Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 15:22

Γιατί λοιπόν ο Λουκάς, ή μάλλον το Άγιο Πνεύμα, μου κατέγραψε την ιστορία του άσωτου υιού, ο οποίος πρώτα προσέβαλε με την αναχώρησή του εκείνον που τον γέννησε, και έπειτα, παραδομένος σε ηδονές και μέθες και γινόμενος λάτρης των γυναικών, σπατάλησε όλο τον πατρικό πλούτο; Επειδή όμως, ύστερα από καιρό, αφού ταλαιπωρήθηκε αρκετά από τους μόχθους, ώστε να γίνει μισθωτός χοιροβοσκός και να μοιράζεται την ίδια τροφή με τους χοίρους, επέστρεψε στην πατρική εστία έχοντας συνετιστεί, ο πατέρας δεν τον αποστράφηκε ούτε του έκλεισε τις πόρτες όταν επέστρεψε, αλλά εντελώς το αντίθετο, έτρεξε κοντά του καθώς εκείνος πλησίαζε, έπεσε στον τράχηλό του και έκλαψε με συμπόνια στον λαιμό του. Τον έκανε πάλι από άθλιο μακάριο, ντύνοντάς τον με αρχοντική στολή, φορώντας του δαχτυλίδι στο χέρι, κάνοντας την ημέρα εκείνη γιορτή και ετοιμάζοντας λαμπρό συμπόσιο. Όλα αυτά αποτελούν παραβολικό λόγο, που ανοίγει σε αυτούς που μετανοούν την Εκκλησία ως πατρική εστία και τους δέχεται με καλοσύνη, ώστε να μη μοιράζονται την ίδια τροφή με τους χοίρους, δηλαδή τους δαίμονες, αλλά να γίνουν πάλι υιοί αντί για ξένοι, ώστε να ζουν σύμφωνα με το θέλημα του Θεού ως θέλημα πατέρα και με τους αγίους άνδρες ως αδελφούς.

Δίνει επίσης ένα φιλί, το σύμβολο της συμφιλίωσης. Και ενώ το παιδί μιλούσε ακόμη με αξιοθρήνητο τρόπο και με λόγια γεμάτα απολογία, διακόπτοντας την ικεσία του, προστάζει τους υπηρέτες να φέρουν την πρώτη στολή, δαχτυλίδι και υποδήματα, να του αποδώσουν την αξία της προηγούμενης τιμής και να στολίσουν, όπως αρμόζει, αυτόν που ήταν ρυπαρός και παραμελημένος. Έπειτα από αυτά διατάζει να ετοιμαστεί συμπόσιο και τραπέζι, ώστε με ποικίλη περιποίηση και φιλοξενία να εξαφανίσει τη συμφορά αυτού που είχε πλανηθεί. Όλα αυτά βέβαια δεν καταγράφηκαν απλώς ως ένα κοινό διήγημα, αλλά κάθε λέξη είναι γεμάτη από τα μυστήρια μιας κρυμμένης αλληγορίας. Διότι, όπως γνωρίζετε, είναι παραβολή· και κάθε παραβολικός λόγος, μέσα από τα φαινόμενα πράγματα, μυσταγωγεί προς άλλα, τα οποία γίνονται αντιληπτά με τον νου.

«Μήπως δεν υπάρχει ρητίνη στη Γαλαάδ, ή δεν υπάρχει εκεί ιατρός; Γιατί δεν επήλθε η ίαση της θυγατέρας του λαού μου;» Πράγματι, θα μπορούσες να βρεις στη Θεία Γραφή πολλά αντίδοτα κατά του κακού, και πολλά φάρμακα που οδηγούν από την απώλεια στη σωτηρία: τα μυστήρια περί θανάτου και αναστάσεως, τα λόγια περί της φοβερής κρίσεως και της αιωνίου κολάσεως, τις διδασκαλίες περί μετανοίας και αφέσεως των αμαρτιών, και εκείνα τα αμέτρητα παραδείγματα επιστροφής. Τη δραχμή, το πρόβατο, τον υιό που κατασπατάλησε την περιουσία του με τις πόρνες, που είχε χαθεί και βρέθηκε, που ήταν νεκρός και αναστήθηκε. Ας χρησιμοποιήσουμε αυτά τα βοηθήματα κατά του κακού, και μέσω αυτών ας θεραπεύσουμε την ψυχή μας. Φέρε στον νου σου την έσχατη ημέρα (διότι βεβαίως δεν πρόκειται να ζήσεις εσύ μόνη σου αιώνια) και την αγωνία, την ασφυξία και την ώρα του θανάτου, την κατεπείγουσα απόφαση του Θεού και τους αγγέλους που βιάζονται, και την ψυχή που ταράσσεται φοβερά μέσα σε όλα αυτά και μαστιγώνεται πικρά εκ των προτέρων από την αμαρτωλή της συνείδηση, η οποία στρέφεται αξιολύπητα προς τα εγκόσμια, καθώς και την αναπόφευκτη ανάγκη εκείνης της μακράς αποδημίας.

Κατανόησε την ευσπλαχνία και μην αποκόψεις την ελπίδα. Τον δέχθηκε και λέει: Θυσιάστε ταύρο και φέρτε έξω στολή, και μάλιστα την αρχική, και δαχτυλίδι στο χέρι. Όλα αυτά παρερμηνεύονται μεν, δηλώνουν όμως με συντομία την αγαθή προτροπή εκείνου που τον υποδέχθηκε, όχι ως προς το τι θέλω εγώ, αλλά ως προς το τι λέει. Εάν δε αγανακτείς που τον δέχεται μετά τη βόσκηση των χοίρων, μετά την κατασπατάληση των πάντων, αγανάκτησε βέβαια και ο αδελφός, αλλά εντούτοις έγινε δεκτός αυτός που ντρεπόταν.

Διότι κάποτε παθαίνουμε και εμείς οι ίδιοι κάτι τέτοιο· επειδή, ενώ κάποιοι ζουν την ομορφότερη και άριστη ζωή, κάποιος άλλος πάλι ασθενεί και έχει νικηθεί, έχοντας καταπέσει σε κάθε είδους φαυλότητα. Αυτός πολλές φορές, όταν πια φτάσει στα γηρατειά, επιστρέφει προς τον Θεό και ζητά συγχώρηση για τα προηγούμενα αμαρτήματά του, έχοντας γίνει εραστής των ανώτερων πραγμάτων· ή ίσως κάποτε, όταν πρόκειται να εγκαταλείψει τον ανθρώπινο βίο, αξιώνεται το θείο βάπτισμα και αποβάλλει τα εγκλήματα επειδή ο Θεός τον σπλαχνίζεται. Έπειτα, κάποτε κάποιοι αγανακτούν ακριβώς για αυτό το γεγονός, και λένε: «Αυτός, που έπραξε το τάδε και είπε το δείνα, δεν πλήρωσε στον κριτή το τίμημα για όσα έζησε, και αξιώθηκε τέτοιας λαμπρής και αξιοθαύμαστης χάρης, εγγράφηκε μεταξύ των υιών του Θεού, και τιμήθηκε με τη δόξα των αγίων». Διότι αυτά κάποτε τα ξεστομίζουν κάποιοι από άκαιρη μικροψυχία, χωρίς να ακολουθούν τον σκοπό του Πατέρα των πάντων. Διότι Εκείνος χαίρει πάρα πολύ, βλέποντας τους χαμένους να σώζονται, και τους επαναφέρει στο αρχικό τους σχήμα, δίνοντάς τους την ελευθερία, και στολίζοντάς τους με την πρώτη στολή, και δίνοντάς τους δαχτυλίδι στο χέρι· αυτό δε αποτελεί θεοφιλή ευπρέπεια που ταιριάζει σε ελεύθερους.— (I f. 134) Διότι παρατήρησε πώς με κάθε τρόπο αποτυπώνεται σε αυτήν εξαιρετική ομορφιά, και επιφέρει τη φαιδρότητα της άμεμπτης ζωής.

