Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 19:1

ΤΗ ΔΕΚΑΤΗ ΠΕΜΠΤΗ ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΛΟΥΚΑ, ΜΕ ΘΕΜΑ ΤΗ ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΚΑΙ ΤΗ ΣΩΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΤΕΛΩΝΗ ΖΑΚΧΑΙΟΥ, στην οποία γίνεται λόγος και κατά της φιλαργυρίας. Προηγουμένως μεν, όταν ο ευαγγελιστής Λουκάς εξιστορούσε τη θεραπεία αυτών που ήταν λεπροί και τυφλοί στο σώμα, είχαμε και εμείς αυτόν ως αφορμή για την πνευματική ομιλία προς την αγάπη σας. Σήμερα όμως θα λάβουμε ως θέμα μας τον Ζακχαίο, που κατοικούσε στην Ιεριχώ και ήταν τυφλός κατά την ψυχή, και τη δική του ψυχική ανάβλεψη. Είναι μεγάλο το θαύμα που συνέβη σε αυτόν και καθόλου κατώτερο από εκείνο που συνέβη σε αυτούς. Διότι και αυτός είχε σκοτεινούς τους εσωτερικούς οφθαλμούς της καρδιάς, όπως εκείνος ο τυφλός τους εξωτερικούς του προσώπου. Διότι, σύμφωνα με τη διήγηση, ούτε και αυτός μπορούσε να δει τον Ιησού, αλλά απαλλάχθηκε και αυτός από το νοητό σκοτάδι αναβλέποντας μόνο με τον λόγο Εκείνου ο Οποίος και εξαρχής μόνο με τον λόγο δημιούργησε το φως και καταύγασε ολόκληρη την αισθητή κτίση.

Ας δούμε λοιπόν πρώτα ιστορικά τα σχετικά με αυτόν. «Εκείνο τον καιρό, μπαίνοντας ο Ιησούς, διέσχιζε την Ιεριχώ». Ποιον καιρό εκείνο; Όταν καθάριζε τους λεπρούς, όταν χάριζε το φως στους τυφλούς, όταν μέσω της φήμης για αυτά τα γεγονότα, μαζί με πάρα πολλούς άλλους, προσείλκυσε και τον Ζακχαίο στον πόθο να τον δει από κοντά. «Αφού εισήλθε λοιπόν ο Ιησούς, διέσχιζε την Ιεριχώ»· και δεν διέσχιζε μόνο την Ιεριχώ, αλλά και την Ιουδαία και τη Γαλιλαία και γενικότερα τη γη ο Κύριος· διότι δεν ήλθε εδώ για να παραμείνει σωματικά, αν και έλαβε σώμα σαν το δικό μας για χάρη μας όπως ευδόκησε, αλλά για να διέλθει και να αναβεί προς τον ουρανό, από όπου και κατήλθε, ανεβάζοντας μαζί του το δικό μας φύραμα και τοποθετώντας το υπεράνω κάθε αρχής και εξουσίας· αλλά και κατά τον καιρό της διδασκαλίας του διέσχιζε περιοδεύοντας ολόκληρο τον τόπο της Παλαιστίνης.

Διότι, όπως ακριβώς στην αρχή, αφού συγκέντρωσε όλο το φως της ημέρας σε έναν δίσκο και κατέστησε τον ήλιο βασιλιά της, δεν τον άφησε να παραμένει ακίνητος, αλλά τον έκανε να περιφέρεται, έτσι, αφού ένωσε το πλήρωμα της θεότητας με το σώμα και ανέδειξε τον εαυτό του ως αληθινό βασιλιά των πάντων, επίγειο και ουράνιο, ορατό και αόρατο, κτιστό κατά την ανθρωπότητα και αιώνιο, δεν ανέχθηκε να παραμένει σε έναν τόπο, αλλά ευδόκησε να περιέρχεται, μέχρις ότου κατεργαστεί σωτηρία μόνιμη και αδιάκοπη στο μέσο της γης, όπως ακριβώς προανήγγειλε ο Δαβίδ λέγοντας: «ο Θεός ημών προ αιώνων ειργάσατο σωτηρίαν εν μέσω της γης»· διότι αυτήν τη σωτηρία κατεργάστηκε ο Κύριος περιερχόμενος. Επειδή δε και ο ήλιος δεν περιφέρεται απλώς σε ολόκληρο τον ουρανό, αλλά στο ακριβές κέντρο του ζωδιακού κύκλου· έτσι λοιπόν και «ο ήλιος της δικαιοσύνης», ο Χριστός, περιερχόμενος το μέσο της οικουμένης που κατοικείται από έμβια όντα, για όσο χρειαζόταν, διέσχιζε τα μέρη της, και έτσι, αφού εισήλθε, διέσχιζε την Ιεριχώ. «Και ιδού», λέει, «ένας άνδρας που ονομαζόταν Ζακχαίος, και αυτός ήταν αρχιτελώνης· και ούτος ήταν πλούσιος και ζητούσε να δει τον Ιησού, αλλά δεν μπορούσε εξαιτίας του πλήθους, επειδή ήταν μικρός στο ανάστημα». Δεν ήταν μόνο μικρός, αλλά βρισκόταν και μακριά από τον Ιησού· διότι αν Τον πλησίαζε, έστω κι αν ήταν μικρός, δεν θα στερούνταν τη θέα Του.

