Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 14:18

Αυτά και τα παρόμοια θα λες, θρηνώντας τον εαυτό σου, εάν σε αρπάξει ο θάνατος πριν από το βάπτισμα. Άνθρωπε, ή φοβήσου τη γέεννα ή επιδίωξε τη βασιλεία. Μην ατιμάσεις την κλήση. Μην πεις: «Έχε με δικαιολογημένο για τούτο και για εκείνο». Καμία πρόφαση δεν είναι επαρκής για αποποίηση. Μου έρχονται δάκρυα, όταν αναλογίζομαι ότι προτιμάς τα έργα της αισχύνης από τη μεγάλη δόξα του Θεού, και ότι, δυσκολευόμενος να αποσπαστείς από την αμαρτία εξαιτίας της ηδονής της ακολασίας, αποκλείεις τον εαυτό σου από τα υποσχεθέντα αγαθά, με αποτέλεσμα να μη δεις τα αγαθά της επουράνιας Ιερουσαλήμ.

Πρέπει πάλι να μνημονεύσουμε τον Κύριο, ο οποίος απάντησε πρόσωπο με πρόσωπο στον καθένα. Σε εκείνον μεν που Του είπε: «Επίτρεψέ μου πρώτα να πάω να θάψω τον πατέρα μου», απάντησε: «Άφησε τους νεκρούς να θάψουν τους δικούς τους νεκρούς· εσύ όμως, πήγαινε και διάγγελλε τη βασιλεία του Θεού». Σε εκείνον δε που είπε: «Επίτρεψέ μου πρώτα να πάω και να αποχαιρετήσω τους οικείους μου», απάντησε πιο επιπληκτικά και με σφοδρότερη απειλή. Διότι είπε: «Κανείς που έβαλε το χέρι του στο άροτρο και στρέφει το βλέμμα προς τα πίσω δεν είναι κατάλληλος για τη βασιλεία του Θεού». Έτσι και κάθε ανθρώπινο καθήκον, το οποίο προκαλεί έστω και ολιγόχρονη αναβολή στην απερίσπαστη υπακοή που οφείλεται στον Κύριο, ακόμη και αν φαίνεται εύλογο, είναι ξένο προς εκείνον που θέλει να γίνει μαθητής του Κυρίου, και άξιο φοβερότερης απειλής. Πιο καθολικά όμως νομοθετεί λέγοντας: «Αν κάποιος έρχεται προς εμένα, ας απαρνηθεί τον εαυτό του, ας σηκώσει τον σταυρό του και ας με ακολουθεί». Εάν δε φέρουμε στη μνήμη μας τα όσα ειπώθηκαν από τον Κύριο προς εκείνον που είπε: «Μακάριος είναι αυτός που θα γευθεί άρτο στη βασιλεία του Θεού», διδασκόμαστε μια πιο φοβερή κρίση οργής και αυστηρότητας, η οποία αποξενώνει τους ανθρώπους αυτούς από κάθε αγαθή ελπίδα. Διότι λέει τα εξής: «Κάποιος άνθρωπος ετοίμασε μεγάλο δείπνο και κάλεσε πολλούς. Και έστειλε τον δούλο του την ώρα του δείπνου να πει στους καλεσμένους: Ελάτε, διότι όλα πλέον είναι έτοιμα. Και άρχισαν όλοι, με μια φωνή, να δικαιολογούνται».

Ο πρώτος είπε: Αγόρασα έναν αγρό, και έχω ανάγκη να βγω και να τον δω· σε παρακαλώ, θεώρησέ με δικαιολογημένο. Και άλλος είπε: Αγόρασα πέντε ζεύγη βοών, και πηγαίνω να τα δοκιμάσω· σε παρακαλώ, θεώρησέ με δικαιολογημένο. Και άλλος είπε: Νυμφεύθηκα γυναίκα, και για τον λόγο αυτό δεν μπορώ να έλθω.

«Την ώρα του δείπνου», λέει· διότι ο μονογενής Λόγος του Πατρός δεν κατήλθε από τους ουρανούς στις αρχές αυτού του αιώνα, για να λάβει τη δική μας μορφή, αλλά μάλλον στους καιρούς που ο ίδιος ο Κυρίαρχος θέλησε, και είναι φανερό ότι αυτό έγινε στους έσχατους καιρούς, όπως ήδη προαναφέραμε. Και ποιος ήταν ο λόγος αυτού που απηύθυνε την πρόσκληση; «Ελάτε, διότι ήδη όλα είναι έτοιμα». Διότι ο Θεός και Πατέρας ετοίμασε εν Χριστώ για τους ανθρώπους επί της γης τα αγαθά που δωρήθηκαν στον κόσμο μέσω αυτού: την άφεση των αμαρτιών, τη μέθεξη του Αγίου Πνεύματος, τη λαμπρότητα της υιοθεσίας, τη βασιλεία των ουρανών. Σε αυτά τα αγαθά προσκάλεσε ο Χριστός, μέσω των ευαγγελικών θεσπισμάτων, και πριν από όλους τους άλλους, τον Ισραήλ. Σκέφτηκαν λοιπόν κάτι καλό μέσα τους; Θαύμασαν άραγε την πραότητα αυτού που τους προσκάλεσε και την οικονομία αυτού που διακόνησε την κλήση; Κάθε άλλο· αντίθετα ατίμασαν και αυτόν που καλούσε και αυτόν που είχε αποσταλεί· και άρχισαν όλοι με μια φωνή να αρνούνται, δηλαδή σαν από ένα κοινό σύνθημα. <«Και άρχισαν όλοι με μια φωνή να αρνούνται.»> (E f. 20 b) Βλέπεις ότι, έχοντας προσκολληθεί ασύνετα στα πιο γήινα πράγματα, δεν βλέπουν τα νοητά, και δεν δίνουν καμία σημασία στις ελπίδες που προέρχονται από τον Θεό.

