Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 14:16

Πρέπει πάλι να μνημονεύσουμε τον Κύριο, ο οποίος απάντησε πρόσωπο με πρόσωπο στον καθένα. Σε εκείνον μεν που Του είπε: «Επίτρεψέ μου πρώτα να πάω να θάψω τον πατέρα μου», απάντησε: «Άφησε τους νεκρούς να θάψουν τους δικούς τους νεκρούς· εσύ όμως, πήγαινε και διάγγελλε τη βασιλεία του Θεού». Σε εκείνον δε που είπε: «Επίτρεψέ μου πρώτα να πάω και να αποχαιρετήσω τους οικείους μου», απάντησε πιο επιπληκτικά και με σφοδρότερη απειλή. Διότι είπε: «Κανείς που έβαλε το χέρι του στο άροτρο και στρέφει το βλέμμα προς τα πίσω δεν είναι κατάλληλος για τη βασιλεία του Θεού». Έτσι και κάθε ανθρώπινο καθήκον, το οποίο προκαλεί έστω και ολιγόχρονη αναβολή στην απερίσπαστη υπακοή που οφείλεται στον Κύριο, ακόμη και αν φαίνεται εύλογο, είναι ξένο προς εκείνον που θέλει να γίνει μαθητής του Κυρίου, και άξιο φοβερότερης απειλής. Πιο καθολικά όμως νομοθετεί λέγοντας: «Αν κάποιος έρχεται προς εμένα, ας απαρνηθεί τον εαυτό του, ας σηκώσει τον σταυρό του και ας με ακολουθεί». Εάν δε φέρουμε στη μνήμη μας τα όσα ειπώθηκαν από τον Κύριο προς εκείνον που είπε: «Μακάριος είναι αυτός που θα γευθεί άρτο στη βασιλεία του Θεού», διδασκόμαστε μια πιο φοβερή κρίση οργής και αυστηρότητας, η οποία αποξενώνει τους ανθρώπους αυτούς από κάθε αγαθή ελπίδα. Διότι λέει τα εξής: «Κάποιος άνθρωπος ετοίμασε μεγάλο δείπνο και κάλεσε πολλούς. Και έστειλε τον δούλο του την ώρα του δείπνου να πει στους καλεσμένους: Ελάτε, διότι όλα πλέον είναι έτοιμα. Και άρχισαν όλοι, με μια φωνή, να δικαιολογούνται».

Αυτό το λέει, όχι για να αποτρέψει την τιμή προς τους οικείους, αλλά για να διδάξει να μην ανταλλάσσουμε τις φιλοφροσύνες με ίσες ανταποδόσεις, αλλά να τις καθιστούμε ωφέλιμες, αποβλέποντας στις μεγάλες ανταποδόσεις από τον Θεό. Διότι θα πει: «Ελάτε, κληρονομήστε την ετοιμασμένη για εσάς βασιλεία· διότι πείνασα, και μου δώσατε να φάω», και τα εξής. «Εφόσον δηλαδή το κάνατε σε έναν από αυτούς, το κάνατε σε εμένα.» <Μακάριος όποιος φάει γεύμα στη βασιλεία του Θεού.> (A φ. 201) Είναι πιθανό βέβαια ο άνθρωπος αυτός να μην ήταν ακόμη πνευματικός, αλλά μάλλον ψυχικός, και ακατάλληλος για την ακριβή κατανόηση των λόγων του Χριστού· διότι ανήκε ακόμη στους απίστους και όχι στους φωτισμένους· και νόμισε ότι θα ήταν σωματικές οι αμοιβές των αγίων για όσα θα έπρατταν, επιλέγοντας να ευεργετούν τους άλλους. <Κάποιος άνθρωπος ετοίμασε μεγάλο δείπνο.> (A φ. 201 β, D φ. 57, E φ. 204) Ας εξετάσουμε λεπτομερώς, πριν από όλα τα άλλα, ποια ήταν η αφορμή για την οποία πολλοί προσκλήθηκαν όχι μάλλον σε γεύμα, αλλά σε δείπνο· ή μάλλον, πριν από αυτά, ποιος πρέπει να εννοηθεί από εμάς ο άνθρωπος που έστειλε τον δειπνοκλήτορα· και ποιος είναι ο δειπνοκλήτορας, και ποιοι γενικά είναι αυτοί που, αν και προσκλήθηκαν, περιφρόνησαν την πρόσκληση.