Διότι και ο Κύριος της δόξας δεν απέρριψε τον άσωτο υιό, αλλά τον δέχθηκε, σαν να είχε αναστηθεί από τους νεκρούς, και τον έντυσε με την καλύτερη στολή και του φόρεσε υποδήματα και του χάρισε δαχτυλίδι και θυσίασε τον σιτευτό μόσχο, για να ευφρανθεί για την εύρεση του χαμένου υιού. Επειδή δε ο άλλος λυπήθηκε, θεράπευσε και αυτόν με παρηγοριά, λέγοντας: Παιδί μου, εσύ είσαι πάντοτε μαζί μου, και όλα τα δικά μου είναι δικά σου· έπρεπε όμως να ευφρανθούμε και να χαρούμε, διότι αυτός ο αδελφός σου ήταν νεκρός και ανέζησε, ήταν χαμένος και βρέθηκε.

Εκείνοι δε που επιδίωξαν την αμέλεια και παραδόθηκαν μέχρι τέλους στην οκνηρία, καταστράφηκαν από αυτές. Υποδηλώνοντας δε αυτό ο Κύριος, πρόσταξε να δοθούν στον υιό που επέστρεψε υποδήματα στα πόδια, μετά τη στολή και το δαχτυλίδι, ώστε θαρραλέα και άφοβα να καταπατήσει το κεφάλι του Όφεως. Παρομοιάζει δε τον παρόντα βίο με ακανθώδη τόπο, στον οποίο οι αμαρτίες αναφύονται δίκην ακανθών· και με τον καθαρό τόπο, την άνω Ιερουσαλήμ, η οποία ανήκει στον μεγάλο Βασιλέα, από όπου έχει φύγει κάθε οδύνη, λύπη και στεναγμός. Είθε όλοι μας να αξιωθούμε να την επιτύχουμε, με τη χάρη και τη φιλανθρωπία του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού. Αμήν.

Όταν κάποιος προσέρχεται σε αυτόν για να θεραπευτεί, βλέπει την καρδιά του και όλη του την προθυμία. Όταν εκείνος που προσέρχεται έχει αμετάθετο τον ευσεβή λογισμό, ο ίδιος ο αγαθός Θεός, χάρη στη δική του χρηστότητα, αμέσως αποκαλύπτεται σε εκείνους που τον αναζητούν· και πριν καν προλάβει ο άνθρωπος να στρέψει το βλέμμα του προς τον Θεό, του λέει: «Είμαι παρών»· και πριν καν τον πλησιάσει, ανοίγει τον θησαυρό μπροστά σε εκείνον που ζητά. Πριν χύσει ένα δάκρυ, εκχέει τους θησαυρούς, και πριν καν τον παρακαλέσει, συμφιλιώνεται μαζί του· πριν προσευχηθεί, τυγχάνει του ελέους· διότι η αγάπη του Θεού έτσι ποθεί και θέλει εκείνους που προσέρχονται σε αυτόν με αλήθεια. Δεν καθυστερεί να εισακούσει· ούτε πάλι επιπλήττει τον ασεβή που προσήλθε λέγοντας: «Γιατί τόσον καιρό δούλευες στον Εχθρό, ενώ εμένα, τον Δεσπότη, οικειοθελώς με καταφρόνησες;». Δεν εξετάζει το μέγεθος του παρελθόντος χρόνου, παρά μόνο την ταπείνωση. Ο Δεσπότης βλέπει τα δάκρυα και τους στεναγμούς εκείνου που προσπίπτει σε αυτόν. Επειδή γνωρίζει τα πάντα εκ των προτέρων, ως Θεός και πλάστης μας, συγχωρεί αμέσως όλες τις αμαρτίες, όλα τα παραπτώματα των λογισμών και των πράξεων· και διατάζει να του φέρουν την πρώτη στολή, και πάλι να του φορέσουν δαχτυλίδι στο δεξί του χέρι· και προστάζει όλους τους Αγγέλους να χαρούν μαζί του για την ανεύρεση αυτής της ψυχής του αμαρτωλού.

Πριν φτάσει εκείνος στη θύρα, του ανοίγεις. Πριν πέσει στα πόδια σου, του απλώνεις το χέρι. Πριν αναβλύσουν τα δάκρυά του, του προσφέρεις απλόχερα τη σπλαχνικότητά σου. Πριν εξομολογηθεί εκείνος τα χρέη του, του παρέχεις τη συγχώρηση. Δεν τον κατηγορείς, δεν λες: πού σπατάλησες τον χρόνο; Πώς άφησες να περάσει ο καιρός; Δεν εξετάζεις το μέγεθος του χρεωγράφου των αμαρτιών του, δεν του υπενθυμίζεις την οργή που προκάλεσε η αμέλειά του, δεν τον ονειδίζεις για την αθέτηση των ευεργεσιών σου, αλλά βλέποντας από πριν την ταπείνωση, το κλάμα και τη διάθεση της καρδιάς του, ανακράζεις: φέρτε την πρώτη στολή και ντύστε τον, θυσιάστε τον σιτευτό μόσχο για ανάπαυση και ευφροσύνη. Ας συγκεντρωθούν οι άγγελοι και ας ευφρανθούν για την εύρεση του χαμένου υιού και για την επιστροφή του πλανημένου κληρονόμου. Και όπως έναν έμπορο που επιστρέφει στην πατρίδα του με πολύ πλούτο, έτσι προσδέχεται η χάρη Σου τον αμαρτωλό που προσέρχεται με όλη του την ψυχή, διότι ποθεί να δει τα δάκρυα και διψά να δει τη μετάνοια και χαίρεται με την προθυμία εκείνων που σπεύδουν να μετανοήσουν.

Το στάδιο είναι εγγύς. Σήκω και αποτίναξε την ύλη του κόσμου. Μιμήσου τον άσωτο υιό, διότι, αφού σπατάλησε τα πάντα, προσήλθε αναιδώς προς τον πατέρα· ο δε πατέρας νοιάστηκε περισσότερο για την αιχμαλωσία του παρά για τον πλούτο που είχε εξαρχής σπαταληθεί.