Αλλά βλέπετε όλοι τον Ζακχαίο, πώς αγάπησε και αναζήτησε και αγαπήθηκε και προσκλήθηκε και έγινε οικείος του Χριστού; Εάν λοιπόν κάποιος είναι τελώνης ή αρχιτελώνης που πλουτίζει από εκεί με κακό τρόπο και συγκεντρώνει πλούτο άδικα, ας μιμηθεί την οδό αυτού του αρχιτελώνη προς τη σωτηρία, και ας αποδώσει και ας μοιράσει καλά, όσα κακώς εθησαύρισε. Εάν πάλι κάποιος, έχοντας υποστεί αρπαγή των υπαρχόντων του ή με άλλον τρόπο έγινε φτωχός, ας είναι χαρούμενος και ευγνώμων· διότι κατέχει τη σωτήρια φτώχεια, ή μάλλον ας την καταστήσει ο ίδιος σωτήρια μέσω της ευχαριστίας, στην οποία και ο πλούσιος τελώνης αφού κατέφυγε πρόθυμα σώθηκε, όπως ακριβώς ακούσατε τώρα γι' αυτόν. Αυτά λοιπόν όσον αφορά την ιστορία.

Τέτοιος ήταν και ο Ζακχαίος, που μόλις σας αναγνώσθηκε από το Ευαγγέλιο. Διότι παρατήρησέ τον να τρέχει, να φλέγεται από θείο πόθο, να ανεβαίνει στο δέντρο και να αναζητά με το βλέμμα του τον Ιησού, για να αντικρίσει τη ζωοφόρο πηγή. Και όταν αντίκρισε ο Ζακχαίος τον Κύριο, ανέπαυσε μεν την όρασή του, την δε καρδιά του την άναψε ακόμη περισσότερο από πόθο. Αφού εισήλθε, λέει, ο Ιησούς στην Ιεριχώ, την διέσχιζε. Και ιδού ένας άνδρας με το όνομα Ζακχαίος· και αυτός ήταν αρχιτελώνης, και ήταν πλούσιος· και επιθυμούσε να δει τον Ιησού, επειδή από εκεί επρόκειτο να περάσει. Παρατήρησε τον πόθο αυτού του ανθρώπου, αγαπητέ.

Κεφάλαιο ΙΘ'. Περί του Ζακχαίου. Περί εκείνου που πορεύτηκε για να λάβει για τον εαυτό του βασιλεία. Περί των δέκα δούλων που έλαβαν τις μνες. Περί του πώλου και της όνου. Περί του κλαυθμού του Ιησού για την Ιερουσαλήμ. Περί εκείνων που εκδιώχθηκαν από το ιερό, οι οποίοι πουλούσαν και αγόραζαν. Περί των αρχιερέων και των Γραμματέων που ρώτησαν τον Κύριο με ποια εξουσία τα κάνει αυτά. «Και αφού εισήλθε, διέσχιζε την Ιεριχώ. Και ιδού, ένας άνδρας που ονομαζόταν Ζακχαίος, ο οποίος ήταν αρχιτελώνης και ήταν πλούσιος, και ζητούσε να δει τον Ιησού, ποιος είναι, και δεν μπορούσε εξαιτίας του πλήθους, επειδή ήταν μικρός στο ανάστημα. Και αφού έτρεξε μπροστά, ανέβηκε σε μια συκομουριά για να τον δει, επειδή από εκεί επρόκειτο να περάσει. Και όταν έφτασε στον τόπο εκείνο, ο Ιησούς κοίταξε ψηλά, τον είδε και του είπε: