Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 18:6

Απόκ. Ο διάβολος, ο οποίος «περιφέρεται ως ωρυόμενος λέων, ζητώντας ποιον να καταπιεί». Ερώτ. λβ΄. Τι είπε όμως ο κριτής; «Αν και τον Θεό δεν φοβάμαι, και άνθρωπο δεν ντρέπομαι, εντούτοις θα της αποδώσω δικαιοσύνη, για να μην έρχεται και με ενοχλεί διαρκώς». Και προσθέτει ο Κύριος λέγοντας: «Ακούστε τι λέει ο κριτής της αδικίας», [εννοώντας] τον Θεό· επειδή κρίνει και καταδικάζει τους αδίκους. «Διότι για τον δίκαιο δεν έχει τεθεί νόμος.» Ερώτ. λγ΄. Πώς πρέπει να νοηθεί το ότι «Εκείνος που έχει ιμάτιο, ας το πουλήσει και ας αγοράσει μάχαιρα»; Απόκ. Αυτό το είπε ο Κύριος, θέλοντας να γνωστοποιήσει στους αποστόλους την προδοσία Του και την έφοδο των Ιουδαίων. Επομένως, ούτε το αποσιώπησε εντελώς, για να μην ταραχθούν από την αιφνίδια έφοδο, ούτε πάλι το φανέρωσε πλήρως, για να μην κυριευθούν από κάποια δειλία.

Γι' αυτόν τον λόγο, άλλωστε, είπε ο Κύριος την παραβολή για τη χήρα, η οποία με την επιμονή της έκαμψε τον άνομο κριτή, ώστε και εμείς μέσω της επιμονής μας να λαμβάνουμε τα αιτήματά μας. Διότι από αυτό αποδεικνύεται και η πίστη μας και η αγάπη μας προς τον Θεό, όταν, παρόλο που δεν λαμβάνουμε γρήγορα την εκπλήρωση των αιτημάτων μας, εμείς παραμένουμε ευχαριστώντας Τον. Ας Τον ευχαριστούμε, λοιπόν, διαρκώς, για να αξιωθούμε να επιτύχουμε τα αιώνια αγαθά Του· διότι σε Αυτόν πρέπει η δόξα στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Μετά από αυτά, είπε μέσα του: Αν και τον Θεό δεν φοβάμαι και άνθρωπο δεν ντρέπομαι, επειδή όμως μου προκαλεί κόπο η χήρα αυτή, θα της αποδώσω δικαιοσύνη, για να μην έρχεται διαρκώς και με ταλαιπωρεί. Είπε δε ο Κύριος: Ακούστε τι λέει ο άδικος κριτής· ο Θεός δεν θα αποδώσει άραγε δικαιοσύνη στους εκλεκτούς του, οι οποίοι βοούν προς αυτόν ημέρα και νύχτα;

{"chunk_id": "", "translation": "Κεφάλαιο 18. Σχετικά με το ότι πρέπει πάντοτε να προσευχόμαστε και να μην αποκάμνουμε. (A f. 236, C f. 144 b, D f 59) Πρέπει, λοιπόν, να προσευχόμαστε αδιάλειπτα, σύμφωνα με τα λόγια του μακαρίου Παύλου, γνωρίζοντας καλά και πιστεύοντας ακλόνητα ότι αυτός που παρακαλείται μπορεί να κατορθώσει τα πάντα. «Διότι ας ζητά κάποιος», λέει, «με πίστη χωρίς να αμφιβάλλει καθόλου. Διότι αυτός που αμφιβάλλει μοιάζει με κύμα της θάλασσας που παρασύρεται και ριπίζεται από τον άνεμο». Ας μην νομίζει, λέει, ο άνθρωπος εκείνος ότι θα λάβει κάτι από τον Κύριο· διότι ομολογουμένως αυτός που αμφιβάλλει είναι υβριστής. Εάν δηλαδή δεν έχεις πιστέψει ότι θα εκπληρώσει το αίτημά σου, μην προσέλθεις καθόλου· για να μην βρεθείς κατήγορος αυτού που τα μπορεί όλα, έχοντας διγνωμία απερίσκεπτα. Πρέπει, επομένως, να απορρίπτουμε αυτήν την τόσο αισχρή νόσο· και το ότι ο Θεός θα συγκατανεύσει σε εκείνους που δεν κάνουν τις ικεσίες τους επιπόλαια ή αμελώς, αλλά με προθυμία και αδιαλείπτως, το επιβεβαιώνει η προκειμένη παραβολή. Διότι, εάν τον άδικο κριτή, αυτόν που ούτε τον Θεό φοβόταν ούτε άνθρωπο ντρεπόταν, τον έκαμψε η συνεχής προσέλευση της χήρας, ώστε ακόμη και παρά τη θέλησή του να της αποδώσει δικαιοσύνη, πώς ο φιλευσπλαχνικός και μισοπόνηρος Θεός, αυτός που πάντοτε προσφέρει χείρα σωτηρίας σε όσους τον αγαπούν, δεν θα δεχθεί αυτούς που προσέρχονται σε αυτόν και την ημέρα και τη νύχτα, και δεν θα τους αποδώσει δικαιοσύνη ως εκλεκτούς του; (A f. 236) Αλλά, ποιοι είναι τελικά αυτοί που τους αδικούν; Ελάτε λοιπόν, ελάτε να εξετάσουμε [κώδ."}

