Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 19:10

Η ρίζα, λοιπόν, του Ιεσσαί, εκείνος που εγέρθηκε για να άρχει επί των εθνών, αυτός θα υψώσει σημείο προς τα έθνη, ώστε να συναχθούν οι απολλύμενοι του Ισραήλ. Διότι ο Υιός του ανθρώπου ήλθε για να αναζητήσει και να σώσει το απολωλός. Και τούτο είναι το σημείο το οποίο ύψωσε προς τα έθνη, αυτό που αναφέρεται στα Ευαγγέλια: «Θα δουν το σημείο του Υιού του ανθρώπου», το οποίο θα πεις ότι είναι ο Σταυρός του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, διά του οποίου για τους Αγίους ο κόσμος έχει σταυρωθεί, και οι ίδιοι για τον κόσμο· με το οποίο δηλώνει και τη δύναμη του σημείου.

Και κάποιος από αυτούς, ο Καϊάφας, τους είπε: «Εσείς δεν γνωρίζετε τίποτα, ούτε καταλαβαίνετε ότι μας συμφέρει να πεθάνει ένας άνθρωπος για χάρη του λαού, και να μην καταστραφεί ολόκληρο το έθνος.» Έπειτα σε αυτά πρόσθεσε αμέσως ο θεσπέσιος ευαγγελιστής: «Αυτά όμως δεν τα είπε από τον εαυτό του, αλλά επειδή ήταν αρχιερέας εκείνης της χρονιάς, προφήτευσε ότι ο Ιησούς επρόκειτο να πεθάνει υπέρ του έθνους, και όχι μόνο υπέρ του έθνους, αλλά για να συγκεντρώσει σε ένα και τα διασκορπισμένα τέκνα του Θεού.» Διότι, όσον αφορά την αρχική δημιουργία του ανθρώπου και τον σκοπό Εκείνου που τον έφερε στην ύπαρξη, όλοι ήταν τέκνα Του. Ο Σατανάς όμως, όπως είπα, τους διασκόρπισε όλους σε πολυποίκιλη αμαρτία, και τους απομάκρυνε από την οικειότητα προς Αυτόν, ρίχνοντάς τους στην πλάνη. Όμως ο Χριστός τους συγκέντρωσε όλους. Διότι ήρθε για να αναζητήσει το χαμένο.

Εάν λοιπόν πιστεύεις σε αυτόν ότι αυτά είναι αληθινά, όπως ακριβώς και είναι, πρόσεξε τον εαυτό σου, εάν η ψυχή βρήκε το φως που την οδηγεί, και την αληθινή τροφή και πόση, που είναι ο ίδιος ο Χριστός. Εάν όμως δεν τα έχεις, αναζήτησέ τα νύχτα και μέρα για να τα λάβεις· διότι είσαι τυφλός. Έτσι υποσχέθηκε, και έτσι βρίσκει η ψυχή τον αληθινό Θεό. Όταν λοιπόν παρατηρείς τον ήλιο, αναζήτησε τον αληθινό ήλιο, και κοίταξε μέσα στην ψυχή σου, εάν βρήκες το αληθινό φως· διότι όλα τα ορατά είναι σκιά των αόρατων και αληθινών πραγμάτων της ψυχής. Διότι, πέρα από τον ορατό, υπάρχει άλλος άνθρωπος εσωτερικός, και μάτια τα οποία τύφλωσε ο Σατανάς, και αυτιά τα οποία κούφανε, και ήλθε ο Ιησούς για να σώσει αυτόν, και να κάνει τον άνθρωπο υγιή· διότι ήλθε ο Υιός του ανθρώπου να ζητήσει και να σώσει το απολωλός.

