Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 18:4

Απόκ. Ο διάβολος, ο οποίος «περιφέρεται ως ωρυόμενος λέων, ζητώντας ποιον να καταπιεί». Ερώτ. λβ΄. Τι είπε όμως ο κριτής; «Αν και τον Θεό δεν φοβάμαι, και άνθρωπο δεν ντρέπομαι, εντούτοις θα της αποδώσω δικαιοσύνη, για να μην έρχεται και με ενοχλεί διαρκώς». Και προσθέτει ο Κύριος λέγοντας: «Ακούστε τι λέει ο κριτής της αδικίας», [εννοώντας] τον Θεό· επειδή κρίνει και καταδικάζει τους αδίκους. «Διότι για τον δίκαιο δεν έχει τεθεί νόμος.» Ερώτ. λγ΄. Πώς πρέπει να νοηθεί το ότι «Εκείνος που έχει ιμάτιο, ας το πουλήσει και ας αγοράσει μάχαιρα»; Απόκ. Αυτό το είπε ο Κύριος, θέλοντας να γνωστοποιήσει στους αποστόλους την προδοσία Του και την έφοδο των Ιουδαίων. Επομένως, ούτε το αποσιώπησε εντελώς, για να μην ταραχθούν από την αιφνίδια έφοδο, ούτε πάλι το φανέρωσε πλήρως, για να μην κυριευθούν από κάποια δειλία.

Γι' αυτόν τον λόγο, άλλωστε, είπε ο Κύριος την παραβολή για τη χήρα, η οποία με την επιμονή της έκαμψε τον άνομο κριτή, ώστε και εμείς μέσω της επιμονής μας να λαμβάνουμε τα αιτήματά μας. Διότι από αυτό αποδεικνύεται και η πίστη μας και η αγάπη μας προς τον Θεό, όταν, παρόλο που δεν λαμβάνουμε γρήγορα την εκπλήρωση των αιτημάτων μας, εμείς παραμένουμε ευχαριστώντας Τον. Ας Τον ευχαριστούμε, λοιπόν, διαρκώς, για να αξιωθούμε να επιτύχουμε τα αιώνια αγαθά Του· διότι σε Αυτόν πρέπει η δόξα στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Κεφάλαιο Αʹ. ΛΟΥΚΑΣ. Καθένας από εσάς κατά το Σάββατο δεν λύνει το βόδι του ή τον όνο του από τη φάτνη και, αφού το οδηγήσει έξω, το ποτίζει; Αυτήν όμως, που είναι θυγατέρα του Αβραάμ, την οποία έδεσε ο Σατανάς εδώ και δεκαοχτώ έτη, δεν έπρεπε να λυθεί από τον δεσμό αυτόν την ημέρα του Σαββάτου; Τους έλεγε δε και μία παραβολή, για να τους δείξει ότι πρέπει πάντοτε να προσεύχονται και να μην αποκάμνουν. Υπήρχε σε κάποια πόλη ένας κριτής, ο οποίος δεν φοβόταν τον Θεό και δεν ντρεπόταν κανέναν άνθρωπο. Στην πόλη δε εκείνη υπήρχε και μία χήρα, η οποία ερχόταν προς αυτόν λέγοντας: Απόδωσέ μου δικαιοσύνη έναντι του αντιδίκου μου. Και εκείνος δεν ήθελε για αρκετό καιρό.

Μετά από αυτά, είπε μέσα του: Αν και τον Θεό δεν φοβάμαι και άνθρωπο δεν ντρέπομαι, επειδή όμως μου προκαλεί κόπο η χήρα αυτή, θα της αποδώσω δικαιοσύνη, για να μην έρχεται διαρκώς και με ταλαιπωρεί. Είπε δε ο Κύριος: Ακούστε τι λέει ο άδικος κριτής· ο Θεός δεν θα αποδώσει άραγε δικαιοσύνη στους εκλεκτούς του, οι οποίοι βοούν προς αυτόν ημέρα και νύχτα;

