Πατερικὲς ἀναφορὲς ἀνὰ βιβλικὸ ἐδάφιο
14 πατερικά χωρίαΌλες οι κατηγορίες γνησιότητας
καὶ προδραμὼν ἔμπροσθεν ἀνέβη ἐπὶ συκομορέαν, ἵνα ἴδῃ αὐτόν, ὅτι ἐκείνης ἤμελλε διέρχεσθαι.Ανάγνωση ολόκληρου κεφαλαίου
1–14 από 14
Ἦν δὲ καὶ μικρὸς τὴν ἡλικίαν οὐ μόνον τὴν σωματικὴν, ἀλλὰ καὶ τὴν πνευματικήν· καὶ οὐκ ἄλλως ἠδυνήθη ἰδεῖν αὐτὸν, εἰ μὴ ὑψώθη ἀπὸ τῆς γῆς, καὶ ἀνέβη ἐπὶ τὴν συκομωραίαν, δι᾽ ἧς ἔμελλε διελθεῖν ὁ Χριστός.
Ήταν δε μικρός στο ανάστημα, όχι μόνο στο σωματικό, αλλά και στο πνευματικό. Και δεν μπόρεσε να τον δει διαφορετικά, παρά μόνο εφόσον υψώθηκε από τη γη και ανέβηκε στη συκομουριά, από την οποία επρόκειτο να περάσει ο Χριστός.
Λεπτομέρειες
Τῌ ΠΕΝΤΕΚΑΙΔΕΚΑΤῌ ΚΥΡΙΑΚῌ ΤΟΥ ΛΟΥΚΑ ΥΠΟΘΕΣΙΝ ΕΧΟΥΣΑ ΤΗΝ ΤΟΥ ΑΡΧΙΤΕΛΩΝΟΥ ΖΑΚΧΑΙΟΥ ΔΙΟΡΘΩΣΙΝ ΚΑΙ ΣΩΤΗΡΙΑΝ, ἐν ᾗ καὶ κατὰ φιλαργυρίας Πρῴην μὲν τοῦ εὐαγγελιστοῦ Λουκᾶ περὶ τῆς τῶν λεπρῶν κατὰ σῶμα καὶ τυφλῶν ἱστοροῦντος ἰάσεως, ἀφορμὴν τοῦτον καὶ ἡμεῖς εἴχομεν τῆς πρὸς τὴν ὑμετέραν ἀγάπην πνευματικῆς ὁμιλίας· σήμερον δὲ τὸν ἐνοικοῦντα τῇ Ἱεριχῷ τυφλὸν κατὰ ψυχὴν Ζακχαῖον καὶ τὴν τούτου κατ’ αὐτὴν ἀνάβλεψιν ὑπόθεσιν ποιησόμεθα. Μέγα δὲ καὶ τὸ κατὰ τοῦτον θαῦμα καὶ τοῦ κατ’ ἐκείνους οὐκ ἔλαττον· σκοτεινοὺς γὰρ εἶχε καὶ οὗτος τοὺς ἔνδον ὀφθαλμοὺς τῆς καρδίας, ὡς ὁ τυφλὸς ἐκεῖνος τῆς ἐκτὸς τοῦ προσώπου μορφῆς· οὐδὲ γὰρ οὐδ’ οὗτος ἠδύνατο τὸν Ἰησοῦν ἰδεῖν κατὰ τὴν ἱστορίαν, ἀπηλλάγη δὲ καὶ οὗτος τοῦ κατὰ νοῦν σκότους ἀναβλέψας λόγῳ μόνῳ τοῦ καὶ τὴν ἀρχὴν λόγῳ μόνῳ τὸ φῶς ὑποστήσαντος καὶ τὴν αἰσθητὴν ἅπασαν καταυγάσαντος κτίσιν.