Η Ιερουσαλήμ και έγινε και ονομάστηκε «εγκαταλελειμμένη», αυτή όμως για την οποία γίνεται όλος ο λόγος, λέγει, θα είναι «περιζήτητη και όχι εγκαταλελειμμένη». Διότι εκείνος που ήλθε «για να αναζητήσει και να σώσει το απολωλός», αυτός, αφού το βρήκε και το έσωσε, δεν επιτρέπει πλέον να χαθεί. Όπως ακριβώς για εκείνους που διέπρεψαν στη θεοσέβεια ελέγετο ότι ο Σωτήρας έχει έλθει «έχοντας μαζί του τον μισθό του», ώστε να αποδώσει τις αμοιβές και τα βραβεία της άνω κλήσεως σε όσους αγωνίστηκαν υπέρ της ευσέβειας, έτσι και για τους ασεβείς και όσους πορεύονται την αντίθετη οδό, προαναγγέλλεται ότι ο ίδιος θα έλθει φοβερός και τιμωρός· γι' αυτό και πρωτύτερα ελέγετο: «και όπως ακριβώς θα ευφρανθεί ο νυμφίος για τη νύμφη, έτσι θα ευφρανθεί για σένα ο Κύριος», καθώς και όλα τα υπόλοιπα όσα υποσχόταν ο λόγος σε εκείνους που πράττουν την αρετή. Τα προκείμενα όμως περιγράφουν την κρίση εναντίον των ασεβών, κατά την οποία κρίση «θα θέσει όλους τους εχθρούς κάτω από τα πόδια του». Αυτό ακριβώς δίδασκε και ο θείος Απόστολος λέγοντας: «έπειτα θα έλθει το τέλος, όταν πλέον καταργήσει κάθε αρχή και κάθε εξουσία και δύναμη· διότι αυτός πρέπει να βασιλεύει μέχρις ότου θέσει όλους τους εχθρούς κάτω από τα πόδια του. Έσχατος εχθρός που καταργείται είναι ο θάνατος».

Αλλά πρέπει να προσθέσουμε στα όσα ελέχθησαν και εκείνο που χρησιμοποιούν ως ένα είδος θεμελίου της ασέβειάς τους στη διδασκαλία περί της οικονομίας, ισχυριζόμενοι δηλαδή ότι δεν σώθηκε από αυτόν ολόκληρος ο άνθρωπος, αλλά το μισό τμήμα του ανθρώπου, εννοώ το σώμα. Ο σκοπός τους δε με αυτή την κακουργία απέναντι στο δόγμα είναι να παρουσιάσουν τις πιο ταπεινές εκφράσεις, τις οποίες διατυπώνει ο Κύριος ως άνθρωπος, σαν να προέρχονται από την ίδια τη θεότητα, ώστε μέσω αυτών να καταστήσουν ισχυρότερη τη βλασφημία τους, θεωρώντας την ενισχυμένη από την ίδια την ομολογία του Κυρίου. Εξαιτίας αυτού του γεγονότος λέει 〈ότι εκείνος που έγινε άνθρωπος κατά τις έσχατες ημέρες, δεν προσέλαβε τον άνθρωπο που αποτελείται από ψυχή και σώμα〉. Εγώ όμως, ερευνώντας διεξοδικά ολόκληρη τη θεόπνευστη και άγια Γραφή, δεν βλέπω καταγεγραμμένη πουθενά αυτή τη ρήση, ότι δηλαδή ο Ποιητής των πάντων προσέλαβε στον εαυτό του μόνο τη σάρκα χωρίς την ψυχή, κατά τον καιρό της κατά άνθρωπον οικονομίας. Αναγκαστικά, λοιπόν, αποβλέποντας τόσο στον σκοπό της σωτηρίας μας όσο και στα δόγματα των Πατέρων και στις θεόπνευστες εκφράσεις, θα προσπαθήσω να ελέγξω την ασέβεια που κατασκευάζεται στο σημείο αυτό. Ήλθε ο Κύριος για να ζητήσει και να σώσει το απολωλός· δεν είχε χαθεί όμως ένα σώμα, αλλά ολόκληρος ο άνθρωπος που είναι συγκροτημένος από ψυχή 〈και σώμα〉, και, αν πρέπει να πούμε την πιο ακριβή αλήθεια, η ψυχή χάθηκε πριν από το σώμα.

Διότι η παρακοή είναι αμάρτημα της προαιρέσεως και όχι του σώματος, και η προαίρεση είναι ίδιον της ψυχής. Από αυτήν ξεκίνησε όλη η συμφορά της φύσεως, όπως μαρτυρεί στα λόγια Του η αψευδής απειλή του Θεού, ότι δηλαδή την ημέρα κατά την οποία θα άγγιζαν τα απαγορευμένα, ο θάνατος θα συνδεόταν αμέσως και αναπόφευκτα με τη βρώση. Επειδή δε η ανθρώπινη σύνθεση (το σύγκριμα) είναι διπλή, ο θάνατος ενεργεί καταλλήλως στο καθένα από τα δύο μέρη, καθώς η διπλή ζωή επιφέρει τη στέρησή της σε αυτό που νεκρώνεται. Διότι θάνατος του σώματος είναι το σβήσιμο των αισθητηρίων και η διάλυση στα συγγενικά του στοιχεία· «η ψυχή δε», λέγει, «η οποία αμαρτάνει, αυτή θα πεθάνει». Και αμαρτία είναι η αποξένωση από τον Θεό, ο Οποίος είναι η αληθινή και μόνη ζωή. Επομένως, ο πρωτόπλαστος έζησε πολλές εκατοντάδες χρόνια μετά την παρακοή, αλλά ο Θεός δεν είπε ψέματα όταν είπε: «Την ημέρα που θα φάτε, οπωσδήποτε θα πεθάνετε». Διότι, με το να αποξενωθεί εκείνος από την όντως ζωή, την ίδια κιόλας ημέρα επικυρώθηκε εναντίον του η απόφαση του θανάτου. Μετά από αυτά, χρόνια αργότερα, ακολούθησε στον Αδάμ και ο σωματικός θάνατος. Εκείνος, λοιπόν, που ήλθε γι' αυτόν τον σκοπό, για να αναζητήσει και να σώσει το απολωλός, το οποίο στην παραβολή ο ποιμένας ονομάζει πρόβατο, βρίσκει το απολωλός και αναλαμβάνει πάνω στους δικούς Του ώμους ολόκληρο το πρόβατο, και όχι μόνο τη δορά του προβάτου, προκειμένου να καταστήσει άρτιο τον άνθρωπο του Θεού, έχοντας συγκεραστεί με τη Θεότητα και διά της ψυχής και διά του σώματος.

Διότι και οι μαθητές, όσο μεν βρίσκονταν όλοι στη δική τους πληρότητα, ήταν δώδεκα στον αριθμό, όταν όμως χάθηκε ο υιός της απώλειας, ελαττώθηκε ο αριθμός, με το να μη συνυπολογίζεται μαζί με τους υπάρχοντες αυτός που έλειπε· διότι έντεκα, μετά τον Ιούδα, και ήταν και ονομάζονταν. «Το Υστέρημα λοιπόν», λέγει, «δεν θα μπορέσει να αριθμηθεί». Τι εννοεί με αυτόν τον λόγο; Ότι κάποτε και η δική μας φύση συγκαταλεγόταν στο σύνολο του παντός· διότι και εμείς συμπληρώναμε την ιερή εκατοντάδα των λογικών προβάτων. Επειδή όμως το ένα πρόβατο, η δική μας φύση, αποπλανήθηκε από την ουράνια διαγωγή, αφού παρασύρθηκε εξαιτίας της κακίας σε τούτον τον αλμυρό και άνυδρο τόπο, δεν μνημονεύεται πλέον ο ίδιος αριθμός για το ποίμνιο των απλανών, αλλά γίνεται λόγος για ενενήντα εννέα. Διότι το μάταιο τίθεται εκτός του αριθμού εκείνων που υφίστανται, επειδή «το Υστέρημα δεν θα μπορέσει να αριθμηθεί». Ήλθε λοιπόν για να αναζητήσει και να σώσει το απολωλός και, αφού το πήρε στους ώμους Του, να επαναφέρει σε όσα υφίστανται αυτό που χανόταν μέσα στη ματαιότητα των ανύπαρκτων πραγμάτων, ώστε να γίνει και πάλι άρτιος ο αριθμός της δημιουργίας του Θεού, με τη διάσωση του απολωλότος και την προσθήκη του σε εκείνα που δεν είχαν χαθεί.

ΤΗ ΔΕΚΑΤΗ ΠΕΜΠΤΗ ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΛΟΥΚΑ, ΜΕ ΘΕΜΑ ΤΗ ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΚΑΙ ΤΗ ΣΩΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΤΕΛΩΝΗ ΖΑΚΧΑΙΟΥ, στην οποία γίνεται λόγος και κατά της φιλαργυρίας. Προηγουμένως μεν, όταν ο ευαγγελιστής Λουκάς εξιστορούσε τη θεραπεία αυτών που ήταν λεπροί και τυφλοί στο σώμα, είχαμε και εμείς αυτόν ως αφορμή για την πνευματική ομιλία προς την αγάπη σας. Σήμερα όμως θα λάβουμε ως θέμα μας τον Ζακχαίο, που κατοικούσε στην Ιεριχώ και ήταν τυφλός κατά την ψυχή, και τη δική του ψυχική ανάβλεψη. Είναι μεγάλο το θαύμα που συνέβη σε αυτόν και καθόλου κατώτερο από εκείνο που συνέβη σε αυτούς. Διότι και αυτός είχε σκοτεινούς τους εσωτερικούς οφθαλμούς της καρδιάς, όπως εκείνος ο τυφλός τους εξωτερικούς του προσώπου. Διότι, σύμφωνα με τη διήγηση, ούτε και αυτός μπορούσε να δει τον Ιησού, αλλά απαλλάχθηκε και αυτός από το νοητό σκοτάδι αναβλέποντας μόνο με τον λόγο Εκείνου ο Οποίος και εξαρχής μόνο με τον λόγο δημιούργησε το φως και καταύγασε ολόκληρη την αισθητή κτίση.

Όπως ο Κύριος έλεγε προς τους Φαρισαίους, «δώστε όμως ως ελεημοσύνη τα υπάρχοντά σας, και τότε όλα θα είναι καθαρά για εσάς», έτσι και τώρα, επιδοκιμάζοντας τέτοια έργα και αντλώντας από αυτά την απολογία προς αυτούς που γόγγυζαν εναντίον του, λέει: «σήμερα έγινε σωτηρία σε αυτόν τον οίκο, καθότι και ο Ζακχαίος είναι υιός του Αβραάμ», επειδή έγινε μόλις τώρα πιστός, δίκαιος, φιλόξενος και φιλόπτωχος· «διότι ο Υιός του ανθρώπου ήρθε να αναζητήσει και να σώσει το απολωλός», λέγοντας ξεκάθαρα προς αυτούς που γόγγυζαν, ότι μπήκα για να καταλύσω σε αμαρτωλό, αλλά για να τον μεταμορφώσω και να τον σώσω, αναδεικνύοντάς τον από φιλάργυρο φιλόθεο, από άδικο δίκαιο, από μισόξενο φιλόξενο, και από ασυμπαθή ελεήμονα, ακριβώς όπως βλέπετε ήδη να έχει γίνει.

Αλλά βλέπετε όλοι τον Ζακχαίο, πώς αγάπησε και αναζήτησε και αγαπήθηκε και προσκλήθηκε και έγινε οικείος του Χριστού; Εάν λοιπόν κάποιος είναι τελώνης ή αρχιτελώνης που πλουτίζει από εκεί με κακό τρόπο και συγκεντρώνει πλούτο άδικα, ας μιμηθεί την οδό αυτού του αρχιτελώνη προς τη σωτηρία, και ας αποδώσει και ας μοιράσει καλά, όσα κακώς εθησαύρισε. Εάν πάλι κάποιος, έχοντας υποστεί αρπαγή των υπαρχόντων του ή με άλλον τρόπο έγινε φτωχός, ας είναι χαρούμενος και ευγνώμων· διότι κατέχει τη σωτήρια φτώχεια, ή μάλλον ας την καταστήσει ο ίδιος σωτήρια μέσω της ευχαριστίας, στην οποία και ο πλούσιος τελώνης αφού κατέφυγε πρόθυμα σώθηκε, όπως ακριβώς ακούσατε τώρα γι' αυτόν. Αυτά λοιπόν όσον αφορά την ιστορία.