Πάλι απέκοψε το «θα έρθουν από ανατολή και δύση και θα ανακλιθούν στη βασιλεία» και το «οι έσχατοι θα είναι πρώτοι» και το «προσήλθαν οι Φαρισαίοι λέγοντας, βγες έξω και φύγε, διότι ο Ηρώδης θέλει να σε σκοτώσει» και το «είπε: πηγαίνετε και πείτε σε αυτή την αλεπού» έως εκεί που είπε «δεν είναι δυνατόν να χαθεί προφήτης έξω από την Ιερουσαλήμ» και το «Ιερουσαλήμ, Ιερουσαλήμ, που σκοτώνεις τους προφήτες και λιθοβολείς τους απεσταλμένους» και το «πολλές φορές θέλησα να συγκεντρώσω τα τέκνα σου όπως η όρνιθα» και το «αφήνεται σε εσάς ο οίκος σας» και το «δεν πρόκειται να με δείτε, έως ότου πείτε: ευλογημένος». 〈μβ〉. Πάλι απέκοψε ολόκληρη την παραβολή των δύο υιών, αυτού που πήρε το μερίδιο των υπαρχόντων και το σπατάλησε ασώτως, και του άλλου. 〈μγ〉. «Ο νόμος και οι προφήτες έως τον Ιωάννη και καθένας βιάζεται να εισέλθει σε αυτήν». 〈μδ〉. Σχετικά με τον πλούσιο και τον φτωχό Λάζαρο, ότι μεταφέρθηκε από τους αγγέλους στον κόλπο του Αβραάμ. 〈με〉. «Τώρα δε αυτός παρηγορείται», ο ίδιος ο Λάζαρος. 〈μϛ〉. Είπε ο Αβραάμ: «Έχουν τον Μωυσή και τους προφήτες, ας ακούσουν αυτούς, επειδή ούτε αυτόν που ανασταίνεται από τους νεκρούς θα ακούσουν». 〈μζ〉. Απέκοψε το «να λέτε ότι είμαστε αχρείοι δούλοι· κάναμε αυτό που οφείλαμε να κάνουμε». 〈μη〉. Όταν συνάντησαν οι δέκα λεπροί.

αν και παραμένουν έξω *, ενώ οι πατέρες βρίσκονται μέσα· από πού όμως προκαλείται ο βρυγμός των οδόντων κατά την κρίση, ω ανόητε, εάν δεν γίνει ανάσταση των σωμάτων; 〈Σχόλιο〉 〈μα〉. Απέκοψε πάλι το «θα έλθουν από ανατολών και δυσμών και θα ανακλιθούν στη βασιλεία» και το «οι έσχατοι θα είναι πρώτοι» και το «προσήλθαν οι Φαρισαίοι λέγοντας, βγες και φύγε, διότι ο Ηρώδης θέλει να σε σκοτώσει» και το «είπε· πηγαίνετε και πείτε σε αυτή την αλεπού» έως εκεί που είπε «δεν ενδέχεται να χαθεί προφήτης έξω από την Ιερουσαλήμ» και το «Ιερουσαλήμ, Ιερουσαλήμ, εσύ που σκοτώνεις τους προφήτες και λιθοβολείς τους απεσταλμένους» και το «πολλές φορές θέλησα να επισυνάξω τα τέκνα σου όπως η όρνιθα» και το «αφήνεται σε εσάς ο οίκος σας» και το «δεν πρόκειται να με δείτε, έως ότου πείτε, ευλογημένος». 〈Έλεγχος〉 〈μα〉. Δες το μέγεθος αυτής της θρασύτητας· πόσο μεγάλη αφαίρεση κάνει στο Ευαγγέλιο; Είναι σαν να έπαιρνε κάποιος ένα ζώο και να του απέκοπτε το μισό σώμα, και με το μισό να προσπαθούσε να πείσει αυτούς που αγνοούν, λέγοντάς τους ότι τέτοιο είναι το ζώο και ότι τίποτα δεν έχει αφαιρεθεί από αυτό. 〈Σχόλιο〉 〈μβ〉. Πάλι απέκοψε ολόκληρη την παραβολή των δύο υιών, εκείνου που έλαβε το μερίδιο των υπαρχόντων και το κατασπατάλησε ασώτως, καθώς και του άλλου. 〈Έλεγχος〉 〈μβ〉.

Διότι ο Θεός δεν πέθανε για τους άπτωτους, όταν ήλθε επί της γης και περιέβαλε τη θεότητά Του με τη θνητή φύση, αλλά για τους πεπτωκότες και για όσους πέθαναν εξαιτίας του Αδάμ. Δεν έχεις ακούσει για τον νεότερο υιό, πώς αποπλανήθηκε μακριά από τον πατέρα του, σπαταλώντας όλη την πατρική του περιουσία στην ασωτία, και πώς τον βασάνιζε η πείνα καθώς περιπλανιόταν; Και πώς, όταν επέστρεψε στην οικία του πατέρα του και γονάτισε μπροστά του, αμέσως ο πατέρας σπλαγχνίστηκε τον άσωτο υιό, έπλεξε τα χέρια του γύρω από τον λαιμό του, έχυσε δάκρυα και τον τίμησε με συμπόσιο; Καθώς και κάποιος Καλός Ποιμένας προβάτων, όταν ένα από αυτά απομονώθηκε, τα άφησε όλα και ακολούθησε τα ίχνη εκείνου· και αν το βρει να περιπλανιέται μακριά στις βουνοκορφές ή μέσα στα δάση, το σηκώνει στους ώμους του, και με αγαλλίαση το συναριθμεί με το υπόλοιπο αγαπημένο του ποίμνιο.

Θα σε αντικρίσει με πατρικά μάτια, θα σε περιβάλει με τη θεία στολή, θα σε στολίσει με το δαχτυλίδι, θα ετοιμάσει τα πόδια σου για την προς τα άνω πορεία με τα ευαγγελικά υποδήματα, θα σε αποκαταστήσει στην ουράνια πατρίδα, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Διότι εκείνος, αν και στερήθηκε έχοντας απομακρυνθεί από τον κοινό τροφοδότη και πατέρα και δεσπότη, εντούτοις περιέπεσε σε ισχυρό λιμό και, συναισθανόμενος τη στέρηση, μετανόησε και επέστρεψε και αναζήτησε και έτυχε πάλι της θείας και ακήρατης τροφής, και σε τέτοιο βαθμό απόλαυσε μέσω της μετάνοιας τα χαρίσματα του Πνεύματος, ώστε να γίνει ακόμη και αντικείμενο φθόνου για τον πλούτο του.

Γι' αυτό και ο Πατέρας των οικτιρμών, συγκαταβαίνοντας, τον προϋπάντησε και, αφού τον αγκάλιασε, τον καταφίλησε και διέταξε τους δούλους του, δηλαδή τους ιερείς, να τον ντύσουν με την πρώτη στολή, δηλαδή την υιοθεσία, την οποία είχε ντυθεί πρωτύτερα μέσω του αγίου βαπτίσματος, και να βάλουν δαχτυλίδι στο χέρι του, τουτέστιν, στο πρακτικό μέρος της ψυχής, που συμβολίζεται από το χέρι, να θέσουν τη σφραγίδα της θεωρητικής αρετής, ως αρραβώνα της μελλοντικής κληρονομιάς, αλλά και υποδήματα στα πόδια, δηλαδή τη θεία προστασία και ασφάλεια που τον ενδυναμώνει να πατά πάνω σε φίδια και σκορπιούς και πάνω σε όλη τη δύναμη του εχθρού.

Διότι εκεί θα Τον βρούμε να έχει εξέλθει προς προϋπάντησή μας από φιλανθρωπία και να μας χαρίζει την άφεση των αμαρτιών μας, το γνώρισμα της αφθαρσίας, τον αρραβώνα της μελλοντικής κληρονομίας· επειδή και ο άσωτος υιός, όπως ακριβώς διδαχθήκαμε από τον Σωτήρα, ενόσω βρισκόταν στη χώρα των παθών, αν και συλλογιζόταν και έλεγε τα λόγια της μετανοίας, δεν έτυχε κανενός αγαθού, έως ότου, αφού εγκατέλειψε όλα εκείνα τα έργα της αμαρτίας, έτρεξε και ήλθε προς τον πατέρα του και, αφού αξιώθηκε δωρεών πάνω από κάθε ελπίδα, παρέμεινε στο εξής με ταπείνωση, ζώντας με σωφροσύνη και δικαιοσύνη και διαφυλάσσοντας για τον εαυτό του αβλαβή τη χάρη που ανακαινίστηκε από τον Θεό.

Στο Ευαγγέλιο της Δευτέρας Παρουσίας του Χριστού και περί ευσπλαχνίας και ευποιίας. Την περασμένη Κυριακή, η Εκκλησία έκανε μνεία της ανείκαστης φιλανθρωπίας του Θεού προς εμάς, μέσω της παραβολής του διασωθέντος ασώτου.

Διότι υπενθυμίσαμε τον υιό που κατανάλωσε την περιουσία του και επέστρεψε στην πατρική οικία, και προσθέσαμε όλη την ταλαιπωρία, την πείνα, την αισχύνη, τους ονειδισμούς και όλα τα άλλα που υπέμεινε στην ξενιτιά, θέλοντας με αυτό το παράδειγμα να τους κάνουμε πιο συνετούς. Και δεν σταματήσαμε τον λόγο μας έως εκεί, αλλά επιδείξαμε και τη φιλοστοργία του πατέρα προς αυτούς, χωρίς να τους ζητήσουμε ευθύνες για την αμέλειά τους, αλλά δεχόμενοι αυτούς με ανοιχτές αγκάλες, δίνοντάς τους συγχώρεση για τα παραπτώματά τους, ανοίγοντας την οικία, παραθέτοντας τράπεζα, ντύνοντάς τους με τη στολή της διδασκαλίας και παρέχοντάς τους κάθε άλλη φροντίδα. Εκείνοι, όμως, δεν μιμήθηκαν τον υιό εκείνο, ούτε καταδίκασαν την προηγούμενη απομάκρυνσή τους, ούτε παρέμειναν στην πατρική οικία, αλλά αποσκίρτησαν και πάλι. Δικό σας έργο, λοιπόν, ας είναι, εσάς που είστε πάντοτε μαζί μας, να τους επαναφέρετε και να τους πείσετε να συμμετέχουν μαζί μας στη γιορτή της κάθε σύναξης. Διότι, αν και η Πεντηκοστή πέρασε, η γιορτή δεν πέρασε· επειδή κάθε σύναξη είναι γιορτή.

Διότι, εάν εσύ ρίξεις σαν βροχή από ψηλά το έλεός σου, η αύλακα της ψυχής μου θα καρποφορήσει, άλλη τριάντα, άλλη εξήντα και άλλη εκατό. Κάνε με σαν έναν από τους μισθωτούς σου. Μη με απορρίψεις, Πατέρα· διότι ο Εχθρός δεν με εξάντλησε τελείως, ώστε να με απογυμνώσει από τη στολή της πίστεως. Διότι, αν και κηλίδωσε το κάλλος της σωφροσύνης μου, ωστόσο ποτέ δεν με λύγισε ώστε να λατρεύσω τα είδωλά του· δεν σε αρνήθηκα, Κύριέ μου. Αν και αμάρτησα στην ακμή της νεότητάς μου, ωστόσο καταπάτησα την κνίσα των ειδώλων, κατέστρεψα τις εικόνες των δαιμόνων, εξευτέλισα τα ξόανα των ειδώλων, φύσηξα τον διάβολο, έφτυσα τους δαίμονες. Τώρα όμως προσπίπτω στα ίχνη σου, Κύριέ μου και Θεέ μου· Κάνε με σαν έναν από τους μισθωτούς σου. Εάν έτσι μετανοήσεις, εάν έτσι εξομολογηθείς· ενώ απέχεις ακόμη μακριά, προστρέχει ο ουράνιος Πατέρας, πέφτοντας νοερά στον τράχηλο της ψυχής σου, τοποθετώντας επάνω σου τον ζυγό της χάριτος και περισφίγγοντας τον αυχένα της καρδιάς σου με τη ζεύγλη της αλήθειας· με ένα φιλί διαλύει την έχθρα σου και λέει στους δούλους του, τους ιερείς: Φέρτε την πρώτη στολή. Δεν είπε, Φέρτε μία στολή, αλλά, Φέρτε την πρώτη στολή, για να δείξει την αρχική αξία του βαπτίσματος που σου δίδεται ξανά. Φέρτε του την πρώτη στολή και ενδύστε τον· και δώστε του δαχτυλίδι, το δείγμα του πλούτου, τον φύλακα του θησαυρού, τον αρραβώνα της χάριτος, τη σφραγίδα του Πνεύματος.

Και υποδήματα στα πόδια του· δηλαδή, με τους λόγους του Ευαγγελίου περισφίξτε τα βήματα της ψυχής του, ώστε να μην μπορέσει πάλι ο όφις, γλείφοντας ύπουλα την πτέρνα του, να τον παρασύρει στην προηγούμενη πλάνη της αμαρτίας. Και φέρετε τον σιτευτό μόσχο. Ποιος είναι αυτός, αν όχι βεβαίως ο Χριστός, ο οποίος μετά το βάπτισμα δίδεται στους αξίους, καθώς λέγει ο Απόστολος: Στον οποίο κατοικεί σωματικώς όλο το πλήρωμα της θεότητας; Φέρτε τον, και αφού φάμε, ας ευφρανθούμε. Ποιος άραγε μεταξύ των Ιουδαίων και των Ελλήνων θα πιστέψει, ότι ένας μόσχος σφαγιάστηκε και ο κόσμος στερεώθηκε; Ω μόσχε Παρθένου δαμάλεως, ιερό τέκνο ανήροτης μήτρας! Ω μόσχε, που σφαγιάστηκες και ζεις, και πάντοτε προσφέρεσαι από εμάς σε πνευματική εστίαση και παραμένεις ανεξάντλητος! Γι' αυτό, αγαπητοί, αφού ρίξουμε την άγκυρα του λόγου μας στον ασφαλή και γαλήνιο λιμένα, ας σας παραδώσουμε στην ώθηση του Αγίου Πνεύματος, ώστε, αφού διασχίσουμε το πέλαγος των θείων Γραφών με την εύρυθμη γλώσσα Του, να σας οδηγήσει στην ουράνια πόλη, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος, μαζί με τον Πατέρα, και με το Άγιο και προσκυνητό Πνεύμα, νυν και αεί και στους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Άφησέ με να σταθώ μαζί με τους κατηχουμένους, εντός των θυρών της εκκλησίας, ώστε, θεωρώντας τα μυστήρια που τελούνται σε αυτήν, να ποθήσω σιγά σιγά να τα αναλάβω και πάλι· ώστε, περιλουόμενος από τα θεία νάματα, να αποκαθάρω την αισχύνη των αισχρών ασμάτων, τον ρύπο που έχει επικαθίσει στις ακοές μου· ώστε, βλέποντας τους μαργαρίτες σου να γίνονται ανάρπαστοι από τους ευσεβείς άνδρες, να επιθυμήσω και εγώ να αποκτήσω χέρια άξια για την υποδοχή τους. Ενώ ο άσωτος τα έλεγε αυτά προσπίπτοντας και βοώντας με δάκρυα, «Είπε ο πατέρας προς τους δούλους του». Προς ποιους δούλους;

Άκουσε· προς τους ιερείς και τους λειτουργούς των προσταγμάτων του απευθύνεται. Φέρτε την πρώτη στολή, και ντύστε τον· φέρτε τη στολή που είναι υφασμένη άνωθεν, αυτήν που καταρτίζεται από το πνευματικό πυρ· φέρτε τη στολή που υφαίνεται μέσα στα ύδατα της κολυμβήθρας. Φέρτε τη στολή που κατασκευάζεται από το πνευματικό πυρ, και ντύστε τον. Ντύστε αυτόν που απεκδύθηκε τον εαυτό του, ντύστε τον νέο Αδάμ, τον οποίο γύμνωσε ο διάβολος· ντύστε τον βασιλιά της κτίσεως· κοσμήστε αυτόν, για χάρη του οποίου κόσμησα τον κόσμο· καλλωπίστε τα πιο αγαπημένα μέλη του υιού μου· διότι δεν αντέχω να τον βλέπω ακαλλώπιστο· δεν αντέχω να εγκαταλείψω τη δική μου εικόνα γυμνωμένη· δικό μου όνειδος θεωρώ το όνειδος του παιδιού μου, δική μου δόξα θεωρώ τη δική του εύκλεια.

Γ΄. Δώστε και δαχτυλίδι στο χέρι του· για να φορά τον αρραβώνα του Πνεύματος, και φορώντας τον να φρουρείται από το ίδιο το Πνεύμα· για να περιφέρει τη δική μου σφραγίδα και να είναι φοβερός σε όλους τους πολεμίους και τους αντιπάλους· για να φαίνεται από μακριά ποιου πατέρα είναι υιός αυτός. Δώστε και υποδήματα στα πόδια του· για να μη βρει πάλι ο όφις γυμνή τη φτέρνα του και τον πλήξει με το κεντρί· αλλά μάλλον για να καταπατά ο ίδιος το κεφάλι του δράκοντα, για να συντρίψει τα κεντριά του εχθρού και για να τρέχει την κατά Θεόν οδό. Και αφού φέρετε τον σιτευτό μόσχο, θυσιάστε τον. Ποιον μόσχο ονομάζει σιτευτό;

Διότι, όπως ακριβώς για τους ασθενείς το να μην επιδεινωθεί η κατάστασή τους θα μπορούσε να αποτελέσει την αρχή για τη βελτίωσή της, έτσι συμβαίνει και με την κακία: μην προχωρήσεις παραπέρα, και θα λάβουν τέλος για σένα τα έργα της πονηρίας. Και αν το πράξεις αυτό για δύο ημέρες, την τρίτη θα απομακρυνθείς ευκολότερα, και μετά τις τρεις, θα προσθέσεις και δέκα, έπειτα είκοσι, έπειτα εκατό, έπειτα ολόκληρη τη ζωή σου. Διότι, όσο περισσότερο προχωράς, τόσο πιο εύκολη θα δεις ότι είναι η οδός, και θα φτάσεις να σταθείς στην ίδια την κορυφή, και θα απολαύσεις αθρόα πολλά αγαθά. Επειδή και τότε, όταν επέστρεψε εκείνος ο άσωτος υιός, υπήρχαν και αυλοί και κιθάρες και χοροί και συμπόσια και πανηγύρια· και εκείνος που όφειλε να τιμωρήσει το παιδί του για την άσκοπη σπατάλη και για τη τόσο μακρόχρονη φυγή, δεν έπραξε τίποτε από αυτά, αλλά τον αντίκρισε σαν να είχε διαπρέψει, και δεν ανέχθηκε ούτε καν με λόγια να ονειδίσει το παιδί, μάλλον δε ούτε καν να του υπενθυμίσει απλώς τα προηγούμενα, αλλά τον αγκάλιασε και τον καταφίλησε, και θυσίασε τον μόσχο, και τον έντυσε με στολή, και τον περιέβαλε με μεγάλη λαμπρότητα. Έχοντας, λοιπόν, και εμείς αυτά τα υποδείγματα, ας έχουμε θάρρος και ας μην απελπιζόμαστε.

Και αφού αναχώρησε, προσκολλήθηκε σε έναν από τους πολίτες εκείνης της χώρας, και εκείνος τον έστειλε στα χωράφια του να βόσκει χοίρους, και επιθυμούσε να γεμίσει την κοιλιά του με τα ξυλοκέρατα που έτρωγαν οι χοίροι, αλλά κανείς δεν του έδινε. Όταν δε ήλθε εις εαυτόν, είπε: Πόσοι μισθωτοί του πατέρα μου έχουν περίσσευμα άρτου, ενώ εγώ χάνομαι! Θα σηκωθώ και θα πορευθώ προς τον πατέρα μου, και θα του πω, Πατέρα, αμάρτησα στον ουρανό και ενώπιόν σου, και δεν είμαι πλέον άξιος να ονομάζομαι υιός σου· κάνε με σαν έναν από τους μισθωτούς σου. Και αφού σηκώθηκε ήλθε προς τον πατέρα του. Ενώ δε αυτός απείχε ακόμη μακριά από την οικία, τον είδε ο πατέρας του και τον σπλαχνίσθηκε, και τρέχοντας έπεσε στον τράχηλό του και τον καταφίλησε. Είπε δε προς αυτόν ο υιός: Πατέρα, αμάρτησα στον ουρανό και ενώπιόν σου, και δεν είμαι πλέον άξιος να ονομάζομαι υιός σου. Είπε δε ο πατέρας του προς τους δούλους του: Βγάλτε την καλύτερη στολή και ντύστε τον, και δώστε δαχτυλίδι στο δεξί του χέρι και υποδήματα στα πόδια, και φέρτε τον σιτευτό μόσχο, θυσιάστε τον, και αφού φάμε ας ευφρανθούμε, διότι αυτός ο υιός μου ήταν νεκρός και ανέζησε· ήταν χαμένος και βρέθηκε.» «Η κατά Θεόν λύπη κατεργάζεται αμεταμέλητη μετάνοια προς σωτηρίαν.» «Εξομολογείσθε ο ένας στον άλλον τα παραπτώματα, και προσεύχεσθε ο ένας για τον άλλον, για να θεραπευθείτε.

Θα σηκωθώ και θα πορευθώ προς τον πατέρα μου, και θα του πω: Πατέρα, αμάρτησα στον ουρανό και ενώπιόν σου, και δεν είμαι άξιος να ονομάζομαι υιός σου· κάνε με σαν έναν από τους μισθωτούς σου. Και αφού σηκώθηκε, ήλθε προς τον πατέρα του. Εκείνος δε, βλέποντάς τον από μακριά, τον σπλαχνίστηκε και, τρέχοντας, τον αγκάλιασε και τον καταφίλησε με συμπόνια· και αφού τον αξίωσε της προηγούμενης τιμής, έκανε χαρμόσυνη εορτή για την ανεύρεσή του, θυσιάζοντας τον σιτευτό μόσχο. Ιδού, αυτή την παραβολή μάς εξήγησε για εκείνους που επιστρέφουν από τις αμαρτίες και προσπίπτουν εν μετανοία. Αλλά φανερώνει πάλι και κάποιον καλό ποιμένα, ο οποίος είχε εκατό πρόβατα και, όταν το ένα χάθηκε, άφησε τα ενενήντα εννέα για να εξέλθει προς αναζήτηση του πλανηθέντος, μέχρι που το βρήκε και, αναλαμβάνοντάς το στους ώμους του, το έσμιξε με τα απλανή, συγκαλώντας τους φίλους και τους γείτονες σε συνεστίαση για την εύρεσή του. Έτσι, λέγει ο Σωτήρ, θα υπάρξει χαρά στον ουρανό για έναν αμαρτωλό που μετανοεί, παρά για ενενήντα εννέα δικαίους, οι οποίοι δεν έχουν ανάγκη μετανοίας.

Άλλη προσέγγιση στο ίδιο θέμα Επειδή όμως, εκτός από αυτά, μου φαίνεται ότι ο λόγος του διδασκάλου έχει και άλλο νόημα, πρέπει να λεχθεί και αυτό, όσο μας είναι δυνατόν, με τον Θεό να κατευθύνει τον λόγο στα Ευαγγέλια. Η μόνη αιτία των πάντων και Θεός, ο δικός μου Ιησούς, διδάσκοντας κρυφά με παραβολές, ονόμασε τον άνθρωπο «πρόβατο» που απομακρύνθηκε από τη θεία εκατοντάδα, και «δραχμή» που χάθηκε από τη θεία δεκάδα, και «άσωτο υιό» που αποσκίρτησε αυθάδικα από τον πατέρα και διέλυσε την ομόνοια της θείας αδελφικής δυάδας· τον ονόμασε «πρόβατο», επειδή, νομίζω, αποτελεί αντικείμενο πρόνοιας, καθοδηγείται, εντάσσεται σε τάξη, και παρέχει στον ιδιοκτήτη του τρία αναγκαία αγαθά, μαλλί, αρνί και γάλα, καθώς τρέφεται και τρέφει, με τον λόγο και τον τρόπο της φυσικής θεωρίας, και ντύνεται και ντύνει με τον τρόπο της ηθικής φιλοσοφίας, και πλουτεί και πλουτίζει, σύμφωνα με τη γέννηση του ομοίου, μέσω του μυστηρίου της αληθινής εποπτείας· αφετέρου τον ονόμασε «δραχμή», ως κάτι λαμπρό και βασιλικό, που μέσω του λόγου της εικόνας φέρει τα χαρακτηριστικά του θείου αρχετύπου, και που είναι ικανό να δεχθεί, όσο του είναι εφικτό, όλη τη θεϊκή ωραιότητα· και τέλος «υιό», ως κληρονόμο των πατρικών αγαθών και ισότιμο με τον Πατέρα κατά τη δωρεά της χάριτος.

Γι' αυτόν τον λόγο βροντοφώναζε: «Δεν ήρθα για να καλέσω δικαίους, αλλά αμαρτωλούς σε μετάνοια». Και: «Δεν έχουν ανάγκη από γιατρό οι υγιείς, αλλά οι άρρωστοι». Και (έλεγε) ότι έχει έρθει για να ζητήσει και να σώσει το χαμένο. Και ότι έχει σταλεί προς τα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ. Και με την παραβολή της δραχμής υπαινίχθηκε παραβολικά ότι ήρθε για να διασώσει τη βασιλική εικόνα, η οποία είχε περιέλθει κάτω από την πιο δυσώδη κοπριά των παθών. Και: «Αλήθεια σας λέω ότι γίνεται χαρά στον ουρανό και στη γη για έναν αμαρτωλό που μετανοεί». Γι' αυτόν τον λόγο, εκείνον που έπεσε στα χέρια των ληστών, γυμνώθηκε από κάθε ένδυμα και απέμεινε μισοπεθαμένος από τις πληγές, τον θεράπευσε ρίχνοντας κρασί και λάδι και βάζοντας επιδέσμους· και αφού τον ανέβασε στο δικό του υποζύγιο, τον παραδίδει στον πανδοχέα· και δίνοντάς του τα αναγκαία για την περιποίησή του, του υποσχέθηκε ότι θα πληρώσει και όσα επιπλέον ξοδευτούν, όταν θα επιστρέψει. Γι' αυτό λέει ότι ο πανάγαθος πατέρας έσκυψε με ευσπλαχνία κατά την επιστροφή του ασώτου υιού, και αφού ασπάστηκε εκείνον που προσέτρεξε κοντά του μέσω της μετάνοιας, τον στόλισε και πάλι με την ομορφιά της πατρικής δόξας, χωρίς να τον μεμφθεί στο ελάχιστο για τα προηγούμενα. Γι' αυτό, το πρόβατο που είχε απομακρυνθεί από τη θεία εκατοντάδα, όταν το βρήκε να πλανάται στα όρη και τους λόφους, δεν το επανέφερε στη μάνδρα των προβάτων χτυπώντας το, ούτε καταπονώντας το με τον κόπο· αλλά, αφού το σήκωσε στους δικούς του ώμους, το διέσωσε με συμπόνια φέρνοντάς το κοντά στα υπόλοιπα του κοπαδιού.

Και αυτό εγώ δεν το κατέγραψα ορμώμενος από δική μου σκέψη ή αυθεντία, ούτε τολμώντας να αθετήσω τους θείους κανόνες, αλλά η θεία παραβολή του Σωτήρα μας για τον άσωτο μας τα δίδαξε αυτά με τον πιο σαφή και δίκαιο τρόπο. Διότι εκείνος ο άσωτος υιός εκπροσωπεί κάθε άνθρωπο που έζησε μέσα στην ασωτία και απομακρύνθηκε από τον αθάνατο Πατέρα και Θεό, και συναναστράφηκε με τους δαίμονες, τους πονηρούς πολίτες, και ο οποίος δαπάνησε κακώς τον θείο και πατρικό εκείνο πλούτο, που μας καθιστά υιούς Θεού μέσω του θείου βαπτίσματος, και κατέφαγε μαζί με πόρνες και ασελγείς την πατρική περιουσία της αθάνατης ζωής· έπειτα, αν κάνει την πρέπουσα επιστροφή προς τον Θεό, δεν χρειάζεται πολλές ημέρες για να γίνει δεκτός από τον εκ φύσεως εύσπλαχνο πατέρα, αλλά με το που θα μετανοήσει, θα αναστηθεί από την αμαρτία, θα επιστρέψει και θα πει το «αμάρτησα, πατέρα» και τα εξής, γίνεται αμέσως δεκτός από τον πατέρα και ντύνεται την πρώτη στολή, δηλαδή τη χάρη του θείου βαπτίσματος, την οποία είχε αποβάλει εξαιτίας της υπερβολικής ασωτίας και των μολυσμών (ω, τι ζημία!) και την οποία μέσω της μετάνοιας ενδύεται ξανά (ω, τι χαρά!), και λαμβάνει τάχιστα στο χέρι της ψυχής το δαχτυλίδι ως αρραβώνα της αιώνιας ζωής, δηλαδή τη χάρη του θείου Πνεύματος, και αξιώνεται να φάει από τον σιτευτό μόσχο.