«Κάποιος άνθρωπος έκανε μεγάλο δείπνο και κάλεσε πολλούς». Αυτή η παραβολή είναι διαφορετική από εκείνη στο κατά Ματθαίον. Διότι εκεί υπάρχει βασιλιάς, και οι γάμοι του υιού του βασιλιά, και πολλοί προσκαλούντες, και οι καλεσμένοι δεν πήγαν, αλλά μάλιστα ύβρισαν και σκότωσαν τους δούλους, και στράτευμα που κινήθηκε εναντίον εκείνων που σκότωσαν τους δούλους, και εκείνος που εκδιώχθηκε από τον γάμο εξαιτίας του ρυπαρού ενδύματος. Εδώ όμως εισάγεται ένας απλός άνθρωπος, και απλώς ένα δείπνο, και μόνο ένας αποστέλλεται για την πρόσκληση, και οι καλεσμένοι απλώς αρνούνται την πρόσκληση, προφασιζόμενοι ασχολίες. Το δε κυριότερο είναι ότι εκείνη μεν είχε λεχθεί στο ιερό προς τους αρχιερείς και τους πρεσβυτέρους του λαού, ενώ αυτή στη Γαλιλαία, στην οικία κάποιου άρχοντα Φαρισαίου. Διότι κάποιος από τους συνδαιτυμόνες, αφού άκουσε το: «Μακάριος θα είσαι, διότι δεν έχουν να σου ανταποδώσουν· διότι θα σου ανταποδοθεί στην ανάσταση των δικαίων»· επειδή η ανάσταση και η βασιλεία του Θεού νοούνται ως ένα και το αυτό. Προς εκείνον, λοιπόν, που είπε: «Μακάριος όποιος φάει άρτο στη βασιλεία του Θεού», το ποιος θα μπορούσε να είναι αυτός ο μακάριος το παρουσιάζει ο Σωτήρας μέσω της παραβολής λέγοντας: «Κάποιος άνθρωπος έκανε μεγάλο δείπνο»· ονομάζοντας πάλι σε αυτά τον εαυτό Του άνθρωπο.

Λέει, λοιπόν, μέσω της παραβολής ότι πολλοί έχουν κληθεί στο μεγάλο δείπνο και στον άρτο που δωρίζεται σε αυτό, όμως δεν επιτυγχάνουν όλοι τη χάρη. Διότι στερούνται αυτής όσοι από τους προσκεκλημένους είναι απασχολημένοι με άλλα ζητήματα· καθώς διδάσκει ότι οι μέριμνες του βίου περισπούν και απομακρύνουν από την κλήση. Αυτές δε ποικίλλουν: διότι είτε, ασχολούμενοι με χρήματα και αγρούς, έχουν προτιμήσει αυτά αντί της κλήσεως, με αποτέλεσμα να αποποιηθούν την πρόσκληση εξαιτίας τους, είτε αναλίσκονται στις συναλλαγές του βίου, είτε είναι εμπλεγμένοι στον δεσμό του γάμου και των τέκνων, είτε είναι απορροφημένοι από κάποιες άλλες τέτοιου είδους φροντίδες.

Πριν από την προκείμενη παραβολή, λοιπόν, ο Λουκάς αναφέρει τα εξής: ότι εισήλθε στο σπίτι κάποιου Φαρισαίου για να δειπνήσει την ημέρα του Σαββάτου, και αυτοί τον παρατηρούσαν στενά. Έπειτα, προχωρώντας, αφού ανέφερε πώς θεράπευσε κάποιον υδρωπικό, και πώς δίδαξε να μην επιδιώκουν τις πρώτες θέσεις στα δείπνα, ούτε να προσκαλούν αυτούς που θα τους ανταποδώσουν την πρόσκληση, αλλά εκείνους που δεν μπορούν να ανταποδώσουν, προσθέτει ότι κάποιος από τους συνδαιτυμόνες, ακούγοντας αυτά, είπε: «Μακάριος όποιος φάει άρτο στη βασιλεία του Θεού!». Ο δε Ιησούς του είπε: «Κάποιος άνθρωπος έκανε μεγάλο δείπνο». Έτσι ο Λουκάς κατέγραψε ότι η προκείμενη παραβολή ελέχθη από τον Σωτήρα προς εκείνον που είχε πει: «Μακάριος όποιος φάει άρτο στη βασιλεία του Θεού», ώστε εξάπαντος να ομολογούμε ότι η παραβολή αυτή είναι διαφορετική από την πρώτη. Επειδή όμως ούτε αυτή είναι άσχετη με τη βασιλεία των ουρανών, για την οποία διεξάγεται όλος ο λόγος μας, ας δούμε τι θέλει να πει και τι δηλώνεται μέσα από αυτήν. Κάποιος από αυτούς που παρακάθονταν μαζί με τον Σωτήρα στο σπίτι του Φαρισαίου και συνέτρωγαν, παρακινημένος από τα λόγια Του, μακαρίζει εκείνον που θα αξιωθεί να φάει άρτο στη βασιλεία του Θεού. Νομίζω δε ότι αυτός το είπε αυτό, επειδή ο Σωτήρας είπε σε εκείνον που Τον είχε προσκαλέσει: «Όταν κάνεις γεύμα, μην καλείς πλούσιους, αλλά φτωχούς, και θα είσαι μακάριος». Προς αυτόν, λοιπόν, λέει: «Κάποιος άνθρωπος έκανε μεγάλο δείπνο», και τα εξής.

