Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 14:27

Και όταν επέστρεψε ο δούλος, ανέφερε αυτά στον κύριό του. Τότε ο οικοδεσπότης, οργισμένος, είπε στον δούλο του: Έξελθε γρήγορα στις πλατείες και στις οδούς της πόλης, και φέρε εδώ μέσα τους φτωχούς, τους αναπήρους, τους τυφλούς και τους χωλούς. Και είπε ο δούλος: Κύριε, έγινε όπως πρόσταξες, και υπάρχει ακόμη χώρος. Και είπε ο κύριος προς τον δούλο του: Έξελθε στους δρόμους και στους φράκτες, και ανάγκασέ τους να εισέλθουν, για να γεμίσει ο οίκος μου. Διότι σας λέω ότι κανείς από εκείνους τους άνδρες που είχαν προσκληθεί δεν θα γευθεί το δείπνο μου.» Και πάλι ο ίδιος ο μονογενής Υιός του ζώντος Θεού, ο οποίος απεστάλη από τον Πατέρα, όχι για να κρίνει τον κόσμο, αλλά για να σώσει τον κόσμο, παραμένοντας σταθερός στον εαυτό του και εκπληρώνοντας το θέλημα του αγαθού Θεού και Πατέρα του, στην αυστηρή αυτή απόφαση προσθέτει μια διδασκαλία που μας καθιστά άξιους να γίνουμε μαθητές του, και λέει: «Εάν κάποιος έρχεται προς εμένα και δεν μισεί τον πατέρα του και τη μητέρα του και τη γυναίκα του και τα παιδιά του και τους αδελφούς και τις αδελφές του, ακόμη δε και την ίδια του την ψυχή, δεν μπορεί να είναι μαθητής μου.» Πρόκειται για μίσος, βεβαίως, το οποίο δεν γεννά σχέδιο επιβουλής, αλλά συνιστά αρετή θεοσεβείας μέσω της παρακοής σε εκείνους που μας αποσπούν από τον Θεό. «Και όποιος», λέει, «δεν σηκώνει τον σταυρό του και δεν ακολουθεί πίσω μου, δεν μπορεί να είναι μαθητής μου.»

Συμπορεύονταν δε μαζί του πολλά πλήθη, και αφού στράφηκε, τους είπε: «Εάν κάποιος έρχεται προς εμένα, και δεν μισεί τον πατέρα του και τη γυναίκα του και τα τέκνα και τους αδελφούς του, ακόμη δε και την ίδια του την ψυχή, δεν μπορεί να είναι μαθητής μου· όποιος δεν βαστάζει τον σταυρό του και δεν έρχεται πίσω μου, δεν μπορεί να είναι μαθητής μου.» Οι λόγοι του Σωτήρος απαιτούν από εμάς να είμαστε θερμοί στην ευσέβεια· και πείθουν όσους θέλουν να τον αγαπούν να μη θεωρούν τίποτε ανώτερο από αυτόν, ούτε τη σωματική φιλοστοργία, ούτε την αγάπη προς τους πατέρες, ούτε τον σεβασμό προς τις μητέρες και τους αδελφούς· διότι γνωρίζει ότι εκείνοι που τα περιφρόνησαν αυτά βρίσκουν μεγάλη και λαμπρή την ανταμοιβή· για να προσθέσω δε και κάτι άλλο σε αυτά, κάνοντας γνωστό πόση αγάπη έτρεφε για εμάς, ούτε και ο ίδιος θεώρησε τα δικά του ανώτερα από τις δικές μας υποθέσεις· δεν προτίμησε τα δικά του συμφέροντα από τη σωτηρία και τη ζωή όλων. Όντας Θεός, έγινε άνθρωπος για εμάς και υπέμεινε τον σταυρό, καταφρονώντας την αισχύνη· αλλά όσοι συμπάσχουν, θα συμβασιλεύσουν· και όσοι υπέστησαν ατιμώσεις μαζί του, οπωσδήποτε και θα συνδοξαστούν.

