Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 18:19

Αυτό από παλιά αναφώνησε και ο ιεροφάντης Μωυσής λέγοντας: «Ευφρανθείτε, έθνη, μαζί με τον λαό του, δώστε μεγαλωσύνη στον Κύριο και Θεό μας». (A f. 30 b, E f. 82, F f. 766 b, H f. 86 b) Επειδή, δηλαδή, ήταν ο Θεός αρρήτως σαρκωμένος, μόνος αυτός γνώριζε το αγαθό και ήταν ελεύθερος από την πονηριά που υπάρχει στους ανθρώπους. Αυτό δε είναι γνώρισμα της ανώτατης από όλες τις ουσίες, διότι το κατά φύση και σταθερά και αμετάβλητα αγαθό θα άρμοζε αποκλειστικά και μόνο σε αυτήν: «Διότι κανείς δεν είναι αγαθός, παρά μόνο ένας, ο Θεός», σύμφωνα με τα λόγια του ίδιου του Σωτήρα. Επομένως, μην αντικρίζεις απλώς ως βρέφος αυτόν που κείτεται στη φάτνη, αλλά ως τον πλούσιο Θεό που βρίσκεται στη δική μας πτωχεία, και για τον λόγο αυτό δοξολογείται και από τους ίδιους τους αγίους αγγέλους. Τέτοιος ακριβώς ήταν και ο ύμνος: «Δόξα εν υψίστοις Θεώ και επί γης ειρήνη, εν ανθρώποις ευδοκία». Διότι οι άγγελοι και όλες οι ανώτατες δυνάμεις, διατηρώντας την τάξη που τους έχει οριστεί, βρίσκονται σε ειρήνη με τον Θεό. Επειδή με κανέναν τρόπο δεν παραβαίνουν το δικό Του θέλημα, αλλά παραμένουν στη σταθερότητα της δικαιοσύνης και του αγιασμού. Εμείς όμως οι ταλαίπωροι, έχοντας αντιτάξει τις δικές μας επιθυμίες απέναντι στα θελήματα του Δεσπότη, έχουμε λάβει θέση εχθρών απέναντί Του.

Απέκοψε δε πολλά και έγραψε: «τους απέστειλε λέγοντας, δείξτε τους εαυτούς σας στους ιερείς», και αντικατέστησε άλλα με άλλα, λέγοντας ότι «πολλοί λεπροί υπήρχαν στις ημέρες του προφήτη Ελισσαίου και κανείς δεν καθαρίστηκε παρά μόνο ο Νεεμάν ο Σύρος». 〈μθ〉. «Θα έρθουν ημέρες, όταν θα επιθυμήσετε να δείτε μία από τις ημέρες του Υιού του Ανθρώπου». 〈ν〉. «Του είπε κάποιος: Διδάσκαλε αγαθέ, τι να κάνω για να κληρονομήσω την αιώνια ζωή; Και εκείνος (απάντησε): Μη με αποκαλείς αγαθό. Ένας είναι αγαθός, ο Θεός»· εκείνος όμως πρόσθεσε (τη λέξη) «ο Πατέρας» και αντί του «γνωρίζεις τις εντολές» λέει «γνωρίζω τις εντολές». 〈να〉. «Και συνέβη, καθώς αυτός πλησίαζε στην Ιεριχώ, ένας τυφλός φώναζε: Ιησού, Υιέ του Δαβίδ, ελέησέ με. Και όταν θεραπεύτηκε, (του) λέει: Η πίστη σου σε έχει σώσει». 〈νβ〉. Απέκοψε το «αφού πήρε (μαζί του) τους δώδεκα, έλεγε: Ιδού, ανεβαίνουμε στα Ιεροσόλυμα και θα εκπληρωθούν όλα τα γεγραμμένα στους προφήτες για τον Υιό του Ανθρώπου. Διότι θα παραδοθεί και θα θανατωθεί και την τρίτη ημέρα θα αναστηθεί»· όλα αυτά τα απέκοψε. 〈νγ〉. Απέκοψε το κεφάλαιο το σχετικό με την όνο και τη Βηθφαγή και το σχετικό με την πόλη και τον ναό, ότι ήταν γεγραμμένο: «ο οίκος μου θα ονομαστεί οίκος προσευχής, αλλά εσείς τον κάνετε σπήλαιο ληστών». 〈νδ〉. «Και ζήτησαν να βάλουν τα χέρια τους επάνω του και φοβήθηκαν». 〈νε〉.