Διότι, αν τον κριτή της αδικίας, ο οποίος είχε αποθρασυνθεί και απέναντι στον Θεό και απέναντι στους ανθρώπους και ήταν γεμάτος από κάθε κακία, τον μαλάκωσε η επιμονή και η καρτερία της χήρας, πόσο μάλλον εμείς θα ελκύσουμε σε ευσπλαχνία τον Πατέρα του ελέους, έστω και αν μακροθυμεί προς το παρόν;

Όπως ο Κύριος, όταν αναφερόταν στη χήρα που καταπιεζόταν από τον αντίδικό της και προσήλθε στον άδικο κριτή αναζητώντας από αυτόν δικαίωση, και η οποία, λόγω της πιεστικής επιμονής της ύστερα από μακρά αναμονή, πέτυχε τη δικαίωσή της, μας διδάσκει να μην αποκάμνουμε στις δεήσεις. Διότι, σημειώνει, τους έλεγε και παραβολή για το ότι πρέπει πάντοτε να προσεύχονται και να μην αποκάμνουν. Παραγγέλλει την προσευχή με επίμονη προσμονή, και ύστερα από αυτά ο Κύριος προσθέτει: Δείτε τι λέει ο άδικος κριτής. Πόσο μάλλον ο ουράνιος Πατέρας σας θα αποδώσει δικαιοσύνη σε εκείνους που βοούν προς αυτόν ημέρα και νύχτα; Ναι, σας λέω, θα τους αποδώσει γρήγορα δικαιοσύνη.

Η μεγαλύτερη, όμως, χάρη είναι η ταχύτητα της ευεργεσίας που ζητούμε. Διότι την εκδήλωση φιλανθρωπίας προς τη χήρα την παραχώρησε ακόμη και ο άδικος κριτής στο Ευαγγέλιο, αλλά έπειτα από πολλή ικεσία και επιμονή. Από εσάς, όμως, ας επιδειχθεί ταχύτητα, για να μην ταλαιπωρείται εκείνη επί μακρόν από τις μέριμνες και τις κακοπάθειες της ξενιτιάς· αν και γνωρίζω πάρα πολύ καλά ότι η θεοσέβειά σου θα καταστήσει σε αυτήν οικεία ακόμη και την ξένη χώρα.