ΤΗ ΔΕΚΑΤΗ ΠΕΜΠΤΗ ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΛΟΥΚΑ, ΜΕ ΘΕΜΑ ΤΗ ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΚΑΙ ΤΗ ΣΩΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΤΕΛΩΝΗ ΖΑΚΧΑΙΟΥ, στην οποία γίνεται λόγος και κατά της φιλαργυρίας. Προηγουμένως μεν, όταν ο ευαγγελιστής Λουκάς εξιστορούσε τη θεραπεία αυτών που ήταν λεπροί και τυφλοί στο σώμα, είχαμε και εμείς αυτόν ως αφορμή για την πνευματική ομιλία προς την αγάπη σας. Σήμερα όμως θα λάβουμε ως θέμα μας τον Ζακχαίο, που κατοικούσε στην Ιεριχώ και ήταν τυφλός κατά την ψυχή, και τη δική του ψυχική ανάβλεψη. Είναι μεγάλο το θαύμα που συνέβη σε αυτόν και καθόλου κατώτερο από εκείνο που συνέβη σε αυτούς. Διότι και αυτός είχε σκοτεινούς τους εσωτερικούς οφθαλμούς της καρδιάς, όπως εκείνος ο τυφλός τους εξωτερικούς του προσώπου. Διότι, σύμφωνα με τη διήγηση, ούτε και αυτός μπορούσε να δει τον Ιησού, αλλά απαλλάχθηκε και αυτός από το νοητό σκοτάδι αναβλέποντας μόνο με τον λόγο Εκείνου ο Οποίος και εξαρχής μόνο με τον λόγο δημιούργησε το φως και καταύγασε ολόκληρη την αισθητή κτίση.
Λεπτομέρειες
Τὸ δὲ μὴ μόνον τελώνην εἶναι μαρτυρῆσαι τοῦτον, ἀλλὰ καὶ ἀρχιτελώνην καὶ πλούσιον ἐντεῦθεν, ἔδειξεν ὄντα διαφορώτατον ἐπὶ κακίᾳ. Ἀλλ’ ὡς μικρός τε καὶ μακρὰν ὢν οὐκ ἠδύνατο ἰδεῖν ὁ Ζακχαῖος τὸν Ἰησοῦν, «προσδραμών», φησίν, «ἔμπροσθεν, ἀνέβη ἐπὶ συκομορέαν, ἵνα ἴδῃ αὐτόν· ὅτι δι’ ἐκείνης ἔμελλε διέρχεσθαι».
Το ότι δε μαρτυρείται πως αυτός δεν ήταν απλώς τελώνης, αλλά και αρχιτελώνης και πλούσιος εξαιτίας αυτού, έδειξε ότι ξεχώριζε υπερβολικά στην κακία. Αλλά επειδή ο Ζακχαίος ήταν μικρόσωμος και βρισκόταν μακριά, δεν μπορούσε να δει τον Ιησού, οπότε, όπως λέει, «αφού έτρεξε πιο μπροστά, ανέβηκε σε μια συκομουριά για να τον δει, διότι από εκεί επρόκειτο να περάσει».
Λεπτομέρειες
Ὅρα τὸ σφοδρὸν τοῦ πόθου, καὶ τὸν τρόπον οἷος ἐντεῦθεν ἀναλογίζου· ὡς γὰρ οὐκ ἠδυνήθη τὸν ὄχλον διατεμεῖν, οὐκ ἀπεπήδησε, μᾶλλον δὲ ἐπεπήδησε καὶ ἀπέδραμεν οὐ τοῦ πόθου, τοῦ ὄχλου δέ· καὶ γεγονὼς ἔμπροσθεν, ἐπὶ συκομορέαν ἀνέβη τῇ ὁδῷ παραπεφυτευμένην, ἵνα ἐκεῖθεν ἴδῃ τὸν ποθούμενον.
Δες τη σφοδρότητα του πόθου και αναλογίσου από αυτό ποιος ήταν ο τρόπος του· διότι, καθώς δεν μπόρεσε να διασχίσει το πλήθος, δεν παραιτήθηκε, αλλά αντίθετα έτρεξε γρήγορα μπροστά και απομακρύνθηκε, όχι από τον πόθο, αλλά από τον όχλο· και φτάνοντας πιο μπροστά, ανέβηκε σε μια συκομουριά που ήταν φυτεμένη στην άκρη του δρόμου, για να δει από εκεί αυτόν που ποθούσε.