{"chunk_id": "", "translation": "Κεφάλαιο 18. Σχετικά με το ότι πρέπει πάντοτε να προσευχόμαστε και να μην αποκάμνουμε. (A f. 236, C f. 144 b, D f 59) Πρέπει, λοιπόν, να προσευχόμαστε αδιάλειπτα, σύμφωνα με τα λόγια του μακαρίου Παύλου, γνωρίζοντας καλά και πιστεύοντας ακλόνητα ότι αυτός που παρακαλείται μπορεί να κατορθώσει τα πάντα. «Διότι ας ζητά κάποιος», λέει, «με πίστη χωρίς να αμφιβάλλει καθόλου. Διότι αυτός που αμφιβάλλει μοιάζει με κύμα της θάλασσας που παρασύρεται και ριπίζεται από τον άνεμο». Ας μην νομίζει, λέει, ο άνθρωπος εκείνος ότι θα λάβει κάτι από τον Κύριο· διότι ομολογουμένως αυτός που αμφιβάλλει είναι υβριστής. Εάν δηλαδή δεν έχεις πιστέψει ότι θα εκπληρώσει το αίτημά σου, μην προσέλθεις καθόλου· για να μην βρεθείς κατήγορος αυτού που τα μπορεί όλα, έχοντας διγνωμία απερίσκεπτα. Πρέπει, επομένως, να απορρίπτουμε αυτήν την τόσο αισχρή νόσο· και το ότι ο Θεός θα συγκατανεύσει σε εκείνους που δεν κάνουν τις ικεσίες τους επιπόλαια ή αμελώς, αλλά με προθυμία και αδιαλείπτως, το επιβεβαιώνει η προκειμένη παραβολή. Διότι, εάν τον άδικο κριτή, αυτόν που ούτε τον Θεό φοβόταν ούτε άνθρωπο ντρεπόταν, τον έκαμψε η συνεχής προσέλευση της χήρας, ώστε ακόμη και παρά τη θέλησή του να της αποδώσει δικαιοσύνη, πώς ο φιλευσπλαχνικός και μισοπόνηρος Θεός, αυτός που πάντοτε προσφέρει χείρα σωτηρίας σε όσους τον αγαπούν, δεν θα δεχθεί αυτούς που προσέρχονται σε αυτόν και την ημέρα και τη νύχτα, και δεν θα τους αποδώσει δικαιοσύνη ως εκλεκτούς του; (A f. 236) Αλλά, ποιοι είναι τελικά αυτοί που τους αδικούν; Ελάτε λοιπόν, ελάτε να εξετάσουμε [κώδ."}

Διότι, αν τον κριτή της αδικίας, ο οποίος είχε αποθρασυνθεί και απέναντι στον Θεό και απέναντι στους ανθρώπους και ήταν γεμάτος από κάθε κακία, τον μαλάκωσε η επιμονή και η καρτερία της χήρας, πόσο μάλλον εμείς θα ελκύσουμε σε ευσπλαχνία τον Πατέρα του ελέους, έστω και αν μακροθυμεί προς το παρόν;

Αλίμονο, αλίμονο! Ντρέπομαι αυτούς που τώρα με σέβονται, μήπως τότε ντροπιαστώ μπροστά τους για τις κρυφές μου αμαρτίες. Ντρέπομαι αυτούς που με γέννησαν, μήπως τότε με κατακρίνουν, εμένα που υποσχέθηκα πολιτεία ανώτερη από τον εγκόσμιο βίο. Θέλω να γίνω σαν εκείνη τη χήρα, η οποία, αφού ενόχλησε πολύ τον κριτή, πέτυχε τον σκοπό της· και σαν τον αναιδή φίλο θέλω να φανώ απέναντί σε εσένα, τον υπεράγαθο και μοναδικό Δεσπότη, για να επαναφέρεις μια ψυχή που έχει αιχμαλωτιστεί από τις αμαρτίες. Εκείνος ζητούσε άρτο για παρηγοριά, ενώ εγώ ανακούφιση από τους πόνους της ψυχής· εκείνος ζήτησε τροφή για τη σάρκα, ενώ εγώ αναδημιουργία της ψυχής.