Είδες τη χήρα στο Ευαγγέλιο, η οποία παρουσίαζε μεν το μέγεθος της αδικίας σε έναν κριτή που δεν ήταν φιλάνθρωπος, αλλά η μεγάλη της αφοσίωση και καρτερία στην παράκληση, αφού νίκησε τον χαρακτήρα του δικαστή, τον παρακινεί να τιμωρήσει αυτόν που την αδίκησε. Μην απελπίζεσαι, λοιπόν, ούτε και εσύ όταν προσεύχεσαι· διότι, εάν η δική της αναίδεια στην παράκληση έκαμψε τη γνώμη ενός ανελέητου άρχοντα, πώς είναι δυνατόν εμείς να απελπιζόμαστε ως προς τον ζήλο μας προς τον Θεό, του οποίου το έλεος γνωρίζει να προφθάνει πολλές φορές εκείνους που ζητούν; Αλλά και ο ίδιος ο Κύριος, αποδεχόμενος την επιμονή μας στις προσευχές και προτρέποντάς μας να επιδεικνύουμε αυτή την προθυμία, λέγει: «Ακούστε τι λέγει ο άδικος κριτής· πόσο μάλλον θα αποδώσει δικαιοσύνη ο ουράνιος Πατέρας μας σε όσους βοούν προς αυτόν νύχτα και ημέρα; Ναι, σας λέω, θα τους αποδώσει δικαιοσύνη το συντομότερο». Και ο Απόστολος επίσης, επιδεικνύοντας μεγάλο ζήλο και αγωνιζόμενος να φθάσουν οι μαθητές της ευσέβειας σε τέλεια προκοπή, καθιστώντας παράλληλα φανερό σε όλους τον σκοπό της αλήθειας, λέγει: «Νουθετώντας κάθε άνθρωπο και διδάσκοντας με κάθε σοφία, ώστε να παρουσιάσουμε κάθε άνθρωπο τέλειο εν Χριστώ, για το οποίο και κοπιάζω αγωνιζόμενος».

ΣΜΗ΄. ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΖΩΣΙΜΟ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ. Πρόσφατα είχε ξεκινήσει ανάμεσά μας μια συζήτηση περί αρετής και κακίας, και ενώ πολλοί έλεγαν πολλά, εγώ είπα ότι θεωρώ πως όλοι οι άνθρωποι έχουν και ελαττώματα και πλεονεκτήματα. Αλλά οι μεν ευδόκιμοι και άριστοι έχουν μικρά και ασήμαντα ελαττώματα, ενώ τα κατορθώματά τους είναι μέγιστα και υπερφυή. Οι δε υπόλοιποι έχουν πλεονεκτήματα που είτε αναλογούν στα ελαττώματα, είτε υπερτερούν αυτών, είτε υπολείπονται αυτών. Διότι υπάρχουν άνθρωποι σκληροί μεν, σώφρονες δε, ή ασελγείς μεν, ελεήμονες δε, ή θρασύτατοι μεν, που μεταβάλλονται όμως εύκολα, ή άδικοι μεν, μετριόφρονες δε, ή άρπαγες μεν, εγκρατείς δε, ή ακρατείς μεν ως προς τη γλώσσα, εγκρατείς δε ως προς τις ηδονές, ή ακρατείς μεν ως προς τις ηδονές, εγκρατείς δε ως προς τη γλώσσα, ή υποδουλωμένοι μεν στη γαστέρα, αλλά κυρίαρχοι της οργής τους. Και για να μιλήσω συνοπτικά, δεν θα πίστευα εύκολα ότι υπάρχει άνθρωπος ούτε απαλλαγμένος από ελαττώματα, ούτε στερημένος από κατορθώματα. Και έφερα ως απόδειξη για το πρώτο τον κριτή της αδικίας, αυτόν που ούτε τον Θεό φοβόταν ούτε άνθρωπο ντρεπόταν, ο οποίος έπραξε κάτι καλό, ελεώντας τη χήρα που τον ικέτευε συνεχώς και αποδίδοντας δικαιοσύνη εναντίον αυτών που την αδικούσαν. Για δε το δεύτερο, το ρητό: «Ποιος θα καυχηθεί ότι έχει αγνή την καρδιά ή ποιος θα τολμήσει να πει ότι είναι καθαρός από αμαρτίες;»