Και εδώ ο Κύριος ονομάζει τον Ελισσαίο προφήτη, παρουσιάζοντας τον εαυτό Του να εκπληρώνει ισοτύπως όσα είχαν προηγηθεί από εκείνον, προκειμένου να ελέγξει τον Μαρκίωνα και όλους όσους αθετούν τους προφήτες του Θεού. 〈Σχόλιο〉 〈μθ'〉. «Θα έρθουν ημέρες, όταν θα επιθυμήσετε να δείτε μία από τις ημέρες του Υιού του Ανθρώπου». 〈Έλεγχος〉 〈μθ'〉. Εάν αριθμεί ημέρες και υποδηλώνει χρόνο και αποκαλεί τον εαυτό του Υιό του Ανθρώπου, άρα υπέδειξε και μέτρο ηλικίας και υπόδειγμα των ημερών του κηρύγματός Του. Επομένως, ο Λόγος δεν είναι άσαρκος, αλλά η θεία ευδοκία φανερώθηκε εν σώματι. 〈Σχόλιο〉 〈ν'〉. «Είπε κάποιος προς αυτόν: Διδάσκαλε αγαθέ, τι να κάνω για να κληρονομήσω την αιώνια ζωή; Ο δε του απάντησε: Μη με αποκαλείς αγαθό· ένας είναι αγαθός, ο Θεός». Εκείνος προσέθεσε το «ο Πατέρας» και αντί του «γνωρίζεις τις εντολές» λέει «γνωρίζω τις εντολές». 〈Έλεγχος〉 〈ν'〉. Για να μη δείξει ότι οι εντολές είναι ήδη προγεγραμμένες, λέει «γνωρίζω τις εντολές». Το δε όλο κεφάλαιο καθίσταται φανερό από την ακολουθία του κειμένου. Και αν αποκαλεί τον Πατέρα αγαθό και τον ονομάζει Θεό, ορθώς διδάσκει από τον νόμο του Πατρός Του αυτόν που θέλει να κληρονομήσει τη ζωή, και δεν τον αθετεί ούτε τον απορρίπτει, αλλά μάλλον επιμαρτυρεί ότι όσοι πολιτεύθηκαν σύμφωνα με τον νόμο έχουν κληρονομήσει την αιώνια ζωή, τόσο ο Μωυσής όσο και οι άλλοι προφήτες. 〈Σχόλιο〉 〈να'〉. «Όταν δε πλησίαζε στην Ιεριχώ, ένας τυφλός φώναζε: Ιησού, υιέ του Δαυίδ, ελέησέ με. Και όταν θεραπεύτηκε, του λέει: Η πίστη σου σε έσωσε». 〈Έλεγχος〉 〈να'〉.

Τι θα μπορούσε να είναι πιο οικτρό από αυτό, ότι δηλαδή αυτός που έδωσε την ψυχή του υπέρ των προβάτων, αυτός που με εκούσια θέληση προσήλθε στο Πάθος, αν και είναι απαθής Θεός, ότι αυτός που μας χάρισε την άφεση των αμαρτιών, ότι αυτός που επιτέλεσε τις θεραπείες σε όλο τον Ισραήλ, ο οποίος από την αγαθότητά του συνήγαγε στον Πατέρα τόσο μεγάλο γένος ανθρώπων μέσα σε αγαθότητα, ο χορηγός της αγαθότητας και κυρίαρχος της ειρήνης, ο άνωθεν εκ Πατρός αγαθός Λόγος που γεννήθηκε από τον αγαθό Πατέρα, αυτός που δίνει τροφή σε κάθε σάρκα, αυτός που ενήργησε προς τους ανθρώπους και προς όλα τα δημιουργήματά του κάθε αγαθότητα, δεν κρίνεται από αυτούς ως αγαθός. Και δεν γνωρίζουν όσοι προξενούν λήθη στους εαυτούς τους, ότι αντέτεινε αυτόν τον λόγο προς εκείνον που τον ρώτησε, προκειμένου να καθαιρέσει το θράσος της έπαρσης που υπήρχε μέσα του. Διότι εκείνος καυχιόταν, προερχόμενος από τους γραμματείς, ότι δήθεν είχε τηρήσει με ακρίβεια τα προστάγματα του νόμου, και περηφανευόμενος για τη δική του δικαιοσύνη και αγαθότητα, έλεγε: «Διδάσκαλε αγαθέ, τι να κάνω για να κληρονομήσω την αιώνια ζωή;». Και επειδή είχε τέτοια ιδέα για τον εαυτό του, ότι δηλαδή κατείχε τόσο μεγάλη δικαιοσύνη, ο Κύριος, θέλοντας να αναφέρει κάθε αγαθότητα στον Θεό, επειδή κανένας δεν είναι αγαθός παρά μόνον Αυτός, ώστε κανένας που φέρει σάρκα να μην επισύρει στον εαυτό του καμία αλαζονεία, για τον λόγο αυτόν έλεγε: «Τι με λέγεις αγαθόν;».

