Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 14:17

Πρέπει πάλι να μνημονεύσουμε τον Κύριο, ο οποίος απάντησε πρόσωπο με πρόσωπο στον καθένα. Σε εκείνον μεν που Του είπε: «Επίτρεψέ μου πρώτα να πάω να θάψω τον πατέρα μου», απάντησε: «Άφησε τους νεκρούς να θάψουν τους δικούς τους νεκρούς· εσύ όμως, πήγαινε και διάγγελλε τη βασιλεία του Θεού». Σε εκείνον δε που είπε: «Επίτρεψέ μου πρώτα να πάω και να αποχαιρετήσω τους οικείους μου», απάντησε πιο επιπληκτικά και με σφοδρότερη απειλή. Διότι είπε: «Κανείς που έβαλε το χέρι του στο άροτρο και στρέφει το βλέμμα προς τα πίσω δεν είναι κατάλληλος για τη βασιλεία του Θεού». Έτσι και κάθε ανθρώπινο καθήκον, το οποίο προκαλεί έστω και ολιγόχρονη αναβολή στην απερίσπαστη υπακοή που οφείλεται στον Κύριο, ακόμη και αν φαίνεται εύλογο, είναι ξένο προς εκείνον που θέλει να γίνει μαθητής του Κυρίου, και άξιο φοβερότερης απειλής. Πιο καθολικά όμως νομοθετεί λέγοντας: «Αν κάποιος έρχεται προς εμένα, ας απαρνηθεί τον εαυτό του, ας σηκώσει τον σταυρό του και ας με ακολουθεί». Εάν δε φέρουμε στη μνήμη μας τα όσα ειπώθηκαν από τον Κύριο προς εκείνον που είπε: «Μακάριος είναι αυτός που θα γευθεί άρτο στη βασιλεία του Θεού», διδασκόμαστε μια πιο φοβερή κρίση οργής και αυστηρότητας, η οποία αποξενώνει τους ανθρώπους αυτούς από κάθε αγαθή ελπίδα. Διότι λέει τα εξής: «Κάποιος άνθρωπος ετοίμασε μεγάλο δείπνο και κάλεσε πολλούς. Και έστειλε τον δούλο του την ώρα του δείπνου να πει στους καλεσμένους: Ελάτε, διότι όλα πλέον είναι έτοιμα. Και άρχισαν όλοι, με μια φωνή, να δικαιολογούνται».

«Την ώρα του δείπνου», λέει· διότι ο μονογενής Λόγος του Πατρός δεν κατήλθε από τους ουρανούς στις αρχές αυτού του αιώνα, για να λάβει τη δική μας μορφή, αλλά μάλλον στους καιρούς που ο ίδιος ο Κυρίαρχος θέλησε, και είναι φανερό ότι αυτό έγινε στους έσχατους καιρούς, όπως ήδη προαναφέραμε. Και ποιος ήταν ο λόγος αυτού που απηύθυνε την πρόσκληση; «Ελάτε, διότι ήδη όλα είναι έτοιμα». Διότι ο Θεός και Πατέρας ετοίμασε εν Χριστώ για τους ανθρώπους επί της γης τα αγαθά που δωρήθηκαν στον κόσμο μέσω αυτού: την άφεση των αμαρτιών, τη μέθεξη του Αγίου Πνεύματος, τη λαμπρότητα της υιοθεσίας, τη βασιλεία των ουρανών. Σε αυτά τα αγαθά προσκάλεσε ο Χριστός, μέσω των ευαγγελικών θεσπισμάτων, και πριν από όλους τους άλλους, τον Ισραήλ. Σκέφτηκαν λοιπόν κάτι καλό μέσα τους; Θαύμασαν άραγε την πραότητα αυτού που τους προσκάλεσε και την οικονομία αυτού που διακόνησε την κλήση; Κάθε άλλο· αντίθετα ατίμασαν και αυτόν που καλούσε και αυτόν που είχε αποσταλεί· και άρχισαν όλοι με μια φωνή να αρνούνται, δηλαδή σαν από ένα κοινό σύνθημα. <«Και άρχισαν όλοι με μια φωνή να αρνούνται.»> (E f. 20 b) Βλέπεις ότι, έχοντας προσκολληθεί ασύνετα στα πιο γήινα πράγματα, δεν βλέπουν τα νοητά, και δεν δίνουν καμία σημασία στις ελπίδες που προέρχονται από τον Θεό.