Μεγάλο όπλο είναι η προσευχή, εάν γίνεται με την πρέπουσα διάθεση. Και για να μάθεις τη δύναμή της, παρατήρησε το εξής: Η συνεχής παράκληση υπερίσχυσε της αναισχυντίας, της αδικίας, της σκληρότητας και του θράσους· διότι «ακούστε», λέει, «τι λέει ο κριτής της αδικίας». Επίσης, υπερίσχυσε και της οκνηρίας· και αυτό που δεν κατόρθωσε η φιλία, το κατόρθωσε η συνεχής παράκληση. Διότι λέει: «Και αν δεν του δώσει επειδή είναι φίλος του, τουλάχιστον εξαιτίας της αναίδειάς του θα σηκωθεί και θα του δώσει». Ακόμη και μία ανάξια, την κατέστησε άξια η συνεχής προσκαρτέρηση. «Δεν είναι καλό», λέει, «να πάρει κανείς το ψωμί των παιδιών και να το ρίξει στα σκυλάκια». Και εκείνη απάντησε: «Ναι, Κύριε· διότι και τα σκυλάκια τρώνε από το τραπέζι των κυρίων τους».

δʹ. Μετά από αυτά, νομίζω ότι εδώ προστάζει να μην κάνουμε τις προσευχές μας μακροσκελείς· μακροσκελείς όμως όχι ως προς τον χρόνο, αλλά ως προς το πλήθος και το μήκος των όσων λέγονται. Διότι πρέπει να επιμένουμε ζητώντας τα ίδια πράγματα· «να προσκαρτερείτε», λέει, «στην προσευχή». Και ο Ίδιος εξάλλου, μέσω εκείνου του παραδείγματος με τη χήρα, η οποία έκαμψε τον ανελέητο και σκληρό άρχοντα με τη συνέχεια της παρακλήσεώς της, και με το παράδειγμα του φίλου, ο οποίος έφτασε μέσα στη νύχτα και σήκωσε αυτόν που κοιμόταν από το κρεβάτι του, όχι εξαιτίας της φιλίας αλλά εξαιτίας της επιμονής του, δεν νομοθέτησε τίποτε άλλο για όλους παρά το να Τον παρακαλούμε συνεχώς. Δεν προστάζει βέβαια να συνθέτουμε προσευχή από χιλιάδες στίχους και να προσερχόμαστε σε Αυτόν απλώς για να την απαγγείλουμε. Διότι αυτό υπονόησε λέγοντας: «Νομίζουν ότι με την πολυλογία τους θα εισακουστούν». «Διότι γνωρίζει», λέει, «εκείνα που έχετε ανάγκη». Και εάν γνωρίζει, λέει, εκείνα που έχουμε ανάγκη, για ποιον λόγο πρέπει να προσευχόμαστε; Όχι για να Τον διδάξεις, αλλά για να Τον κάμψεις· για να οικειωθείς μαζί Του με τη συνέχεια της παρακλήσεως, για να ταπεινωθείς, για να θυμηθείς τις αμαρτίες σου. «Έτσι λοιπόν να προσεύχεστε εσείς», λέει: «Πάτερ ημών ο εν τοις ουρανοίς». Δες πώς αμέσως ανύψωσε τον ακροατή, και του υπενθύμισε όλη την ευεργεσία από τα προοίμια.

Σε κάποια πόλη υπήρχε ένας κριτής, ο οποίος δεν φοβόταν τον Θεό και δεν υπολόγιζε άνθρωπο. Υπήρχε επίσης σε εκείνη την πόλη μία χήρα, η οποία πήγαινε σε αυτόν λέγοντας: Δικαίωσέ με απέναντι στον αντίδικό μου. Και εκείνος για αρκετό καιρό δεν ήθελε. Έπειτα όμως από αυτά είπε μέσα του: Αν και τον Θεό δεν φοβάμαι και άνθρωπο δεν υπολογίζω, επειδή τουλάχιστον αυτή η χήρα με βάζει σε κόπο, θα την δικαιώσω, για να μην έρχεται διαρκώς και με ταλαιπωρεί. Είπε τότε ο Κύριος: Ακούστε τι λέει ο άδικος κριτής. Ο δε Θεός δεν θα αποδώσει δικαιοσύνη στους εκλεκτούς του, οι οποίοι βοούν προς αυτόν ημέρα και νύχτα, έστω και αν μακροθυμεί απέναντί τους;