Η μεγαλύτερη, όμως, χάρη είναι η ταχύτητα της ευεργεσίας που ζητούμε. Διότι την εκδήλωση φιλανθρωπίας προς τη χήρα την παραχώρησε ακόμη και ο άδικος κριτής στο Ευαγγέλιο, αλλά έπειτα από πολλή ικεσία και επιμονή. Από εσάς, όμως, ας επιδειχθεί ταχύτητα, για να μην ταλαιπωρείται εκείνη επί μακρόν από τις μέριμνες και τις κακοπάθειες της ξενιτιάς· αν και γνωρίζω πάρα πολύ καλά ότι η θεοσέβειά σου θα καταστήσει σε αυτήν οικεία ακόμη και την ξένη χώρα.

Με την ίδια ακριβώς παρομοίωση μίλησε ο προφήτης για τον αντίχριστο, ο οποίος θα προσκαλέσει κοντά του την ανθρωπότητα, θέλοντας να οικειοποιηθεί τα ξένα, υποσχόμενος σε όλους μια μάταιη λύτρωση, ενώ δεν θα μπορεί να σώσει ούτε τον ίδιο του τον εαυτό. Αυτός, λοιπόν, αφού συγκεντρώσει γύρω του τον λαό που ήταν πάντοτε απειθής στον Θεό, παρακαλούμενος από αυτούς, θα αρχίσει να διώκει τους αγίους θεωρώντας τους εχθρούς και αντίδικούς τους, όπως ακριβώς λέει ο ευαγγελιστής: «Υπήρχε σε κάποια πόλη ένας κριτής που δεν φοβόταν τον Θεό και δεν ντρεπόταν κανέναν άνθρωπο. Στην ίδια πόλη υπήρχε και μια χήρα, η οποία τον παρακαλούσε λέγοντας: Δικαίωσέ με από τον αντίδικό μου. Εκείνος για αρκετό καιρό δεν ήθελε· αργότερα όμως είπε μέσα του: Αν και δεν φοβάμαι τον Θεό και δεν ντρέπομαι κανέναν άνθρωπο, επειδή όμως με ενοχλεί αυτή η χήρα, θα την δικαιώσω». Αδιαμφισβήτητα, λοιπόν, ονομάζει «κριτή της αδικίας», που «ούτε τον Θεό φοβάται ούτε ντρέπεται άνθρωπο», τον αντίχριστο, ο οποίος όντας υιός του διαβόλου και σκεύος του σατανά, αφού αναλάβει τη βασιλεία, θα αρχίσει να επαίρεται και εναντίον του Θεού, αληθινά «χωρίς να φοβάται ούτε τον Θεό ούτε» να ντρέπεται τον Υιό του Θεού που είναι κριτής των πάντων. «

ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΙΔΙΟ 1515. Φαίνεται ότι ταράχθηκες, επειδή άκουσες ότι εδώ και ο Λάζαρος έλαβε την ανταπόδοση για τα παραπτώματά του και ο πλούσιος για τα καλά του έργα· αν όμως είχες προσέξει όσα ειπώθηκαν, δεν θα είχες ταραχθεί. Διότι το ότι δεν είπε «έλαβες», αλλά «απέλαβες» —καθώς το πρώτο δηλώνει χάρη, ενώ το δεύτερο ανταπόδοση— καθιστά απολύτως σαφές και επιβεβαιώνει το νόημα όσων είπαμε. Και το ότι όχι μόνον όσοι έχουν φθάσει στην κορυφή της αρετής έχουν κάποιο ανθρώπινο παράπτωμα —διότι μόνον το Θείο είναι αναμάρτητο— αλλά και όσοι έχουν καταπέσει στον πυθμένα της κακίας έχουν κάποιο καλό έργο, το διακηρύσσει η Αγία Γραφή· για τους πρώτους λέει: «Ποιος θα καυχηθεί ότι έχει αγνή καρδιά; Ή ποιος θα ισχυρισθεί με παρρησία ότι είναι καθαρός από αμαρτίες;»· για τους δεύτερους αναφέρει ότι ο άδικος κριτής, ο οποίος ούτε τον Θεό φοβόταν ούτε άνθρωπο ντρεπόταν, έκανε κάτι καλό, καθώς λυπήθηκε τη χήρα που ερχόταν διαρκώς προς αυτόν και της απέδωσε το δίκαιο απέναντι σε εκείνους που την αδικούσαν. Εάν, λοιπόν, ακόμη και στους άριστους βρίσκεται κάποια μομφή και στους κάκιστους κάποια αρετή, γιατί απορείς που, αφού και οι δύο ξεκαθάρισαν εδώ τους λογαριασμούς τους, μεταφέρθηκαν εκεί, ο ένας γυμνός από αμαρτήματα και ο άλλος έρημος από καλά έργα; Γι’ αυτό ο πρώτος απολάμβανε ανόθευτη την ευφροσύνη, ενώ ο δεύτερος υφίστατο απαρηγόρητη την τιμωρία.

