Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 16:14

Είναι λοιπόν αδύνατον να δουλεύει κανείς και στον Θεό και στον μαμωνά. Ας στρέψουμε λοιπόν όλη μας την προθυμία στο ένα, αποχαιρετώντας οριστικά τον μαμωνά. Διότι αυτά μας διδάσκει ο μέγας Διδάσκαλος. <Οι Φαρισαίοι, επειδή ήταν φιλάργυροι, τον χλεύαζαν.> (A f. 217 b). Όπως ακριβώς οι πιο άγριες ασθένειες των σωμάτων δεν δέχονται τη βοήθεια των φαρμάκων, αλλά αποφεύγουν κατά κάποιον τρόπο τη θεραπεία· και ακόμη κι αν κάποιος εφαρμόσει αυτό που από τη φύση του είναι ωφέλιμο, εξαγριώνονται περισσότερο, και σαν να αγανακτούν, μολονότι περιποιούνται από την ιατρική τέχνη, έτσι και τα πάθη που εκδηλώνονται στις ψυχές των ανθρώπων είναι μερικές φορές σκληρά και ανεπίδεκτα νουθεσίας, και δεν ανέχονται κανέναν λόγο που καλεί σε απομάκρυνση από το κακό και καθοδηγεί προς τα καλύτερα.

Και αυτά βέβαια τα ανέφερα ως κατάλληλα και πρέποντα για εκείνους που τότε εξόργιζαν εναντίον τους τον Δεσπότη των όλων. Αλλά θα μπορούσε κανείς εξίσου να τα εφαρμόσει και σε εκείνους που ασέβησαν απέναντι στον ίδιο τον Εμμανουήλ, κατά τον χρόνο της ενανθρωπήσεως. Διότι αυτοί είναι «εκείνοι που συντρίβουν από το πρωί τον φτωχό», δηλαδή εκείνοι που αδιαφορούν να επιλέξουν τον έννομο βίο, και δεν προχωρούν για κανέναν άλλο σκοπό, παρά για να καταστρέψουν το δίκαιο, και τολμούν να περιφρονούν απολύτως όσα έχουν σαφέστατα οριστεί από τις θείες εντολές και να εκμεταλλεύονται ασύδοτα όποιους από τους πιο αδύναμους θα επέλεγαν. Αυτοί, λοιπόν, είναι εκείνοι που λένε: «Πότε θα περάσει η νεομηνία για να εμπορευθούμε, και τα σάββατα για να ανοίξουμε τις αποθήκες, ώστε να μικρύνουμε το μέτρο και να μεγαλώσουμε το σταθμά και να φτιάξουμε άδικη ζυγαριά;». Διότι το ότι οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι ήταν υπερβολικά φιλοχρήματοι και αισχροκερδείς, μπορούμε να το διαπιστώσουμε με πολλούς τρόπους, στηρίζοντας τον νου μας στα ευαγγελικά συγγράμματα. Επειδή ο Χριστός συμβούλευε εκείνους που αγαπούν την κατά Θεόν επιείκεια να αποδεικνύονται ανώτεροι από αισχρά κέρδη και να επιθυμούν την απαλλαγή από κάθε φιλοκέρδεια, και τους προέτρεπε μάλιστα να προχωρήσουν σε κάτι ακόμη υψηλότερο, να συντρέχουν τους ενδεείς και να μοιράζουν τα υπάρχοντά τους. Αλλά τι λέει ο Ευαγγελιστής; «Άκουγαν δε αυτά και οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι, οι οποίοι ήταν φιλάργυροι, και τον χλεύαζαν».

Αλλά, όπως λέει ο ευαγγελιστής, τα άκουγαν αυτά οι Γραμματείς και οι Φαρισαίοι, οι οποίοι ήταν φιλάργυροι, και τον χλεύαζαν. Ότι δε έφταναν μέχρι και στα πιο ευτελή πράγματα, και με πολλή ακρίβεια επιδίδονταν σε λεπτολογίες, χωρίς να παραβλέπουν ούτε το ελάχιστο σε όσους δεν προσέφεραν σύμφωνα με τον νόμο τα καθορισμένα δέκατα, παρόλο που ελάχιστα φρόντιζαν για τον ίδιο τον νόμο, τους το αποσαφήνισε πλήρως ο Κύριος λέγοντας: «Αλίμονό σας, Γραμματείς και Φαρισαίοι υποκριτές, διότι αποδεκατίζετε τον δυόσμο, και το άνηθο, και το κύμινο· και αφήσατε τα πιο βαριά του νόμου, την κρίση, και το έλεος, και την πίστη.» Επομένως, ο μεν Γαδ σημαίνει πειρατήριο, ο δε Ασήρ πλούτος. Και οι δύο γεννήθηκαν από τη δούλη Ζελφά, μετά τον Δαν και τον Νεφθαλείμ, οι οποίοι κατάγονταν από τη Βαλλά. Αλλά μέσα από αυτά, ας περιγραφεί για εμάς ο καιρός πριν από την έλευση του Σωτήρα μας· κατά τον οποίο η Ραχήλ ήταν ακόμη στείρα, δηλαδή η Εκκλησία που προήλθε από τα έθνη· για την οποία, ότι θα γεννήσει πολλούς και θα γίνει τροφός αναρίθμητων ανθρώπων, προαναφώνησε ο Ησαΐας λέγοντας: «Ευφράνσου, στείρα, εσύ που δεν γεννάς.»

Επειδή, όμως, η κατά Θεόν διαχείριση του πλούτου δεν κατορθώνεται αλλιώς, παρά μόνο διά της απροσπαθείας, προσθέτει και τούτο στη διδασκαλία, λέγοντας: Δεν μπορείτε να δουλεύετε στον Θεό και στον μαμωνά, δηλαδή, είναι αδύνατον αυτός που είναι προσηλωμένος στον πλούτο και κατακρατεί κάτι από εμπαθή προσκόλληση, να είναι δούλος του Θεού· ώστε, αν πρόκειται να διαχειρίζεσαι πιστά τον πλούτο, να μην γίνεις δούλος του, πράγμα το οποίο σημαίνει, να μην έχεις σχέση εξάρτησης με αυτόν, και τότε όντως θα έχεις δουλεύσει στον Θεό. Διότι παντού κατακρίνεται η φιλαργυρία, η οποία είναι η εμπαθής σχέση και η αγάπη προς τον πλούτο. «Άκουγαν δε όλα αυτά και οι Φαρισαίοι, οι οποίοι ήταν φιλάργυροι, και τον περιγελούσαν. Και τους είπε: Εσείς είστε αυτοί που δικαιώνετε τους εαυτούς σας ενώπιον των ανθρώπων, ο Θεός όμως γνωρίζει τις καρδιές σας, διότι αυτό που θεωρείται υψηλό μεταξύ των ανθρώπων, είναι βδέλυγμα ενώπιον του Θεού». Οι μεν Φαρισαίοι περιγελούσαν τον Κύριο, καθώς ενοχλούνταν βαθιά από τα λόγια του· διότι δυσαρεστούνταν, όντας φιλάργυροι, ακούγοντας για ακτημοσύνη, επειδή, όπως έχει λεχθεί: Βδέλυγμα για τον αμαρτωλό είναι η θεοσέβεια, και οι έλεγχοι για τον ασεβή είναι πληγές.