Για ποιο λόγο λοιπόν το έκανε αυτό ο Χριστός; Για να μην αγνοεί κανείς απολύτως τη δύναμη της προσευχής. Γι' αυτό, αφού παρουσίασε τη χήρα ενώπιον του πιο πονηρού από όλους, και τον έδειξε να συμπεριφέρεται φιλάνθρωπα ενάντια στη φύση του, μετέφερε τον λόγο από τον πονηρό προς τον δικό Του Πατέρα, τον αγαθό, τον πράο, τον ήμερο, τον φιλάνθρωπο, Εκείνον που παραβλέπει ανομίες, που συγχωρεί πολλές αμαρτίες, που βλασφημείται καθημερινά και το υπομένει, που ανέχεται να βλέπει να αποδίδεται τιμή στους δαίμονες, ύβρις στον Ίδιο, βλασφημίες προς τον Υιό· μύρια δεινά, ρητά και άρρητα. Έπειτα, ενώ όταν βλασφημείται δείχνει τόσο πράα ανοχή, αν μας δει να προσπίπτουμε με τον πρέποντα φόβο Θεού, δεν θα μας ελεήσει γρήγορα; «Ακούστε», λέει, «τι λέει ο κριτής της αδικίας: Αν και τον Θεό δεν φοβάμαι και άνθρωπο δεν ντρέπομαι, τουλάχιστον επειδή μου προκαλεί κόπους, θα την δικαιώσω». Τι λες; Αυτό που δεν κατόρθωσε ο φόβος, το κατόρθωσε η δέηση; Και ενώ η απειλή και η προσδοκία της τιμωρίας δεν οδήγησαν τον άνθρωπο στο δίκαιο, η χήρα που εμφανίστηκε με ικεσία ημέρωσε τον άγριο. Τι πρέπει λοιπόν να συμπεράνουμε για τον φιλάνθρωπο Θεό, εάν η χήρα με την προσέλευσή της κατέστησε τόσο πράο τον σκληρό;

Πόση χρηστότητα, πόση φιλανθρωπία θα επιδείξει για εμάς ο Θεός, Εκείνος που πάντοτε θέλει μόνο να ελεεί και ποτέ να μην τιμωρεί, Εκείνος που μας απείλησε με τιμωρίες από πολλή φιλανθρωπία και ετοίμασε μεγάλες τιμές, ώστε και ο φόβος και η ελπίδα της τιμής, η μεν να μας παρακινεί προς την αρετή, ο δε να μας αποτρέπει από τις πονηρές πράξεις! Δεν μπορώ να απομακρύνω τον νου μου από τον κριτή της αδικίας, βλέποντας στη δική του παρά φύση πραότητα την ανείπωτη φιλανθρωπία του Θεού. Διότι, εάν αυτός που ποτέ δεν θέλησε να επιδείξει κάτι καλό, αλλάζοντας ξαφνικά στάση, σπλαχνίστηκε εκείνη που τον παρακαλούσε, πόση φροντίδα από τον ουρανό θα μας φέρουν οι προσευχές; Θα μπορούσε δε κάποιος να κατανοήσει την ισχύ και τη δύναμη των αγίων προσευχών, παρατηρώντας και εξετάζοντας πόσα αγαθά απολαμβάνουν κάθε ημέρα και ώρα εκείνοι που πάντοτε προσπέφτουν στον Θεό. Διότι ποιος δεν γνωρίζει ότι και το φως του ήλιου, και των αστέρων, και της σελήνης, και την ευκρασία του αέρα, και κάθε είδους τροφές, και πλούτο, και ζωή, και αναρίθμητα αγαθά ο Θεός τα χαρίζει ομοίως σε όλους τους ανθρώπους, και σε δικαίους και σε ασεβείς, εξαιτίας της πολλής του φιλανθρωπίας, την οποία δείχνει προς εμάς; Εάν λοιπόν αυτούς που ούτε παρακαλούν ούτε ζητούν, έτσι τους ελεεί καθημερινά και τους αναπαύει, πόσα αγαθά είναι φυσικό ότι θα απολαύσουν εκείνοι που έχουν αφιερώσει όλη τους τη ζωή στις προσευχές και τις δεήσεις;