Στα προηγούμενα ανέφερε ότι το ευαγγελικό δείπνο τελείται μέγα, στο οποίο έχουν κληθεί πολλοί από εκείνον που τους παρέθεσε την πανήγυρη. Αλλά κάποιοι υπήρξαν ράθυμοι απέναντι σε αυτό· διότι, όπως λέει, άρχισαν να αρνούνται όλοι ομόφωνα, λέγοντας, ο μεν ότι «αγόρασα χωράφι», ο άλλος ότι «αγόρασα ζεύγη βοδιών», και άλλος ότι «νυμφεύθηκα γυναίκα και δεν μπορώ να έλθω»· και χρησιμοποιώντας τέτοιου είδους δικαιολογίες, λύπησαν αυτόν που τους είχε προσκαλέσει.

Ήταν, λοιπόν, σε δόξα παρά τω Θεώ ο Ισραήλ, όντας πρωτότοκος, πλην όμως δεν διαφύλαξε για πάντα την τιμή που είχε απονεμηθεί στα πρωτεία του. Απεναντίας παραχώρησε, τρόπον τινά, τα πρωτοτόκια στον νέο και μεταγενέστερο λαό, δηλαδή στους προερχόμενους από τα έθνη, έχοντας στραφεί υπερβολικά προς τα της σάρκας και του κόσμου. Και πράγματι, όπως διαβάστηκε στις ευαγγελικές παραβολές, «Έκανε γάμους ο βασιλιάς για τον γιο του». Έπειτα παρουσιάστηκαν εκείνοι που προσκαλούσαν στο δείπνο, αναγγέλλοντας στους προσκεκλημένους τα του Θεού, δηλαδή: «Ιδού, ετοίμασα το γεύμα μου, οι ταύροι μου και τα θρεφτάρια είναι σφαγμένα, και όλα είναι έτοιμα· ελάτε στους γάμους. Εκείνοι όμως δεν ήθελαν να έλθουν», λέει. Αλλά ο καθένας προέβαλλε τη δικαιολογία που νόμιζε. Διότι ο μεν έλεγε: «Παντρεύτηκα γυναίκα, θεώρησέ με δικαιολογημένο. Ο δε: Αγρό αγόρασα, και δεν μπορώ να έλθω». Βλέπεις, λοιπόν, πώς μιμήθηκαν τον Ησαύ, έχοντας προτιμήσει την απόλαυση των πρόσκαιρων και σαρκικών πραγμάτων αντί της δόξας του Θεού, και σχεδόν προσφέροντας τα πρωτοτόκια σε άλλους για να τα λάβουν. Διότι αντ' αυτών προσκλήθηκαν αμέσως οι εκ των εθνών που πίστεψαν, και κέρδισαν τη δόξα που οφειλόταν στον Ισραήλ, καθώς βέβαια και την ευλογία, εξαιτίας της ετοιμότητάς τους για υπακοή, και της μεγάλης προθυμίας και εγρήγορσης στο να εκπληρώνουν τα αρεστά στον Θεό.

Διότι οι απεσταλμένοι που καλούσαν στο δείπνο ήθελαν να τους συγκεντρώσουν στους γάμους· αυτοί όμως αναχώρησαν, λέει, άλλος για το δικό του χωράφι, και άλλος για την εμπορική του εργασία. Και η δικαιολογία τους ήταν, για τον έναν, ότι «Παντρεύτηκα γυναίκα», και για τον άλλον, ότι «Αγόρασα χωράφι, και δεν μπορώ να έρθω».

Αναλογίσου δε και εκείνους που, τον καιρό της παρουσίας του Σωτήρος όλων μας Χριστού, ζημιώνονταν στην πίστη εξαιτίας των λόγων των Ιουδαίων. Διότι ο μεν Κύριός μας Ιησούς Χριστός χάριζε τη βασιλεία των ουρανών σε αυτούς που πίστευαν. Επιπλέον τους καλούσε σε θάρρος, και προφανώς σε πνευματικό. Και τους παρότρυνε, λέγοντας ότι όσοι στηρίζονται σε Αυτόν οφείλουν να καταπολεμούν γενναία την πλεονεξία του διαβόλου: «Ιδού, σας έδωκα την εξουσία να πατάτε επάνω σε φίδια και σκορπιούς, και επάνω σε όλη τη δύναμη του εχθρού.» Αυτοί όμως δεν ήθελαν να πιστέψουν, προτάσσοντας τα σωματικά αγαθά έναντι της αγάπης προς τον Θεό. Διότι, αν και προσκεκλημένοι στους γάμους, άρχισαν, λέει, όλοι με μια φωνή να αρνούνται. Και ο ένας έλεγε: «Αγόρασα χωράφι», ενώ ο άλλος: «Παντρεύτηκα γυναίκα, και δεν μπορώ να έρθω.» Βλέπεις την αδελφότητα των παθών; Βλέπεις τη συγγένεια των νοσημάτων; Επομένως, οι Γραμματείς και οι Φαρισαίοι καταφέρονται κατά κάποιον τρόπο εναντίον της επαγγελίας του Θεού, με το να μη θέλουν να πορευθούν προς αυτήν, αλλά ούτε και να αφήνουν άλλους. Γι' αυτό άλλωστε και άκουγαν: «Αλίμονο σε εσάς τους νομικούς, διότι αφαιρέσατε το κλειδί της γνώσεως. Εσείς δεν εισήλθατε, και εμποδίσατε εκείνους που εισέρχονταν.» Διότι οι υποταγμένοι λαοί οδηγήθηκαν στην απώλεια εξαιτίας των λόγων των ηγετών τους.

Ακούω δε τον μακάριο Δαβίδ να ψάλλει για όσους φέρθηκαν αυθάδικα απέναντι στον Χριστό: «Ας εξαλειφθούν από τη βίβλο των ζώντων, και μαζί με τους δικαίους ας μην καταγραφούν». Διότι εξέπεσαν εξαιτίας αδύναμου λογισμού και αμάρτησαν ως προς την εν Χριστώ πολιτεία από ανανδρία, αυτοί που είχαν τιμηθεί με την αγαθή και φιλάνθρωπη βουλή του Θεού και Πατρός· διότι, αν και προσκλήθηκαν στους γάμους, αποκρίθηκαν με νωθρότητα και ραθυμία στους αγίους προσκαλεστές του δείπνου, λέγοντας: ο μεν, «αγρό αγόρασα»· ο δε, «γυναίκα παντρεύτηκα, και δεν μπορώ να έρθω». Ακούς να λένε παντού το «Δεν μπορώ»· διότι ο ανθρώπινος νους, όταν ρέπει προς την κοσμική φιληδονία, καθίσταται αδρανής και ανίσχυρος στο να εργάζεται τα έργα του Θεού· και θα μείνει αυτός αμέτοχος της ουράνιας και θείας εορτής. ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ: Επομένως, μόνο όποιος βρίσκεται στην ακμή της νεότητας και είναι ανδρείος και ήδη κάπως συνετός περιλαμβάνεται στην απογραφή του Θεού και στη βίβλο των ζώντων, ενώ όποιος δεν είναι τέτοιος απορρίπτεται εντελώς, ή πώς έχει το πράγμα; ΚΥΡΙΛΛΟΣ: Εάν στρέψεις τον νου σου με ακρίβεια και εγρήγορση στις Γραφές, θα γνωρίσεις την αλήθεια. Διότι δεν απογράφεται μόνο αυτός που βρίσκεται στην ακμή της ηλικίας του και διανύει το εικοστό έτος, αλλά έχει προσταχθεί ότι απογράφεται «κάθε αρσενικό». Ή δεν κατανοείς αυτά που λέω; ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ: Κατανοώ. ΚΥΡΙΛΛΟΣ:

Διότι σχεδόν ξεκάθαρα λέει το εξής: Εκείνος που είναι προσκολλημένος στα γήινα, και χτίζει σπίτια, και φυτεύει αμπέλι, και νικιέται από τις σαρκικές ηδονές, θα είναι οπωσδήποτε δειλός και άνανδρος· ένας τέτοιος είναι εντελώς ακατάλληλος, και θα προκαλέσει ζημιά και στους άλλους· «Διότι φθείρουν τα καλά ήθη οι κακές συναναστροφές». Και κάποιες φορές παρασύρει στην ανανδρία τον δυνατό και γενναίο εκείνος που είναι πολύ ευάλωτος στη δειλία. Γι' αυτό λοιπόν και ο θεσπέσιος Παύλος επέπληττε κάποιους, οι οποίοι ήθελαν να τον εμποδίσουν να ανέβει στα Ιεροσόλυμα· διότι λέει: «Τι κάνετε, κλαίγοντας και συνθλίβοντάς μου την καρδιά; Διότι εγώ είμαι έτοιμος όχι μόνο να δεθώ, αλλά και να πεθάνω για το όνομα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού». Πρέπει δε να σημειωθεί ότι και για όσους είχαν προσκληθεί στους γάμους η δικαιολογία ήταν το: «Αγόρασα χωράφι, και παντρεύτηκα γυναίκα, και δεν μπορώ να έρθω». Έτσι έχει γραφτεί στο Ευαγγέλιο και στις παραβολές. Δεν είναι δε καθόλου δύσκολο, αν το θεωρείς σωστό, να λάβεις την απόδειξη γι' αυτό και από αρχαία παραδείγματα. ΠΑΛΛ. Μίλησε λοιπόν, χωρίς καμία καθυστέρηση· διότι θα ωφελήσεις πάρα πολύ. ΚΥΡ. Λοιπόν, όπως διαβάσαμε στους Αριθμούς: «Και μετά από αυτά αναχώρησε ο λαός από την Ασηρώθ, και στρατοπέδευσαν στην έρημο Φαράν».

Λέει, λοιπόν, μέσω της παραβολής ότι πολλοί έχουν κληθεί στο μεγάλο δείπνο και στον άρτο που δωρίζεται σε αυτό, όμως δεν επιτυγχάνουν όλοι τη χάρη. Διότι στερούνται αυτής όσοι από τους προσκεκλημένους είναι απασχολημένοι με άλλα ζητήματα· καθώς διδάσκει ότι οι μέριμνες του βίου περισπούν και απομακρύνουν από την κλήση. Αυτές δε ποικίλλουν: διότι είτε, ασχολούμενοι με χρήματα και αγρούς, έχουν προτιμήσει αυτά αντί της κλήσεως, με αποτέλεσμα να αποποιηθούν την πρόσκληση εξαιτίας τους, είτε αναλίσκονται στις συναλλαγές του βίου, είτε είναι εμπλεγμένοι στον δεσμό του γάμου και των τέκνων, είτε είναι απορροφημένοι από κάποιες άλλες τέτοιου είδους φροντίδες.

Άρχισαν όλοι με μία γνώμη να δικαιολογούνται. Στο λογικό συμπόσιο δεν προσήλθαν, επειδή ήταν περισσότερο φιλήδονοι παρά φιλόθεοι, και φίλοι της ύλης παρά του Θεού· διότι δείγμα μεν της φιληδονίας είναι η γυναίκα, ενώ ο αγρός και τα ζεύγη των βοδιών της φιλοχρηματίας. Λέει, λοιπόν, ότι πολλοί έχουν κληθεί στο μεγάλο δείπνο και στο λογικό συμπόσιο των ιερών και θείων Γραφών που εκτείνεται σε όλη την οικουμένη, όμως δεν επιτυγχάνουν όλοι τη χάρη· διότι τη στερούνται εκείνοι από τους καλεσμένους που απασχολούνται με άλλα. Διδάσκει, δηλαδή, ότι οι μέριμνες του βίου περισπούν και απομακρύνουν από την κλήση· και ότι αυτές είναι ποικίλες: διότι είτε, ασχολούμενοι με τα κτήματα και τους αγρούς, τα προτίμησαν από την κλήση, ώστε να τολμήσουν εξαιτίας αυτών να την απορρίψουν· είτε καταναλώνονται στις υποθέσεις του βίου· είτε έχουν εμπλακεί στα δεσμά του γάμου και των παιδιών· είτε είναι απασχολημένοι με κάποιες άλλες παρόμοιες μέριμνες.

ΜΣΤ΄. Όμως, σου αναγγέλλω αυτό το χαρμόσυνο μήνυμα. Η στάση, την οποία θα λάβεις αμέσως μετά το βάπτισμα μπροστά στο μεγάλο βήμα, αποτελεί προτύπωση της μελλοντικής δόξας. Η ψαλμωδία, με την οποία θα γίνεις δεκτός, είναι προοίμιο της μελλοντικής υμνωδίας. Οι λαμπάδες, που θα ανάψεις, αποτελούν μυστήριο της μελλοντικής φωταγωγίας, με την οποία θα προϋπαντήσουμε τον Νυμφίο ως φωτεινές και παρθένες ψυχές, με τις φωτεινές λαμπάδες της πίστεως, ούτε κοιμώμενες από ραθυμία, ώστε να μη μας διαφύγει ο Αναμενόμενος όταν έλθει απροσδόκητα, ούτε χωρίς τροφοδοσία και στερημένες ελαίου και καλών έργων, ώστε να μην αποκλειστούμε από τον νυμφώνα. Διότι βλέπω αυτό το πάθημα πόσο ελεεινό είναι. Εκείνος μεν θα παρουσιαστεί, όταν η κραυγή απαιτήσει την προϋπάντηση· όσες είναι φρόνιμες θα τον προϋπαντήσουν με λαμπρό το φως και με άφθονη την τροφή του (το έλαιο)· οι άλλες, όμως, θα ταραχθούν, αναζητώντας λάδι σε ακατάλληλη ώρα από εκείνους που έχουν. Εκείνος θα εισέλθει γοργά· οι πρώτες θα συνεισέλθουν μαζί του· οι άλλες θα αποκλειστούν, αφού δαπάνησαν τον χρόνο της εισόδου στην προετοιμασία τους, και θα θρηνήσουν πολύ μετέπειτα, αντιλαμβανόμενες πολύ αργά τη ζημιά της ραθυμίας τους, όταν πια ο νυμφώνας δεν θα είναι ανοιχτός σε αυτές, παρά τις πολλές ικεσίες τους, αφού τον έκλεισαν κακώς οι ίδιες για τον εαυτό τους· μιμούμενες με άλλον τρόπο εκείνους που απείχαν από το δείπνο του γάμου, το οποίο ο αγαθός πατέρας παραθέτει για τον καλό νυμφίο, εξαιτίας της νεόνυμφης γυναίκας, ή του αγρού που μόλις αγόρασαν, ή του ζεύγους των βοδιών, τα οποία κακώς απέκτησαν, χάνοντας τα μεγάλα αγαθά για χάρη των μικρών.

Ας θανατώσουν τον κληρονόμο έξω από τον αμπελώνα, όσοι προορίζονται για το πυρ. Υπάρχει ένας γάμος, τον οποίο ένας αγαθός και στοργικός πατέρας παραθέτει με αγαλλίαση για τον άριστο Υιό του· σε αυτόν είθε να συμμετάσχω εγώ, σε αυτόν είθε να συμμετάσχω εγώ, καθώς και όποιος είναι φίλος μου! Ας παραμείνει όμως έξω εκείνος, ο οποίος θέτει πάνω από τον γάμο είτε κάποιον αγρό, είτε ένα νέο ζεύγος βοών, είτε μία σύζυγο.

Ο καθένας από εσάς προτιμά κάτι άλλο και από τον παλαιό και από τον νέο ποιμένα, χωρίς ούτε τα λευκά μαλλιά να σέβεστε ούτε τη νεότητα να ενθαρρύνετε. Υπάρχει στα Ευαγγέλια ένα λαμπρό δείπνο, ένας άριστος οικοδεσπότης, φίλοι, και ένα γλυκύτατο συμπόσιο· διότι πρόκειται για τον γάμο του υιού. Και αυτός μεν προσκαλεί, εκείνοι όμως δεν προσέρχονται. Αυτός τότε αγανακτεί· και παραλείπω τα ενδιάμεσα γεγονότα, επειδή είναι δυσάρεστα· αλλά, για να το πω πιο ήπια, γεμίζει το συμπόσιο με άλλους. Αυτό, βέβαια, εμείς το απευχόμαστε· εσείς, όμως, σταθήκατε απέναντί μου (πώς να το πω με πραότητα;) τόσο πολύ πιο υπερόπτες ή θρασείς από εκείνους, κατά το ότι εκείνοι μεν που είχαν προσκληθεί στο δείπνο στρέφονται εναντίον του και υβρίζουν αυτόν που τους προσκάλεσε· εσείς, όμως, ενώ δεν είστε από τους έξω, ούτε από τους προσκεκλημένους στους γάμους, αλλά εσείς οι ίδιοι μας προσκαλέσατε, και μας συνδέσατε με αυτή την ιερή τράπεζα, και μας δείξατε τη λαμπρότητα του νυμφώνα, έπειτα μας εγκαταλείψατε —διότι αυτό είναι το πιο γενναίο σας κατόρθωμα— ο ένας στο δικό του χωράφι, ο άλλος στο νεοαγορασμένο ζευγάρι των βοδιών, ο άλλος στη νεόνυμφη σύζυγο, και καθένας σε κάτι άλλο από τα ασήμαντα πράγματα, διασκορπιστήκατε και απομακρυνθήκατε, δείχνοντας ελάχιστη φροντίδα για τον νυμφώνα και τον νυμφίο.

Θα ήθελα να γνωρίζω πού περνούν τον χρόνο τους εκείνοι που περιφρόνησαν τη σύναξη, τι τους κράτησε και τους απομάκρυνε από αυτή την ιερή τράπεζα, και για ποια θέματα συζητούν. Μάλλον όμως το γνωρίζω με σαφήνεια· διότι είτε συζητούν για πράγματα άτοπα και καταγέλαστα, είτε είναι προσηλωμένοι σε βιοτικές μέριμνες. Και στις δύο περιπτώσεις, η ενασχόλησή τους στερείται συγγνώμης και επιφέρει την έσχατη τιμωρία. Και για μεν την πρώτη περίπτωση δεν χρειάζεται κανένας λόγος ούτε απόδειξη. Το ότι δε και εκείνοι που μας προβάλλουν ως δικαιολογία τις υποθέσεις της οικίας τους, επικαλούμενοι την αδήριτη ανάγκη που προκύπτει από αυτές, δεν μπορούν ούτε κι αυτοί να βρουν συγχώρηση, εφόσον καλούνται εδώ μία φορά την εβδομάδα και ούτε καν τότε δεν καταδέχονται να προτιμήσουν τα πνευματικά αγαθά από τα γήινα πράγματα, είναι ολοφάνερο από τα Ευαγγέλια. Διότι και εκείνοι που προσκλήθηκαν στον πνευματικό γάμο τέτοιες προφάσεις πρόβαλαν: ο ένας ότι αγόρασε ζευγάρι βοδιών, ο άλλος ότι αγόρασε χωράφι και ο τρίτος ότι νυμφεύθηκε, αλλά παρ' όλα αυτά τιμωρήθηκαν. Αναγκαίες μεν είναι οι αιτίες αυτές· αλλά όταν καλεί ο Θεός, δεν έχουν καμία δικαιολογία· διότι για εμάς όλα είναι αναγκαία μόνο μετά τον Θεό. Μετά την απόδοση τιμής προς Εκείνον, τότε ας απολαμβάνουν τη φροντίδα μας και τα υπόλοιπα. Διότι ποιος δούλος, πες μου, πριν εκπληρώσει την υπηρεσία προς τον κύριό του, θα φροντίσει ποτέ τις υποθέσεις του δικού του σπιτιού;

Τι υποδηλώνουν εκείνοι που στο Ευαγγέλιο αποποιούνται την κλήση εξαιτίας του αγρού, του γάμου και των ζευγών των βοών; Μέσω της γυναίκας υποδηλώνεται η φιληδονία, μέσω του ζεύγους των βοών η φιλοκτημοσύνη και μέσω του αγρού η γαστριμαργία· με τα οποία κάθε άνθρωπος που απασχολείται, εκπίπτει των θείων επαγγελιών.

