Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 16:30

Ακόμη, οι όσιοι πατέρες μας, οι οποίοι έζησαν επί γης βίο ισάγγελο, πολλαχού και πολλάκις, μέσω οπτασιών, ενυπνίων και άλλων θαυμάτων, τόσο οι ίδιοι μυήθηκαν όσο και άλλους μύησαν σε όσα αφορούν την αιώνια κόλαση και τους ασεβείς και αμαρτωλούς σε αυτήν, βλέποντάς τα και παρουσιάζοντάς τα με τον λόγο τους ως παρόντα και ήδη γινόμενα, όπως ακριβώς και η παραβολή του κατά Λουκάν Ευαγγελίου περιγράφει την κατάσταση του πλουσίου και του Λαζάρου, δεν διευκρίνισαν πουθενά τίποτα περί καθαρτηρίου πρόσκαιρου πυρός. 11. Ακόμη, το δόγμα της αποκαταστάσεως και του τέλους της αιώνιας κόλασης, το οποίο, όπως έχει λεχθεί, πήρε την αρχή του από τον Ωριγένη και επικράτησε σε ορισμένους στην Εκκλησία, μεταξύ των οποίων ο Δίδυμος και ο Ευάγριος, επειδή προέβαλλε τη φιλανθρωπία του Θεού και γινόταν εύκολα αποδεκτό από τους ράθυμους, όπως αναφέρει ο θεοφόρος Ιωάννης, ο αρχιτέκτονας της Ουράνιας Κλίμακας, εντούτοις αποκηρύχθηκε και αναθεματίστηκε από την αγία Πέμπτη Οικουμενική Σύνοδο, διότι προκαλούσε χαλάρωση στις ψυχές και καθιστούσε τους ράθυμους ακόμη πιο ράθυμους, αφού θα ανέμεναν κάποτε τη λύτρωση από τα βάσανα και την επαγγελλόμενη αποκατάσταση.

Και το μαρτυρούν αυτό τόσο ο φτωχός Λάζαρος, όσο και ο πλούσιος που αναφέρεται μαζί του. Ο μεν πρώτος, στερημένος από κάθε υλική εξουσία, υγεία και περιουσία, λαμβάνει τη μακάρια ανάπαυση στους κόλπους του Αβραάμ· ο δεύτερος, όντας στο έπακρο καταστολισμένος με αυτά τα υλικά αγαθά, αποκόπτεται από τους οσίους εξαιτίας του χάσματος, και καταδικάζεται να έχει ως μερίδιό του το κολαστικό πυρ. Και πάλι, ο Δαβίδ και ο Ιώβ, οι μεγάλοι αγωνιστές της αλήθειας, αφού δοκιμάστηκαν μέσα από βίους που απείχαν εκ διαμέτρου μεταξύ τους και ήταν απολύτως αντίθετοι, διέσωσαν την αρετή τους, η οποία αυξανόταν μέσα από τις αντίξοες καταστάσεις.

Από τη φλόγα πρόσφερες δροσιά στους οσίους. Αναλογιζόμενος το πλήθος των παραπτωμάτων μου και πληττόμενος από το κεντρί της συνειδήσεως, οδυνώμαι ο άθλιος σαν να βρίσκομαι μέσα σε φλόγα· σπλαχνίσου με, Λόγε του Θεού, με το έλεός σου. Παραβλέποντας τα κατορθώματα του Λαζάρου, μιμήθηκα τους τρόπους του άσπλαχνου πλουσίου, εύσπλαχνε Χριστέ· οδήγησέ με σε επιστροφή και σπλαχνίσου με, ώστε να σε δοξάζω σε όλους τους αιώνες.