ΤΙΤΛΟΣ ΚΘ΄. — Περί της εκδικήσεως του Θεού που γίνεται υπέρ των αδικουμένων· ότι πρέπει να αναθέτουμε στον Θεό τα της εκδικήσεως. «Ο Θεός των εκδικήσεων είναι ο Κύριος, ο Θεός των εκδικήσεων φανερώθηκε.» «Ο Κύριος πράττει ελεημοσύνες και αποδίδει το δίκαιο σε όλους τους αδικουμένους.» «Γνωρίζω ότι ο Κύριος θα εκτελέσει την κρίση των φτωχών, και την απόδοση της δικαιοσύνης.» «Μην πεις: Θα εκδικηθώ τον εχθρό, αλλά υπόμεινε τον Κύριο, για να σε βοηθήσει.» «Σκόλοπας πικρίας και αγκάθι οδύνης από εκείνους που τους περικυκλώνουν. Και θα αποδώσω κρίση σε όλους όσοι τους ατιμάζουν.» «Σε κάποια πόλη υπήρχε ένας κριτής που δεν φοβόταν τον Θεό, και δεν ντρεπόταν τους ανθρώπους. Υπήρχε δε και μια χήρα σε εκείνη την πόλη, και πήγαινε σε αυτόν λέγοντας: Εκδίκησέ με από τον αντίδικό μου. Και για αρκετό καιρό δεν ήθελε. Μετά από αυτά όμως είπε μέσα του: Αν και δεν φοβάμαι τον Θεό και δεν ντρέπομαι τους ανθρώπους, επειδή όμως αυτή η χήρα μού προξενεί κόπο, θα την εκδικήσω, για να μην έρχεται διαρκώς και με ταλαιπωρεί. Είπε δε ο Κύριος: Ακούστε τι λέει ο κριτής της αδικίας. Ο δε Θεός δεν θα εκτελέσει την εκδίκηση των εκλεκτών του, οι οποίοι βοούν προς αυτόν νύχτα και μέρα, και ενώ δείχνει μακροθυμία απέναντί τους; Σας λέω ότι θα εκτελέσει την εκδίκησή τους γρήγορα.» «Μην εκδικείστε οι ίδιοι, αλλά δώστε τόπο στην οργή.»

ΤΙΤΛΟΣ ΛΣΤ΄. — Περί επιμονής· και ότι η επιμονή φέρνει αποτέλεσμα. «Η συνεχής σταγόνα σκάβει την πέτρα.» «Ποιος από εσάς θα έχει φίλο, και θα πάει σε αυτόν τα μεσάνυχτα, και θα του πει: Φίλε, δάνεισέ μου τρία ψωμιά, επειδή ένας φίλος μου ήρθε σε μένα από ταξίδι, και δεν έχω τι να του παραθέσω· και εκείνος απαντώντας από μέσα, του πει: Μη με ενοχλείς· ήδη η πόρτα είναι κλειστή, και τα παιδιά μου είναι μαζί μου στο κρεβάτι, δεν μπορώ να σηκωθώ να σου δώσω. Σας λέω: αν και δεν θα του δώσει επειδή είναι φίλος του, τουλάχιστον εξαιτίας της φορτικότητάς του θα σηκωθεί και θα του δώσει όσα χρειάζεται.» «Υπήρχε κάποιος κριτής σε κάποια πόλη, που δεν φοβόταν τον Θεό και δεν ντρεπόταν άνθρωπο· υπήρχε δε και μία χήρα σε εκείνη την πόλη, και ερχόταν σε αυτόν λέγοντας: Απόδωσέ μου το δίκιο από τον αντίδικό μου. Και δεν ήθελε για πολύ καιρό. Μετά από αυτά όμως είπε μέσα του: Αν και δεν φοβάμαι τον Θεό, ούτε άνθρωπο ντρέπομαι, τουλάχιστον επειδή με ενοχλεί αυτή η χήρα, θα της αποδώσω το δίκιο, για να μην έρχεται διαρκώς και με ταλαιπωρεί. Είπε δε ο Κύριος: Ακούσατε τι λέει ο άδικος κριτής; Ο δε Θεός δεν θα αποδώσει άραγε δικαιοσύνη στους εκλεκτούς του που βοούν προς αυτόν ημέρα και νύχτα, και ας μακροθυμεί απέναντί τους; Ναι, σας λέω, ότι θα αποδώσει τη δικαιοσύνη τους ταχύτατα.» ΤΙΤΛΟΣ ΛΖ΄. — Περί πιστού ανθρώπου· και ότι είναι σπάνιο να βρει κανείς πιστό άνδρα. «Πιστό άνδρα, είναι δύσκολο να βρεις.» «

