Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 16:25

Δεν σπλαχνίστηκες, δεν ελέησας κατά την επίγεια ζωή σου τον δίκαιο Λάζαρο που βρισκόταν σε φτώχεια. Δεν αναλογίστηκες ως θνητός τα του Θεού, αλλά παρέμεινες μάταια να θησαυρίζεις τον χρυσό. Τον ενδεή παρέβλεπες χωρίς να τον ελεείς, ως πλούσιος και φθαρτός. Προσθέτοντας στον πλούτο και άλλον πλούτο, δεν έκραζες: Ελέησον, Κύριε. —Τώρα απόλαυσα την πρόσκαιρη απάτη, όπως είπες, και βρίσκομαι στον άδη βασανιζόμενος πικρά. Γι' αυτό σε παρακαλώ, πάτερ, εξαπόστειλε τον Λάζαρο ως δροσιά στη γλώσσα μου. Ο δε Αβραάμ του αποκρίθηκε: Απέλαβες, άνθρωπε, στη ζωή σου τα αγαθά. Γι' αυτό δεν σου οφείλεται τίποτα. Και ο Λάζαρος έλαβε όλα τα κακά, σαν βέλη τις πληγές στο σώμα του. Γι' αυτό δεν βασανίζεται, έχοντας ξεπληρώσει τα κακά της άλλης ζωής, ώστε να απολαύσει αυτά τα καλά, διότι έκραζε: Ελέησον, Κύριε.

Από τη φλόγα πρόσφερες δροσιά στους οσίους. Αναλογιζόμενος το πλήθος των παραπτωμάτων μου και πληττόμενος από το κεντρί της συνειδήσεως, οδυνώμαι ο άθλιος σαν να βρίσκομαι μέσα σε φλόγα· σπλαχνίσου με, Λόγε του Θεού, με το έλεός σου. Παραβλέποντας τα κατορθώματα του Λαζάρου, μιμήθηκα τους τρόπους του άσπλαχνου πλουσίου, εύσπλαχνε Χριστέ· οδήγησέ με σε επιστροφή και σπλαχνίσου με, ώστε να σε δοξάζω σε όλους τους αιώνες.

Διότι και αυτό παραβολή είναι, και όχι, όπως κάποιοι ανόητα θα νόμιζαν, γεγονός που έχει ήδη συμβεί. Διότι δεν έχει γίνει ακόμη η απόδοση ούτε των αγαθών στους δικαίους, ούτε των αντιθέτων στους αμαρτωλούς, αλλά ο Κύριος διαμόρφωσε έτσι τον λόγο, για να νουθετήσει τους ανελεήμονες για τα όσα τους επιφυλάσσονται, και από την άλλη να διδάξει όσους κακοπαθούν για το τι αγαθά θα απολαύσουν για όσα υπομένουν εδώ. Τον μεν πλούσιο, λοιπόν, τον συμπεριέλαβε ανώνυμα στην παραβολή, ως ανάξιο να ονομαστεί από τον Θεό, όπως ακριβώς λέει και μέσω του προφήτη: «δεν θα μνημονεύσω τα ονόματά τους με τα χείλη μου». Τον δε φτωχό τον μνημονεύει ονομαστικά· διότι τα ονόματα των δικαίων καταγράφονται και στο βιβλίο της ζωής. Υπάρχει δε η άποψη, όπως διασώζει η παράδοση των Εβραίων, ότι υπήρχε κάποιος Λάζαρος στα Ιεροσόλυμα εκείνο τον καιρό, ο οποίος βρισκόταν σε έσχατη φτώχεια και αρρώστια, τον οποίο μνημόνευσε ο Κύριος παίρνοντάς τον στην παραβολή, ως πρόσωπο γνωστό και οικείο.