Και άρχισαν να δικαιολογούνται και να λένε: ο μεν, ότι «αγόρασα ένα χωράφι και έχω ανάγκη να βγω και να το δω. Σε παρακαλώ, θεώρησέ με δικαιολογημένον». Ο δε, «αγόρασα πέντε ζευγάρια βόδια και πηγαίνω να τα δοκιμάσω. Σε παρακαλώ, θεώρησέ με δικαιολογημένον». Και ένας άλλος είπε: «Νυμφεύθηκα γυναίκα και γι' αυτό δεν μπορώ να έλθω». Σε παρακαλώ, θεώρησέ με δικαιολογημένον. Και ακούγοντας αυτά εκείνος ο μέγας οικοδεσπότης, ο οποίος είχε ετοιμάσει εκείνο το μέγιστο δείπνο, λυπήθηκε, λέγει, και οργίστηκε, διότι προτίμησαν τα εντελώς ανάξια λόγου αντί για εκείνο το μεγάλο, παράδοξο και θαυμαστό δείπνο, χωρίς ούτε να σεβαστούν αυτόν που τους κάλεσε, ούτε να προτιμήσουν την αέναη απόλαυση εκείνων των αγαθών από τα παροδικά πράγματα.

Έδειξε λοιπόν εδώ μέσω της παραβολής ο Σωτήρας ότι άλλος εξαιτίας των αγρών, άλλος εξαιτίας των ζευγαριών των βοδιών, άλλος εξαιτίας της γυναίκας, άλλος για κάποια άλλη βιοτική μέριμνα, και άλλος πάλι για κάποιο άλλο υλικό, φθαρτό και πρόσκαιρο πράγμα, παρακούει τον Θεό και στερεί τον εαυτό του από το βασιλικότατο, αξιέπαινο και μακάριο δείπνο, δηλαδή από τη Βασιλεία, και αποδιώχνεται έξω. Αν λοιπόν, όταν καλεί κάποιος επίγειος βασιλιάς, όποιος τολμήσει να παρακούσει δεν μπορεί να ξεφύγει χωρίς κίνδυνο από τα χέρια του βασιλιά, αλλά, ως ανυπάκουος και περιφρονητής της βασιλικής προσταγής, καθίσταται υπόλογος στον βασιλιά, ας προσέξουμε και εμείς, μήπως, ενώ ο Βασιλιάς των βασιλευόντων μας καλεί στη Βασιλεία, παρακούοντας εξαιτίας του ενός ή του άλλου φθαρτού και πρόσκαιρου πράγματος, βρεθούμε υπόλογοι απέναντί Του. Το πόσο μεγάλο κακό, επομένως, είναι η παρακοή στον Θεό, το έδειξε και η παρούσα παραβολή, καθώς και η πρώτη παρακοή του προπάτορα Αδάμ, αλλά και στη συνέχεια όλων όσων παρήκουσαν.

Και πάλι, το πόσο καλό είναι να υπακούει κανείς στον Θεό το φανέρωσε η υπακοή του πατριάρχη Αβραάμ και η υπακοή των μυστών του Λόγου. Διότι ο μεν πρώτος, όταν διατάχθηκε να θυσιάσει εκείνο το αγαπημένο και μονογενές παιδί, δεν δίστασε, δεν το ανέβαλε, δεν νικήθηκε από την αγάπη για το αγόρι, δεν καθυστέρησε τη σφαγή, αλλά υπάκουσε αμέσως σε αυτόν που τον πρόσταξε και πρόθυμα βιάστηκε να εκπληρώσει το πρόσταγμα και, όσον αφορούσε την δική του πρόθεση, έσφαξε το παιδί και το θυσίασε. Και ο μεν θύτης έτυχε ευλογίας και έγινε πατέρας βασιλέων και πολλών εθνών και ονομάστηκε αληθινά «φίλος Θεού» και δίκαιος, το δε θύμα έγινε θυσία ζωντανή, ευάρεστη στον Θεό, εξαιτίας της άκρας υπακοής του. Οι δε άλλοι, επειδή επέδειξαν θαυμαστή υπακοή, αξιώθηκαν και θαυμαστής χάριτος. Διότι, όταν άκουσαν το «ελάτε οπίσω μου, και θα σας κάνω αλιείς ανθρώπων», δεν δυσπίστησαν σε αυτόν που τους καλούσε, δεν θέλησαν να αναβάλουν την ακολουθία τους, δεν είπε κάποιος από αυτούς ότι έχω υπέργηρο πατέρα και πλοίο και δίχτυα και δεν μπορώ να τα εγκαταλείψω αυτά και να σε ακολουθήσω και «σε παρακαλώ, θεώρησέ με δικαιολογημένο», όπως δικαιολογήθηκαν αυτοί που είχαν κληθεί προηγουμένως. Ούτε, εξάλλου, είπαν ότι δεν ξέρουμε αν θα βγει αληθινός ο λόγος σου, ούτε γνωρίζουμε αν μπορείς να μας κάνεις αλιείς ανθρώπων, όπως είπες· και πώς είναι δυνατόν άνθρωπος να ψαρέψει άνθρωπο; Διότι ούτε φάνηκε ποτέ κάτι τέτοιο, ούτε τέτοιο λόγο ακούσαμε μέχρι τώρα.