Τι είναι ο κριτής της αδικίας στο Ευαγγέλιο και ποια η χήρα γυναίκα; Ως κριτή της αδικίας εννοεί τον φυσικό νόμο, ο οποίος έχει πωρωθεί από την παράβαση και δεν σέβεται ούτε Θεό ούτε άνθρωπο, και ως χήρα την ψυχή που χηρεύει από αγαθά έργα. Διότι αυτή, εάν φθάσει σε μεταμέλεια, εκβιάζει τον φυσικό νόμο, ενοχλώντας τον διά της ασκήσεως και της εγκρατείας, ώστε να απέχει από τα παρά φύσιν. Και εάν, λέγει, ο νους διά της επιμελούς και φιλόπονης προσκαρτερήσεως κατορθώσει να επιτελέσει και τα υπέρ φύσιν, πόσο μάλλον, λέγει, ο Θεός θα εισακούσει αυτούς που βοούν προς Αυτόν διά της εκτενούς προσευχής και της αναιδούς προσκαρτερήσεως;

Όμως, χάριν υπακοής και προς τιμήν της δικής σας αγάπης, αποτολμώντας πράγματα που υπερβαίνουν την αξία και τη δύναμή μου, λέγω το εξής σχετικά με όσα μου ζητήσατε, στοχαστικά και όχι αποφαντικά: ότι ο κριτής της αδικίας στο ευαγγέλιο υπάρχει και αναφέρεται παραβολικά, και είναι ο δικός μας λογισμός, ο οποίος από την αρχή, εξαιτίας της παράβασης, κατέστησε την κρίση του άδικη, εφόσον δεν αποδέχθηκε την εντολή του Δημιουργού, αλλά επέλεξε τη συμβουλή του φθορέα, εξαιτίας του οποίου προτίμησε κατά πολύ το να είναι χωματένιος παρά να γίνει θεϊκός. Πόλη του είναι η αίσθηση ή ο ορατός κόσμος, στα οποία επαναπαυόμενος παράλογα λόγω της προσκόλλησής του, αντάλλαξε την κατοικία με την παροικία, χωρίς να φοβάται τον Θεό ούτε να ντρέπεται τον Άνθρωπο, που έγινε τέτοιος για εμάς, το πρώτο εξαιτίας της ανοησίας και το δεύτερο εξαιτίας της περιφρόνησης. Η μεν πρώτη δεν προέβλεπε το μέγεθος των κριμάτων, η δε δεύτερη δεν αναχαιτιζόταν, έως ότου η χρηστότητα, αναμένοντας τη μεταστροφή, αναστέλλει τη βάσανο. Σε αυτές περιέπλεξε τον εαυτό του με αυθάδεια, κάνοντας κακή χρήση, αντίθετα προς το πρέπον, της αυτεξούσιας τιμής που του δόθηκε από τον Δημιουργό για την εκπλήρωση των καθηκόντων, και κρίνοντας το φαινομενικό αγαθό ως προτιμότερο από το νοητό αγαθό, πράγμα που δεν ήταν θεμιτό. Χήρα δε που ενοχλεί, είναι η λογική ψυχή, εφόσον δεν έχει, για την καρποφορία ιερών και οσίων έργων, τον Λόγο που σπέρνει κατά φύση τα καλά και ο οποίος κρατείται μόνο με την ολοκληρωτική στοργή και διάθεσή της προς Αυτόν, αλλά δεν παραμένει εξαιτίας της αποστροφής και της αυθαίρετης ροπής της προς τα γήινα. Αντίδικος αυτής, εννοώ της ψυχής, είναι η υλική κίνηση και το φρόνημα της δύστυχης σάρκας, μέσω των οποίων οι ακάθαρτοι δαίμονες σπεύδουν να μολύνουν την ομορφιά της θείας εικόνας μέσα μας και το αντίστοιχο αξίωμα, και να αμαυρώσουν τη διαύγειά της, όταν εισάγουν με δεινό τρόπο τα αίσχη της ατιμίας και τα πάθη σε εμάς που υποκύπτουμε μέσω της ηδονής, εξαιτίας των οποίων καταδικάστηκε η φύση σε θάνατο, επειδή δεν επιλέξαμε από την αρχή να απολαύσουμε την όντως ζωή. «Υπωπιασμοί» δε, είναι οι παρακλητικοί έλεγχοι που προέρχονται από τη συνείδηση με κάποια μυστική φωνή, μέσα από τους οποίους, όταν προβάλλονται από την ψυχή, συνηθίζει να κάμπτεται κάπως ήρεμα η αυστηρότητα του λογισμού, ο οποίος είναι ανυπότακτος προς τα καλά εξαιτίας της μακροχρόνιας έξης, μην μπορώντας να υποφέρει τη βάσανο που φωλιάζει μέσα του και σαν να τον ελέγχει διαρκώς και να τον ενοχλεί, μέχρι να καταστρέψει τα πάθη που λυμαίνονται την ψυχή, μέσω της εγκράτειας και της εκούσιας νέκρωσης των μελών της σάρκας, και έπειτα να την οδηγήσει στην οικειότητα του ίδιου του Λόγου, μέσω της ευσέβειας και της τελειότερης σπουδής για τα ανώτερα. Σε όσα ενεργούνται κατά φύση, παραβάλλοντας τα δικά Του και τα πατρικά Του, ο υπερούσιος και υπέρ φύσιν Θεός, ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, λέει: «Ο δε Θεός δεν θα εκδικήσει άραγε εσάς», μέσω εμού που σαρκώθηκα και που επιτελώ την καθαίρεση αυτού που καθαιρεί τη φύση.