Και τι άραγε στάλθηκε να πει στους Ιουδαίους που είχαν κληθεί μέσω του νόμου; «Ελάτε, διότι ήδη όλα είναι έτοιμα». Επειδή όμως οι Ιουδαίοι άρχοντες αρνήθηκαν την πρόσκληση, όπως οι ίδιοι έλεγαν: «Μήπως πίστεψε σε αυτόν κανείς από τους άρχοντες ή τους Φαρισαίους;», οργίστηκε ο οικοδεσπότης, επειδή ήταν άξιοι να υποστούν τις συνέπειες του θυμού και της οργής. <Τότε οργισθείς ο οικοδεσπότης είπε στον δούλο του, κ.τ.λ.> (A f. 208, E f. 208 b) Και τώρα λοιπόν λέγεται ότι ο οικοδεσπότης έχει οργιστεί εναντίον των Ιουδαίων αρχόντων, επειδή περιφρόνησαν το μέγα δείπνο. Και βέβαια έχουν κληθεί αντί για εκείνους αυτοί που βρίσκονταν στις πλατείες και στους δρόμους, αυτοί από το ιουδαϊκό πλήθος, οι οποίοι είχαν αδύναμη και ταπεινή διάνοια, σκοτεινή και χωλαίνουσα. Διότι αυτοί θα μπορούσαν να θεωρηθούν τυφλοί και χωλοί, αλλά έγιναν ρωμαλέοι και υγιείς εν Χριστώ. Διδάχτηκαν να βαδίζουν σωστά, και δέχτηκαν στον νου τους το θείο φως. Το ότι μάλιστα πίστεψαν αναρίθμητοι Ιουδαίοι, μπορεί κανείς να το μάθει μελετώντας τις Πράξεις των αγίων Αποστόλων.

Λέει, λοιπόν, μέσω της παραβολής ότι πολλοί έχουν κληθεί στο μεγάλο δείπνο και στον άρτο που δωρίζεται σε αυτό, όμως δεν επιτυγχάνουν όλοι τη χάρη. Διότι στερούνται αυτής όσοι από τους προσκεκλημένους είναι απασχολημένοι με άλλα ζητήματα· καθώς διδάσκει ότι οι μέριμνες του βίου περισπούν και απομακρύνουν από την κλήση. Αυτές δε ποικίλλουν: διότι είτε, ασχολούμενοι με χρήματα και αγρούς, έχουν προτιμήσει αυτά αντί της κλήσεως, με αποτέλεσμα να αποποιηθούν την πρόσκληση εξαιτίας τους, είτε αναλίσκονται στις συναλλαγές του βίου, είτε είναι εμπλεγμένοι στον δεσμό του γάμου και των τέκνων, είτε είναι απορροφημένοι από κάποιες άλλες τέτοιου είδους φροντίδες.

