Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 18:27

Διότι μέσω της σάρκας, ο Λόγος κατέστη ορατός, εφόσον αυτή είναι ορατή και ψηλαφητή και στερεή, ενώ ο ίδιος καθεαυτόν ήταν αθέατος· και πάλι ο Ιωάννης στην Επιστολή αναφέρει: «Εκείνο που υπήρχε από την αρχή, εκείνο που έχουμε ακούσει, εκείνο που έχουμε δει με τα μάτια μας, και τα χέρια μας ψηλάφησαν περί του Λόγου της ζωής, και η ζωή φανερώθηκε». Δεν ακούς ότι ονομάζει τη ζωή ψηλαφητή; Για να εννοήσεις τον Υιό ως ενανθρωπήσαντα, και ορατό μεν κατά τη σάρκα, αόρατο δε κατά τη θεότητα. <Αυτός θα είναι μέγας, και Υιός του Υψίστου θα κληθεί.> (A f. 17) Διότι ο Υιός που φανερώθηκε από αυτόν εύλογα μπορεί να νοηθεί ως ίσος στη δόξα με εκείνον που τον γέννησε, έχοντας σε καθετί ακριβώς το ίδιο μέτρο. Διότι το ότι έγινε άνθρωπος κατ' οικονομίαν δεν σημαίνει ότι μειονεκτούσε απολύτως σε κάτι έναντι αυτού· διότι δεν υπέστη καμία βλάβη ως προς τη δική του φύση από το ότι έγινε σαν εμάς για χάρη μας· επειδή ο Λόγος του Θεού είναι κατά φύση άτρεπτος· γι' αυτό και ονομάζεται Θεός και Ύψιστος και Κύριος και από τη φωνή των αγγέλων. <Διότι τίποτα δεν θα είναι αδύνατο για τον Θεό.> (E f. 50 b, F f. 734) Απορούν, πάλι, μερικοί, αν ο Θεός των όλων δύναται να κάνει τα ήδη γενόμενα και πεπραγμένα να μην έχουν γίνει ποτέ· σύμφωνα με το, «Κανένας λόγος δεν θα του είναι αδύνατος». Διότι δεν λέμε ως μη γενόμενα, αλλά να μην έχουν γίνει εξ αρχής· όπως, για παράδειγμα, αν δύναται να κάνει την πόρνη παρθένο από την κοιλιά της μητέρας της, ώστε ούτε να υπήρξε ποτέ πόρνη ούτε να λέγεται τέτοια, επειδή όσα είναι αδύνατα στους ανθρώπους είναι δυνατά στον Θεό.

Ας μισήσουμε τη μέθη, το γέλιο και τα ανωφελή λόγια των κακόφρονων ανθρώπων. Διότι τα πάντα πράττουν, τα πάντα επινοούν για να μη στερηθούν τις ηδονές τους. Εσύ όμως, αγαπητέ, αυτά να τα αποφεύγεις, καθώς υποσχέθηκες να αρέσεις στον Θεό. τα πάντα να τα πράττεις κατά Θεόν. Διότι ο Θεός δεν εμπαίζεται, σύμφωνα με τον λόγο του Αποστόλου: διότι ό,τι σπείρει ο άνθρωπος, αυτό και θα θερίσει. Επειδή εκείνος που σπέρνει στη δική του σάρκα, από τη σάρκα θα θερίσει φθορά. ενώ εκείνος που σπέρνει στο πνεύμα, από το πνεύμα θα θερίσει ζωή αιώνια. Μη συνομιλείς με τους ρυπαρούς λογισμούς, μήπως και σε παρασύρουν στην αισχρή πράξη τους, αλλά να τους αποστρέφεσαι και να τους απωθείς, ώστε να γαληνεύσει η διάνοιά σου. Παρακάλεσε τον Κύριο να φωτίσει τους οφθαλμούς της καρδιάς σου. διότι τα αδύνατα στους ανθρώπους είναι δυνατά στον Θεό. Όταν στέκεσαι στην προσευχή να μην αφαιρείσαι, για να μη βρεθείς ότι καταφρονείς τον Θεό. Πρόσεχε τον εαυτό σου, αγαπητέ, μήπως βλέποντας όσους πλουτίζουν στον παρόντα αιώνα, σπαταλούν και τρέφουν τις σάρκες τους σαν σε ημέρα σφαγής, τους μακαρίσεις για την πρόσκαιρη ευημερία τους. διότι το Άγιο Πνεύμα δεν μακάρισε κανέναν πλούσιο, ούτε τρυφηλό, ούτε δυνάστη, παρά μόνον όσους φοβούνται τον Κύριο. καθώς είναι γεγραμμένο: μακάριος ο άνθρωπος που φοβάται τον Κύριο. και, μακάριοι πάντες όσοι φοβούνται τον Κύριο.