Λεπτομέρειες
Φθάνει τὸν Ζακχαῖον, καὶ βλέπει πρότερος τοῦτον, καὶ φιλικώτατα προσλαλεῖ καὶ ἐπαγγέλλεται τούτῳ τὴν ἑαυτοῦ παρουσίαν καὶ τὴν ἐν τῷ οἴκῳ τούτου μονήν. «Ἐλθὼν» γάρ, φησίν, «ὁ Ἰησοῦς ἐπὶ τὸν τόπον» (ἔνθα δηλονότι τὸν Ζακχαῖον ἡ συκομορέα οἷόν τινα καρπὸν οὐράνιον ἔφερε διὰ τὸν ἔνθεον πόθον) «ἀναβλέψας εἶδεν αὐτόν, καὶ εἶπε πρὸς αὐτόν· Ζακχαῖε, σπεύσας κατάβηθι· σήμερον γὰρ ἐν τῷ οἴκῳ σου δεῖ με μεῖναι». Δοκεῖ μοι μὴ ρᾳδίως γνωρίζεσθαι μεταξὺ τοῦ ὄχλου τὸν Ἰησοῦν ἀπὸ μόνης τῆς θέας τοῖς μὴ τοῦτον ἰδοῦσι πρότερον, ὡς ἐν λιτότητι περιπατοῦντα καὶ μηδὲν ἐξηλλαγμένον ἔχοντα τῶν πολλῶν, ἀλλὰ μηδὲ ἐκ μετεώρου τυχεῖν εἶναι τῆς αὐτοῦ κατὰ πρόσωπον θέας τὰ πολλὰ πρὸς ἑαυτὸν νεύοντος. Διὰ τοῦτο ὁ τὰς καρδίας τῶν ἀνθρώπων εἰδὼς καὶ τὸν ἐγκάρδιον τοῦ Ζακχαίου πόθον ἰδὼν ἀναβλέπει καὶ προσφωνεῖ καὶ ἐξ ὀνόματος καλεῖ τοῦτον, ὃν οὔπω πρότερον ἴδοι κατ’ αἴσθησιν, ἵνα φιλανθρώπως ἐπιδείξῃ τὴν ὄψιν καὶ φιλοφρόνως ἑαυτὸν τῷ ποθοῦντι γνωρίσῃ καὶ δείξῃ μὴ ποθοῦντα μόνον, ἀλλὰ καὶ ποθούμενον.
Φθάνει στον Ζακχαίο, και τον βλέπει πρώτος, και του μιλά με πολλή φιλία, και του υπόσχεται την παρουσία Του και την παραμονή Του στο σπίτι του. Διότι, λέγει, «όταν ήλθε ο Ιησούς στον τόπο» —εκεί δηλαδή όπου η συκομορέα, εξαιτίας του ένθεου πόθου, έφερε τον Ζακχαίο σαν κάποιον ουράνιο καρπό— «σήκωσε τα μάτια Του, τον είδε και του είπε: Ζακχαίε, κατέβα γρήγορα· διότι σήμερα πρέπει να μείνω στο σπίτι σου». Μου φαίνεται ότι δεν ήταν εύκολο να αναγνωρίσει κανείς τον Ιησού ανάμεσα στο πλήθος μόνο από την όψη, αν δεν Τον είχε δει προηγουμένως· διότι περπατούσε με λιτότητα και δεν είχε τίποτε διαφορετικό από τους πολλούς. Αλλά ούτε και από ψηλά ήταν εύκολο, τις περισσότερες φορές, να πετύχει κανείς τη θέα του προσώπου Του, επειδή Αυτός είχε συνήθως το πρόσωπό Του στραμμένο προς τα κάτω. Γι’ αυτό Εκείνος που γνωρίζει τις καρδιές των ανθρώπων και είδε τον εγκάρδιο πόθο του Ζακχαίου, σηκώνει τα μάτια Του, τον προσφωνεί και τον καλεί με το όνομά του, αυτόν τον οποίο προηγουμένως δεν είχε δει κατά την αίσθηση· για να του φανερώσει φιλανθρώπως την όψη Του, να γνωρίσει φιλοφρόνως τον εαυτό Του σε εκείνον που Τον ποθούσε, και να δείξει ότι ο Ζακχαίος δεν ήταν μόνο εκείνος που ποθούσε, αλλά και εκείνος που ποθούνταν.
Λεπτομέρειες
Ἀλλ’ ὁρᾶτε πάντες τὸν Ζακχαῖον, ὅπως ἠγάπησε καὶ ἐξεζήτησε καὶ ἠγαπήθη καὶ προσεκλήθη καὶ ᾠκειώθη Χριστῷ; Εἴ τις οὖν τελώνης ἐστὶν ἢ ἀρχιτελώνης πλουτῶν ἐντεῦθεν κακῶς καὶ συνάγων ