύθερη προαίρεση και στους δεύτερους από ανάγκη. Γι' αυτό ο Θεός, βλέποντάς τους να έχουν ταπεινωθεί τόσο πολύ, ώστε να καταδικάσουν παγγενεί τους εαυτούς τους σε ταλαιπωρία που ξεπερνά τις δυνάμεις τους, σπλαχνίστηκε τον πόνο τους, απέσυρε την τιμωρία και δώρισε τη χαρά σε εκείνους που πένθησαν με συναίσθηση. Διότι είναι ίδιον της φιλανθρωπίας του Θεού το να μην επιφέρει τις τιμωρίες σιωπηλά, αλλά να τις προαναγγέλλει, προσκαλώντας σε μετάνοια αυτούς που έχουν αμαρτήσει μέσω των απειλών Του· διότι έτσι ακριβώς έπραξε και σε αυτούς μέσω του Ιωνά. Ακόμη και στον Ισραήλ που είχε αμαρτήσει, δεν επέφερε σιωπηλά τον αφανισμό, αλλά παρακινώντας τον θεράποντά Του να μεσιτεύσει υπέρ του λαού, τον προανήγγειλε λέγοντας: «Άφησέ με, και θα εξαλείψω τον λαό αυτόν». Κάτι παρόμοιο έχουμε διδαχθεί και στο Ευαγγέλιο σχετικά με την παραβολή της συκιάς, όταν ο κύριός της έλεγε στον γεωργό: «Ιδού, τρία έτη έρχομαι στη συκιά, ζητώντας καρπό σε αυτήν, και δεν βρίσκω· κόψε την».

Γιατί να αχρηστεύει και τη γη; Επομένως, για πότε αναβάλλουμε τη μετάνοια; Δεν θα ανανήψουμε; Δεν θα επαναφέρουμε τους εαυτούς μας από τον κατά συνήθεια βίο στην ακρίβεια του Ευαγγελίου; Δεν θα φέρουμε προ των οφθαλμών μας την ημέρα του Κυρίου, τη φοβερή εκείνη και επιφανή, κατά την οποία αυτούς μεν που πλησιάζουν στα δεξιά του Κυρίου διά των πράξεών τους θα τους υποδεχθεί η βασιλεία των ουρανών, ενώ εκείνους που έχουν απωθηθεί προς τα αριστερά εξαιτίας της απουσίας των αγαθών έργων, θα τους κατακρύψει η γέεννα του πυρός και το αιώνιο σκότος;

Δεν είναι δυνατόν να προσφέρεις δώρα στον Θεό, εάν έχεις λυπήσει τον αδελφό σου. Διότι λέει: Εάν προσφέρεις το δώρο σου στο θυσιαστήριο, και εκεί θυμηθείς ότι ο αδελφός σου έχει κάτι εναντίον σου, πήγαινε πρώτα, συμφιλιώσου με τον αδελφό σου, και τότε έλα και πρόσφερε το δώρο σου. Να θυμάσαι τον τελώνη Ζακχαίο, ο οποίος, έχοντας προθυμοποιηθεί να αποδώσει στο τετραπλάσιο οτιδήποτε απέσπασε με συκοφαντία, μοίρασε έτσι τα μισά από τα χρήματα που του απέμειναν στους φτωχούς. Διότι γνώριζε ότι επιθυμεί να υποδεχθεί τον Χριστό, και ότι ο Χριστός δεν πρόκειται διαφορετικά να αποδεχθεί τις δωρεές προς τους φτωχούς, εάν δεν επανορθωθούν οι πλεονεξίες εις βάρος των αδικηθέντων. Και έτσι ο Κύριος αποδέχθηκε την ορθή στάση του Ζακχαίου και είπε: Σήμερα ήρθε η σωτηρία σε αυτόν τον οίκο. Και αυτά μεν απευθύνονται προς εκείνους που κάνουν ελεημοσύνες, αλλά δεν φροντίζουν για την απόδοση του δικαίου. Προς εκείνον όμως που προφυλάσσεται μεν από το να αδικεί, αλλά αμελεί να ελεεί, λέμε ότι κάθε δέντρο που δεν κάνει καρπό κόβεται και ρίχνεται στη φωτιά, και ποτέ ένα τέτοιο δέντρο δεν θα είναι αρεστό στον επουράνιο γεωργό, ο οποίος λέει ότι ήλθε ζητώντας καρπό στη συκιά και δεν βρήκε, και ο οποίος προστάζει να κοπεί, ώστε να μην καταλαμβάνει άσκοπα τον τόπο.

Ερώτηση ΣΤ΄. Εάν η απείθεια συνίσταται στο να πράξει κανείς κάτι από τα απαγορευμένα ή και στο να παραλείψει κάτι από τα εγκεκριμένα. Απόκριση. Αυτό το κρίμα βεβαιώνοντας με μεγαλύτερη σφοδρότητα ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, για την αναίρεση αφενός της προηγούμενης πλάνης, και για τον στηριγμό των δικών μας καρδιών στην υγιαίνουσα πίστη, ευδόκησε να μας διδάξει τον φόβο των κρίσεων, όχι μόνο με λόγια, αλλά και με παραδείγματα· επειδή τα ίδια τα γεγονότα δημιουργούν βαθύτερα την πληροφορία της αλήθειας. Και πρώτα λέει: «Εάν δεν περισσεύσει η δικαιοσύνη σας περισσότερο από των Γραμματέων και των Φαρισαίων, δεν θα εισέλθετε στη βασιλεία των ουρανών». Και μετά από όλη την περικοπή της διδασκαλίας Του, επέφερε την απόφαση με ένα παράδειγμα, λέγοντας: «Καθένας που ακούει αυτούς τους λόγους μου και δεν τους εφαρμόζει, θα παρομοιαστεί με άνθρωπο μωρό, ο οποίος οικοδόμησε το σπίτι του πάνω στην άμμο, και κατέβηκε η βροχή και ήλθαν οι ποταμοί και φύσηξαν οι άνεμοι και προσέκρουσαν στο σπίτι εκείνο, και έπεσε, και η πτώση του ήταν μεγάλη»· και πάλι: «Κάποιος είχε μια συκιά φυτεμένη στο αμπέλι του, και ήλθε ζητώντας καρπό από αυτήν, και δεν βρήκε. Και λέει προς τον αμπελουργό: Ιδού, τρία χρόνια έρχομαι ζητώντας καρπό από αυτήν, και δεν βρίσκω· κόψε την· για ποιον λόγο να αχρηστεύει και τη γη;».

Διότι οπωσδήποτε θα το αποκόψει, και σαν άχρηστο συρφετό θα το παραδώσει για να καταναλωθεί από τη φωτιά· διότι αυτή είναι η καταδίκη των άκαρπων. Όπως νομίζω συμβαίνει και με τη συκιά που παρατίθεται με τη μορφή παραβολής, για την οποία ο κύριος του κτήματος λέει στον γεωργό: «Κόψε την, γιατί να αχρηστεύει και τη γη;» Έτσι και εδώ νομίζω ότι ο Θεός και Πατέρας των πάντων αποκόπτει το ξερό και άγονο πλήθος των κλημάτων, το οποίο βρίσκεται προσκολλημένο στη νοητή άμπελο χωρίς κανένα όφελος. Νομίζω δε εγώ, ότι ο φροντιστής των ψυχών μας, δηλαδή ο Θεός, θέλει να δείξει μέσω αυτής της παραβολής, ποια και πόση βλάβη υφίσταται η ψυχή που έχει αποκοπεί από την κοινωνία μαζί Του. Διότι θα οδηγηθεί στο μηδέν και θα είναι άχρηστη για κάθε αγαθοεργία, ενώ αναμφίβολα θα παραδοθεί σε τιμωρία, και θα γίνει τροφή του παμφάγου πυρός. Γι' αυτό ακριβώς και μέσω του προφήτη Ιεζεκιήλ, ερμηνεύοντας αυτό το ίδιο πράγμα με μεγάλη σαφήνεια, έλεγε: «Υιέ ανθρώπου, σε τι διαφέρει το ξύλο της αμπέλου από όλα τα ξύλα που βρίσκονται ανάμεσα στα δέντρα του δάσους; Μήπως θα πάρουν από αυτό ξύλο για να κατασκευάσουν κάποιο έργο; Ή για να κρεμάσουν πάνω του οποιοδήποτε σκεύος; Τα κλαδιά από το ετήσιο κλάδεμά του τα αναλώνει το πυρ και εξαφανίζονται εντελώς· μήπως θα είναι χρήσιμο για καμία εργασία;»