Ακολουθώντας, λοιπόν, αυτούς τους ισχυρισμούς, ο Μαρκίων αρνήθηκε παντελώς τη γέννηση του Σωτήρος μας, θεωρώντας άτοπο να έχει υποταχθεί στο πλάσμα αυτού του ολέθριου νείκους ο Λόγος που αγωνίζεται υπέρ της φιλίας, δηλαδή του αγαθού. Απεναντίας, ισχυρίζεται ότι, χωρίς να γεννηθεί, κατήλθε άνωθεν «κατά το δέκατο πέμπτο έτος της ηγεμονίας του Τιβερίου Καίσαρος», βρισκόμενος στο μέσο μεταξύ κακού και αγαθού, για να «διδάσκει στις συναγωγές». Διότι, εάν είναι μεσίτης, λέει, έχει απαλλαγεί από ολόκληρη τη φύση του κακού. Κακός όμως είναι, όπως ισχυρίζεται, ο Δημιουργός και τα δημιουργήματά του. Γι' αυτό ο Ιησούς κατήλθε αγέννητος, προσθέτει, ώστε να είναι απαλλαγμένος από κάθε κακία. Αλλά έχει απαλλαγεί, λέει, και από τη φύση του αγαθού, για να είναι μεσίτης, όπως αναφέρει ο Παύλος και όπως ο ίδιος ομολογεί λέγοντας: «Τι με αποκαλείτε αγαθό; Ένας είναι αγαθός».

Προς αυτόν ο γέροντας είπε: «Δεν σε διδάσκω κάποιον νόμο που εισήχθη προσφάτως (μη γένοιτο), αλλά εκείνον που μας έχει δοθεί από παλιά. Διότι ο Κύριος είπε σε κάποιον πλούσιο που τον ρώτησε, "Τι να κάνω για να κληρονομήσω την αιώνια ζωή;", και, όταν εκείνος καυχήθηκε ότι τήρησε όλα όσα είναι γραμμένα στον νόμο, του απάντησε: "Ένα σου λείπει: πήγαινε, πούλησε όσα έχεις και δώσε τα στους φτωχούς, και θα έχεις θησαυρό στους ουρανούς· και έλα ακολούθησέ με, σηκώνοντας τον σταυρό". Εκείνος όμως, ακούγοντας αυτά, έγινε περίλυπος, διότι ήταν πάρα πολύ πλούσιος. Βλέποντάς τον ο Ιησούς να γίνεται περίλυπος, είπε: "Πόσο δύσκολα θα εισέλθουν στη βασιλεία του Θεού αυτοί που έχουν τα χρήματα. Διότι είναι ευκολότερο να περάσει καμήλα μέσα από την τρύπα της βελόνας, παρά να εισέλθει πλούσιος στη βασιλεία του Θεού". Ακούγοντας λοιπόν αυτήν την εντολή όλοι οι άγιοι, φρόντισαν να αποχωριστούν παντελώς από το εμπόδιο αυτό του πλούτου. Και αφού μοίρασαν τα πάντα, και αποταμίευσαν για τον εαυτό τους αιώνιο πλούτο μέσω της ελεημοσύνης στους φτωχούς, σήκωσαν τον σταυρό και ακολούθησαν τον Χριστό, άλλοι μεν φτάνοντας στην τελείωση μαρτυρικά, όπως ακριβώς σου είπα, και άλλοι αγωνιζόμενοι ασκητικά, χωρίς να υστερούν σε τίποτα από τους πρώτους ως προς τον τρόπο ζωής αυτής της αληθινής φιλοσοφίας. Γνώριζε, λοιπόν, ότι αυτή είναι εντολή του Χριστού, του βασιλιά μας και Θεού, η οποία μας απομακρύνει από τα φθαρτά και μας καθιστά μετόχους των αιώνιων».