Άκουσες από τη δεσποτική παραβολή όλα όσα παρουσιάζει τον εύσπλαχνο πατέρα να κάνει για τον νεότερο γιο: τις νεανικές παρεκτροπές, την τόσο μεγάλη αποστασία, τη μακρινή περιπλάνηση, τη σπατάλη της περιουσίας, την ασωτία, την τροφή των χοίρων, και έπειτα τη μεταμέλεια, την αναχώρηση από εκεί και την επιστροφή προς τον πατέρα. Και τι ακολούθησε; Μία φωνή ειλικρινούς μετάνοιας καταργεί όλα εκείνα τα πάθη, ανοίγει τα πατρικά σπλάχνα, επαναφέρει αμέσως στην τάξη του υιού αυτόν που πρόσβαλε το γένος του, τον ντύνει με την πρώτη στολή και θυσιάζει τον σιτευτό μόσχο. Αλλά το λαμπρό εορταστικό γεύμα, το δαχτυλίδι, οι χοροί, η πανήγυρις και όλα όσα γιόρτασε ο φιλόστοργος πατέρας για την ανεύρεση του χαμένου παιδιού του, αφήνοντάς μας παράδειγμα φιλανθρωπίας και συμπάθειας, ποια ψυχή δεν θα την παρακινούσαν τα μέγιστα ώστε να συμπεριφέρεται με συμπάθεια και αγάπη προς εκείνους που επιστρέφουν; Διότι δεν περιορίζει τη γενναιοδωρία του στο να θεωρήσει τον χαμένο ίσο με τον διασωθέντα, αλλά τον λαμπρύνει με ακόμη περισσότερη στοργή και με πάνδημη τιμή και δόξα.

Αφού με αυτά έδωσε λύση στο ζήτημα, προχωρά στην ανάπτυξη της παραβολής που εισάγει τον νεότερο και άσωτο υιό και τον μεγαλύτερο μαζί με τον πατέρα και εκθέτει τα όσα συμβαίνουν σε αυτούς. Και λέει ότι ο μεν μεγαλύτερος υιός συμβολίζει τις αγγελικές δυνάμεις (επειδή αυτές έχουν τα πρωτεία έναντι του δικού μας γένους, τόσο κατά τον χρόνο όσο και κατά τον τρόπο), ο δε άσωτος συμβολίζει το ανθρώπινο γένος, και ο πατέρας τον δημιουργό και δεσπότη των πάντων. Το ότι, πάλι, ο μεγαλύτερος υιός δυσανασχετεί για την επιστροφή και την ευμενή υποδοχή του νεότερου, αυτό δεν εκφράζει τη γνώμη ή τη διάθεση των αγγέλων, αλλά η παραβολή διαμορφώνει αυτήν την εικόνα για να δείξει το μέγεθος της ευεργεσίας, ότι δηλαδή μετά από τόση ασωτία ο άσωτος υιός απήλαυσε τέτοια μεγάλη τιμή, που και η ίδια η τάξη των αγγέλων, αν ήταν στη φύση τους να φθονούν, θα ενοχλούνταν και θα θεωρούσαν ανυπόφορη αυτήν την υπερβολική τιμή. Διότι πώς είναι συμβατό οι ίδιοι που χαίρονται για έναν αμαρτωλό που μετανοεί, να φθονούν πάλι επειδή αξιώνεται της πατρικής ευσπλαχνίας;

Του ιδίου, για τους δύο υιούς στο κατά Λουκάν. Η παραβολή ονομάζει Πατέρα τον Θεό και Ποιητή του σύμπαντος, και τον μεγαλύτερο και τον μικρότερο υιό δύο ανθρώπους, εκ των οποίων ο μεν ένας παρέμεινε σταθερός στη χάρη που του δόθηκε και στο μερίδιο της κληρονομίας που του αναλογούσε, και ποτέ δεν απομακρύνθηκε από την Εκκλησία ούτε από την κοινωνία των αχράντων μυστηρίων εξαιτίας ασώτου βίου, ο δε άλλος αποστάτησε ενάντια σε όλα τα προαναφερθέντα, και για τον λόγο αυτόν χωρίστηκε από τον αληθινό πατέρα και κατασπατάλησε και διέφθειρε τις δωρεές που του είχαν δοθεί από αυτόν, όπως συνηθίζουν να πράττουν οι άσωτοι.

Η «πρώτη στολή» δεν θα μπορούσε να είναι το ίδιο το βάπτισμα (διότι δεν είναι δυνατόν να λάβει κανείς δεύτερο βάπτισμα), αλλά η πρώτη στολή και η χάρη, την οποία από την αρχή κάθε πιστός ενδύεται μέσω του βαπτίσματος. Διότι, αντί της παλιγγενεσίας μέσω του λουτρού, μας χαρίστηκε από τον Θεό η αναγέννηση μέσω της μετάνοιας, η οποία, πλένοντας τα μολύσματά μας με τα δάκρυα, μας αναδεικνύει και πάλι καθαρούς. Δίνεται δε στον άσωτο μετά τη στολή και δαχτυλίδι, σύμβολο της νοητής σφραγίδας του Πνεύματος. Διότι, όπως ακριβώς στην παλιγγενεσία μέσω του βαπτίσματος υπάρχει και στολή και σφραγίδα της δωρεάς του Αγίου Πνεύματος, το ίδιο συμβαίνει και στην αναγέννηση μέσω της μετάνοιας.

Και του δίνει την πρώτη στολή και το δαχτυλίδι, και για χάρη του έθυσε τον σιτευτό μόσχο. Αποδέχεται με χαρά και ο Ουράνιος Πατέρας την ψυχή που επιστρέφει και μετανοεί και προσέρχεται σε Αυτόν με αλήθεια, και της δίνει τη στολή του φωτός του Χριστού και το δαχτυλίδι της σφραγίδας του επουράνιου και αγαθού Πνεύματος. Διότι για χάρη της θυσιάστηκε και ο καλός σιτευτός μόσχος, ο ίδιος ο Κύριος που έπαθε κατά σάρκα. «Επειδή, λέει, ήταν νεκρός και ξανάζησε, και ήταν χαμένος και βρέθηκε». Ήταν νεκρός και χαμένος για τον πατέρα του· διότι εκεί ζούσε άσωτα και έβοσκε χοίρους. Και η ψυχή, για όσο διάστημα ζει άσωτα, συναναστρεφόμενη με τα πνεύματα της πονηρίας και πορνεύοντας μαζί τους μέσω της ενέργειας των παθών και διάγοντας τη ζωή της μέσα στην αμαρτία, τυγχάνει νεκρή και χαμένη για τον επουράνιο και αγαθό Πατέρα. Όταν όμως θυμηθεί και επιστρέψει προς Αυτόν και μετανοήσει, τότε «γίνεται χαρά» στους ουρανούς «ενώπιον των αγγέλων του Θεού», και λαμβάνει τη στολή της δόξας του φωτός του Χριστού, σφραγιζόμενη με το επουράνιο Πνεύμα, και έτσι ζει πάλι πνευματική ζωή κοντά στον επουράνιο Πατέρα.

