Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 16:3

Διότι εκείνος, αν και ο Κύριος δεν τον επίσπευδε, έσπευδε προς Αυτόν και ποθούσε την αναχώρηση και παραιτούνταν εκουσίως από τη διαχείριση, λέγοντας από τη μια: «Ταλαίπωρος εγώ ο άνθρωπος, ποιος θα με λυτρώσει από το σώμα του θανάτου τούτου;» και πάλι: «Για εμένα είναι καλό να αναχωρήσω και να είμαι μαζί με τον Χριστό». Αντιθέτως, όποιος έχει γήινο φρόνημα και είναι αληθινά συγγενής με το χώμα, οδύρεται με τέτοιον τρόπο βρισκόμενος σε αμηχανία για τη μετάστασή του, όπως αυτός ο άνθρωπος της παραβολής: «Τι να κάνω, επειδή ο κύριός μου μου αφαιρεί τη διαχείριση; Να σκάβω δεν έχω δύναμη, να ζητιανεύω ντρέπομαι». Η λύπη αυτή χαρακτηρίζει τον οκνηρό και φιλήδονο. Διότι το να θρηνεί κανείς για την αναχώρηση αποτελεί απόδειξη της προσκόλλησής του στα γήινα και του ότι οδύρεται για την απώλεια των εμπαθών σαρκικών απολαύσεων, ενώ η αδυναμία για εργασία αποτελεί κατηγορία για έναν βίο οκνηρό και χαλαρό. Διότι, εάν είχε συνηθίσει στη φιλοπονία, δεν θα φοβόταν το σκάψιμο.

Αν όμως εκλάβουμε την παραβολή αλληγορικά ως προς το πνευματικό της νόημα, μετά τη μετάστασή μας από εδώ δεν υπάρχει καιρός ούτε για εργασία ούτε για επαιτεία. Και γι' αυτό κανείς ας μη λέει: «Δεν έχω δύναμη να σκάψω». Διότι, ακόμη κι αν μπορεί, κανείς δεν του το επιτρέπει. Η παρούσα ζωή έχει την καλλιέργεια των εντολών, ενώ η μέλλουσα την απόλαυση. Ώστε, αν δεν εργάστηκες καθόλου εδώ, τα αμπέλια έμειναν και άσκοπα φροντίζεις για το σκάψιμο· ούτε πάλι με το να επαιτείς θα ωφελήσεις σε κάτι τον εαυτό σου. Και γι' αυτό, σαφές παράδειγμα μας έχει παραδοθεί αυτό των μωρών παρθένων, οι οποίες, όταν βρέθηκαν σε έλλειψη λαδιού, ζήτησαν αναιδώς από τις φρόνιμες· δεν κέρδισαν όμως τίποτε, αλλά απομακρύνθηκαν άπρακτες· διότι ο λόγος δείχνει ότι ξένο λάδι κατά την παρουσία του νυμφίου κανείς δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει, δηλαδή ξένο κατόρθωμα για δική του απόλαυση. Διότι καθένας έχει περιβληθεί τη δική του πολιτεία (τρόπο ζωής) σαν ένδυμα, είτε είναι λαμπρό και πολύτιμο είτε ευτελές και όμοιο με φτωχικό πανωφόρι. Και δεν είναι δυνατόν να το βγάλει, ούτε να το αλλάξει και να το ανταλλάξει με άλλο, ούτε με δανεισμό ή παραχώρηση χρήσης κατά τον καιρό της κρίσεως να στολιστεί και να κοσμηθεί. Αλλά παραμένει ο καθένας όπως είναι στην πραγματικότητα, είτε φτωχός σε αγαθά είτε πλούσιος. Και αυτά μεν αρκούν μέχρις εδώ.

Ο μεν κακός οικονόμος λέγει: «Να σκάβω δεν έχω δύναμη»· ο αγαθός όμως και φρόνιμος οικονόμος θα σκάψει ολόγυρα με περίσκεψη, δηλαδή θα ανακινήσει όλα τα υπάρχοντά του και θα τα οικειοποιηθεί για την προέχουσα ζωή του, δείχνοντας ότι, όπως ακριβώς το χώμα, όταν απομακρύνεται από τη ρίζα, γίνεται τροφή του φυτού (ενώ, όταν επικάθεται πάνω της, την πιέζει και τη βαραίνει) — έτσι και η συσσώρευση των χρημάτων, όταν μεν επικάθεται στους πλουσίους, βυθίζει τις ψυχές τους, όταν όμως απαλλοτριώνεται από τους κατόχους της για να μεταδοθεί σε εκείνους που έχουν ανάγκη, τότε γίνεται πραγματικά δική τους. —Συνέπεια δε του να μην κλαδεύεται ούτε να σκάβεται, είναι το να βλαστάνουν, όπως σε χέρσα γη, αγκάθια. Εκείνους που εμπλέκονται στις μέριμνες του βίου, ο Σωτήρας μας τους ονόμασε γη που εκφύει αγκάθια, η οποία δέχεται μεν τον καρπό του λόγου, αλλά συμπνίγεται από τα αγκάθια. —Στην αγεώργητη, λοιπόν, ψυχή είναι μεγάλο το πλήθος των μεριμνών. Γι' αυτό λέγει: «Θα αναβλαστήσουν σε αυτόν, όπως σε χέρσο έδαφος, αγκάθια».