Το ότι, βέβαια, αρμόζει να κόβονται τα άκαρπα δέντρα, το δίδαξε και ο ίδιος ο Σωτήρας, όταν διέταξε να κοπεί η συκιά που δεν είχε καρπό, ως σύμβολο της Συναγωγής των Ιουδαίων: «Γιατί, λέει, να αχρηστεύει και τη γη;». Επειδή, λοιπόν, βρέθηκε άκαρπος ο Ισραήλ, λέει, εύλογα θα έπρεπε να κοπεί· διότι δεν πρόκειται να αποδώσει καρπό. Αλλά και αν ακόμη συμβεί αυτό, λέει, θα καταστρέψω τα γεννήματά τους. Και αυτά είναι τα επιθυμήματα της κοιλιάς τους.

Και βγήκε και ζητούσε καρπό σε αυτήν, και δεν βρήκε. Είπε τότε προς τον αμπελουργό: Ιδού, τρία χρόνια έρχομαι ζητώντας καρπό και δεν βρίσκω. Κόψε την· γιατί να αχρηστεύει και τη γη; Εκείνος δε αποκρίθηκε και του λέει: Κύριε, άφησέ την και αυτό το έτος, για να σκάψω γύρω της και να βάλω κοπριά. Και αν δεν δώσει καρπό, τότε στο μέλλον θα την κόψεις.

Ας μην καταφέρουμε λοιπόν ούτε εμείς αιφνίδιο πλήγμα (διότι δεν είναι ασφαλές), αλλά, αφού τους συνετίσουμε με τον φόβο, ας τους νικήσουμε με τη φιλανθρωπία και ας τους καταστήσουμε υπόχρεους ευλαβείας, βασανίζοντάς τους περισσότερο με τον έλεγχο της συνείδησης παρά με την οργή. Ας μην ξεράνουμε τη συκιά που δύναται ακόμη να καρποφορήσει, ας μην την καταδικάσουμε ως άχρηστη και ότι καταλαμβάνει άσκοπα τον τόπο, εκείνην που ενδεχομένως θα θεραπεύσει η φροντίδα και η επιμέλεια ενός επιδέξιου γεωργού.

Έχεις κανόνα ιατρείας. Είσαι μαθητής του Χριστού, του πράου και φιλανθρώπου, ο οποίος εβάσταξε τις ασθένειές μας. Και αν την πρώτη φορά αντισταθεί, δείξε μακροθυμία· και αν τη δεύτερη, μην απελπιστείς· υπάρχει ακόμη καιρός για θεραπεία· και αν την τρίτη, γίνε φιλάνθρωπος γεωργός· δεήσου ακόμη στον Δεσπότη να μην εκκόψει, ούτε να αποστραφεί την άκαρπη και ανώφελη συκιά, αλλά να την επαναφέρει, και να τη θεραπεύσει, και να βάλει ολόγυρά της κοπριά, δηλαδή την επανόρθωση μέσω της εξομολογήσεως, της δημόσιας ντροπής και της πιο ταπεινωτικής διαγωγής.

Και να επιχειρήσουν να καταγράψουν γραπτώς τις αναγκαίες παραγγελίες γι' αυτούς. Ας ακούσουμε σε ορισμένες περιπτώσεις τη θεία φωνή να λέει: «Κόψε την, για ποιο λόγο να αχρηστεύει τη γη;» Και: «Βγάλτε τον πονηρό από ανάμεσά σας». Και: «Μην προσεύχεσαι για τον λαό αυτόν». Το ίδιο και στην περίπτωση του Σαούλ. Όλα αυτά είναι αναγκαίο να τα γνωρίζει ο ποιμένας, δηλαδή σε ποιους, πώς και πότε πρέπει να εφαρμόζονται. Διότι τίποτα δεν είναι πιο αληθινό από τον Θεό. Αν κάποιος, όταν ελέγχεται κατ' ιδίαν, δεν αισθάνεται ντροπή, αυτός μετέτρεψε και τον έλεγχο ενώπιον του πλήθους σε αφορμή αναίδειας, απορρίπτοντας εκούσια τη δική του σωτηρία.

Ωδή ενάτη. Μη με θρηνείς, μητέρα. Χριστέ, μη με αποκόψεις μάταια σαν άκαρπο κλήμα και σαν συκιά που αχρηστεύει τη γη, αλλά δώσε μου χρόνο μετανοίας· ίσως φέρω καρπό. Ειδάλλως, στο μέλλον θα με αποκόψεις πικρά και θα με παραδώσεις, αλίμονο, στο άσβεστο πυρ.

ΚΑΝΟΝΑΣ Γ' Σε αυτούς όμως που δεν έπαθαν απολύτως τίποτα τέτοιο, ούτε έδειξαν κάποιον καρπό πίστεως, αλλά αυτομόλησαν προς την κακία, προδομένοι από δειλία και φόβο, και τώρα έρχονται σε μετάνοια, είναι αναγκαίο και ταιριαστό να παραθέσουμε την παραβολή της άκαρπης συκιάς, όπως λέει ο Κύριος. «Κάποιος είχε φυτεμένη μια συκιά στο αμπέλι του, και ήρθε ζητώντας καρπό από αυτήν και δεν βρήκε. Είπε λοιπόν προς τον αμπελουργό, ιδού τρία χρόνια έρχομαι ζητώντας καρπό από αυτήν τη συκιά και δεν βρίσκω, κόψε την, για να μην αχρηστεύει και τη γη. Εκείνος όμως αποκριθείς του λέει, Κύριε, άφησέ την και αυτήν τη χρονιά, μέχρι να σκάψω γύρω της και να βάλω κοπριά, και αν μεν κάνει καρπό έχει καλώς· αλλιώς, στο μέλλον θα την κόψεις». Την οποία αν έχουν μπροστά στα μάτια τους, και δείξουν καρπό άξιο της μετάνοιας στο διάστημα ενός τόσο μεγάλου χρόνου, θα ωφεληθούν περισσότερο.

Ολόκληρη η Παλαιά Διαθήκη δεν γνωρίζει άλλο όριο, εκτός από εκείνο που τίθεται εκ προθέσεως για την παράβαση της αμαρτίας («την ώρα που θα φάτε, θα πεθάνετε»). Αν όμως το ευαγγέλιο κηρύττει κάποιο όριο, δεν μπορώ να το πω. Ένα μόνο ακρότατο όριο γνωρίζω από τα λόγια του Χριστού: διότι, όταν ρωτήθηκε από τους Φαρισαίους σχετικά με κάποιους Γαλιλαίους, των οποίων το αίμα ο Πιλάτος ανέμειξε με τις θυσίες τους, και για εκείνους που τους σκότωσε ο πύργος στον Σιλωάμ όταν έπεσε, εάν ήταν οι πιο αμαρτωλοί από όλους, είπε: «όχι», και προσθέτει όχι μόνο το «εάν δεν μετανοήσετε» και τα εξής, αλλά και με το παράδειγμα της συκιάς καθορίζει το όριο λέγοντας: «κόψε την· γιατί να αχρηστεύει και τον τόπο;» Παρομοίως και ο θείος απόστολος προσθέτει για όσους συμμετέχουν αναξίως στα άχραντα μυστήρια, όπως εγώ, ορίζοντας: «για τον λόγο αυτόν ανάμεσά σας υπάρχουν πολλοί ασθενείς και άρρωστοι, και πεθαίνουν αρκετοί».

Κάποτε και ο Παύλος έριχνε στα δεσμά τους Χριστιανούς, αλλά, επειδή σήκωσε αργότερα ο ίδιος αλυσίδες για τον Χριστό, συγχωρήθηκαν τα εγκλήματά του. Λιθοβολούσε τον Στέφανο, αλλά, επειδή λιθοβολήθηκε και ο ίδιος, εξάλειψε το σφάλμα του. Γνωρίζοντας αυτά και ο Μωυσής (διότι ήταν άνθρωπος και γνώριζε την ανθρώπινη φύση), διέταξε να προσφέρεται ως θυσία ο μόσχος υπέρ του ιερέα, ο οποίος οπωσδήποτε είχε αμαρτήσει και είχε ανάγκη καθαρμού. Και ό,τι ακριβώς ήταν τότε ο σαρκικός μόσχος, αυτό είναι τώρα η άυλη μετάνοια και η αναίμακτη δέηση. Σε τέτοιο βαθμό λοιπόν πρέπει ο ιερέας να ασκεί τη φιλανθρωπία, ώστε, ακόμη κι αν ο Δεσπότης διατάξει να αποκοπεί κάποιος ως άχρηστο φυτό, ο ίδιος ως καλλιεργητής πρέπει να ζητάει ευσπλαχνία και αναβολή. Διότι αυτό ακριβώς το νόημα μας παρουσιάζει η διήγηση του Ευαγγελίου για την άκαρπη συκιά.

Αυτά και τα παρόμοια με αυτά είναι γνωρίσματα και του αληθινού χριστιανού. Διότι μη νομίσεις, δέσποτα, ότι τα όσα ελέχθησαν ισχύουν μόνο για τον μοναχό, και όχι εξίσου σε όλα και για τον λαϊκό (αν και για τον μοναχό ισχύουν σε πιο έντονο βαθμό), εκτός από την αγαμία και την ακτημοσύνη, για τα οποία ο κοσμικός δεν κατακρίνεται. Όμως και εδώ υπάρχουν καιροί εγκράτειας και κανόνες αυτάρκειας. Διότι, λέγει, εφόσον έχουμε τροφές και σκεπάσματα, θα αρκεστούμε σε αυτά, ενώ εκείνοι που θέλουν να πλουτίσουν πέφτουν στο αναπόδραστο βάραθρο. Και πάλι: ώστε και εκείνοι που έχουν γυναίκες να είναι σαν να μην έχουν. Ιδού, δέσποτά μου, με ανάγκασες να σου αναγγείλω το δικαίωμα του Θεού. Ας σπεύσουμε και οι δύο να σωθούμε. Αρκετός είναι για εμάς ο παρελθών χρόνος του βίου για να κατεργαστούμε το θέλημα της σάρκας. Τώρα, λέγει ο Απόστολος, είναι καιρός ευπρόσδεκτος, τώρα είναι ημέρα σωτηρίας. Ιδού, ο αγαθός Θεός περιμένει έως την εσχάτη αναπνοή τον καρπό μας. Ας μην πει: κόψε το, γιατί να αχρηστεύει και τη γη; Ας μην κλείσει την πόρτα εναντίον μας και δεν υπάρχει πλέον άνοιγμα. Ας μην μας πάρει ο διάβολος στο μέρος του, για να συγκολαζόμαστε αιώνια. Ας μην αρπαγούμε ξαφνικά. Πόσες φορές δώσαμε υποσχέσεις ότι, εάν γλιτώσουμε από την ασθένεια ή από αυτόν τον κίνδυνο ή από αυτήν τη θλίψη, θα ζήσουμε ενάρετα, θα υπηρετήσουμε τον Θεό γνησίως, και έπειτα πάλι ξεχάσαμε τις συμφωνίες; Έως πότε θα μας ανέχεται; Έως πότε θα μας αφήνει; Είναι απόλυτη ανάγκη πάντως, ύστερα από λίγο, να αναχωρήσουμε από τα εδώ.