Διότι και αυτό παραβολή είναι, και όχι, όπως κάποιοι ανόητα θα νόμιζαν, γεγονός που έχει ήδη συμβεί. Διότι δεν έχει γίνει ακόμη η απόδοση ούτε των αγαθών στους δικαίους, ούτε των αντιθέτων στους αμαρτωλούς, αλλά ο Κύριος διαμόρφωσε έτσι τον λόγο, για να νουθετήσει τους ανελεήμονες για τα όσα τους επιφυλάσσονται, και από την άλλη να διδάξει όσους κακοπαθούν για το τι αγαθά θα απολαύσουν για όσα υπομένουν εδώ. Τον μεν πλούσιο, λοιπόν, τον συμπεριέλαβε ανώνυμα στην παραβολή, ως ανάξιο να ονομαστεί από τον Θεό, όπως ακριβώς λέει και μέσω του προφήτη: «δεν θα μνημονεύσω τα ονόματά τους με τα χείλη μου». Τον δε φτωχό τον μνημονεύει ονομαστικά· διότι τα ονόματα των δικαίων καταγράφονται και στο βιβλίο της ζωής. Υπάρχει δε η άποψη, όπως διασώζει η παράδοση των Εβραίων, ότι υπήρχε κάποιος Λάζαρος στα Ιεροσόλυμα εκείνο τον καιρό, ο οποίος βρισκόταν σε έσχατη φτώχεια και αρρώστια, τον οποίο μνημόνευσε ο Κύριος παίρνοντάς τον στην παραβολή, ως πρόσωπο γνωστό και οικείο.

Του λέει ο Αβραάμ: Έχουν τον Μωυσή και τους προφήτες, ας τους ακούσουν. Εκείνος όμως είπε: Όχι, πάτερ Αβραάμ, αλλά εάν κάποιος πάει σε αυτούς από τους νεκρούς, θα μετανοήσουν. Του είπε τότε: Εάν δεν ακούν τον Μωυσή και τους προφήτες, ούτε και εάν αναστηθεί κάποιος από τους νεκρούς πρόκειται να πειστούν.» Αφού απέτυχε στα αιτήματα για τον εαυτό του ο ελεεινός πλούσιος, υποβάλλει ικεσία υπέρ άλλων. Δες πώς εξαιτίας της κολάσεως ήλθε σε συναίσθηση, και αυτός που προηγουμένως καταφρονούσε τον Λάζαρο που βρισκόταν πεσμένος στα πόδια του, τώρα φροντίζει για άλλους που είναι απόντες, και παρακαλεί να σταλεί ο Λάζαρος από τους νεκρούς στον οίκο του πατέρα του.

Και όχι απλώς έναν από τους νεκρούς, αλλά τον Λάζαρο, για να τον δουν στεφανωμένο και μέσα σε δόξα και υγεία αυτοί που τον είδαν στην αρρώστια και στην ατιμία, και όσοι έγιναν μάρτυρες της φτώχειας του, οι ίδιοι να γίνουν και θεατές της δόξας του. Διότι είναι ολοφάνερο ότι θα τους εμφανιζόταν με δόξα, αφού θα έπρεπε να είναι αξιόπιστος κήρυκας. Τι λέει λοιπόν ο Αβραάμ; «Έχουν τον Μωυσή». Δεν φροντίζεις εσύ, του λέει, τόσο πολύ τα αδέλφια σου, όσο ο Θεός που τα δημιούργησε, γιατί τους έστειλε αμέτρητους δασκάλους. Ο πλούσιος όμως λέει: «Όχι, πατέρα». Επειδή, δηλαδή, ο ίδιος, ενώ άκουγε τις Γραφές δεν πίστευε, και νόμιζε ότι αυτά που λέγονταν ήταν μύθοι, υπέθετε ότι έτσι θα ήταν και τα αδέλφια του, και κρίνοντας από τον εαυτό του έλεγε ότι δεν πρόκειται να ακούσουν τις Γραφές, όπως ακριβώς δεν άκουγε και ο ίδιος, αλλά αν κάποιος αναστηθεί από τους νεκρούς, θα πιστέψουν.