ΣΜΗ΄. ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΖΩΣΙΜΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. Πρόσφατα είχε ξεκινήσει ανάμεσά μας μια συζήτηση περί αρετής και κακίας, και ενώ πολλοί έλεγαν πολλά, εγώ είπα ότι θεωρώ πως όλοι οι άνθρωποι έχουν και ελαττώματα και πλεονεκτήματα. Αλλά οι μεν ευδόκιμοι και άριστοι έχουν μικρά και ασήμαντα ελαττώματα, ενώ τα κατορθώματά τους είναι μέγιστα και υπερφυή. Οι δε υπόλοιποι έχουν πλεονεκτήματα που είτε αναλογούν στα ελαττώματα, είτε υπερτερούν αυτών, είτε υπολείπονται αυτών. Διότι υπάρχουν άνθρωποι σκληροί μεν, σώφρονες δε, ή ασελγείς μεν, ελεήμονες δε, ή θρασύτατοι μεν, που μεταβάλλονται όμως εύκολα, ή άδικοι μεν, μετριόφρονες δε, ή άρπαγες μεν, εγκρατείς δε, ή ακρατείς μεν ως προς τη γλώσσα, εγκρατείς δε ως προς τις ηδονές, ή ακρατείς μεν ως προς τις ηδονές, εγκρατείς δε ως προς τη γλώσσα, ή υποδουλωμένοι μεν στη γαστέρα, αλλά κυρίαρχοι της οργής τους. Και για να μιλήσω συνοπτικά, δεν θα πίστευα εύκολα ότι υπάρχει άνθρωπος ούτε απαλλαγμένος από ελαττώματα, ούτε στερημένος από κατορθώματα. Και έφερα ως απόδειξη για το πρώτο τον κριτή της αδικίας, αυτόν που ούτε τον Θεό φοβόταν ούτε άνθρωπο ντρεπόταν, ο οποίος έπραξε κάτι καλό, ελεώντας τη χήρα που τον ικέτευε συνεχώς και αποδίδοντας δικαιοσύνη εναντίον αυτών που την αδικούσαν. Για δε το δεύτερο, το ρητό: «Ποιος θα καυχηθεί ότι έχει αγνή την καρδιά ή ποιος θα τολμήσει να πει ότι είναι καθαρός από αμαρτίες;»

δʹ. Μετά από αυτά, νομίζω ότι εδώ προστάζει να μην κάνουμε τις προσευχές μας μακροσκελείς· μακροσκελείς όμως όχι ως προς τον χρόνο, αλλά ως προς το πλήθος και το μήκος των όσων λέγονται. Διότι πρέπει να επιμένουμε ζητώντας τα ίδια πράγματα· «να προσκαρτερείτε», λέει, «στην προσευχή». Και ο Ίδιος εξάλλου, μέσω εκείνου του παραδείγματος με τη χήρα, η οποία έκαμψε τον ανελέητο και σκληρό άρχοντα με τη συνέχεια της παρακλήσεώς της, και με το παράδειγμα του φίλου, ο οποίος έφτασε μέσα στη νύχτα και σήκωσε αυτόν που κοιμόταν από το κρεβάτι του, όχι εξαιτίας της φιλίας αλλά εξαιτίας της επιμονής του, δεν νομοθέτησε τίποτε άλλο για όλους παρά το να Τον παρακαλούμε συνεχώς. Δεν προστάζει βέβαια να συνθέτουμε προσευχή από χιλιάδες στίχους και να προσερχόμαστε σε Αυτόν απλώς για να την απαγγείλουμε. Διότι αυτό υπονόησε λέγοντας: «Νομίζουν ότι με την πολυλογία τους θα εισακουστούν». «Διότι γνωρίζει», λέει, «εκείνα που έχετε ανάγκη». Και εάν γνωρίζει, λέει, εκείνα που έχουμε ανάγκη, για ποιον λόγο πρέπει να προσευχόμαστε; Όχι για να Τον διδάξεις, αλλά για να Τον κάμψεις· για να οικειωθείς μαζί Του με τη συνέχεια της παρακλήσεως, για να ταπεινωθείς, για να θυμηθείς τις αμαρτίες σου. «Έτσι λοιπόν να προσεύχεστε εσείς», λέει: «Πάτερ ημών ο εν τοις ουρανοίς». Δες πώς αμέσως ανύψωσε τον ακροατή, και του υπενθύμισε όλη την ευεργεσία από τα προοίμια.

Μην πεις ότι, «Αμάρτησα πολύ και δεν μπορώ να παρακαλέσω αυτόν που είναι οργισμένος»· διότι ο Θεός δεν εξετάζει την αξία, αλλά την προαίρεση. Διότι, αν τον άρχοντα, που ούτε τον Θεό φοβόταν ούτε τους ανθρώπους ντρεπόταν, τον έκαμψε η χήρα, πόσο μάλλον τον αγαθό Θεό θα ελκύσει η συνεχής δέηση. Ώστε, ακόμη κι αν δεν είσαι φίλος, ακόμη κι αν δεν απαιτείς τα οφειλόμενα, ακόμη κι αν έχεις κατασπαταλήσει την πατρική περιουσία και έχεις χαθεί από τα μάτια του για πολύ καιρό, ακόμη κι αν είσαι άτιμος, ακόμη κι αν είσαι ο έσχατος όλων, ακόμη κι αν προσέρχεσαι σε αυτόν ενώ είναι οργισμένος και αγανακτισμένος· θέλησε μόνο να προσευχηθείς και να επιστρέψεις, και θα τα ανακτήσεις όλα, και την οργή και την καταδίκη θα τις σβήσεις αμέσως. «Αλλά, ιδού, προσεύχομαι», λέγει, «και δεν γίνεται τίποτε περισσότερο». Αυτό συμβαίνει διότι δεν προσεύχεσαι όπως εκείνοι· εννοώ όπως η Συροφοινίκισσα, και ο φίλος που κατέφθασε σε ακατάλληλη ώρα της νύχτας, και η χήρα που ενοχλούσε συνεχώς τον δικαστή, και ο υιός που κατασπατάλησε τα πατρικά αγαθά.

Διότι, εάν εκείνον τον άρχοντα, ο οποίος ούτε τον Θεό φοβόταν ούτε τους ανθρώπους ντρεπόταν, τον έκαμψε η χήρα, πολύ περισσότερο η συνεχής δέηση θα ελκύσει τον Αγαθό. Επομένως, ακόμη και αν δεν είσαι φίλος, ακόμη και αν δεν ζητάς τα οφειλόμενα, ακόμη και αν έχεις καταφάγει και κατασπαταλήσει την πατρική περιουσία και έχεις χαθεί από τα μάτια Του για πολύ καιρό· ακόμη και αν Τον πλησιάσεις ενώ είναι οργισμένος και αγανακτισμένος, θέλησε μόνο να επιστρέψεις, και θα τα λάβεις όλα πίσω, και την οργή και την καταδίκη θα τις σβήσεις αμέσως. Διότι σκοπός του Θεού, αδελφοί, είναι να μακροθυμεί προς αυτούς που αμαρτάνουν.