«Είπεν άφρων» (Είπε ο άφρων): Ο διάβολος είναι [ο άφρων]· διότι παντού η Γραφή αποκαλεί τον διάβολο άφρονα, επειδή συμπεριφέρθηκε με αφροσύνη και έχασε το αξίωμά του. Το ίδιο ισχύει και για τους Έλληνες (ειδωλολάτρες). «Διέφθειραν» (Διαφθάρηκαν): Οι δαίμονες, επειδή εξέπεσαν από το αξίωμά τους, έγιναν βδελυροί ενώπιον του Θεού. «Ουκ έστιν ο ποιών» (Δεν υπάρχει αυτός που πράττει): Ο διάβολος και οι δαίμονες, επειδή είναι πονηροί. «Ο Θεός εκ του ουρανού» (Ο Θεός από τον ουρανό): Ο Χριστός, ο οποίος ήλθε εν σαρκί επί της γης. «Του ιδείν» (Για να δει): Διότι γι' αυτό ήλθε, για να αναζητήσει [και να σώσει] το απολωλός· επειδή γνώριζε ότι κανείς δεν έχει σύνεση ώστε να αναζητήσει τον Θεό. «Πάντες εξέκλιναν» (Όλοι παρεξέκλιναν): Διότι, με το να παρεκκλίνουν από τον Θεό, έγιναν όλοι άχρηστοι, μη μπορώντας πλέον να επιστρέψουν. «Ουκ έστιν ποιών» (Δεν υπάρχει αυτός που πράττει): Δηλαδή οι δαίμονες· διότι κανένα απολύτως αγαθό έργο δεν υπήρχε (ή δεν υπάρχει) σε αυτούς. «Ουχί γνώσονται» (Δεν θα γνωρίσουν): Οι δαίμονες και όσοι τους ακολούθησαν, θα μάθουν μετά από λίγο τη δική τους απώλεια και καταστροφή. «Οι έσθοντες» (Αυτοί που τρώνε): Διότι οι δαίμονες κατέπιαν τους πάντες με την πλάνη, καταβροχθίζοντάς τους με τα δόντια τους, δηλαδή με τα είδωλα των θυσιών. «Εκεί φοβηθήσονται» (Εκεί θα φοβηθούν): Διότι εκεί, στον τόπο της κρίσεως, θα κυριευθούν από πολύ φόβο, τον οποίο δεν είχαν αισθανθεί εξαιτίας της απιστίας (αποστασίας) τους. Να εννοήσεις δε εδώ και τους Ιουδαίους, ότι επρόκειτο [τότε] να κυριευθούν από πολύ φόβο. «Ότι ο Θεός διεσκόρπισεν» (Επειδή ο Θεός διεσκόρπισε): Όσων σπεύδουν να αρέσουν περισσότερο στους ανθρώπους και όχι στον Θεό, αυτών η κυριαρχία διασκορπίζεται. Διότι με τη λέξη οστά νοείται η ισχύς.

Αλλά έλυσε την απόγνωση λέγοντας: Ήλθε ο Υιός του ανθρώπου για να αναζητήσει και να σώσει το απολωλός. Και θα τους ανταποδώσει ο Κύριος την ανομία τους, και σύμφωνα με την πονηρία τους θα τους αφανίσει Κύριος ο Θεός. Αυτό είναι γνώρισμα δίκαιου κριτή, να ανταποδώσει την ανομία σε αυτούς ακριβώς που έχουν δώσει την αιτία της. Και όταν ακούς ανομία, να εννοείς την τιμωρία που έχει ετοιμαστεί για αυτήν.

Σε έξι λοιπόν ημέρες δημιούργησε ο Θεός όλα τα έργα Του, καθώς είναι γραμμένο, και την έβδομη αναπαύθηκε. Γι' αυτό και κατά τις έσχατες ημέρες, αφού ευδόκησε ο Λόγος του Θεού να αναζητήσει και να σώσει το απολωλός και ενανθρώπησε, με τον ίδιο τρόπο, σύμφωνα με τον αριθμό των ημερών της κοσμοποιίας, μας παρέδωσε τις εορτές της δικής Του θείας οικονομίας. Πρώτη λοιπόν και ρίζα των εορτών του Χριστού, είναι η κατά σάρκα παράδοξη γέννηση από την αγία Παρθένο και Θεοτόκο Μαρία μετά τη σύλληψη, κατά την οποία προσήλθε ο Χριστός ο Θεός, κλίνοντας τους ουρανούς, για να σώσει τον κόσμο που χανόταν· κατά την οποία οι άγγελοι, αφού εμφανίστηκαν στους ποιμένες, γνωστοποιώντας το παράδοξο του θαύματος αναφωνούσαν: «Δόξα εν υψίστοις Θεώ, και επί γης ειρήνη, εν ανθρώποις ευδοκία».