ΜΣΤ΄. Όμως, σου αναγγέλλω αυτό το χαρμόσυνο μήνυμα. Η στάση, την οποία θα λάβεις αμέσως μετά το βάπτισμα μπροστά στο μεγάλο βήμα, αποτελεί προτύπωση της μελλοντικής δόξας. Η ψαλμωδία, με την οποία θα γίνεις δεκτός, είναι προοίμιο της μελλοντικής υμνωδίας. Οι λαμπάδες, που θα ανάψεις, αποτελούν μυστήριο της μελλοντικής φωταγωγίας, με την οποία θα προϋπαντήσουμε τον Νυμφίο ως φωτεινές και παρθένες ψυχές, με τις φωτεινές λαμπάδες της πίστεως, ούτε κοιμώμενες από ραθυμία, ώστε να μη μας διαφύγει ο Αναμενόμενος όταν έλθει απροσδόκητα, ούτε χωρίς τροφοδοσία και στερημένες ελαίου και καλών έργων, ώστε να μην αποκλειστούμε από τον νυμφώνα. Διότι βλέπω αυτό το πάθημα πόσο ελεεινό είναι. Εκείνος μεν θα παρουσιαστεί, όταν η κραυγή απαιτήσει την προϋπάντηση· όσες είναι φρόνιμες θα τον προϋπαντήσουν με λαμπρό το φως και με άφθονη την τροφή του (το έλαιο)· οι άλλες, όμως, θα ταραχθούν, αναζητώντας λάδι σε ακατάλληλη ώρα από εκείνους που έχουν. Εκείνος θα εισέλθει γοργά· οι πρώτες θα συνεισέλθουν μαζί του· οι άλλες θα αποκλειστούν, αφού δαπάνησαν τον χρόνο της εισόδου στην προετοιμασία τους, και θα θρηνήσουν πολύ μετέπειτα, αντιλαμβανόμενες πολύ αργά τη ζημιά της ραθυμίας τους, όταν πια ο νυμφώνας δεν θα είναι ανοιχτός σε αυτές, παρά τις πολλές ικεσίες τους, αφού τον έκλεισαν κακώς οι ίδιες για τον εαυτό τους· μιμούμενες με άλλον τρόπο εκείνους που απείχαν από το δείπνο του γάμου, το οποίο ο αγαθός πατέρας παραθέτει για τον καλό νυμφίο, εξαιτίας της νεόνυμφης γυναίκας, ή του αγρού που μόλις αγόρασαν, ή του ζεύγους των βοδιών, τα οποία κακώς απέκτησαν, χάνοντας τα μεγάλα αγαθά για χάρη των μικρών.

ΛΣΤ΄. Σχετικά με την παραβολή του Δεσπότη που αναφέρει: «κάποιος άνθρωπος ετοίμασε μεγάλο δείπνο και κάλεσε πολλούς». ΛΖ΄. Περί της υπακοής των αγίων προς τον Θεό. ΛΗ΄. Ότι και η υπακοή προς τους ανθρώπους είναι θαυμαστή και ωφέλιμη, και από μόνη της ικανή να σώσει.

Και αυτό δηλώνοντας στα Ευαγγέλια ο Κύριος έλεγε: «Κάποιος άνθρωπος ετοίμασε μεγάλο δείπνο και κάλεσε πολλούς»· δηλαδή, ο Θεός ετοίμασε τη βασιλεία των ουρανών από καταβολής κόσμου και μας κάλεσε όλους σε αυτήν για να συγκεντρωθούμε στο δείπνο, αργά βεβαίως, αφού πρώτα παρέλθει η ημέρα τούτου του βίου, και έστειλε να καλέσουν στο δείπνο τους προσκεκλημένους.