Αλλά ίσως πει κάποιος: γιατί λοιπόν τους παλαιούς μάρτυρες τους έσωζε ο Θεός, ενώ τους σημερινούς όχι έτσι; Διότι βρίσκουμε ότι ο μακάριος Δανιήλ ρίχτηκε δύο φορές στον λάκκο των λεόντων και δεν κατασπαράχθηκε από τα θηρία, και τους τρεις παίδες στο καμίνι και αυτούς να μην έχουν βλαφτεί από τη φωτιά. Πρόσεξε, ω άνθρωπε, ότι και τότε, εκείνους που ο Θεός ήθελε να ζήσουν ακόμη, τους έσωζε, ώστε το μεγαλειώδες έργο του Θεού να φανερωθεί και να κηρύσσεται σε όλο τον κόσμο έως σήμερα. Εκείνους όμως που ήθελε να μαρτυρήσουν, αφού τους στεφάνωσε, τους πήρε κοντά Του. Τους τρεις παίδες, λοιπόν, τους έσωσε, για να φανεί ότι η καύχηση του Ναβουχοδονόσορα ήταν ένα τίποτα, θέλοντας να αποδείξει τούτο, ότι δηλαδή «τα αδύνατα για τους ανθρώπους, είναι δυνατά για τον Θεό». Διότι, επειδή ο Ναβουχοδονόσορ είπε αλαζονικά: «Και ποιος είναι ο Θεός που θα μπορέσει να σας σώσει από το καμίνι της φωτιάς;», του έδειξε ο Θεός ότι είναι δυνατός να σώσει τους δούλους Του όποτε το θελήσει. Και βέβαια παρομοίως συνέβη και στην περίπτωση του Δανιήλ. Όταν δηλαδή ο Δαρείος είπε: «Ο Θεός, τον οποίο εσύ λατρεύεις αδιάκοπα, μπόρεσε άραγε να σε σώσει από το στόμα των λεόντων;», αποκρίθηκε ο Δανιήλ και είπε: «Ο Θεός απέστειλε τον άγγελό Του και έφραξε τα στόματα των λεόντων και δεν με έβλαψαν».

Όντας δε συγκαταβατικός, δεν αφήνει ούτε τους πλουσίους να απελπίζονται. Διότι τα αδύνατα για τους ανθρώπους είναι δυνατά για τον Θεό, λέγει. Διότι, ακόμη και αν είσαι πλούσιος, δύναται να σε θεραπεύσει ο Ιατρός. Επειδή δεν κατήργησε το να πλουτεί κανείς, αλλά το να είναι δούλος των χρημάτων και εραστής της πλεονεξίας.

Και ιδού, θα είσαι σιωπηλός και δεν θα μπορείς να μιλήσεις μέχρι την ημέρα που θα γίνουν αυτά, επειδή δεν πίστεψες στα λόγια μου, τα οποία θα εκπληρωθούν στον καιρό τους. Και ιδού, θα είσαι σιωπηλός και δεν θα μπορείς να μιλήσεις. Θέλω να πράξω κάτι, και εσύ ρωτάς το πώς; Έχω αποφασίσει να θαυματουργήσω, και εσύ αναζητάς τον τρόπο; Και εξετάζεις με περιέργεια την προέλευση των έργων μου. Μήπως υπάρχει κάτι που να είναι αδύνατο για τον Θεό; Πες μου, πώς γεννήθηκε ο Ισαάκ; Δεν τον γέννησε ο γέροντας Αβραάμ και δεν ονόμασε μητέρα τη στείρα Σάρρα; Αφού βρέθηκες ενώπιον της ίδιας προσδοκίας, γιατί δεν αποδέχθηκες τα λόγια μου όπως εκείνος; Γι' αυτό θα είσαι σιωπηλός και δεν θα μπορείς να μιλήσεις, επειδή δεν πίστεψες στα λόγια μου. Θα δέσω τη γλώσσα σου, η οποία κινήθηκε κάνοντας μια απρεπή απόκριση. Με το όργανο με το οποίο γέννησες την αμαρτία, με αυτό και να παιδευτείς. Διότι με τα ίδια μέσα που αμαρτάνει κανείς, με αυτά και τιμωρείται. Γι' αυτό θα είσαι σιωπηλός και δεν θα μπορείς να μιλήσεις, επειδή δεν πίστεψες στα λόγια μου. Μιλώντας δεν πίστεψες στα λόγια μου, τώρα σιωπώντας περίμενε τους λόγους μου, οι οποίοι θα εκπληρωθούν στον καιρό τους. Διότι όσα είναι αδύνατα για τους ανθρώπους, είναι δυνατά για τον Θεό.