Διότι τους έλεγε και παραβολή για το ότι πρέπει πάντοτε να προσεύχονται και να μην αποκάμνουν, και τα εξής. Το να μην αποκάμνουν υποδηλώνει την επί μακρόν προσμονή στην προσευχή. Και μετά από αυτά ο Κύριος λέγει: Δείτε τι λέει ο άδικος κριτής. Πόσο μάλλον ο ουράνιος Πατέρας σας θα αποδώσει δικαιοσύνη σε εκείνους που βοούν προς αυτόν νύχτα και μέρα; Ναι, σας λέω, θα αποδώσει την δικαιοσύνη ταχέως.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΗ'. Περί του να προσεύχεται κανείς πάντοτε. Περί του κριτή της αδικίας. Περί του Φαρισαίου και του τελώνη. Περί των παιδιών, ότι σε αυτά ανήκει η βασιλεία του Θεού. Περί εκείνου που ρώτησε τον Ιησού. Περί του λεπρού. «Τους έλεγε δε και μια παραβολή, για το ότι πρέπει πάντοτε να προσεύχονται και να μην αποκάμνουν, λέγοντας: Ήταν κάποιος κριτής σε μια πόλη, ο οποίος τον Θεό δεν φοβόταν και άνθρωπο δεν ντρεπόταν. Υπήρχε δε και κάποια χήρα στην πόλη εκείνη, και πήγαινε σε αυτόν λέγοντας: Απόδωσέ μου δικαιοσύνη απέναντι στον αντίδικό μου. Και για ένα διάστημα δεν ήθελε. Μετά από αυτά όμως είπε μέσα του: Αν και τον Θεό δεν φοβάμαι και άνθρωπο δεν ντρέπομαι, τουλάχιστον επειδή με ενοχλεί αυτή η χήρα, θα της αποδώσω δικαιοσύνη, για να μην έρχεται συνέχεια και με εξαντλεί. Είπε δε ο Κύριος: Ακούστε τι λέει ο κριτής της αδικίας· ο δε Θεός δεν θα αποδώσει δικαιοσύνη στους εκλεκτούς του, που βοούν προς αυτόν ημέρα και νύχτα, και ας δείχνει μακροθυμία απέναντί τους; Σας λέω ότι θα τους αποδώσει δικαιοσύνη πολύ γρήγορα.»