Λένε δε ότι ο Σωτήρας, ο οποίος προέρχεται από όλους, είναι το Παν, πράγμα που δηλώνεται μέσα από το χωρίο «κάθε αρσενικό που διανοίγει μήτρα»· ο οποίος, όντας το Παν, διήνοιξε τη μήτρα της Ενθύμησης του Αιώνα που έπαθε και εξορίστηκε εκτός του Πληρώματος, την οποία μάλιστα ονομάζουν δεύτερη Ογδοάδα, για την οποία θα μιλήσουμε λίγο αργότερα. Υποστηρίζουν επίσης ότι γι' αυτόν τον λόγο ειπώθηκε ξεκάθαρα από τον Παύλο: «και αυτός είναι τα πάντα», και πάλι: «τα πάντα σε αυτόν και από αυτόν τα πάντα», και πάλι: «σε αυτόν κατοικεί όλο το πλήρωμα της θεότητας»· και το: «να ανακεφαλαιωθούν δε τα πάντα εν Χριστώ διά του Θεού», ερμηνεύουν ότι έχει λεχθεί με αυτή την έννοια, όπως και οτιδήποτε άλλο παρόμοιο. 15. Έπειτα, σχετικά με τον Όρο τους, τον οποίο μάλιστα αποκαλούν με πολλά ονόματα, αποφαίνονται ότι αυτός έχει δύο ενέργειες, τη στερεωτική και τη μεριστική· και κατά το ότι εδραιώνει και στηρίζει, είναι Σταυρός, ενώ κατά το ότι μερίζει και διαχωρίζει, είναι Όρος. Λένε δε ότι ο Σωτήρας υπέδειξε με αυτόν τον τρόπο τις ενέργειές του: πρώτα τη στερεωτική, με το να πει: «όποιος δεν βαστάζει τον σταυρό του και δεν με ακολουθεί, δεν μπορεί να είναι μαθητής μου» και πάλι: «αφού σηκώσεις τον σταυρό, ακολούθησέ με»· και τη διαχωριστική του, με το να πει: «δεν ήρθα να βάλω ειρήνη, αλλά μάχαιρα».

Έπειτα, σχετικά με τον Όρο τους, τον οποίο βέβαια ονομάζουν και με πολλά ονόματα, αποφαίνονται ότι αυτός έχει δύο ενέργειες, την εδραστική και τη μεριστική. Και καθόσον μεν εδραιώνει και στηρίζει, είναι Σταυρός, καθόσον δε μερίζει και διαχωρίζει, είναι Όρος. Τον δε Σωτήρα λένε ότι φανέρωσε τις ενέργειές του με τον εξής τρόπο: και πρώτον μεν την εδραστική, με το να πει, όποιος δεν βαστάζει τον σταυρό του και δεν με ακολουθεί, δεν μπορεί να γίνει μαθητής μου. Και, αφού σηκώσει τον σταυρό του, ας με ακολουθεί. Τη δε διαχωριστική του ενέργεια, με το να πει, δεν ήρθα να φέρω ειρήνη, αλλά μάχαιρα. Και λένε ότι και ο Ιωάννης φανέρωσε αυτό ακριβώς, λέγοντας: το λιχνιστήρι είναι στο χέρι του, και θα καθαρίσει πλήρως το αλώνι του, και θα συνάξει το σιτάρι στην αποθήκη του, ενώ το άχυρο θα το κατακάψει με φωτιά άσβεστη. Και μέσω αυτού λένε ότι φανέρωσε την ενέργεια του Όρου. Διότι ερμηνεύουν ότι το λιχνιστήρι εκείνο είναι ο Σταυρός, ο οποίος πρέπει να αναλώνει όλα τα υλικά, όπως η φωτιά τα άχυρα, και να καθαρίζει όσους σώζονται, όπως το λιχνιστήρι το σιτάρι. Και για τον Απόστολο Παύλο λένε ότι και αυτός μνημονεύει αυτόν τον Σταυρό, λέγοντας τα εξής: διότι ο λόγος του σταυρού για εκείνους μεν που χάνονται είναι μωρία, για εμάς δε που σωζόμαστε είναι δύναμη Θεού. Και πάλι, ας μη γένοιτο σε μένα να καυχιέμαι για τίποτε άλλο, παρά μόνο για τον σταυρό του Ιησού, δια του οποίου ο κόσμος έχει σταυρωθεί για μένα και εγώ για τον κόσμο.

Β΄. Αυτά δε τα έλεγε, αφενός κάνοντας τα παιδιά πιο θαρραλέα, και αφετέρου καθιστώντας τους πατέρες, που επρόκειτο να τα εμποδίσουν, πιο ήπιους. Διότι εκείνοι, βλέποντας ότι έχει τόση ισχύ και δύναμη ώστε να αποσπά από αυτούς τα παιδιά τους, θα υποχωρούσαν, εφόσον θα καταπιάνονταν με κάτι το αδύνατο. Γι’ αυτό και αφήνοντάς τους, απευθύνει τον λόγο προς εκείνους, διδάσκοντάς τους να μην το επιχειρούν, καθώς επιχειρούν κάτι το ακατόρθωτο. Έπειτα, για να μην αγανακτούν εκείνοι ούτε να δυσανασχετούν, δες πού ανάγει τον λόγο. Διότι, αφού είπε, «Όποιος δεν μισεί πατέρα και μητέρα», πρόσθεσε, «Ακόμη και την ίδια του την ψυχή». Διότι τι μου μιλάς, λέει, για εκείνους που σε γέννησαν, και για αδελφούς, και για αδελφές, και για γυναίκα; Από την ψυχή δεν υπάρχει τίποτα πιο οικείο στον καθένα· αλλ’ όμως, εάν δεν μισήσεις και αυτήν, θα υποστείς όλα τα αντίθετα από εκείνον που την αγαπά. Και ούτε διέταξε απλώς να τη μισούμε, αλλά και να την παραδίδουμε σε πόλεμο και σε μάχες, και σε σφαγές και σε αίματα. Διότι, «Όποιος δεν βαστάζει τον σταυρόν αυτού και δεν έρχεται οπίσω μου, δεν δύναται να είναι μαθητής μου». Επειδή δεν είπε απλώς ότι πρέπει να είμαστε παραταγμένοι για τον θάνατο, αλλά για θάνατο βίαιο· και όχι μόνο για βίαιο, αλλά και για επονείδιστο.

Διότι, εάν εκείνοι που πρόκειται να παρουσιαστούν σε κάποιο δικό μας ανθρώπινο δικαστήριο για να λογοδοτήσουν για τα παραπτώματά τους, όταν πλησιάζει η ορισμένη ημέρα, απομακρύνουν τον εαυτό τους όχι μόνο από τις γυναίκες τους, αλλά και από τα φαγητά και τα ποτά και από κάθε άλλη μέριμνα, και αφοσιώνονται αποκλειστικά στην απολογία τους — πολύ περισσότερο εμείς, που δεν πρόκειται να παρασταθούμε σε κάποιο επίγειο δικαστήριο, αλλά στο ουράνιο βήμα, για να δώσουμε λόγο για τα λόγια, τις πράξεις και τις σκέψεις μας, οφείλουμε να απομακρυνθούμε από όλα, και από τη χαρά και από τη λύπη για τα παρόντα πράγματα, και να μεριμνούμε μόνο για εκείνη τη φοβερή ημέρα. Διότι, λέει: «Εάν κάποιος έρχεται προς εμένα και δεν μισεί τον πατέρα του και τη μητέρα του, τη γυναίκα και τα παιδιά του, τους αδελφούς και τις αδελφές του, ακόμη δε και την ίδια του τη ζωή, δεν μπορεί να είναι μαθητής μου. Και όποιος δεν σηκώνει τον σταυρό του και δεν με ακολουθεί, δεν μπορεί να είναι μαθητής μου». Εσύ όμως κάθεσαι άπραγος, ασχολούμενος με επιθυμίες για γυναίκες, με γέλια, με διασκεδάσεις και με τρυφηλότητα; «Ο Κύριος είναι εγγύς». Εσύ όμως φροντίζεις και μεριμνάς για χρήματα; «Η βασιλεία των ουρανών έχει φθάσει». Εσύ όμως φροντίζεις για σπίτια, για πολυτέλειες και για άλλες ηδονές; «Το σχήμα τούτου του κόσμου παρέρχεται». Γιατί, λοιπόν, καταπονείς τον εαυτό σου με τα πράγματα του κόσμου, τα οποία δεν παραμένουν αλλά φθείρονται, ενώ παραμελείς τα μόνιμα και σταθερά;

Μας διδάσκει επίσης η παραβολή, με τον πιο απλό τρόπο, να προσφέρουμε στους φτωχούς και στους αναπήρους μάλλον, παρά στους πλουσίους. Και επειδή πριν από λίγο συμβούλευε ακριβώς αυτό, γι' αυτόν τον λόγο φαίνεται να λέει την παραβολή, επιβεβαιώνοντας μέσω αυτής ότι πρέπει να παραθέτουμε τραπέζι στους φτωχούς. Μαθαίνουμε και κάτι άλλο: ότι οφείλουμε να είμαστε τόσο πρόθυμοι και γενναιόδωροι στην υποδοχή των αδελφών, ώστε να τους αναγκάζουμε, ακόμη και αν δεν το θέλουν, να συμμετέχουν στα δικά μας αγαθά. Αυτό αποτελεί επίσης μεγάλη νουθεσία για όσους διδάσκουν, ώστε να εκπαιδεύουν τους μαθητές στο σωστό ακόμη και όταν εκείνοι δεν το θέλουν. «Συμπορεύονταν δε μαζί του πολλά πλήθη, και στρεφόμενος είπε προς αυτούς: Αν κάποιος έρχεται προς εμένα και δεν μισεί τον πατέρα του, και τη μητέρα και τη γυναίκα, και τα τέκνα, και τους αδελφούς, και τις αδελφές, ακόμη δε και την ίδια του την ψυχή, δεν μπορεί να είναι μαθητής μου· και όποιος δεν βαστάζει τον σταυρό του και δεν έρχεται πίσω μου, δεν μπορεί να είναι μαθητής μου.» Επειδή πολλοί από εκείνους που συμπορεύονταν με τον Ιησού δεν τον ακολουθούσαν με κάθε προθυμία και αυταπάρνηση, αλλά είχαν πιο ψυχρή διάθεση, διδάσκοντάς τους πώς πρέπει να είναι ο μαθητής του, αποφαίνεται γι' αυτό, και τρόπον τινά τον διατυπώνει και τον ζωγραφίζει, εισηγούμενος ότι πρέπει να μισεί όχι μόνο τους εξωτερικά οικείους του, αλλά και την ίδια του την ψυχή.