Γι' αυτόν τον λόγο και ο Χριστός, ενθαρρύνοντάς τον, λέει: «Τα αδύνατα για τους ανθρώπους είναι δυνατά για τον Θεό». Διότι μη νομίσεις, λέει, ότι εγκαταλείπεστε έρημοι· εγώ συμπράττω μαζί σας σε αυτήν την προσπάθεια, και κάνω τα αδιέξοδα να γίνονται εύκολα και κατορθωτά. Πάλι, όταν ο Χριστός μιλούσε περί γάμου και γυναίκας και έλεγε ότι «Όποιος χωρίζει τη γυναίκα του, εκτός από την περίπτωση της πορνείας, την κάνει να μοιχευθεί», και όταν προέτρεπε να υπομένουν κάθε κακία της γυναίκας εκτός μόνο από την πορνεία, ο Πέτρος, ενώ οι άλλοι σιωπούσαν, πλησίασε και έλεγε στον Χριστό: «Αν έτσι έχει η σχέση του άνδρα με τη γυναίκα, δεν συμφέρει να παντρευτεί κανείς».

Με τον ίδιο λοιπόν τρόπο, επειδή δεν έχετε δει ακόμη νεκρό να ανασταίνεται, σας κατέχει απιστία. Όμως, όπως ακριβώς στην αρχή δεν θα πιστεύατε ότι είναι δυνατόν από μια μικρή σταγόνα να γίνουν τέτοιοι άνθρωποι, και όμως βλέπετε να γίνονται, με τον ίδιο τρόπο αναλογιστείτε ότι δεν είναι αδύνατον τα ανθρώπινα σώματα, αφού διαλυθούν και αναλυθούν στη γη σαν σπόροι, να αναστηθούν στον κατάλληλο καιρό με προσταγή του Θεού και να ντυθούν την αφθαρσία. Διότι δεν μπορούμε να πούμε ποια δύναμη, αντάξια του Θεού, αναγνωρίζουν αυτοί που ισχυρίζονται ότι το καθετί επιστρέφει σε εκείνο από το οποίο έγινε και ότι πέρα από αυτό ούτε και ο Θεός δεν μπορεί να κάνει τίποτε άλλο. Αλλά αντιλαμβανόμαστε εκείνο, ότι δηλαδή δεν θα πίστευαν ότι είναι δυνατόν να γίνουν ποτέ τέτοιοι, όπως είναι οι ίδιοι και ολόκληρος ο κόσμος, και από ποια στοιχεία βλέπουν ότι έχουν δημιουργηθεί. Εμείς όμως έχουμε αποδεχθεί ότι είναι καλύτερο να πιστεύουμε και αυτά και όσα είναι αδύνατα για τη δική μας φύση και για τους ανθρώπους, παρά να απιστούμε όπως οι άλλοι, επειδή γνωρίσαμε και τον Δάσκαλό μας, τον Ιησού Χριστό, να λέει: «Τα αδύνατα για τους ανθρώπους είναι δυνατά για τον Θεό», και: «Μη φοβάστε αυτούς που σας σκοτώνουν και μετά από αυτό δεν μπορούν να σας κάνουν τίποτε άλλο, αλλά να φοβάστε εκείνον που μετά τον θάνατο μπορεί να ρίξει και την ψυχή και το σώμα στη γέεννα». Η δε γέεννα είναι ο τόπος όπου πρόκειται να κολαστούν όσοι έζησαν άδικα και δεν πιστεύουν ότι θα γίνουν αυτά που δίδαξε ο Θεός μέσω του Χριστού.

Ο πρεσβύτης, βλέποντας το όραμα, έφριξε και με πολύ φόβο είπε στον Γαβριήλ: «Για τον λαό μου εισήλθα τώρα να αναπέμψω ικεσίες στον πανοικτίρμονα παντοκράτορα Θεό. Εσύ όμως τώρα μου υπόσχεσαι πράγματα παράδοξα και συνάμα δύσκολο να γίνουν αποδεκτά. Διότι έχω προχωρήσει σε τόσα χρόνια ηλικίας, και η φύση έχει ατονήσει και σε εμένα και στη σύζυγό μου. Από άγονη λοιπόν μήτρα πώς θα γεννηθεί, πες μου, προφήτης, κήρυκας συνάμα και πρόδρομος;» «Τώρα εξόρισε από τη διάνοιά σου, άνθρωπε», είπε αμέσως στον πρεσβύτη ο Γαβριήλ, «την αναγκαιότητα της δειλίας και την απιστία. Αυτά που για όλους τους ανθρώπους είναι αδύνατα, για τον Θεό είναι δυνατά. Άλλωστε γνωρίζεις από παλιά ότι στείρα γέννησε. Διότι τον Ισαάκ στείρα τον γέννησε, όταν ο Θεός εμφανίστηκε στον πατριάρχη και τον ευλόγησε, για να αποκτήσει υιό. Εκείνου λοιπόν που φανερώθηκε τότε, θα γίνει ο υιός σου προφήτης, κήρυκας συνάμα και πρόδρομος.»

Ο Κύρος και ο Ιωάννης, οι μάρτυρες που παρέχουν τις θεραπείες εκ Θεού, βλέποντας την παρούσα ασθένεια, δεν έπραξαν τίποτα τέτοιο, ούτε τρόμαξαν μπροστά στο θέαμα, ούτε την απέρριψαν ως δύσκολη, ούτε διακήρυξαν ότι δεν έχει οριστεί το φάρμακό της από τον Θεό, τον ιατρό των πάντων. [6] Διότι γνώριζαν με ακρίβεια ότι όλα όσα θέλησε ο Κύριος τα εποίησε στον ουρανό και στη γη, στις θάλασσες και σε όλες τις αβύσσους, και ότι τα αδύνατα στους ανθρώπους είναι δυνατά στον Θεό, και ότι ελεεί τους πάντες, διότι τα πάντα δύναται, όπως είπε ο Ιώβ· και όπως ο μελωδός Δαβίδ έψαλε στους ψαλμούς, οι οικτιρμοί του εκχέονται πλουσιοπάροχα σε όλα τα έργα του. [7] Όθεν, αφού δέχθηκαν τον ασθενή, πρώτα του συμπεριφέρθηκαν με καλοσύνη, και έπειτα ενθάρρυναν την τροφό του, η οποία παρακολουθούσε τα παράδοξα θαύματά τους. Και αφού περίμεναν για λίγο χρόνο, όχι επειδή αναλογίζονταν τη θεραπεία, αλλά για να μη φτάσει ένα τέτοιο θαυμαστό γεγονός σε εντελώς λίγους και μετρημένους ανθρώπους, αλλά μάλλον για να καταστεί πιο φανερό και πιο γνωστό στους περισσότερους.

Διότι αυτά δεν εξαρτώνται από εμάς, αλλά εναπόκεινται στις ακατάληπτες κρίσεις του Θεού, ο Οποίος γνωρίζει πώς ορίζει το συμφέρον του καθενός, τόσο ως προς τη διάρκεια της ζωής όσο και ως προς τον τρόπο του θανάτου. Εκτός από αυτά, κάποιοι λογομαχούν και για κάτι άλλο «προς καταστροφή εκείνων που ακούν», ότι δηλαδή εμείς οι άνθρωποι δεν θα αναγνωρίσουμε ο ένας τον άλλον στην παλιγγενεσία, όταν έλθει ο Υιός του Θεού να κρίνει τα σύμπαντα. Διότι λένε: «Πώς είναι δυνατόν, εφόσον είμαστε φθαρτοί, όταν γίνουμε άφθαρτοι και αθάνατοι, τότε που δεν θα υπάρχει Έλληνας και Ιουδαίος, βάρβαρος, Σκύθης, δούλος, ελεύθερος, άρσεν και θήλυ, αλλά όλοι θα είμαστε αγγελοειδείς, να αναγνωρίσουμε ο ένας τον άλλον;» Και πρώτα μεν πρέπει να λεχθεί εκείνο, ότι δηλαδή «Τα αδύνατα για τους ανθρώπους είναι δυνατά για τον Θεό». Επειδή, αν στηριχθούμε σε ανθρώπινους συλλογισμούς, ούτε την ανάσταση δεν θα ομολογήσουμε. Διότι, πώς είναι δυνατόν το σώμα που έχει αποσυντεθεί και τυχόν έχει καταφαγωθεί από θηρίο ή πτηνό ή ψάρι, και μάλιστα με πολλούς τρόπους και διαδοχικά, να ανασυγκροτηθεί κατά την έσχατη ημέρα; Αλλά όμως, με την άρρητη δύναμη του Θεού, και θα συγκεντρωθεί και θα αναστηθεί, και κάθε ψυχή θα αναγνωρίσει το δικό της σώμα, με το οποίο έζησε. Και εάν αναγνωρίσει το δικό της, είναι φανερό ότι θα αναγνωρίσει και αυτό του πλησίον.