Χρησιμοποιούμε ένα παράδειγμα από την καθημερινή ζωή, όπως συμβαίνει στον κόσμο. Όπως δηλαδή, αν ένας βασιλιάς βρει κάποιον φτωχό που υποφέρει από ασθένειες, και δεν τον ντραπεί, αλλά με θεραπευτικά φάρμακα του γιατρέψει τις πληγές και τον μεταφέρει στο παλάτι του και τον ντύσει με την πορφύρα και το διάδημα και τον κάνει συνδαιτυμόνα στην τράπεζά του, —έτσι και ο επουράνιος βασιλιάς Χριστός, όταν ήλθε προς τον άνθρωπο που είχε πάθη, τον γιάτρεψε και τον έκανε μέτοχο της βασιλικής του τράπεζας, και αυτό χωρίς να παραβιάσει τη θέλησή του, αλλά προτρέποντάς τον, τον ανυψώνει σε αυτήν την τιμή. Διότι και στο Ευαγγέλιο είναι γραμμένο ότι ο Κύριος έστειλε τους δούλους του, καλώντας όσους το επιθυμούν, κάνοντάς τους γνωστό ότι «το δείπνο είναι έτοιμο»· αυτοί όμως που κλήθηκαν το αρνήθηκαν, λέγοντας, ο ένας «αγόρασα», λέει, «ζευγάρια βόδια», και ο άλλος «παντρεύτηκα γυναίκα». Βλέπεις ότι αυτός που καλεί είναι έτοιμος, ενώ αυτοί που κλήθηκαν αρνήθηκαν. Επομένως, οι ίδιοι έγιναν υπαίτιοι για τον εαυτό τους. Τόσο μεγάλο, λοιπόν, είναι το αξίωμα των Χριστιανών. Βλέπε ότι ο Κύριος τους ετοίμασε τη βασιλεία και τους καλεί να εισέλθουν, αλλά αυτοί δεν θέλουν.

Χρησιμοποιούμε δε ένα βιωτικό παράδειγμα, όπως συμβαίνει στη ζωή. Όπως δηλαδή αν υπάρχει ένας βασιλιάς και βρει κάποιον φτωχό που πάσχει από ασθένειες και δεν τον ντραπεί, αλλά με ιατρικά φάρμακα θεραπεύσει τα τραύματά του, τον μεταφέρει στο παλάτι, του δώσει πορφύρα και διάδημα και τον κάνει κοινωνό στο τραπέζι του· έτσι και ο επουράνιος βασιλιάς Χριστός, όταν ήρθε στον άνθρωπο που είχε πάθη, τον θεράπευσε και τον έκανε κοινωνό του βασιλικού τραπεζιού, και αυτό χωρίς να παραβιάσει το θέλημά του, αλλά προτρέποντάς τον σε αυτό το συμπόσιο. Διότι και στο Ευαγγέλιο έχει γραφτεί, ότι έστειλε τους δούλους του ο Κύριος, καλώντας όσους ήθελαν, (λέγοντας) ότι «το γεύμα έχει ετοιμαστεί». Εκείνοι όμως που κλήθηκαν, αρνήθηκαν λέγοντας, ο μεν «αγόρασα ζευγάρια βοδιών», ο άλλος «παντρεύτηκα γυναίκα». Βλέπεις ότι εκείνος που καλεί είναι έτοιμος, αλλά οι προσκεκλημένοι αρνήθηκαν. Οι ίδιοι λοιπόν έγιναν υπαίτιοι στον εαυτό τους. Τόσο μεγάλο λοιπόν είναι το αξίωμα των Χριστιανών, ώστε ο Κύριος ετοίμασε βασιλεία και τους καλεί να εισέλθουν, και δεν θέλουν.

Καθένας, λοιπόν, που φρονεί τα ανθρώπινα και δεν μπορεί να κατανοήσει τίποτα από τα υπερφυσικά, ονομάζεται ψυχικός, επειδή κατευθύνεται από την ψυχή και το πνεύμα. Όταν όμως κάποιος καθοδηγείται από το Πνεύμα, και δεν ζει πλέον αυτός, αλλά ζει μέσα του ο Χριστός, αυτός είναι ο πνευματικός, εκείνος που υπερέβη τη φύση. Ψυχικός, λοιπόν, ήταν εκείνος που θεώρησε ότι οι αμοιβές προς τους αγίους θα είναι αισθητές, επειδή ακριβώς δεν μπορούσε να κατανοήσει τίποτα από τα υπερφυσικά. «Εκείνος δε του είπε: Κάποιος άνθρωπος ετοίμασε μεγάλο δείπνο και κάλεσε πολλούς, και έστειλε τον δούλο του την ώρα του δείπνου να πει στους προσκεκλημένους:»