Και για να μη φανεί ότι λέμε τις παραβολές από τον εαυτό μας, αντλώντας τες από ανθρώπινα παραδείγματα, ας τα μάθουμε αυτά από τις θείες Γραφές, οι οποίες συμφωνούν με όσα προείπαμε, λέγοντας: εκείνος ο νεότερος γιος, ο οποίος πήρε την περιουσία του και την κατασπατάλησε ζώντας άσωτα με πόρνες, και κατέληξε σε μεγάλη φτώχεια και περιήλθε σε τέτοια στέρηση, ώστε να μη μπορεί να χορτάσει την κοιλιά του ούτε με τα ξυλοκέρατα, όταν ήλθε στον εαυτό του και θυμήθηκε τον πατρικό πλούτο και την ευσπλαχνία του πατέρα του, είπε: «Πόσοι μισθωτοί του πατέρα μου έχουν περίσσευμα ψωμιού, και εγώ χάνομαι από την πείνα» και επιστρέφοντας και ερχόμενος προς τον πατέρα, εξέφρασε ολοκληρωτικά την αγάπη του προς αυτόν λέγοντας: «Δεν είμαι άξιος να ονομάζομαι γιος σου», και: «Αμάρτησα, πατέρα, στον ουρανό και ενώπιόν σου». Τότε, βλέποντας ο πατέρας τη μετάνοιά του από τα βάθη της καρδιάς του και την αγάπη του προς αυτόν, διότι ολόκληρος ολοκληρωτικά παραδόθηκε σε αυτόν, μη έχοντας πλέον καμία άλλη ελπίδα μπροστά στα μάτια του, παρά μόνο το πρόσωπο του πατέρα, του ανταπέδωσε την αγάπη και τον αξίωσε να φορέσει την πρώτη στολή και το δαχτυλίδι, και θυσίασε γι' αυτόν τον σιτευτό μόσχο, και αυτός έγινε κοινωνός του πατρικού πλούτου.

Αυτοί που μόλις εισέρχονται στο στάδιο της μετάνοιας με εκούσια γνώμη και με τη θέλησή τους και ασκούν τον εαυτό τους κατά το δυνατόν στη σωματική άσκηση, τόσο οι αρχάριοι, εννοώ, όσο και εκείνοι που έχουν χρονίσει σε αυτήν, νομίζουν ότι υπηρετούν τον Κύριο και ελπίζουν να δικαιωθούν από τα έργα τους. Επειδή δεν προσέχουν το φως των θείων Γραφών, αλλά μερικοί από αυτούς πορεύονται πάντοτε έξω από αυτό και κυριαρχούνται από το σκοτάδι των πονηρών διαλογισμών τους, δεν γνωρίζουν ότι υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα σε αυτούς που μετανοούν και αγωνίζονται στην άσκηση της αρετής και σε αυτούς που πραγματικά υπηρετούν τον Δεσπότη Χριστό. Διότι εκείνοι που μετανοούν, μεταμελόμενοι για όσα έπραξαν κακώς, ζητούν να λάβουν συγχώρεση για τα σφάλματά τους, όπως ήταν ο τελώνης, η πόρνη, ο ίδιος ο Πέτρος, όταν, έχοντας φοβηθεί και αρνηθεί τρεις φορές, έκλαψε πικρά, και όπως ο καθένας που μοιάζει με εκείνον τον άσωτο ο οποίος κατασπατάλησε την πατρική κληρονομιά με πόρνες και τελώνες. Διότι αυτοί και οι παρόμοιοί τους δεν λέγεται ότι υπηρετούν τον Κύριο, αλλά, όντας εχθροί και έχοντας αμαρτήσει απέναντί Του, συμφιλιώνονται μαζί Του μέσω της μετάνοιας και της εξομολόγησης.

Και με καταφιλεί συχνά· ενώ ήμουν εντελώς εξαντλημένος και είχα χάσει τη δύναμή μου (αλίμονο, πώς να τα γράψω αυτά;), με σηκώνει στους ώμους του (ω αγάπη, ω αγαθότητα) και με βγάζει από τον Άδη, και από τον χώρο του και από το σκοτάδι του, και με εισάγει σε έναν άλλο, δεν μπορώ καθόλου να πω αν πρόκειται για κόσμο ή για αέρα· τούτο μόνο γνωρίζω, ότι το φως και με βαστάζει και με συγκρατεί και με εισάγει σε ένα μεγάλο φως, του οποίου το μεγάλο και θείο θαύμα ούτε οι άγγελοι δεν θα μπορούσαν καθόλου να εκφράσουν ή να διηγηθούν αναμεταξύ τους, όπως νομίζω. Και όταν βρέθηκα εκεί, μου δείχνει πάλι άλλα, εννοώ αυτά που είναι μέσα στο φως, ή μάλλον αυτά που προέρχονται από το φως· μου δίνει να κατανοήσω την παράδοξη ανάπλαση με την οποία ο ίδιος με ανέπλασε και με απάλλαξε από τη φθορά, και με ελευθέρωσε ολότελα και αισθητά από τον θάνατο, και μου δώρισε αθάνατη ζωή, και με αποχώρισε από τον φθαρτό κόσμο και από όλα όσα ανήκουν στον κόσμο, και με έντυσε με στολή άυλη και φωτεινή, και ομοίως με υποδήματα και δαχτυλίδι και στεφάνι άφθαρτα και αιώνια, που όλα είναι ξένα προς τα επίγεια· με έκανε ανέγγιχτο, αψηλάφητο, ω του θαύματος, και ομοίως αόρατο, ενωμένο με τα αόρατα.

Διότι είναι Πατέρας κατά την αγαθότητα, αν και κατά φύση Θεός, και ολόκληρος αγκαλιάζει ολόκληρον τον άνθρωπο, για να τον σφίξει από παντού πάνω του, όπως έχει γραφτεί: «Και η δόξα του Θεού θα σε περισκεπάσει». Και παλαιότερα μεν, όταν ο γιος απομάκρυνε τον εαυτό του, ήταν καιρός και για τον πατέρα να απομακρυνθεί από τον εναγκαλισμό του. Όταν όμως πλησίασε μέσω της προσευχής και της επιστροφής, έφτασε ο καιρός για να τον αγκαλιάσει. Πέφτει λοιπόν στον τράχηλό του, δεικνύοντας ότι εκείνος που προηγουμένως είχε αποστατήσει, τώρα έγινε πειθήνιος. Και τον καταφιλεί, δεικνύοντας τη συμφιλίωση, και αγιάζοντας πρώτα το στόμα του μολυσμένου σαν ένα είδος προπυλαίου, και έπειτα μέσω αυτού στέλνοντας τον αγιασμό και στα εσώτερα. «Είπε τότε ο πατέρας προς τους δούλους του: Φέρτε έξω την πρώτη στολή και ντύστε τον, και δώστε δαχτυλίδι στο χέρι του και υποδήματα στα πόδια του, και φέρνοντας τον σιτευτό μόσχο θυσιάστε τον, και τρώγοντας ας ευφρανθούμε, διότι αυτός ο γιος μου ήταν νεκρός και ανέζησε, και ήταν χαμένος και βρέθηκε. Και άρχισαν να ευφραίνονται». Ως δούλους θα μπορούσες να εννοήσεις τους αγγέλους, τα λειτουργικά πνεύματα που αποστέλλονται για διακονία χάριν εκείνων που είναι άξιοι σωτηρίας. Διότι αυτοί στολίζουν εκείνον που επιστρέφει από την κακία με την πρώτη στολή, δηλαδή την αρχαία, την οποία φορούσαμε πριν αμαρτήσουμε, το ένδυμα της αφθαρσίας, ή την πολύτιμη στολή που προτιμάται από όλες τις άλλες, όπως είναι αυτή του βαπτίσματος.