Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 17:4

Ποια είναι, λοιπόν, αυτού του είδους τα σκάνδαλα; Ίσως κάποιες μικροψυχίες και λύπες, δίκαιοι και άδικοι παροργισμοί, λοιδορίες, συχνά καταλαλιές, και τα συγγενή και ομοειδή με αυτά πταίσματα. Αυτά, λέγω, είναι αδύνατον να μην έλθουν. Άραγε επειδή ο Θεός των όλων τα επιφέρει αυτά αναγκαστικά σε κάποιους; Μη γένοιτο· διότι τίποτε το φαύλο δεν προέρχεται από αυτόν, αλλά μάλλον είναι η πηγή κάθε αρετής. Πώς, λοιπόν, είναι αδύνατον να μη συμβαίνουν αυτά; Προφανώς εξαιτίας της δικής μας ασθένειας. Διότι «σε πολλά σφάλλουμε όλοι», σύμφωνα με το γεγραμμένο. Πλην όμως, λέγει, αλίμονο θα υπάρξει σε αυτόν που προκαλεί τα σκάνδαλα· διότι δεν τον αφήνει χωρίς επίπληξη, αλλά μάλλον περιορίζει τη ραθυμία απέναντι σε αυτά μέσω του φόβου της δίκης. Προστάζει, ωστόσο, να δείχνουμε ανεξικακία απέναντι σε αυτούς που τα προκαλούν. <Εάν επτά φορές την ημέρα αμαρτήσει σε σένα, κ.λπ.> (A f. 230 b, B f. 161 b) Διότι εάν επιστρέψει σε σένα, λέγει, αυτός που αμάρτησε, και κατακρίνει τον εαυτό του, θα του το συγχωρήσεις· και όχι μόνο μία φορά, αλλά πάρα πολλές. Διότι το γεγονός ότι κάποιος ασθενεί, και μάλιστα συχνά, δεν σημαίνει ότι εξαιτίας αυτού θα πρέπει εμείς να φαινόμαστε χωρίς φιλαλληλία και να δείχνουμε ολιγωρία ως προς τη μακροθυμία· αλλά πρέπει μάλλον να μιμούμαστε πρόθυμα τους ιατρούς των σωματικών παθήσεων, οι οποίοι δεν θεραπεύουν τον άρρωστο μία ή δύο φορές, αλλά τόσες πολλές φορές, όσες συμβεί να αρρωστήσει.

Ας αναλογιστούμε ότι και εμείς βρισκόμαστε σε αδυναμίες και νικιόμαστε από τα πάθη· και όταν το παθαίνουμε αυτό, ευχόμαστε εκείνοι που οφείλουν να μας επιπλήξουν και έχουν την εξουσία να μας τιμωρήσουν, να είναι καλοσυνάτοι και αμνησίκακοι απέναντί μας. Πρέπει λοιπόν, συμμεριζόμενοι τις αδυναμίες ο ένας του άλλου, «να βαστάζουμε τα βάρη αλλήλων· διότι έτσι θα εκπληρώσουμε τον νόμο του Χριστού». Παρατήρησε δε ότι στο κατά Ματθαίον ο Πέτρος ρωτά και λέει: «Πόσες φορές θα αμαρτήσει εις βάρος μου ο αδελφός μου και θα τον συγχωρήσω;» Εδώ όμως ο Κύριος λέει προς τους αποστόλους ότι «Ακόμη και αν επτά φορές την ημέρα αμαρτήσει», δηλαδή πολλές φορές, και ισάριθμες φορές καταδικάσει τον εαυτό του, «θα τον συγχωρήσεις». <Είπαν οι απόστολοι στον Κύριο: Πρόσθεσέ μας πίστη.> (Α f. 231) Την ψυχή όλων των αγίων δεν την ευφραίνει η απόκτηση των πρόσκαιρων και επίγειων αγαθών, διότι αυτά είναι φθαρτά και εύκολα χάνονται, αλλά μάλλον εκείνα που καθιστούν αυτούς που τα λαμβάνουν σεβαστούς και μακάριους. Αυτά δε είναι προφανώς τα θεόσδοτα και πνευματικά χαρίσματα· ένα από τα οποία, και μάλιστα εξαιρετικό, είναι η πίστη, δηλαδή η εδραίωση της πίστης προς τον Σωτήρα όλων μας Χριστό· την οποία βεβαίως και ο Παύλος αναγνωρίζει ως το αποκορύφωμα των αγαθών που υπάρχουν μέσα μας· γι' αυτό άλλωστε είπε ότι «Χωρίς πίστη, είναι αδύνατον ποτέ να ευαρεστήσει κανείς τον Θεό». Διότι χάρη σε αυτήν έλαβαν καλή μαρτυρία οι προπάτορες. Δες λοιπόν τους αγίους αποστόλους, που έγιναν ζηλωτές των παλαιότερων αγίων· διότι τι ζητούν από τον Χριστό; «

Τότε, αφού τον κάλεσε ο κύριός του, του λέει: «Δούλε πονηρέ, σου χάρισα όλη εκείνη την οφειλή, επειδή με παρακάλεσες· δεν έπρεπε και εσύ να ελεήσεις τον σύνδουλό σου, όπως ακριβώς σε ελέησα και εγώ;» Και οργισμένος ο κύριός του, τον παρέδωσε στους βασανιστές, έως ότου ξεπληρώσει όλα όσα του όφειλε. Έτσι θα πράξει σε εσάς και ο Πατέρας σας ο ουράνιος, εάν δεν συγχωρήσετε από την καρδιά σας ο καθένας τον αδελφό του για τα παραπτώματά τους». «Εάν αμαρτήσει ο αδελφός σου, επίπληξέ τον· και εάν μετανοήσει, συγχώρησέ τον. Και εάν επτά φορές την ημέρα αμαρτήσει απέναντί σου, και επτά φορές την ημέρα επιστρέψει λέγοντας: “Μετανοώ”, να τον συγχωρήσεις». «Οφείλουμε εμείς οι δυνατοί να βαστάζουμε τις αδυναμίες των αδυνάτων, και να μην επιδιώκουμε να αρέσουμε στους εαυτούς μας.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 17. Περί σκανδάλου. Περί της αφέσεως των αμαρτιών στον πλησίον. Περί της πίστεως στον Θεό. Περί των δέκα λεπρών. Περί του Ιησού, όταν ρωτήθηκε πότε έρχεται η βασιλεία του Θεού. «Είπε δε προς τους μαθητές: είναι αδύνατο να μην έλθουν τα σκάνδαλα, αλίμονο όμως σε εκείνον μέσω του οποίου έρχονται. Τον συμφέρει περισσότερο να κρεμαστεί μια μυλόπετρα γύρω από τον λαιμό του και να ριχτεί στη θάλασσα, παρά να σκανδαλίσει έναν από αυτούς τους μικρούς. Προσέχετε τον εαυτό σας. Εάν δε αμαρτήσει σε εσένα ο αδελφός σου, επίπληξέ τον, και εάν μετανοήσει, συγχώρεσέ τον, και εάν επτά φορές την ημέρα αμαρτήσει σε εσένα, και επτά φορές επιστρέψει σε εσένα, λέγοντας "Μετανοώ", να τον συγχωρέσεις». Επειδή οι Φαρισαίοι, όντες φιλοχρήματοι, γόγγυζαν κατά του Κυρίου που μιλούσε για ακτημοσύνη, είπε και την παραβολή του πλουσίου και του Λαζάρου, δείχνοντάς τους μέσω αυτής ποια κόλαση τους περιμένει εξαιτίας της φιλοπλουτίας τους. Μιλάει λοιπόν και προς τους μαθητές και για τους ίδιους τους Φαρισαίους, φανερώνοντάς τους ως δημιουργούς σκανδάλων και εμποδιστές της θείας οδού, και γι' αυτό τους επιδικάζει το αλίμονο. Τι λέει λοιπόν, ας δούμε. Είναι αδύνατο να μην έλθουν τα σκάνδαλα, αλίμονο όμως σε εκείνον μέσω του οποίου έρχονται, τουτέστιν, είναι αδύνατο να μην έλθουν τα σκάνδαλα, δηλαδή τα εμπόδια της αγαθής και θεοφιλούς πολιτείας.

Αφού, λοιπόν, είπε αυτά περί εκείνων που σκανδαλίζουν και βλάπτουν, δηλαδή εκείνων που εμποδίζουν, επειδή υπάρχουν πολλές διαφορές μεταξύ τους· διότι άλλοι μεν είναι ανίατοι, όπως οι Φαρισαίοι, και άλλοι ιάσιμοι, όπως οι αδελφοί του Κυρίου απέναντι στον ίδιο τον Κύριο, καθώς ούτε εκείνοι πίστευαν σε αυτόν· επειδή, λοιπόν, υπάρχουν πολλές διαφορές μεταξύ αυτών που εμποδίζουν (διότι είναι πιθανό να υπάρχουν και κάποιοι ομόπιστοι τέτοιοι), για τον λόγο αυτό λέγει: «Εάν αμαρτήσει εις βάρος σου ο αδελφός σου, έλεγξέ τον κατ' ιδίαν μόνο εσύ, και αν μεν σε ακούσει, τον κέρδισες· εάν όμως δεν σε ακούσει, πάρε μαζί σου έναν ή δύο», και τα εξής, όσα δηλαδή εξέθεσε εκτενώς ο Ματθαίος, ενώ ο Λουκάς τα αποσιώπησε, εφόσον είχαν ήδη ειπωθεί από τον Ματθαίο. Εκείνος μεν που υπακούει στις επιπλήξεις είναι άξιος συγγνώμης, ενώ εκείνος που δεν ακούει ας είναι για σένα όπως ο εθνικός και ο τελώνης, δηλαδή βδελυρός και μη άξιος να ονομάζεται αδελφός. Έπειτα, σαν να ρώτησε κάποιος: «Έστω, Κύριε, αυτά μεν καλώς τα διέκρινες, εάν όμως, ενώ έχει αξιωθεί πολλές φορές συγγνώμης, πάλι βλάπτει, τι πρέπει να κάνουμε σε αυτόν;» λέγει: «Εάν μετανοήσει πάλι, συγχώρησέ τον». Και πάλι: «Ακόμη και αν επτά φορές την ημέρα επιστρέψει, συγχώρησέ τον». Και το επτά φορές εδώ τίθεται αντί του πολλές φορές, όπως και στο: «Επειδή η στείρα γέννησε επτά». Όσες φορές λοιπόν μετανοεί, τόσες φορές πρέπει να του συγχωρούμε.