Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 17:18

Δεν βρέθηκαν να επιστρέψουν για να δώσουν δόξα στον Θεό, παρά μόνο αυτός ο αλλογενής. Και του είπε: Σήκω και πήγαινε· η πίστη σου σε έσωσε. ΠΡΟΣ ΚΟΡ. Α΄. Με τη χάρη όμως του Θεού είμαι ό,τι είμαι. ΠΡΟΣ ΤΙΜ. Α΄. Κάθε κτίσμα του Θεού είναι καλό, και τίποτα δεν είναι απορριπτέο, όταν λαμβάνεται με ευχαριστία.

Διότι, έστω κι αν στο κατά Ματθαίον υπάρχουν δύο δαιμονιζόμενοι, στο κατά Λουκάν πρόκειται για τους ίδιους. Αλλά, επειδή η Γραφή συνηθίζει να παραθέτει τις αιτίες των πεπραγμένων, για τον λόγο αυτό ο Λουκάς δεν μνημονεύει τους δύο, αλλά τον έναν. Διότι δύο ήταν αυτοί που θεραπεύτηκαν από τα δαιμόνια, όμως ο ένας παρέμεινε στην πίστη, ενώ ο άλλος εξέκλινε. Εξαιτίας λοιπόν της παραμονής του στην πίστη ακολουθούσε τον Ιησού, όπως αναφέρει το Ευαγγέλιο, «σε όποιον τόπο κι αν πήγαινε». Για τον λόγο αυτόν παρέλειψε τον έναν και μνημόνευσε αυτόν τον ένα που ανήκει στη βασιλεία των ουρανών. Και αυτό καθόλου δεν αντίκειται στην εύρεση της αλήθειας. 41. Ήδη δε το Ευαγγέλιο διηγείται και μια άλλη αφορμή παρόμοια με αυτή την υπόθεση, όσον αφορά έναν. Ο Κύριος καθάρισε δέκα λεπρούς και οι εννέα, αφού αναχώρησαν, δεν έδωσαν δόξα στον Θεό, ενώ ο ένας επέστρεψε και παρέμεινε, ο οποίος και εγκωμιάστηκε από τον Κύριο, καθώς είπε: «Δέκα λεπροί καθαρίστηκαν. Γιατί ούτε ένας από αυτούς δεν επέστρεψε για να δώσει δόξα στον Θεό, παρά μόνο αυτός ο αλλογενής;» Και βλέπεις ότι λόγω της ευαισθησίας και του έργου της ευγνωμοσύνης, μνημονεύει τον έναν αντί για τους δέκα. Ομοίως δε, επειδή ο ένας ευαγγελιστής έκανε μνεία περί ληστών (στον πληθυντικό)· διότι συνηθίζουμε να λέμε τα ενικά στον πληθυντικό και τα πληθυντικά στον ενικό.

Τη δωδέκατη Κυριακή του Λουκά, με θέμα την παράδοξη ίαση των δέκα λεπρών, όπου γίνεται λόγος και για την ειρήνη προς τον Θεό, προς τον εαυτό μας και μεταξύ μας. Όλα όσα ανήκαν στον παλαιό νόμο ήταν συμβολικά, τυπικά και σκιώδη. Γι' αυτό και ο νόμος αυτός θεωρούσε τη λέπρα συνδεδεμένη με την αμαρτία, μιαρή και αποτρόπαιη, και ονόμαζε ακάθαρτους τους λεπρούς, τους γονορρυείς και όσους έρχονταν σε οποιαδήποτε επαφή μαζί τους, καθώς και όσους άγγιζαν οποιοδήποτε νεκρό σώμα, υποδεικνύοντας αινιγματικά την ακαθαρσία όσων αμαρτάνουν ενώπιον του Θεού και όσων συμπράττουν ή και συναναστρέφονται με αυτούς. Και μέσω των λεπρών υπονοούσε τους δόλιους, τους πανούργους, τους θυμώδεις και τους μνησίκακους. Διότι, όπως η λέπρα καθιστά το δέρμα του σώματος τραχύ και ποικιλόχρωμο, έτσι και ο δόλος, η πονηρία, ο θυμός και η οργή κάνουν το λογιστικό μέρος της ψυχής ποικιλόμορφο και τραχύ. Μέσω λοιπόν των λεπρών υποδήλωνε τέτοιου είδους πάθη της ψυχής, τα οποία είναι πολύ βαρύτερα από τη λέπρα, μέσω του γονορρυούς υποδήλωνε τον ασελγή, και μέσω αυτών που άγγιζαν νεκρό σώμα ο νόμος εκείνος ονόμαζε ακάθαρτους όσους κοινωνούν με οποιονδήποτε τρόπο ή και συναναστρέφονται με τους αμαρτωλούς.

