Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 16:1

Από πού λοιπόν έφτασα σε αυτή την αρχή του λόγου, είναι ίσως ήδη γνωστό σε όσους έχουν νου και είναι φιλομαθείς. Ο Λουκάς, συνθέτοντας μια παραβολή, μας ανέγνωσε προ ολίγου, στην οποία περιγράφει τον οικονόμο ξένων πραγμάτων να στενοχωριέται και να θλίβεται, επειδή, ως σπάταλος και πολυέξοδος, άκουσε από τον κύριο των χρημάτων και των κτημάτων ότι: Δώσε τον λογαριασμό της διοίκησης και απομακρύνσου· διότι δεν θα ανεχθώ να τρυφάς με τα δικά μου σαν να είναι δικά σου. Αυτό όμως δεν είναι αφήγηση ενός γεγονότος που συνέβη, αλλά πλάσιμο παραβολής που μέσω των συγκαλυμμένων λόγων διδάσκει την ηθική αρετή. Να γνωρίζει λοιπόν ο καθένας, ότι είσαι διαχειριστής ξένων πραγμάτων, και, αφού απορρίψεις από την ψυχή σου την υπερηφάνεια της εξουσίας, ανέλαβε το ταπεινό και ευλαβικό φρόνημα του υπόλογου και του οικονόμου, περιμένοντας πάντοτε τον κύριό σου και συντάσσοντας με φόβο τον απολογισμό της διαχείρισης. Διότι είσαι πάροικος, έχοντας λάβει παραχώρηση για ολιγοχρόνια και παροδική χρήση. Εάν όμως αμφιβάλλεις για τα γνωστά πράγματα, μάθε από αυτά που συμβαίνουν και εκπαιδεύσου από τον αψευδή δάσκαλο, την πείρα.

ΚΕΦ. ΙΣΤ'. <Κάποιος άνθρωπος ήταν πλούσιος, ο οποίος είχε έναν οικονόμο.> (A f. 215, B f. 152) Όμως, λέμε και τούτο στους φιλομαθείς, ότι οι παραβολές μάς προσφέρουν τη φανέρωση ωφέλιμων πραγμάτων πλαγίως και αμυδρά, όταν ερευνήσουμε το νόημά τους εν συντομία και συνοπτικά. Διότι δεν πρέπει όλα τα μέρη της παραβολής να ερευνώνται λεπτομερώς και εξονυχιστικά, ώστε ούτε ο λόγος, προχωρώντας πέρα από το μέτρο, να κουράσει με τα περιττά τους φιλακροάμονες, ούτε βέβαια να προκαλέσει σε κάποιους ενόχληση από τη φλυαρία· όπως συμβαίνει και στην προκειμένη παραβολή. Διότι, αν ήθελε κάποιος να διασαφηνίσει ποιος εννοείται από εμάς ως ο άνθρωπος που έχει τον διαβεβλημένο οικονόμο, ή ποιος τυχόν είναι αυτός που τον διέβαλε, και ποιοι είναι οι οφειλέτες των χρεών, και ποιοι κάνουν τις διαγραφές των χρεών, και για ποια αιτία λέγεται ότι ο ένας χρωστάει λάδι, ενώ ο άλλος σιτάρι, θα καταστήσει τον λόγο και σκοτεινό και περιττό.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΣΤ΄. Περί του οικονόμου της αδικίας. Περί του ότι ούτε μια κεραία από τον νόμο δεν θα παρέλθει. Περί της μη αποπομπής της γυναίκας. Περί του πλουσίου και του Λαζάρου. «Έλεγε δε και προς τους μαθητές του: Ήταν κάποιος πλούσιος άνθρωπος, ο οποίος είχε έναν οικονόμο, και αυτός καταγγέλθηκε σε αυτόν ότι σπαταλούσε τα υπάρχοντά του. Και αφού τον φώναξε, του είπε: Τι είναι αυτό που ακούω για εσένα; Δώσε λόγο για την οικονομία σου, διότι δεν θα μπορείς πλέον να είσαι οικονόμος. Είπε τότε μέσα του ο οικονόμος: Τι να κάνω, τώρα που ο κύριός μου μου αφαιρεί την οικονομία; Να σκάβω δεν έχω τη δύναμη, να ζητιανεύω ντρέπομαι. Βρήκα τι θα κάνω, ώστε, όταν απομακρυνθώ από τη θέση του οικονόμου, να με δεχθούν στα σπίτια τους. Και αφού προσκάλεσε έναν προς έναν τους χρεοφειλέτες του κυρίου του, έλεγε στον πρώτο: Πόσα οφείλεις στον κύριό μου; Εκείνος δε είπε: Εκατό βάτους λάδι. Και του είπε: Πάρε το γραμμάτιό σου, κάθισε και γράψε γρήγορα πενήντα. Έπειτα είπε σε άλλον: Εσύ πόσα οφείλεις; Εκείνος δε είπε: Εκατό κόρους σιτάρι. Και του λέει: Πάρε το γραμμάτιό σου και γράψε ογδόντα. Και επαίνεσε ο κύριος τον οικονόμο της αδικίας, διότι οι υιοί αυτού του αιώνα είναι πιο συνετοί από τους υιούς του φωτός στη δική τους γενεά. Και εγώ σας λέω, κάντε για τον εαυτό σας φίλους από τον μαμωνά της αδικίας, ώστε, όταν εκλείψετε, να σας δεχθούν στις αιώνιες σκηνές.»

Κάθε παραβολή δηλώνει πλαγίως και εικονικώς τη φύση ορισμένων πραγμάτων, χωρίς να μοιάζει σε όλα με εκείνα τα πράγματα για τα οποία χρησιμοποιήθηκε. Γι' αυτό, δεν πρέπει να εξετάζουμε με λεπτομέρεια όλα τα μέρη των παραβολών, αλλά, αποκομίζοντας ό,τι ταιριάζει στο προκείμενο θέμα, να αφήνουμε τα υπόλοιπα, ως στοιχεία που απλώς συνυπάρχουν στην παραβολή και δεν συμβάλλουν καθόλου στο προκείμενο, όπως ακριβώς πρέπει να κάνουμε και στην προτεινόμενη παραβολή. Διότι, εάν επιχειρήσουμε να τα εξετάσουμε όλα λεπτομερώς, ποιος είναι ο οικονόμος, ποιος τον τοποθέτησε στην οικονομία, από ποιον διαβλήθηκε, ποιοι είναι οι χρεώστες, για ποια αιτία ο ένας χρωστάει λάδι και ο άλλος σιτάρι, και γιατί λέγεται ότι χρωστούν από εκατό, και απλώς εάν εξετάζαμε με υπερβολική περιέργεια όλα τα υπόλοιπα, θα κάναμε τον λόγο σκοτεινό, και επιπλέον ίσως θα δίναμε γελοίες εξηγήσεις εξαιτίας της δυσκολίας του αδιεξόδου. Πρέπει, λοιπόν, να ωφεληθούμε από την παρούσα παραβολή στον βαθμό που ενδείκνυται. Τι εννοώ με αυτό: ο Κύριος εδώ θέλει να μας διδάξει σχετικά με το να διαχειριζόμαστε σωστά τον πλούτο που μας έχει δοθεί.