ΛΟΓΟΣ ΜΔ'. «Ρώτησε κάποιος» τον Κύριο «λέγοντας: Αγαθέ διδάσκαλε, τι να κάνω για να κληρονομήσω την αιώνια ζωή;» Ο δε Κύριος του αποκρίθηκε: «Γιατί με αποκαλείς αγαθό; Κανείς δεν είναι αγαθός παρά μόνο ένας, ο Θεός.» Άραγε δεν ήταν αγαθός ο Κύριος, δεν ήταν καλός; Αλλά αποκρίθηκε έτσι προς εκείνον που τον ρώτησε, διότι εκείνος νόμιζε ότι ήταν ένας άνθρωπος διδάσκαλος, όμοιος με όλους τους άλλους. Ο δε Κύριος τοποθέτησε τον εαυτό του μαζί με το γένος του Αδάμ, λέγοντας: «Κανείς δεν είναι αγαθός παρά μόνο ένας, ο Θεός», δηλαδή, με τον τρόπο που εσύ νομίζεις, δεν είμαι αγαθός, αλλά με τον τρόπο που εσύ δεν γνωρίζεις, έτσι είμαι αγαθός. Διότι από το γένος του Αδάμ κανείς δεν είναι αγαθός —επειδή όλοι έχουν υποπέσει στην αμαρτία—, ενώ μόνον ένας, ο Θεός, είναι αναμάρτητος. Αυτός λύτρωσε το γένος του Αδάμ από την «εξουσία του σκότους» του διαβόλου, που το κατείχε. Έχει όμως πάλι και άλλες έννοιες. «Κανείς δεν είναι αγαθός παρά μόνο ένας, ο Θεός», δηλαδή μόνον ο Ιησούς είναι αγαθός, διότι γεννήθηκε χωρίς αμαρτία, όπως ακριβώς και γεννήθηκε μόνος αυτός χωρίς τη συνεύρεση με άνδρα. Αυτός μόνος ήλθε στον κόσμο ελεύθερος και απρόσβλητος από την πτώση, για να λυτρώσει από την αμαρτία.

Ο Ιησούς όμως του είπε: Τι με αποκαλείς αγαθό; Κανείς δεν είναι αγαθός, παρά μόνο ένας, ο Θεός. Τις εντολές τις γνωρίζεις: Μη μοιχεύσεις, μη φονεύσεις, μην κλέψεις, μη ψευδομαρτυρήσεις. Τίμα τον πατέρα σου και τη μητέρα σου. Εκείνος δε είπε: Όλα αυτά τα εφύλαξα από τη νεότητά μου. Όταν ο Ιησούς τα άκουσε αυτά, του είπε: Ένα ακόμη σου λείπει: πούλησε όλα όσα έχεις, και μοίρασέ τα στους φτωχούς, και θα έχεις θησαυρό στον ουρανό. Και έλα να με ακολουθήσεις. Εκείνος όμως, ακούγοντας αυτά, έγινε περίλυπος, διότι ήταν πάρα πολύ πλούσιος. Φαίνεται μεν σε κάποιους ότι αυτός ο άνθρωπος ήταν κάποιος πανούργος και ότι ζητούσε, τρόπον τινά, να παγιδεύσει τον Ιησού με τα λόγια του. Δεν φαίνεται όμως να συμβαίνει αυτό, αλλά μάλλον ότι ήταν φιλάργυρος. Επειδή και ο Χριστός ως τέτοιον τον ήλεγξε. Διότι και ο Μάρκος λέει ότι, αφού έτρεξε κοντά του και γονάτισε, παρακαλούσε τον Ιησού, και ότι ο Ιησούς τον κοίταξε και τον αγάπησε· ο άνθρωπος μεν ήταν φιλοχρήματος. Πλησιάζει δε τον Ιησού επειδή επιθυμούσε να μάθει για την αιώνια ζωή, ίσως επειδή ήταν φιλοχρήματος και ως προς αυτό. Διότι κανείς δεν αγαπά τόσο πολύ τη ζωή όσο ο φιλοχρήματος άνθρωπος. Νόμισε, λοιπόν, ότι ο Ιησούς θα του υποδείκνυε έναν τρόπο με τον οποίο θα ζούσε αιώνια, απολαμβάνοντας την κατοχή των χρημάτων του. Όταν δε ο Κύριος του είπε ότι η ακτημοσύνη είναι πρόξενος της αιώνιας ζωής, μεμφόμενος τον εαυτό του για την ερώτηση και τον Ιησού για την απάντηση, αναχώρησε.