Διότι υπάρχει καιρός για σπορά και καιρός για θερισμό, και ποτέ δεν έχει δει κανείς κάποιον να θερίζει τον χειμώνα, ούτε πάλι να δει κάποιον να ρίχνει σπόρους το καλοκαίρι. Όποιος δε το επιχειρεί αυτό, επιχείρησε να επιτελέσει έργο αφροσύνης, διότι, ενώ τον καιρό της σποράς καθόταν στο σπίτι και κοιμόταν αμέριμνα, όταν έφτασε το θέρος θέλησε άφρονα να οργώσει και να σπείρει, και μιμούμενος σε αυτό τις μωρές εκείνες παρθένους, έμεινε χωρίς σπορά, όπως ακριβώς και εκείνες, λόγω έλλειψης φωτός, δεν έγιναν δεκτές από τον νυμφίο. Επειδή λοιπόν εκείνον τον καιρό δεν μπορούμε να σκάψουμε και ντρεπόμαστε να επαιτήσουμε, όπως ακριβώς είπε ο φρόνιμος εκείνος οικονόμος, ας σπεύσουμε και εμείς πλέον να διαχειριστούμε με σύνεση τα δικά μας πράγματα.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΣΤ΄. Περί του οικονόμου της αδικίας. Περί του ότι ούτε μια κεραία από τον νόμο δεν θα παρέλθει. Περί της μη αποπομπής της γυναίκας. Περί του πλουσίου και του Λαζάρου. «Έλεγε δε και προς τους μαθητές του: Ήταν κάποιος πλούσιος άνθρωπος, ο οποίος είχε έναν οικονόμο, και αυτός καταγγέλθηκε σε αυτόν ότι σπαταλούσε τα υπάρχοντά του. Και αφού τον φώναξε, του είπε: Τι είναι αυτό που ακούω για εσένα; Δώσε λόγο για την οικονομία σου, διότι δεν θα μπορείς πλέον να είσαι οικονόμος. Είπε τότε μέσα του ο οικονόμος: Τι να κάνω, τώρα που ο κύριός μου μου αφαιρεί την οικονομία; Να σκάβω δεν έχω τη δύναμη, να ζητιανεύω ντρέπομαι. Βρήκα τι θα κάνω, ώστε, όταν απομακρυνθώ από τη θέση του οικονόμου, να με δεχθούν στα σπίτια τους. Και αφού προσκάλεσε έναν προς έναν τους χρεοφειλέτες του κυρίου του, έλεγε στον πρώτο: Πόσα οφείλεις στον κύριό μου; Εκείνος δε είπε: Εκατό βάτους λάδι. Και του είπε: Πάρε το γραμμάτιό σου, κάθισε και γράψε γρήγορα πενήντα. Έπειτα είπε σε άλλον: Εσύ πόσα οφείλεις; Εκείνος δε είπε: Εκατό κόρους σιτάρι. Και του λέει: Πάρε το γραμμάτιό σου και γράψε ογδόντα. Και επαίνεσε ο κύριος τον οικονόμο της αδικίας, διότι οι υιοί αυτού του αιώνα είναι πιο συνετοί από τους υιούς του φωτός στη δική τους γενεά. Και εγώ σας λέω, κάντε για τον εαυτό σας φίλους από τον μαμωνά της αδικίας, ώστε, όταν εκλείψετε, να σας δεχθούν στις αιώνιες σκηνές.»

Κάθε παραβολή δηλώνει πλαγίως και εικονικώς τη φύση ορισμένων πραγμάτων, χωρίς να μοιάζει σε όλα με εκείνα τα πράγματα για τα οποία χρησιμοποιήθηκε. Γι' αυτό, δεν πρέπει να εξετάζουμε με λεπτομέρεια όλα τα μέρη των παραβολών, αλλά, αποκομίζοντας ό,τι ταιριάζει στο προκείμενο θέμα, να αφήνουμε τα υπόλοιπα, ως στοιχεία που απλώς συνυπάρχουν στην παραβολή και δεν συμβάλλουν καθόλου στο προκείμενο, όπως ακριβώς πρέπει να κάνουμε και στην προτεινόμενη παραβολή. Διότι, εάν επιχειρήσουμε να τα εξετάσουμε όλα λεπτομερώς, ποιος είναι ο οικονόμος, ποιος τον τοποθέτησε στην οικονομία, από ποιον διαβλήθηκε, ποιοι είναι οι χρεώστες, για ποια αιτία ο ένας χρωστάει λάδι και ο άλλος σιτάρι, και γιατί λέγεται ότι χρωστούν από εκατό, και απλώς εάν εξετάζαμε με υπερβολική περιέργεια όλα τα υπόλοιπα, θα κάναμε τον λόγο σκοτεινό, και επιπλέον ίσως θα δίναμε γελοίες εξηγήσεις εξαιτίας της δυσκολίας του αδιεξόδου. Πρέπει, λοιπόν, να ωφεληθούμε από την παρούσα παραβολή στον βαθμό που ενδείκνυται. Τι εννοώ με αυτό: ο Κύριος εδώ θέλει να μας διδάξει σχετικά με το να διαχειριζόμαστε σωστά τον πλούτο που μας έχει δοθεί.