Μετά την έκπτωση του Αδάμ από τον παράδεισο διά της παραβάσεως, το αμάρτημα διήλθε σε όλους, όπως είπε ο Απόστολος, και σαν χαμένο πρόβατο πλανήθηκαν στα όρη, στους κρημνούς και στις φάραγγες της αμαρτίας, όπου δεν υπήρχε η επισκοπή του Θεού, λατρεύοντας δαίμονες και είδωλα. Αλλά ήλθε ο καλός ποιμένας, αυτός που θέτει την ψυχή του υπέρ των προβάτων, για να αναζητήσει και να σώσει το απολωλός· και αφού το αναζήτησε καθώς πλανιόταν, το βρήκε, και το ανακάλεσε, και το σήκωσε στους ώμους του, και το ένωσε με το δικό του ποίμνιο.

Γι' αυτόν τον λόγο βροντοφώναζε: «Δεν ήρθα για να καλέσω δικαίους, αλλά αμαρτωλούς σε μετάνοια». Και: «Δεν έχουν ανάγκη από γιατρό οι υγιείς, αλλά οι άρρωστοι». Και (έλεγε) ότι έχει έρθει για να ζητήσει και να σώσει το χαμένο. Και ότι έχει σταλεί προς τα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ. Και με την παραβολή της δραχμής υπαινίχθηκε παραβολικά ότι ήρθε για να διασώσει τη βασιλική εικόνα, η οποία είχε περιέλθει κάτω από την πιο δυσώδη κοπριά των παθών. Και: «Αλήθεια σας λέω ότι γίνεται χαρά στον ουρανό και στη γη για έναν αμαρτωλό που μετανοεί». Γι' αυτόν τον λόγο, εκείνον που έπεσε στα χέρια των ληστών, γυμνώθηκε από κάθε ένδυμα και απέμεινε μισοπεθαμένος από τις πληγές, τον θεράπευσε ρίχνοντας κρασί και λάδι και βάζοντας επιδέσμους· και αφού τον ανέβασε στο δικό του υποζύγιο, τον παραδίδει στον πανδοχέα· και δίνοντάς του τα αναγκαία για την περιποίησή του, του υποσχέθηκε ότι θα πληρώσει και όσα επιπλέον ξοδευτούν, όταν θα επιστρέψει. Γι' αυτό λέει ότι ο πανάγαθος πατέρας έσκυψε με ευσπλαχνία κατά την επιστροφή του ασώτου υιού, και αφού ασπάστηκε εκείνον που προσέτρεξε κοντά του μέσω της μετάνοιας, τον στόλισε και πάλι με την ομορφιά της πατρικής δόξας, χωρίς να τον μεμφθεί στο ελάχιστο για τα προηγούμενα. Γι' αυτό, το πρόβατο που είχε απομακρυνθεί από τη θεία εκατοντάδα, όταν το βρήκε να πλανάται στα όρη και τους λόφους, δεν το επανέφερε στη μάνδρα των προβάτων χτυπώντας το, ούτε καταπονώντας το με τον κόπο· αλλά, αφού το σήκωσε στους δικούς του ώμους, το διέσωσε με συμπόνια φέρνοντάς το κοντά στα υπόλοιπα του κοπαδιού.