Ορθά είπε ο ψαλμωδός προφήτης για το τότε γένος των Ιουδαίων, ότι «δεν υπήρχε κανείς που να κατανοεί, δεν υπήρχε κανείς που να αναζητά τον Θεό· όλοι παρεξέκλιναν, και ταυτόχρονα εξαχρειώθηκαν». Διότι, αν αυτοί οι εννέα, αφού έλαβαν τόση μεγάλη ευεργεσία από τον Χριστό και είδαν τέτοιο θαύμα στους εαυτούς τους, δεν κατανόησαν ότι ο Ιησούς είναι Θεός, δεν επέστρεψαν για να τον αναζητήσουν, δεν απέδωσαν την αρμόζουσα δόξα ούτε την ευχαριστία, τι είναι φυσικό να σκεφτούμε για τους άλλους; Όμως ο Σαμαρείτης, που καταγόταν από τους Ασσυρίους (διότι από εκεί προερχόταν η αποικία τους), ο οποίος ήταν ένας από αυτούς, όταν είδε το θαύμα και έλαβε την ποθητή ευεργεσία, κατανόησε και τελειώθηκε στην πίστη, και επιστρέφοντας εκφράζει και πράττει λόγια και έργα ευγνωμοσύνης και πίστεως, πέφτοντας φανερά με το πρόσωπο στα πόδια του ευεργέτη του και δοξάζοντας ως αληθινό Θεό αυτόν που του χάρισε τον καθαρισμό. Ο δε Κύριος λέει προς όσους στέκονταν γύρω του: «Δεν καθαρίστηκαν και οι δέκα; Οι εννέα πού είναι; Δεν βρέθηκαν για να επιστρέψουν και να δώσουν δόξα στον Θεό;», μολονότι γι' αυτόν τον λόγο θεράπευσε και αυτούς, ώστε να λάβουν την άδεια και να συναναστραφούν με όσους ήταν γύρω του και να αποκομίσουν τη θεραπεία των ψυχών τους και να δοξάσουν τον ιατρό των ψυχών και των σωμάτων· αυτοί όμως δεν βρέθηκαν για να δώσουν δόξα στον Θεό.

Αλλά, ω της συμφοράς! Διότι αυτό ακριβώς μπορεί να δει κανείς να παθαίνουμε κι εμείς τώρα. Διότι, αφού καθαριστήκαμε από τον Χριστό από την πρώτη εκείνη κατάρα, η οποία μας βάραινε σαν λέπρα, και μάλιστα πιο βλαβερή και πιο αποτρόπαιη από κάθε λέπρα, εφόσον η πάθηση περνούσε μαζί με το σώμα και στην ψυχή. Αφού λοιπόν καθαριστήκαμε από αυτήν μέσω του Χριστού και λάβαμε πάλι από Εκείνον την φύση μας καθαρή όπως ήταν εξ αρχής, δεν μένουμε προσκολλημένοι σε Αυτόν, προσφέροντάς Του δόξα με μια ενάρετη ζωή, αλλά πάλι απομακρυνόμαστε από Αυτόν με καταραμένα και παράνομα έργα, όπως ακριβώς λέει προς Αυτόν ο Δαβίδ, ότι «δεν θα σταθούν παράνομοι μπροστά στα μάτια σου». Γι' αυτό πάλι ο Κύριος, σπλαγχνιζόμενος τέτοιους ανθρώπους, και θρηνώντας τρόπον τινά τόσο εκείνους όσο και εμάς που ήρθαμε μετά από εκείνους και τους μοιάζουμε, όπως έλεγε στον Αδάμ, όταν εξέπεσε από εκείνη την θεία δόξα: «Αδάμ, πού είσαι;», έτσι και σε αυτούς αργότερα είπε: «Οι δε εννέα πού είναι; Δεν βρέθηκαν για να δώσουν δόξα στον Θεό, παρά μόνο αυτός ο αλλογενής;». Λέγοντας δε το «παρά μόνο αυτός ο αλλογενής», έδειξε την αχαριστία και την σκληροκαρδία του γένους των Ιουδαίων, και ότι από τη μια τα έθνη ήταν έτοιμα να επιστρέψουν, ενώ οι Ισραηλίτες ήταν εντελώς αμετανόητοι ως προς την σωτηρία.