Αυτόν ακριβώς τον αγώνα αγωνίστηκαν οι πατέρες από την αρχή, έστω κι αν εξωτερικά φαίνονταν σαν τους υπόλοιπους ανθρώπους. Εκείνοι που αγωνίστηκαν κατ' αυτόν τον τρόπο, μπόρεσαν να ευαρεστήσουν τον Θεό. Διότι ανδρείες και γενναίες ψυχές, που περιφρονούν τα πάντα, πηγαίνουν στον πόλεμο, όπως ακριβώς και ο Μωυσής, υπονοώντας τον κρυφό πόλεμο των πονηρών πνευμάτων εναντίον της ψυχής και το ποιες ψυχές είναι κατάλληλες γι' αυτόν, είπε: «Εάν κάποιος αρραβωνιάστηκε γυναίκα, ας μην βγει στον πόλεμο, και εάν κάποιος φύτεψε αμπέλι, ας μην βγει». Αυτά τα λέει για τους υλικούς δεσμούς, μήπως τυχόν κάποιος που αγωνίζεται ενάντια στα πνεύματα της πονηρίας είναι δεμένος με κάποια πράγματα, διότι, εάν εξαιτίας της προσκόλλησής του στις ηδονές και στα κτήματα δεν αγωνιστεί, αποβάλλεται από την επουράνια ευφροσύνη, όπως ακριβώς λέει ο Κύριος στο Ευαγγέλιο για εκείνους που κλήθηκαν στους γάμους και αρνήθηκαν: Ο πρώτος λέει, αγόρασα χωράφι και δεν μπορώ να έρθω, και ο άλλος, παντρεύτηκα γυναίκα και δεν μπορώ να έρθω, σε παρακαλώ θεώρησέ με δικαιολογημένο, λέγοντας αυτά σε συμφωνία με τον Μωυσή.

Χρησιμοποιούμε ένα παράδειγμα από την καθημερινή ζωή, όπως συμβαίνει στον κόσμο. Όπως δηλαδή, αν ένας βασιλιάς βρει κάποιον φτωχό που υποφέρει από ασθένειες, και δεν τον ντραπεί, αλλά με θεραπευτικά φάρμακα του γιατρέψει τις πληγές και τον μεταφέρει στο παλάτι του και τον ντύσει με την πορφύρα και το διάδημα και τον κάνει συνδαιτυμόνα στην τράπεζά του, —έτσι και ο επουράνιος βασιλιάς Χριστός, όταν ήλθε προς τον άνθρωπο που είχε πάθη, τον γιάτρεψε και τον έκανε μέτοχο της βασιλικής του τράπεζας, και αυτό χωρίς να παραβιάσει τη θέλησή του, αλλά προτρέποντάς τον, τον ανυψώνει σε αυτήν την τιμή. Διότι και στο Ευαγγέλιο είναι γραμμένο ότι ο Κύριος έστειλε τους δούλους του, καλώντας όσους το επιθυμούν, κάνοντάς τους γνωστό ότι «το δείπνο είναι έτοιμο»· αυτοί όμως που κλήθηκαν το αρνήθηκαν, λέγοντας, ο ένας «αγόρασα», λέει, «ζευγάρια βόδια», και ο άλλος «παντρεύτηκα γυναίκα». Βλέπεις ότι αυτός που καλεί είναι έτοιμος, ενώ αυτοί που κλήθηκαν αρνήθηκαν. Επομένως, οι ίδιοι έγιναν υπαίτιοι για τον εαυτό τους. Τόσο μεγάλο, λοιπόν, είναι το αξίωμα των Χριστιανών. Βλέπε ότι ο Κύριος τους ετοίμασε τη βασιλεία και τους καλεί να εισέλθουν, αλλά αυτοί δεν θέλουν.

Χρησιμοποιούμε δε ένα βιωτικό παράδειγμα, όπως συμβαίνει στη ζωή. Όπως δηλαδή αν υπάρχει ένας βασιλιάς και βρει κάποιον φτωχό που πάσχει από ασθένειες και δεν τον ντραπεί, αλλά με ιατρικά φάρμακα θεραπεύσει τα τραύματά του, τον μεταφέρει στο παλάτι, του δώσει πορφύρα και διάδημα και τον κάνει κοινωνό στο τραπέζι του· έτσι και ο επουράνιος βασιλιάς Χριστός, όταν ήρθε στον άνθρωπο που είχε πάθη, τον θεράπευσε και τον έκανε κοινωνό του βασιλικού τραπεζιού, και αυτό χωρίς να παραβιάσει το θέλημά του, αλλά προτρέποντάς τον σε αυτό το συμπόσιο. Διότι και στο Ευαγγέλιο έχει γραφτεί, ότι έστειλε τους δούλους του ο Κύριος, καλώντας όσους ήθελαν, (λέγοντας) ότι «το γεύμα έχει ετοιμαστεί». Εκείνοι όμως που κλήθηκαν, αρνήθηκαν λέγοντας, ο μεν «αγόρασα ζευγάρια βοδιών», ο άλλος «παντρεύτηκα γυναίκα». Βλέπεις ότι εκείνος που καλεί είναι έτοιμος, αλλά οι προσκεκλημένοι αρνήθηκαν. Οι ίδιοι λοιπόν έγιναν υπαίτιοι στον εαυτό τους. Τόσο μεγάλο λοιπόν είναι το αξίωμα των Χριστιανών, ώστε ο Κύριος ετοίμασε βασιλεία και τους καλεί να εισέλθουν, και δεν θέλουν.

