Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 16:13

Λέει δε ο Κύριος: Κανένας υπηρέτης δεν μπορεί να δουλεύει σε δύο κυρίους. Εάν εμείς θέλουμε να δουλεύουμε και στον Θεό και στον μαμωνά, αυτό είναι ασύμφορο για εμάς. Διότι ποιο είναι το όφελος, εάν κάποιος κερδίσει ολόκληρο τον κόσμο, αλλά ζημιωθεί την ψυχή του; Αυτός ο αιώνας και ο μέλλων είναι δύο εχθροί. Ο παρών αιώνας προβάλλει τη μοιχεία, τη φθορά, τη φιλαργυρία και την απάτη, ενώ ο μέλλων τα αποστρέφεται. Δεν μπορούμε, λοιπόν, να είμαστε φίλοι και των δύο. Πρέπει, απαρνούμενοι τον παρόντα, να ακολουθήσουμε τον άλλον. Θεωρούμε ότι είναι καλύτερο να μισήσουμε τα επίγεια, διότι είναι μικρά, ολιγοχρόνια και φθαρτά, και να αγαπήσουμε εκείνα, τα άφθαρτα αγαθά. Διότι, πράττοντας το θέλημα του Χριστού, θα βρούμε ανάπαυση. Ειδάλλως, τίποτα δεν θα μας λυτρώσει από την αιώνια κόλαση, εάν παρακούσουμε τις εντολές Του. Λέει δε και η Γραφή στον Ιεζεκιήλ ότι, εάν παρουσιαστούν ο Νώε, ο Ιώβ και ο Δανιήλ, δεν θα σώσουν τα παιδιά τους στην αιχμαλωσία. Εάν, λοιπόν, και τέτοιοι δίκαιοι δεν μπορούν με τη δική τους δικαιοσύνη να λυτρώσουν τα παιδιά τους, εμείς, εάν δεν διατηρήσουμε το βάπτισμα αγνό και αμίαντο, με ποια πεποίθηση θα εισέλθουμε στη βασιλεία του Θεού; Ή ποιος θα είναι υπερασπιστής μας, εάν δεν βρεθούμε να έχουμε έργα όσια και δίκαια;

Διότι ο πλούτος είναι από τη φύση του ξένος προς κάθε άνθρωπο· διότι προστίθεται απ' έξω και τυχαίνει σε κάποιους· και αν πάλι χαθεί και εκλείψει, δεν θα έβλαπτε καθόλου τα χαρακτηριστικά της ανθρώπινης φύσης. Διότι δεν είμαστε λογικοί και γνώστες κάθε αγαθοεργίας επειδή τυχαίνει να είμαστε πλούσιοι, αλλά επειδή η καταλληλότητα της φύσης μας είναι δεκτική τέτοιων πραγμάτων, κάτι που είναι γνήσια δικό μας. Διότι, όπως γράφει ο μακάριος Παύλος, πλαστήκαμε για έργα αγαθά, τα οποία προετοίμασε ο Θεός ώστε να πορευτούμε σύμφωνα με αυτά. Όταν, λοιπόν, σε αυτό που είναι ξένο, δηλαδή σε όσα έχουν προστεθεί απ' έξω, κάποιοι αποδεικνύονται άπιστοι, πώς θα λάβουν τα δικά τους; Δηλαδή, πώς θα γίνουν μέτοχοι των θεόσδοτων αγαθών; Ή πώς θα αποκομίσουμε το ιερό και αξιοθαύμαστο κάλλος, το οποίο εντυπώνει ο Θεός στις ψυχές των ανθρώπων, διαμορφώνοντάς τες σύμφωνα με τον εαυτό Του; Διότι έτσι είχαμε δημιουργηθεί εξαρχής. Το ότι είναι αδύνατον ένας και ο αυτός άνθρωπος να μοιράζεται σε αντίθετες κατευθύνσεις και να μπορεί να ζει άμεμπτα, το αποδεικνύει λέγοντας: «Κανείς υπηρέτης δεν μπορεί να δουλεύει σε δύο κυρίους». (A f. 217, B f. 154 b) Αυτό αποτελεί παράδειγμα σαφές και εναργές, και απολύτως κατάλληλο για τη θεώρηση των προκειμένων· ως συμπέρασμα δε όλου του λόγου, παραθέτει το εξής: «Δεν μπορείτε να δουλεύετε στον Θεό και στον μαμωνά».

Ω της κακής πανουργίας και επινοήσεως του Διαβόλου! Πώς με τεχνάσματα υποσκελίζει τον καθένα, και απατά, και πείθει να πράττουν τα κακά ως καλά! Σήμερα, κατά τα φαινόμενα, ψάλλουν, και αύριο με προθυμία χορεύουν. Σήμερα χριστιανοί, και αύριο εθνικοί. Σήμερα ευκλεείς, και αύριο Έλληνες. Σήμερα δούλοι του Χριστού, και αύριο αποστάτες του Θεού. Μην πλανάσθε· κανένας δούλος δεν μπορεί να δουλεύει σε δύο κυρίους, καθώς είναι γεγραμμένο. Δεν μπορείτε να δουλεύετε στον Θεό, και να συγχορεύετε με τον Διάβολο.

Μην πλανάσθε, αδελφοί μου, μην πλανάσθε. Κανένας υπηρέτης δεν μπορεί να δουλεύει σε δύο κυρίους, καθώς είπε ο Δεσπότης Χριστός· διότι κανείς δεν μπορεί να δουλεύει στον Θεό και στον μαμωνά, και να συγχορεύει με τον Διάβολο. Εφόσον πλαστήκαμε κατ' εικόνα Θεού, ας μην ατιμάσουμε την εικόνα του Θεού, αλλά ως στρατιώτες του Χριστού ας τον ακολουθήσουμε, ας τον υπηρετήσουμε. Μη ψάλλεις σήμερα με τους Αγγέλους, και αύριο χορεύεις με τους δαίμονες. Μην ακούς σήμερα τα θεία αναγνώσματα, ως φιλόχριστος ακροατής, και αύριο δίνεις προσοχή στην κιθάρα, ως παραβάτης και μισόχριστος. Μη μετανοείς σήμερα για τις αμαρτίες σου, και αύριο χορεύεις για την απώλειά σου. Μη νηστεύεις και εγκρατεύεσαι σήμερα, και αύριο να έρχεσαι μεθυσμένος και να περιφέρεσαι εδώ και εκεί, γινόμενος περίγελος από όλους.

για να μην τυχόν, αφού θέσει τα θεμέλια και δεν μπορέσει να το ολοκληρώσει, όλοι όσοι τον βλέπουν αρχίσουν να τον εμπαίζουν, λέγοντας, «Αυτός ο άνθρωπος άρχισε να οικοδομεί και δεν μπόρεσε να τελειώσει». Ή ποιος βασιλιάς, πορευόμενος να συγκρουστεί με άλλον βασιλιά σε πόλεμο, δεν κάθεται πρώτα να σκεφτεί αν μπορεί με δέκα χιλιάδες στρατό να αντιμετωπίσει εκείνον που έρχεται εναντίον του με είκοσι χιλιάδες; Ειδάλλως, ενώ εκείνος είναι ακόμη μακριά, στέλνει πρεσβεία και ζητά τους όρους της ειρήνης. Έτσι, λοιπόν, καθένας από εμάς, ο οποίος δεν απαρνείται όλα τα υπάρχοντά του, δεν μπορεί να είναι μαθητής μου.» «Κανένας οικέτης δεν μπορεί να δουλεύει σε δύο κυρίους.

Εάν λοιπόν ο πλούτος που δήθεν προέρχεται από δίκαιους πόρους, όταν δεν διαχειριστεί σωστά και δεν δοθεί στους φτωχούς, θεωρείται αδικία και μαμωνάς, πόσο μάλλον αυτός που προέρχεται από αδικία. Από αυτόν λοιπόν ας κάνουμε για τους εαυτούς μας φίλους, ώστε, όταν εκλείψουμε και αναχωρήσουμε από τη ζωή, ή και αλλιώς, όταν χάσουμε το θάρρος μας κατακρινόμενοι, να μας δεχθούν εκεί στις αιώνιες σκηνές. «Ο πιστός στο ελάχιστο, είναι πιστός και στο πολύ· και ο άδικος στο ελάχιστο, είναι άδικος και στο πολύ. Εάν λοιπόν δεν αποδειχθήκατε πιστοί στον άδικο μαμωνά, ποιος θα σας εμπιστευθεί τον αληθινό; Και εάν δεν αποδειχθήκατε πιστοί στο ξένο, ποιος θα σας δώσει το δικό σας; Κανένας υπηρέτης δεν μπορεί να δουλεύει σε δύο κυρίους· διότι ή θα μισήσει τον ένα και θα αγαπήσει τον άλλο, ή θα αφοσιωθεί στον ένα και θα περιφρονήσει τον άλλο· δεν μπορείτε να δουλεύετε στον Θεό και στον μαμωνά». Ακόμη διδάσκει περί της αναγκαιότητας να διαχειριζόμαστε τον πλούτο κατά Θεόν. Διότι ο πιστός στο ελάχιστο, δηλαδή εκείνος που διοίκησε καλώς τον πλούτο που του εμπιστεύθηκαν σε τούτον τον κόσμο, είναι πιστός και στο πολύ, δηλαδή είναι άξιος του πραγματικού πλούτου και στον μέλλοντα αιώνα. Ονομάζει λοιπόν ελάχιστο τον γήινο πλούτο, ως όντως μικρό, ή μάλλον ως μηδέν, επειδή είναι ρευστός· αντίθετα, ονομάζει πολύ τον ουράνιο, επειδή παραμένει αιώνια και διαρκώς επαυξάνεται.

Επειδή, όμως, η κατά Θεόν διαχείριση του πλούτου δεν κατορθώνεται αλλιώς, παρά μόνο διά της απροσπαθείας, προσθέτει και τούτο στη διδασκαλία, λέγοντας: Δεν μπορείτε να δουλεύετε στον Θεό και στον μαμωνά, δηλαδή, είναι αδύνατον αυτός που είναι προσηλωμένος στον πλούτο και κατακρατεί κάτι από εμπαθή προσκόλληση, να είναι δούλος του Θεού· ώστε, αν πρόκειται να διαχειρίζεσαι πιστά τον πλούτο, να μην γίνεις δούλος του, πράγμα το οποίο σημαίνει, να μην έχεις σχέση εξάρτησης με αυτόν, και τότε όντως θα έχεις δουλεύσει στον Θεό. Διότι παντού κατακρίνεται η φιλαργυρία, η οποία είναι η εμπαθής σχέση και η αγάπη προς τον πλούτο. «Άκουγαν δε όλα αυτά και οι Φαρισαίοι, οι οποίοι ήταν φιλάργυροι, και τον περιγελούσαν. Και τους είπε: Εσείς είστε αυτοί που δικαιώνετε τους εαυτούς σας ενώπιον των ανθρώπων, ο Θεός όμως γνωρίζει τις καρδιές σας, διότι αυτό που θεωρείται υψηλό μεταξύ των ανθρώπων, είναι βδέλυγμα ενώπιον του Θεού». Οι μεν Φαρισαίοι περιγελούσαν τον Κύριο, καθώς ενοχλούνταν βαθιά από τα λόγια του· διότι δυσαρεστούνταν, όντας φιλάργυροι, ακούγοντας για ακτημοσύνη, επειδή, όπως έχει λεχθεί: Βδέλυγμα για τον αμαρτωλό είναι η θεοσέβεια, και οι έλεγχοι για τον ασεβή είναι πληγές.