Το ίδιο υπονοεί και στα επόμενα, λέγοντας: «Χωρίς αμαρτία συνελήφθη εκ Πνεύματος Αγίου και της αγίας, αχράντου και Αειπαρθένου Θεοτόκου Μαρίας, και χωρίς μολυσμό γεννήθηκε από αυτήν κατά σάρκα». Παραθέτει δε τη Θεία Γραφή να μνημονεύει τη σάρκα με τρόπο επαινετικό και επικριτικό, μη υποβάλλοντας σε καμία περίπτωση –μη γένοιτο– την ιδέα να νοούμε τη σάρκα του Κυρίου ως διαφορετική κατά τη φύση και την ουσία σε σχέση με τη δική μας, εφόσον γνώριζε καλά ότι αυτή προσλήφθηκε από τη δική μας ουσία, δηλαδή από τα πανάγια σπλάχνα της ομοφυούς με εμάς Αειπαρθένου και Θεομήτορος, αλλά ότι είναι διαφορετική ως προς την αμαρτία και ως προς το ότι δεν έχει καθόλου στα μέλη της κάτι που να αντιτάσσεται –όπως συμβαίνει σε εμάς με τον νόμο της παράβασης– στον νόμο του πνεύματος. «Διότι δεν προσλήφθηκε», λέει, «από τον Σωτήρα η διεφθαρμένη από την αμαρτία σάρκα, η οποία αντιστρατεύεται τον νόμο του νου του». Διότι, σε όποιον δεν προηγήθηκε ο συνυφασμένος με την αμαρτία νόμος της γέννησης μέσω της σποράς, σε αυτόν δεν ενυπάρχει ο νόμος αυτός παντελώς ούτε στα μέλη του, αλλά φανερώνεται ως πρότυπο για εμάς ο νόμος της θείας δικαιοσύνης, εξαφανίζοντας τελείως εκείνον που εισήχθη στη φύση εξαιτίας της παράβασης. Διότι ήλθε, λέει, ο αναμάρτητος για να αναζητήσει και να σώσει το απολωλός, δηλαδή την αμαρτήσασα φύση του ανθρώπινου γένους. «Διότι δεν υπήρξε άλλος νόμος στα μέλη του, ούτε θέλημα διαφορετικό ή αντίθετο προς τον Πατέρα».

Γι' αυτόν τον λόγο, λοιπόν, και εκείνος ο άριστος τεχνίτης της αθάνατης ζωής, κάνοντας την αρχή έλεγε: «Μετανοείτε· διότι έχει πλησιάσει η βασιλεία των ουρανών», μετανοείτε όσοι έχετε την επιθυμία να επιτύχετε τη βασιλεία· «μετανοείτε· διότι έχει πλησιάσει η βασιλεία των ουρανών», και κανείς δεν θα εισέλθει σε αυτήν χωρίς μετάνοια· κανένας εχθρός του βασιλιά δεν συνδειπνεί με τον βασιλιά. Αυτό λοιπόν και εσείς όλοι το γνωρίζετε, ότι κανείς που πράττει εχθρικά προς τον βασιλιά δεν θα ευφρανθεί μαζί του, εκτός αν βεβαίως επιστρέψει με καλό τρόπο και μετανοήσει θερμά· «μετανοείτε· διότι έχει πλησιάσει η βασιλεία των ουρανών». Έπρεπε, λοιπόν, έπρεπε να το κάνετε αυτό ακόμη και χωρίς τη δική μου παρουσία· επειδή όμως δεν το καταλάβατε αυτό και γίνατε δούλοι της αμαρτίας, έστω και τώρα που ήρθα σε εσάς, μετανοήστε και επιστρέψτε σε εμένα· διότι γι' αυτό και ήρθα, «για να καλέσω τους αμαρτωλούς σε μετάνοια» και «να ζητήσω και να σώσω το απολωλός».

Εσύ που «δεν επιθυμείς τον θάνατο του αμαρτωλού, παρά να επιστρέψει και να ζήσει», Εσύ που ήλθες και διέσωσες τον κόσμο που χανόταν, Εσύ που ήλθες και μας ελευθέρωσες από την καταδυναστεία, την αιχμαλωσία του διαβόλου και την τυραννία του, Εσύ που ήλθες «να ζητήσεις και να σώσεις το χαμένο» και για τον σκοπό αυτό υπέστης θάνατο, Εσύ που γνωρίζεις την ασθένεια και την ευκολία προς την πτώση της φύσης μας ως δημιουργός της, Εσύ που γνωρίζεις την ασυγκράτητη μανία εναντίον μας του ανθρωποκτόνου και αρχεκάκου διαβόλου, Εσύ που «συντρίβεις πολέμους» «με υψηλό βραχίονα» και που σύντριψες και αφάνισες πανίσχυρα τον βραχίονα των υπερηφάνων με την παντοδύναμη δύναμή σου, Δέσποτα, σύντριψε και απόδιωξε από τα έγκατα εκείνου του δούλου σου και από όλα τα μέλη του εκείνον τον τύραννο δαίμονα και κάθε του ενέργεια, και δώσε συγχώρεση στο πλάσμα σου ως αγαθός και φιλάνθρωπος, και ελέησε ως ελεήμων την ψυχή του και ανάδειξέ τον μέτοχο στον κλήρο των σωζομένων, όταν έρθει η ώρα, ώστε και εξ αυτού να δοξαστεί το πανάγιο όνομά σου και να καταντροπιαστεί ακόμη περισσότερο εκείνος ο δράκοντας του βυθού, ο απατεώνας και πολέμιος του πλάσματός σου.

Διότι, αν έλεγε: «Δεν ήλθα για να καλέσω τους δικαίους, αλλά τους αμαρτωλούς», ίσως να είχε κάποια βάση η υπόνοια που θεωρεί ότι κάλεσε μεν τους αμαρτωλούς, όχι όμως πλέον τους δικαίους. Το ότι όμως η διατύπωση ελέχθη με απόλυτο τρόπο και χωρίς περιορισμό, αποδεικνύει την υπόνοια εντελώς εσφαλμένη. Αυτό το επισφραγίζει και ο θεσπέσιος Παύλος, λέγοντας: «Ο Χριστός ήλθε στον κόσμο για να σώσει τους αμαρτωλούς, από τους οποίους πρώτος είμαι εγώ». Και πάλι: «Προηγουμένως αποδείξαμε ότι Ιουδαίοι και Έλληνες είναι όλοι κάτω από την αμαρτία, καθώς είναι γραμμένο: δεν υπάρχει δίκαιος ούτε ένας, δεν υπάρχει αυτός που κατανοεί, δεν υπάρχει αυτός που αναζητεί τον Θεό. Διότι όλοι αμάρτησαν και στερούνται της δόξης του Θεού». Επίσης, το ότι «ο Κύριος ήλθε να ζητήσει και να σώσει το χαμένο» είναι προφανές ότι έχει ειπωθεί για όλο το ανθρώπινο γένος, το οποίο και νοείται ως συμπλήρωμα της εκατοντάδας των λογικών προβάτων, όπως ακριβώς και η χαμένη δραχμή, που ήταν η μία από τις δέκα δραχμές.

Στάθηκε, λοιπόν, ο Ζακχαίος και είπε προς τον Κύριο: «Ιδού, Κύριε, τα μισά από τα υπάρχοντά μου τα δίνω στους φτωχούς, και αν έχω αποσπάσει κάτι από κάποιον με συκοφαντία, το επιστρέφω στο τετραπλάσιο». Είπε δε προς αυτόν ο Ιησούς: «Σήμερα ήλθε σωτηρία σε αυτόν τον οίκο, διότι και αυτός είναι υιός του Αβραάμ· επειδή ο Υιός του ανθρώπου ήλθε για να αναζητήσει και να σώσει το χαμένο». Ο Κύριος αρπάζει αυτά τα ισχυρότατα από τα σκεύη του διαβόλου και γκρεμίζει τις πόλεις του. Διότι πρόσεξε πώς όχι μόνο έκανε μαθητές του τελώνες, αλλά αιχμαλωτίζει προς σωτηρίαν ακόμη και έναν αρχιτελώνη, τον Ζακχαίο.

Επειδή όμως μερικοί γόγγυζαν ότι καταλύει στο σπίτι ενός αμαρτωλού άνδρα, για να τους αποστομώσει, λέει: Διότι ήλθε ο Υιός του ανθρώπου να αναζητήσει και να σώσει το απολωλός. Αυτά μεν αφορούν το κατά γράμμα νόημα. Είναι όμως εύκολο να τα ερμηνεύσουμε και διαφορετικά, προς ηθική ωφέλεια: διότι καθένας που είναι άρχοντας στην κακία πολλών, είναι μικρός στην πνευματική ηλικία, επειδή η σάρκα και το πνεύμα βρίσκονται σε αντίθεση, και γι' αυτό δεν μπορεί να δει τον Ιησού εξαιτίας του όχλου. Ενοχλούμενος από τα πάθη και από τις βιοτικές μέριμνες, δεν μπορεί να δει τον Ιησού να ενεργεί, να κινείται και να περιπατεί. Διότι ένας τέτοιος άνθρωπος δεν αντιλαμβάνεται καμία ενέργεια που αρμόζει σε Χριστιανό, επειδή αυτό σημαίνει το να βαδίζει ο Ιησούς, δηλαδή το να ενεργεί κάτι μέσα μας ο Χριστός.