Σε κάποια πόλη υπήρχε ένας κριτής, ο οποίος δεν φοβόταν τον Θεό και δεν υπολόγιζε άνθρωπο. Υπήρχε επίσης σε εκείνη την πόλη μία χήρα, η οποία πήγαινε σε αυτόν λέγοντας: Δικαίωσέ με απέναντι στον αντίδικό μου. Και εκείνος για αρκετό καιρό δεν ήθελε. Έπειτα όμως από αυτά είπε μέσα του: Αν και τον Θεό δεν φοβάμαι και άνθρωπο δεν υπολογίζω, επειδή τουλάχιστον αυτή η χήρα με βάζει σε κόπο, θα την δικαιώσω, για να μην έρχεται διαρκώς και με ταλαιπωρεί. Είπε τότε ο Κύριος: Ακούστε τι λέει ο άδικος κριτής. Ο δε Θεός δεν θα αποδώσει δικαιοσύνη στους εκλεκτούς του, οι οποίοι βοούν προς αυτόν ημέρα και νύχτα, έστω και αν μακροθυμεί απέναντί τους;

Για ποιο λόγο λοιπόν το έκανε αυτό ο Χριστός; Για να μην αγνοεί κανείς απολύτως τη δύναμη της προσευχής. Γι' αυτό, αφού παρουσίασε τη χήρα ενώπιον του πιο πονηρού από όλους, και τον έδειξε να συμπεριφέρεται φιλάνθρωπα ενάντια στη φύση του, μετέφερε τον λόγο από τον πονηρό προς τον δικό Του Πατέρα, τον αγαθό, τον πράο, τον ήμερο, τον φιλάνθρωπο, Εκείνον που παραβλέπει ανομίες, που συγχωρεί πολλές αμαρτίες, που βλασφημείται καθημερινά και το υπομένει, που ανέχεται να βλέπει να αποδίδεται τιμή στους δαίμονες, ύβρις στον Ίδιο, βλασφημίες προς τον Υιό· μύρια δεινά, ρητά και άρρητα. Έπειτα, ενώ όταν βλασφημείται δείχνει τόσο πράα ανοχή, αν μας δει να προσπίπτουμε με τον πρέποντα φόβο Θεού, δεν θα μας ελεήσει γρήγορα; «Ακούστε», λέει, «τι λέει ο κριτής της αδικίας: Αν και τον Θεό δεν φοβάμαι και άνθρωπο δεν ντρέπομαι, τουλάχιστον επειδή μου προκαλεί κόπους, θα την δικαιώσω». Τι λες; Αυτό που δεν κατόρθωσε ο φόβος, το κατόρθωσε η δέηση; Και ενώ η απειλή και η προσδοκία της τιμωρίας δεν οδήγησαν τον άνθρωπο στο δίκαιο, η χήρα που εμφανίστηκε με ικεσία ημέρωσε τον άγριο. Τι πρέπει λοιπόν να συμπεράνουμε για τον φιλάνθρωπο Θεό, εάν η χήρα με την προσέλευσή της κατέστησε τόσο πράο τον σκληρό;

Διότι τι υπάρχει για μένα στον ουρανό; Τίποτα. Και από εσένα τι θέλησα πάνω στη γη; Τίποτα άλλο, παρά μόνο να είμαι πάντοτε απερίσπαστα προσκολλημένος σε εσένα μέσω της προσευχής. Σε μερικούς βέβαια είναι επιθυμητός ο πλούτος, σε άλλους η δόξα, και σε άλλους η ιδιοκτησία· για μένα όμως το επιθυμητό είναι να προσκολλώμαι στον Θεό και να εναποθέτω σε αυτόν την ελπίδα της απάθειάς μου. Η πίστη έδωσε φτερά στην προσευχή· διότι χωρίς αυτήν δεν μπορεί να πετάξει προς τον ουρανό. Ας παρακαλέσουμε επίμονα τον Κύριο εμείς οι εμπαθείς· διότι όλοι οι εμπαθείς προέκοψαν από την εμπάθεια στην απάθεια. Ακόμη και αν ο κριτής δεν φοβάται τον Θεό, τουλάχιστον επειδή τον ενοχλεί διαρκώς η ψυχή που έχει χηρέψει από αυτόν εξαιτίας της αμαρτίας και του πταίσματος, θα την δικαιώσει απέναντι στο αντίδικο σώμα της και στα εχθρικά πνεύματα. Τους μεν ευγνώμονες, ο αγαθός μας πραγματευτής, προσφέροντάς τους σύντομα αυτό που ζητούν, τους ελκύει προς την αγάπη του· τις δε αγνώμονες ψυχές, που μοιάζουν με σκυλιά, μέσω της πείνας και της δίψας για το αίτημά τους, τις κάνει να παραμένουν κοντά του μέσω της προσευχής. Διότι ο αγνώμων σκύλος, μόλις πάρει το ψωμί, φεύγει αμέσως από αυτόν που του το έδωσε.

ΤΙΤΛΟΣ ΚΘ΄. — Περί της εκδικήσεως του Θεού που γίνεται υπέρ των αδικουμένων· ότι πρέπει να αναθέτουμε στον Θεό τα της εκδικήσεως. «Ο Θεός των εκδικήσεων είναι ο Κύριος, ο Θεός των εκδικήσεων φανερώθηκε.» «Ο Κύριος πράττει ελεημοσύνες και αποδίδει το δίκαιο σε όλους τους αδικουμένους.» «Γνωρίζω ότι ο Κύριος θα εκτελέσει την κρίση των φτωχών, και την απόδοση της δικαιοσύνης.» «Μην πεις: Θα εκδικηθώ τον εχθρό, αλλά υπόμεινε τον Κύριο, για να σε βοηθήσει.» «Σκόλοπας πικρίας και αγκάθι οδύνης από εκείνους που τους περικυκλώνουν. Και θα αποδώσω κρίση σε όλους όσοι τους ατιμάζουν.» «Σε κάποια πόλη υπήρχε ένας κριτής που δεν φοβόταν τον Θεό, και δεν ντρεπόταν τους ανθρώπους. Υπήρχε δε και μια χήρα σε εκείνη την πόλη, και πήγαινε σε αυτόν λέγοντας: Εκδίκησέ με από τον αντίδικό μου. Και για αρκετό καιρό δεν ήθελε. Μετά από αυτά όμως είπε μέσα του: Αν και δεν φοβάμαι τον Θεό και δεν ντρέπομαι τους ανθρώπους, επειδή όμως αυτή η χήρα μού προξενεί κόπο, θα την εκδικήσω, για να μην έρχεται διαρκώς και με ταλαιπωρεί. Είπε δε ο Κύριος: Ακούστε τι λέει ο κριτής της αδικίας. Ο δε Θεός δεν θα εκτελέσει την εκδίκηση των εκλεκτών του, οι οποίοι βοούν προς αυτόν νύχτα και μέρα, και ενώ δείχνει μακροθυμία απέναντί τους; Σας λέω ότι θα εκτελέσει την εκδίκησή τους γρήγορα.» «Μην εκδικείστε οι ίδιοι, αλλά δώστε τόπο στην οργή.»