Δεν αγνοώ, βέβαια, ότι ο μέγας φωστήρας της οικουμένης, ο χρυσορρήμονας (Ιωάννης ο Χρυσόστομος), δέχθηκε πως ο νεανίσκος αυτός επιθυμούσε την όντως αιώνια ζωή, και ότι την αγαπούσε μεν, αλλά κατεχόταν από ένα μεγαλύτερο πάθος, τη φιλαργυρία. Ωστόσο, δεν στερείται χάριτος και αυτό που προστέθηκε τώρα, ότι δηλαδή ως φιλοχρήματος επιθυμούσε αιώνια ζωή. «Βλέποντάς τον ο Ιησούς να γίνεται περίλυπος, είπε: Πόσο δύσκολα αυτοί που έχουν τα χρήματα θα εισέλθουν στη βασιλεία του Θεού! Διότι είναι ευκολότερο να περάσει καμήλα από την τρύπα της βελόνας, παρά πλούσιος να εισέλθει στη βασιλεία του Θεού. Και εκείνοι που τον άκουσαν είπαν: Και ποιος μπορεί να σωθεί; Εκείνος δε απάντησε: Τα αδύνατα για τους ανθρώπους, είναι δυνατά για τον Θεό. Είπε τότε ο Πέτρος: Ιδού, εμείς τα αφήσαμε όλα. Εκείνος δε του είπε: Αληθινά σας λέω, πως δεν υπάρχει κανείς που άφησε σπίτι, ή γονείς, ή αδελφούς, ή γυναίκα, ή παιδιά ένεκα της βασιλείας του Θεού, ο οποίος να μην απολάβει πολλαπλάσια στον καιρό τούτο, και στον ερχόμενο αιώνα αιώνια ζωή». Επειδή ο πλούσιος, ακούγοντας για την αποποίηση των υπαρχόντων, λυπήθηκε, ο Κύριος λέει με θαυμαστικό σχήμα λόγου: Πόσο δύσκολα αυτοί που έχουν τα χρήματα θα εισέλθουν στη βασιλεία του Θεού! Δεν είπε ότι τους είναι αδύνατο να εισέλθουν, αλλά δύσκολο. Διότι δεν είναι αδύνατο να σωθούν τέτοιοι άνθρωποι. Αφού είναι δυνατόν, αν εγκαταλείψουν τα χρήματα, να επιτύχουν τα άνω αγαθά.

Γι' αυτό το λόγο είναι καλό πράγμα η ακτημοσύνη και σχεδόν απρόσβλητη από πειρασμούς. Είπαν τότε, λέει, όσοι άκουσαν: «Ποιος άραγε μπορεί να σωθεί;» Εκείνος δε απάντησε: «Τα αδύνατα για τους ανθρώπους, είναι δυνατά για τον Θεό.» Διότι για όσους έχουν ανθρώπινο φρόνημα, δηλαδή όσους σύρονται προς τα κάτω και επιθυμούν τα γήινα, είναι αδύνατο να σωθούν, όπως έχει ειπωθεί, για τον Θεό όμως είναι δυνατό. Δηλαδή, όταν κάποιος έχει σύμβουλό του τον Θεό, και λάβει ως δασκάλους του τα προστάγματα του Θεού και τις εντολές περί ακτημοσύνης, και επικαλείται τη δική Του βοήθεια, αυτό θα γίνει δυνατό· διότι δικό μας έργο είναι να θελήσουμε το αγαθό, και του Θεού να το φέρει σε πέρας. Αλλά και με άλλον τρόπο, αν, αφού υπερβούμε κάθε ανθρώπινη μικροψυχία απέναντι στον πλούτο, θελήσουμε να τους κάνουμε φίλους μας μέσω του μαμωνά της αδικίας, θα σωθούμε, καθώς θα οδηγηθούμε από αυτούς στις αιώνιες σκηνές.