Τίποτε από αυτά δεν σκέφτηκε, αλλά υπέμενε καρτερικά με πολλή φιλοσοφία. Από πού είναι αυτό φανερό; Από το ότι οι άγγελοι τον υποδέχθηκαν όταν πέθανε. Διότι, εάν ήταν γογγυστής και βλάσφημος, δεν θα είχε αξιωθεί τέτοιας τιμής και τέτοιας τιμητικής συνοδείας από τους αγγέλους. Πέθανε δε και ο πλούσιος, και ετάφη. Πράγματι, διότι και όσο ζούσε, η ψυχή του ήταν θαμμένη, περιφέροντας τη σάρκα ως τάφο. Γι' αυτό και όταν πέθανε, δεν μεταφέρεται από αγγέλους, αλλά καταβιβάζεται στον άδη. Διότι, εκείνος που ποτέ δεν σκέφτηκε τίποτε το υψηλό ούτε το ουράνιο, είναι άξιος του κατώτατου τόπου· άλλωστε, λέγοντας ότι ετάφη, αυτό υπονόησε ο Κύριος, ότι και η ψυχή του έλαβε ως κλήρο τον κατώτατο και ζοφερό τόπο. «Και στον άδη, σηκώνοντας τα μάτια του, ενώ βρισκόταν σε βάσανα, βλέπει από μακριά τον Αβραάμ και τον Λάζαρο στους κόλπους του, και ο ίδιος φωνάζοντας είπε: Πάτερ Αβραάμ, ελέησέ με και στείλε τον Λάζαρο να βουτήξει το άκρο του δακτύλου του στο νερό και να δροσίσει τη γλώσσα μου, διότι βασανίζομαι μέσα σε αυτήν τη φλόγα. Είπε δε ο Αβραάμ:»

«Τέκνον, θυμήσου ότι εσύ απέλαβες τα αγαθά σου στη ζωή σου, και ο Λάζαρος παρομοίως τα κακά, αλλά τώρα αυτός μεν εδώ παρηγορείται, εσύ δε οδυνάσαι. Και εκτός από όλα αυτά, ένα μεγάλο χάσμα έχει στηριχθεί μεταξύ μας και σας, έτσι ώστε εκείνοι που θέλουν να διαβούν από εδώ προς εσάς να μην μπορούν, ούτε εκείνοι από εκεί να περνούν προς εμάς.» Όπως ακριβώς ο Κύριος, όταν έβγαλε τον Αδάμ από τον παράδεισο, τον εγκατέστησε απέναντί του, ώστε, ανανεώνοντας το πάθος του με τη συνεχή θέα, να του παράσχει οξύτερη την αίσθηση της έκπτωσης από τα αγαθά, έτσι και αυτόν τον καταδίκασε απέναντι από τον Λάζαρο, ώστε, βλέποντάς τον σε ποια κατάσταση βρίσκεται, να αισθάνεται από ποια αγαθά έχει εκπέσει εξαιτίας της απανθρωπίας του. Και γιατί δεν είδε τον Λάζαρο δίπλα σε κάποιον άλλον από τους δικαίους, αλλά στους κόλπους του Αβραάμ; Επειδή ο Αβραάμ ήταν φιλόξενος. Για να αποτελέσει λοιπόν αυτό έλεγχο της δικής του εχθρότητας προς τη φιλοξενία, γι' αυτό τον λόγο τον βλέπει μαζί με εκείνον. Εκείνος, δηλαδή, προσέλκυε στο σπίτι του ακόμη και τους περαστικούς, ενώ αυτός περιφρονούσε ακόμη και αυτόν που κειτόταν δίπλα του. Και γιατί δεν απευθύνει τον λόγο προς τον Λάζαρο, αλλά προς τον Αβραάμ; Ίσως ντρεπόταν· διότι νόμιζε ενδεχομένως ότι ο Λάζαρος μνησικακούσε εναντίον του, και έκρινε τη στάση του Λαζάρου με βάση τον εαυτό του. Διότι, αν εγώ, που απολάμβανα τόση ευημερία, τον αγνοούσα όταν ταλαιπωρούνταν από τόσα δεινά, και ούτε ψίχουλα δεν του έδινα, πολύ περισσότερο αυτός που καταφρονήθηκε θα μνησικακεί και δεν θα συναινέσει στο να μου κάνει τη χάρη.

Και εσύ μεν απέλαβες τα αγαθά σου, εκείνος δε τα κακά. Για ποιο λόγο δεν είπε «έλαβες», αλλά «απέλαβες»; Διότι το ρήμα «απολαμβάνω» συνηθίζουμε να το λέμε για εκείνους που λαμβάνουν όσα τους οφείλονταν. Τι μαθαίνουμε λοιπόν; Ότι ακόμα και αν κάποιοι είναι μιαροί, ακόμα και αν έχουν φτάσει στο έσχατο σημείο της κακίας, πολλές φορές έχουν πράξει ένα ή δύο καλά. Επομένως και αυτός, έχοντας κάποια καλά έργα, λαμβάνοντας την αμοιβή του μέσω της ευημερίας σε τούτο τον βίο, λέγεται ότι τα απέλαβε. Ομοίως δε και ο Λάζαρος τα κακά. Διότι ίσως και αυτός να έπραξε ένα ή δύο κακά, και μέσω της οδύνης την οποία υπέμεινε εδώ, απέλαβε την άξια ανταπόδοση γι' αυτά.