ΤΙΤΛΟΣ ΛΣΤ΄. — Περί επιμονής· και ότι η επιμονή φέρνει αποτέλεσμα. «Η συνεχής σταγόνα σκάβει την πέτρα.» «Ποιος από εσάς θα έχει φίλο, και θα πάει σε αυτόν τα μεσάνυχτα, και θα του πει: Φίλε, δάνεισέ μου τρία ψωμιά, επειδή ένας φίλος μου ήρθε σε μένα από ταξίδι, και δεν έχω τι να του παραθέσω· και εκείνος απαντώντας από μέσα, του πει: Μη με ενοχλείς· ήδη η πόρτα είναι κλειστή, και τα παιδιά μου είναι μαζί μου στο κρεβάτι, δεν μπορώ να σηκωθώ να σου δώσω. Σας λέω: αν και δεν θα του δώσει επειδή είναι φίλος του, τουλάχιστον εξαιτίας της φορτικότητάς του θα σηκωθεί και θα του δώσει όσα χρειάζεται.» «Υπήρχε κάποιος κριτής σε κάποια πόλη, που δεν φοβόταν τον Θεό και δεν ντρεπόταν άνθρωπο· υπήρχε δε και μία χήρα σε εκείνη την πόλη, και ερχόταν σε αυτόν λέγοντας: Απόδωσέ μου το δίκιο από τον αντίδικό μου. Και δεν ήθελε για πολύ καιρό. Μετά από αυτά όμως είπε μέσα του: Αν και δεν φοβάμαι τον Θεό, ούτε άνθρωπο ντρέπομαι, τουλάχιστον επειδή με ενοχλεί αυτή η χήρα, θα της αποδώσω το δίκιο, για να μην έρχεται διαρκώς και με ταλαιπωρεί. Είπε δε ο Κύριος: Ακούσατε τι λέει ο άδικος κριτής; Ο δε Θεός δεν θα αποδώσει άραγε δικαιοσύνη στους εκλεκτούς του που βοούν προς αυτόν ημέρα και νύχτα, και ας μακροθυμεί απέναντί τους; Ναι, σας λέω, ότι θα αποδώσει τη δικαιοσύνη τους ταχύτατα.» ΤΙΤΛΟΣ ΛΖ΄. — Περί πιστού ανθρώπου· και ότι είναι σπάνιο να βρει κανείς πιστό άνδρα. «Πιστό άνδρα, είναι δύσκολο να βρεις.» «

Τι είναι ο κριτής της αδικίας στο Ευαγγέλιο και ποια η χήρα γυναίκα; Ως κριτή της αδικίας εννοεί τον φυσικό νόμο, ο οποίος έχει πωρωθεί από την παράβαση και δεν σέβεται ούτε Θεό ούτε άνθρωπο, και ως χήρα την ψυχή που χηρεύει από αγαθά έργα. Διότι αυτή, εάν φθάσει σε μεταμέλεια, εκβιάζει τον φυσικό νόμο, ενοχλώντας τον διά της ασκήσεως και της εγκρατείας, ώστε να απέχει από τα παρά φύσιν. Και εάν, λέγει, ο νους διά της επιμελούς και φιλόπονης προσκαρτερήσεως κατορθώσει να επιτελέσει και τα υπέρ φύσιν, πόσο μάλλον, λέγει, ο Θεός θα εισακούσει αυτούς που βοούν προς Αυτόν διά της εκτενούς προσευχής και της αναιδούς προσκαρτερήσεως;

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΗ'. Περί του να προσεύχεται κανείς πάντοτε. Περί του κριτή της αδικίας. Περί του Φαρισαίου και του τελώνη. Περί των παιδιών, ότι σε αυτά ανήκει η βασιλεία του Θεού. Περί εκείνου που ρώτησε τον Ιησού. Περί του λεπρού. «Τους έλεγε δε και μια παραβολή, για το ότι πρέπει πάντοτε να προσεύχονται και να μην αποκάμνουν, λέγοντας: Ήταν κάποιος κριτής σε μια πόλη, ο οποίος τον Θεό δεν φοβόταν και άνθρωπο δεν ντρεπόταν. Υπήρχε δε και κάποια χήρα στην πόλη εκείνη, και πήγαινε σε αυτόν λέγοντας: Απόδωσέ μου δικαιοσύνη απέναντι στον αντίδικό μου. Και για ένα διάστημα δεν ήθελε. Μετά από αυτά όμως είπε μέσα του: Αν και τον Θεό δεν φοβάμαι και άνθρωπο δεν ντρέπομαι, τουλάχιστον επειδή με ενοχλεί αυτή η χήρα, θα της αποδώσω δικαιοσύνη, για να μην έρχεται συνέχεια και με εξαντλεί. Είπε δε ο Κύριος: Ακούστε τι λέει ο κριτής της αδικίας· ο δε Θεός δεν θα αποδώσει δικαιοσύνη στους εκλεκτούς του, που βοούν προς αυτόν ημέρα και νύχτα, και ας δείχνει μακροθυμία απέναντί τους; Σας λέω ότι θα τους αποδώσει δικαιοσύνη πολύ γρήγορα.»