ΜΣΤ΄. Όμως, σου αναγγέλλω αυτό το χαρμόσυνο μήνυμα. Η στάση, την οποία θα λάβεις αμέσως μετά το βάπτισμα μπροστά στο μεγάλο βήμα, αποτελεί προτύπωση της μελλοντικής δόξας. Η ψαλμωδία, με την οποία θα γίνεις δεκτός, είναι προοίμιο της μελλοντικής υμνωδίας. Οι λαμπάδες, που θα ανάψεις, αποτελούν μυστήριο της μελλοντικής φωταγωγίας, με την οποία θα προϋπαντήσουμε τον Νυμφίο ως φωτεινές και παρθένες ψυχές, με τις φωτεινές λαμπάδες της πίστεως, ούτε κοιμώμενες από ραθυμία, ώστε να μη μας διαφύγει ο Αναμενόμενος όταν έλθει απροσδόκητα, ούτε χωρίς τροφοδοσία και στερημένες ελαίου και καλών έργων, ώστε να μην αποκλειστούμε από τον νυμφώνα. Διότι βλέπω αυτό το πάθημα πόσο ελεεινό είναι. Εκείνος μεν θα παρουσιαστεί, όταν η κραυγή απαιτήσει την προϋπάντηση· όσες είναι φρόνιμες θα τον προϋπαντήσουν με λαμπρό το φως και με άφθονη την τροφή του (το έλαιο)· οι άλλες, όμως, θα ταραχθούν, αναζητώντας λάδι σε ακατάλληλη ώρα από εκείνους που έχουν. Εκείνος θα εισέλθει γοργά· οι πρώτες θα συνεισέλθουν μαζί του· οι άλλες θα αποκλειστούν, αφού δαπάνησαν τον χρόνο της εισόδου στην προετοιμασία τους, και θα θρηνήσουν πολύ μετέπειτα, αντιλαμβανόμενες πολύ αργά τη ζημιά της ραθυμίας τους, όταν πια ο νυμφώνας δεν θα είναι ανοιχτός σε αυτές, παρά τις πολλές ικεσίες τους, αφού τον έκλεισαν κακώς οι ίδιες για τον εαυτό τους· μιμούμενες με άλλον τρόπο εκείνους που απείχαν από το δείπνο του γάμου, το οποίο ο αγαθός πατέρας παραθέτει για τον καλό νυμφίο, εξαιτίας της νεόνυμφης γυναίκας, ή του αγρού που μόλις αγόρασαν, ή του ζεύγους των βοδιών, τα οποία κακώς απέκτησαν, χάνοντας τα μεγάλα αγαθά για χάρη των μικρών.

Χρησιμοποιούμε ένα παράδειγμα από την καθημερινή ζωή, όπως συμβαίνει στον κόσμο. Όπως δηλαδή, αν ένας βασιλιάς βρει κάποιον φτωχό που υποφέρει από ασθένειες, και δεν τον ντραπεί, αλλά με θεραπευτικά φάρμακα του γιατρέψει τις πληγές και τον μεταφέρει στο παλάτι του και τον ντύσει με την πορφύρα και το διάδημα και τον κάνει συνδαιτυμόνα στην τράπεζά του, —έτσι και ο επουράνιος βασιλιάς Χριστός, όταν ήλθε προς τον άνθρωπο που είχε πάθη, τον γιάτρεψε και τον έκανε μέτοχο της βασιλικής του τράπεζας, και αυτό χωρίς να παραβιάσει τη θέλησή του, αλλά προτρέποντάς τον, τον ανυψώνει σε αυτήν την τιμή. Διότι και στο Ευαγγέλιο είναι γραμμένο ότι ο Κύριος έστειλε τους δούλους του, καλώντας όσους το επιθυμούν, κάνοντάς τους γνωστό ότι «το δείπνο είναι έτοιμο»· αυτοί όμως που κλήθηκαν το αρνήθηκαν, λέγοντας, ο ένας «αγόρασα», λέει, «ζευγάρια βόδια», και ο άλλος «παντρεύτηκα γυναίκα». Βλέπεις ότι αυτός που καλεί είναι έτοιμος, ενώ αυτοί που κλήθηκαν αρνήθηκαν. Επομένως, οι ίδιοι έγιναν υπαίτιοι για τον εαυτό τους. Τόσο μεγάλο, λοιπόν, είναι το αξίωμα των Χριστιανών. Βλέπε ότι ο Κύριος τους ετοίμασε τη βασιλεία και τους καλεί να εισέλθουν, αλλά αυτοί δεν θέλουν.

Χρησιμοποιούμε δε ένα βιωτικό παράδειγμα, όπως συμβαίνει στη ζωή. Όπως δηλαδή αν υπάρχει ένας βασιλιάς και βρει κάποιον φτωχό που πάσχει από ασθένειες και δεν τον ντραπεί, αλλά με ιατρικά φάρμακα θεραπεύσει τα τραύματά του, τον μεταφέρει στο παλάτι, του δώσει πορφύρα και διάδημα και τον κάνει κοινωνό στο τραπέζι του· έτσι και ο επουράνιος βασιλιάς Χριστός, όταν ήρθε στον άνθρωπο που είχε πάθη, τον θεράπευσε και τον έκανε κοινωνό του βασιλικού τραπεζιού, και αυτό χωρίς να παραβιάσει το θέλημά του, αλλά προτρέποντάς τον σε αυτό το συμπόσιο. Διότι και στο Ευαγγέλιο έχει γραφτεί, ότι έστειλε τους δούλους του ο Κύριος, καλώντας όσους ήθελαν, (λέγοντας) ότι «το γεύμα έχει ετοιμαστεί». Εκείνοι όμως που κλήθηκαν, αρνήθηκαν λέγοντας, ο μεν «αγόρασα ζευγάρια βοδιών», ο άλλος «παντρεύτηκα γυναίκα». Βλέπεις ότι εκείνος που καλεί είναι έτοιμος, αλλά οι προσκεκλημένοι αρνήθηκαν. Οι ίδιοι λοιπόν έγιναν υπαίτιοι στον εαυτό τους. Τόσο μεγάλο λοιπόν είναι το αξίωμα των Χριστιανών, ώστε ο Κύριος ετοίμασε βασιλεία και τους καλεί να εισέλθουν, και δεν θέλουν.

Καθένας, λοιπόν, που φρονεί τα ανθρώπινα και δεν μπορεί να κατανοήσει τίποτα από τα υπερφυσικά, ονομάζεται ψυχικός, επειδή κατευθύνεται από την ψυχή και το πνεύμα. Όταν όμως κάποιος καθοδηγείται από το Πνεύμα, και δεν ζει πλέον αυτός, αλλά ζει μέσα του ο Χριστός, αυτός είναι ο πνευματικός, εκείνος που υπερέβη τη φύση. Ψυχικός, λοιπόν, ήταν εκείνος που θεώρησε ότι οι αμοιβές προς τους αγίους θα είναι αισθητές, επειδή ακριβώς δεν μπορούσε να κατανοήσει τίποτα από τα υπερφυσικά. «Εκείνος δε του είπε: Κάποιος άνθρωπος ετοίμασε μεγάλο δείπνο και κάλεσε πολλούς, και έστειλε τον δούλο του την ώρα του δείπνου να πει στους προσκεκλημένους:»

Ελάτε, διότι όλα είναι πλέον έτοιμα. Και άρχισαν όλοι με μια φωνή να δικαιολογούνται. Ο πρώτος του είπε: Αγόρασα έναν αγρό, και έχω ανάγκη να βγω και να τον δω, σε παρακαλώ, θεώρησέ με δικαιολογημένο. Και ένας άλλος είπε: Αγόρασα πέντε ζευγάρια βόδια, και πηγαίνω να τα δοκιμάσω, σε παρακαλώ, θεώρησέ με δικαιολογημένο.

«Και άλλος είπε: Γυναίκα παντρεύτηκα, και γι' αυτό δεν μπορώ να έρθω». Όταν ο συνδαιτυμόνας είπε ότι μακάριος είναι εκείνος που θα φάει γεύμα στη βασιλεία του Θεού, ο Κύριος τον διδάσκει ευρύτερα πώς πρέπει να κατανοούμε τα συμπόσια του Θεού. Και, πράγματι, λέει την εξής παραβολή, ονομάζοντας άνθρωπο τον φιλάνθρωπο Πατέρα Του. Διότι ο Θεός, όταν υποδηλώνει την τιμωρητική Του δύναμη, ονομάζεται στην Αγία Γραφή πάνθηρας, λεοπάρδαλη και αρκούδα· όταν όμως πρόκειται να υποδηλώσει κάποια φιλανθρωπία, παρουσιάζεται ως άνθρωπος, όπως ακριβώς και τώρα. Επειδή η παραβολή πραγματεύεται την κατεξοχήν φιλάνθρωπη οικονομία την οποία ενήργησε σε εμάς, καθιστώντας μας κοινωνούς της σάρκας του Υιού Του, τον ονόμασε άνθρωπο. Μέγα δείπνο, εξάλλου, ονόμασε την οικονομία αυτή· δείπνο μεν, επειδή ο Κύριος ήλθε στους έσχατους καιρούς και τρόπον τινά στη δύση του αιώνα. Μέγα δε είναι το δείπνο αυτό, επειδή ομολογουμένως μέγα είναι το μυστήριο της σωτηρίας μας· «και απέστειλε τον δούλο του την ώρα του δείπνου». Ποιος είναι αυτός ο δούλος; Είναι ο Υιός του Θεού, ο οποίος ανέλαβε μορφή δούλου, έγινε άνθρωπος, και λέγεται ότι απεστάλη ως άνθρωπος.

Απεστάλη λοιπόν στην ώρα του, δηλαδή στον ωραίο και κατάλληλο καιρό, όπως ακριβώς λέει και ο Δαβίδ: «Ζώσου τη ρομφαία σου στον μηρό σου, δυνατέ, με την ωραιότητά σου»· διότι, βεβαίως, η ρομφαία είναι ο λόγος του Θεού, ενώ μέσω του μηρού σημαίνεται η εν σαρκί γέννηση, η οποία έγινε με την ωραιότητα, δηλαδή στον κατάλληλο καιρό. Απεστάλη δε για να πει στους καλεσμένους. Και ποιοι είναι αυτοί οι καλεσμένοι; Ίσως μεν να είναι όλοι οι άνθρωποι, διότι όλους τους κάλεσε ο Θεός στην επίγνωσή Του, αφενός μέσω της ευταξίας των ορωμένων, αφετέρου μέσω του φυσικού νόμου· ίσως δε ειδικότερα να είναι εκείνοι από τον Ισραήλ, οι οποίοι κλήθηκαν μέσω του νόμου και των προφητών· σε αυτούς λοιπόν απεστάλη πρωτίστως ο Κύριος, στα πρόβατα του οίκου Ισραήλ. Αυτός λοιπόν έλεγε: Ελάτε, διότι ήδη όλα είναι έτοιμα· διότι ο Κύριος ευαγγελιζόταν σε όλους ότι η βασιλεία των ουρανών είναι κοντά, και ότι βρίσκεται εντός σας. Αυτοί όμως άρχισαν με μια φωνή να δικαιολογούνται, δηλαδή σαν από ένα σύνθημα· διότι όλοι οι άρχοντες των Ιουδαίων, αρνούμενοι να έχουν τον Ιησού ως βασιλιά, δεν αξιώθηκαν ούτε το δείπνο· ο μεν εξαιτίας της φιλοπλουτίας, ο δε εξαιτίας της φιληδονίας. Διότι αυτός που αγόρασε τον αγρό, και εκείνος με τα ζεύγη των βοδιών, θα μπορούσαν να νοηθούν ως φιλόπλουτοι· ενώ αυτός που νυμφεύθηκε γυναίκα, ως φιλήδονος· εάν μάλιστα το επιθυμείς, αγρό αγοράζει εκείνος που, εξαιτίας της κοσμικής σοφίας, δεν αποδέχεται το μυστήριο.