Αυτό ας είναι για εμάς νουθεσία για όλα όσα συμβαίνουν καθημερινά. Διότι, ας μην θεωρούμε ως αφορμή για απόλυτη αμεριμνησία το γεγονός ότι, ενώ κάποιοι περιπίπτουν σε συμφορές, εμείς παραμένουμε απείραστοι, πιστεύοντας ότι παραμένουμε απείραστοι επειδή είμαστε δίκαιοι, αλλά αντίθετα μάλλον να διδασκόμαστε ότι εκείνοι τιμωρούνται για αυτόν τον λόγο, ώστε εμείς να γίνουμε καλύτεροι, ειδάλλως θα πάθουμε τα χειρότερα. «Έλεγε δε αυτή την παραβολή: Κάποιος είχε μια συκιά φυτεμένη στο αμπέλι του, και ήρθε ζητώντας καρπό σε αυτήν, αλλά δεν βρήκε. Είπε τότε προς τον αμπελουργό: Ιδού, τρία χρόνια έρχομαι ζητώντας καρπό σε αυτή την συκιά, και δεν βρίσκω. Κόψε την, για ποιο λόγο να αχρηστεύει και τη γη; Εκείνος δε αποκριθείς του λέει: Κύριε, άφησέ την και αυτή τη χρονιά, μέχρι να σκάψω γύρω της και να βάλω κοπριά, και αν μεν κάνει καρπό έχει καλώς· ειδάλλως, στο μέλλον θα την κόψεις.» Ακολούθως εισάγει αυτή την παραβολή· διότι, επειδή είπε ότι Εάν δεν μετανοήσετε, θα απολεστείτε, εύλογα επισυνάπτει αυτή την παραβολή. Η συκιά λοιπόν είναι η γενιά των Ιουδαίων, που βγάζει μόνο πικρά φύλλα, αλλά δεν παρέχει καρπό. Βρισκόταν δε μέσα στο αμπέλι του Θεού, δηλαδή στην ιουδαϊκή πολιτεία.

Πολλές φορές, λοιπόν, όταν περιπίπτουμε σε θανατηφόρες αρρώστιες ή σε άλλους κινδύνους, λέμε: «Άφησέ μας, Κύριε, και αυτό το έτος, και θα μετανοήσουμε»· διότι αυτό υποδηλώνει το να σκάψει κανείς και να βάλει κοπριά. Η μεν ψυχή σκάβεται, όταν αποτινάσσει το χώμα των βιωτικών μεριμνών και ελαφρώνει. Με κοπριά δε περιβάλλεται, δεχόμενη τη θέρμη μιας πιο ταπεινής διαγωγής, η οποία καταπατείται από όλους· διότι, όταν κάποιος εγκαταλείπει τη δόξα και ρίχνει τον εαυτό του σε μια άδοξη ζωή για τη σωτηρία της ψυχής του, λέγεται ότι βάζει κοπριά στην ψυχή του, προκειμένου να καρποφορήσει. Αν, λοιπόν, δώσουμε καρπό, έχει καλώς· ειδάλλως, δεν μας αφήνει πλέον στον αμπελώνα του, αλλά μας αποκόπτει από τούτον τον κόσμο, για να μην αχρηστεύουμε τον τόπο. Διότι, όταν κάποιος βλέπει τον αμαρτωλό να μακροημερεύει, βλάπτεται και γίνεται χειρότερος· και έτσι ο αμαρτωλός καταλήγει να μην καρποφορεί ούτε ο ίδιος, αλλά και να εμποδίζει άλλον που θα μπορούσε να καρποφορήσει. Εάν όμως αποκοπεί από αυτή τη ζωή, ίσως εκείνοι που τον είδαν να αποκόπτεται, ερχόμενοι σε συναίσθηση, να μεταστραφούν και να καρποφορήσουν.