Αυτά δε τα αποδείξαμε, αγαπητοί αδελφοί, τονίζοντας πόσο μεγάλοι στη δύναμη είναι οι τέλειοι Χριστιανοί, ώστε να νικούν όλα τα ορατά και όλο τον κόσμο. Και τα πνεύματα της πονηρίας που τους πολεμούν ηττώνται, και ανώτεροι από όλα αυτά αναδεικνύονται οι άξιοι δούλοι του Χριστού εξαιτίας της δύναμης του Θεού που κατοικεί μέσα τους. Διότι όλα τα ορατά πράγματα και τα αόρατα πνεύματα της πονηρίας εναντιώνονται σε αυτούς και τους πολεμούν. Επομένως, διπλός είναι ο πόλεμος για τους Χριστιανούς και διπλή «η πάλη», τόσο ενάντια στα ορατά με το σωματικό μάτι όσο και «προς τις αρχές και τις εξουσίες» του κοσμοκράτορα. Διότι όσα βλέπονται με αυτά τα μάτια ερεθίζουν και θέλγουν και παρακινούν την ψυχή να δεσμεύεται σε αυτά, να κατέχεται και να ηδονίζεται· μάλλον δε, η ίδια η κακία δεσμεύει στα ορατά πράγματα όσους της είναι υποταγμένοι. Και για να αποδείξω ότι αυτά έχουν έτσι, άκουσε στο Ευαγγέλιο τον Κύριο που λέει για τον σπόρο που έπεσε στην ακανθώδη γη, ότι όταν φύτρωσαν «τα αγκάθια τον έπνιξαν», και ο Κύριος τα ερμηνεύει ως τις βιωτικές μέριμνες και φροντίδες. Και αλλού εκθέτει φανερά όσους κλήθηκαν στους γάμους του βασιλιά και, εξαιτίας των βιωτικών πραγμάτων, δεν θέλησαν να πάνε. «Διότι ο πρώτος», λέει, «είπε: Αγρό αγόρασα, και πηγαίνω να τον δω· θεώρησέ με δικαιολογημένο».

Ελάτε, διότι όλα είναι πλέον έτοιμα. Και άρχισαν όλοι με μια φωνή να δικαιολογούνται. Ο πρώτος του είπε: Αγόρασα έναν αγρό, και έχω ανάγκη να βγω και να τον δω, σε παρακαλώ, θεώρησέ με δικαιολογημένο. Και ένας άλλος είπε: Αγόρασα πέντε ζευγάρια βόδια, και πηγαίνω να τα δοκιμάσω, σε παρακαλώ, θεώρησέ με δικαιολογημένο.

Απεστάλη λοιπόν στην ώρα του, δηλαδή στον ωραίο και κατάλληλο καιρό, όπως ακριβώς λέει και ο Δαβίδ: «Ζώσου τη ρομφαία σου στον μηρό σου, δυνατέ, με την ωραιότητά σου»· διότι, βεβαίως, η ρομφαία είναι ο λόγος του Θεού, ενώ μέσω του μηρού σημαίνεται η εν σαρκί γέννηση, η οποία έγινε με την ωραιότητα, δηλαδή στον κατάλληλο καιρό. Απεστάλη δε για να πει στους καλεσμένους. Και ποιοι είναι αυτοί οι καλεσμένοι; Ίσως μεν να είναι όλοι οι άνθρωποι, διότι όλους τους κάλεσε ο Θεός στην επίγνωσή Του, αφενός μέσω της ευταξίας των ορωμένων, αφετέρου μέσω του φυσικού νόμου· ίσως δε ειδικότερα να είναι εκείνοι από τον Ισραήλ, οι οποίοι κλήθηκαν μέσω του νόμου και των προφητών· σε αυτούς λοιπόν απεστάλη πρωτίστως ο Κύριος, στα πρόβατα του οίκου Ισραήλ. Αυτός λοιπόν έλεγε: Ελάτε, διότι ήδη όλα είναι έτοιμα· διότι ο Κύριος ευαγγελιζόταν σε όλους ότι η βασιλεία των ουρανών είναι κοντά, και ότι βρίσκεται εντός σας. Αυτοί όμως άρχισαν με μια φωνή να δικαιολογούνται, δηλαδή σαν από ένα σύνθημα· διότι όλοι οι άρχοντες των Ιουδαίων, αρνούμενοι να έχουν τον Ιησού ως βασιλιά, δεν αξιώθηκαν ούτε το δείπνο· ο μεν εξαιτίας της φιλοπλουτίας, ο δε εξαιτίας της φιληδονίας. Διότι αυτός που αγόρασε τον αγρό, και εκείνος με τα ζεύγη των βοδιών, θα μπορούσαν να νοηθούν ως φιλόπλουτοι· ενώ αυτός που νυμφεύθηκε γυναίκα, ως φιλήδονος· εάν μάλιστα το επιθυμείς, αγρό αγοράζει εκείνος που, εξαιτίας της κοσμικής σοφίας, δεν αποδέχεται το μυστήριο.