Γι' αυτό και σε εκείνον που επέστρεψε με ευγνωμοσύνη χαρίζει δίκαια και την κατά ψυχήν σωτηρία, η οποία προδιαγράφει τη σωτηρία των εθνών δια της πίστεως, λέγοντάς του: «Σήκω και πήγαινε· η πίστη σου σε έχει σώσει· πήγαινε εν ειρήνη», ενώ αυτούς που δεν επέστρεψαν, αφού μόνο τους επέπληξε, έδειξε δια της αποσιωπήσεως ότι απέτυχαν να επιτύχουν την κατά ψυχήν σωτηρία.

Και ενώ πήγαιναν, καθαρίστηκαν. Ένας δε από αυτούς, βλέποντας ότι θεραπεύτηκε, επέστρεψε δοξάζοντας τον Θεό με δυνατή φωνή, και έπεσε με το πρόσωπο στη γη ευχαριστώντας τον· και αυτός ήταν Σαμαρείτης. Και απαντώντας ο Ιησούς είπε: «Δεν καθαρίστηκαν και οι δέκα; Οι εννέα πού είναι; Δεν βρέθηκαν να επιστρέψουν για να δώσουν δόξα στον Θεό, παρά μόνο αυτός ο αλλογενής;» Και του είπε: «Σήκω και πήγαινε· η πίστη σου σε έσωσε». «Για το καθετί να ευχαριστείτε· διότι αυτό είναι το θέλημα του Θεού εν Χριστώ Ιησού για εσάς». Πρέπουσα αφορμή για δοξολογία αποτελεί η διήγηση των ευεργεσιών.

Το χρέος όμως δεν έχει καταστεί παλαιό, ώστε να δημιουργήσει και τόκο για τους μάρτυρες, οι οποίοι άλλωστε αρνούνται να λάβουν τόκο, έχοντας γίνει φύλακες των θείων εντολών και μη επιθυμώντας να τις παραβούν ούτε και μετά τη ζωή τους εδώ. Αλλά, αν και δεν επιθυμούν να απαιτούν τόκους από τους οφειλέτες, μιμούμενοι τον δικό τους Βασιλέα, εντούτοις αποδέχονται τους ευγνώμονες και επικρίνουν τους αγνώμονες. Διότι έτσι και Εκείνος, αφού χάρισε τον καθαρισμό στους δέκα λεπρούς, δέχθηκε και επαίνεσε εκείνον που επέστρεψε και δόξασε τη χάρη, αν και ήταν αλλόφυλος, και επιβεβαίωσε ότι ταιριάζει η <...> εύνοια σε όσους ευεργετούνται. Τους υπόλοιπους όμως τους επέκρινε ως αγνώμονες —επειδή ήταν Ιουδαίοι.

«Δεν βρέθηκαν άλλοι να επιστρέψουν για να δοξάσουν τον Θεό, παρά μόνο αυτός ο αλλοεθνής; Και του είπε: Σήκω και πήγαινε, η πίστη σου σε έχει σώσει». Και από αυτό θα μπορούσε κάποιος να καταλάβει ότι τίποτα δεν εμποδίζει κάποιον να είναι ευάρεστος στον Θεό, ακόμη κι αν προέρχεται από καταραμένο γένος, αρκεί μόνο να έχει αγαθή προαίρεση. Ιδού, λοιπόν, δέκα λεπροί συνάντησαν τον Ιησού όταν επρόκειτο να εισέλθει σε κάποια πόλη. Τον συνάντησαν όμως έξω από την πόλη. Διότι δεν τους επιτρεπόταν, επειδή θεωρούνταν ακάθαρτοι, να διαμένουν μέσα στην πόλη. Και καθώς στέκονταν από μακριά, ντρεπόμενοι για τη φαινομενική τους ακαθαρσία και μη τολμώντας να πλησιάσουν – διότι νόμιζαν ότι και ο Ιησούς θα τους σιχαινόταν, όπως έκαναν και οι υπόλοιποι – υψώνουν τη φωνή τους και ικετεύουν. Ως προς τον τόπο, στάθηκαν μακριά, ως προς την ικεσία, όμως, βρέθηκαν κοντά. Διότι είναι κοντά σε όλους όσους τον επικαλούνται εν αληθεία. Και δεν τον ικετεύουν απλώς ως άνθρωπο, αλλά ως κάποιον ανώτερο από άνθρωπο. Διότι τον ονομάζουν Επιστάτη, που σημαίνει Κύριο, κηδεμόνα, έφορο, πράγμα που είναι κοντά στο να τον θεωρούν Θεό. Εκείνος, πάλι, τους προστάζει να δείξουν τους εαυτούς τους στους ιερείς. Διότι οι ιερείς εξέταζαν τέτοιες περιπτώσεις και από αυτούς λάμβαναν την απόφαση, είτε ήταν καθαροί από τη λέπρα είτε όχι.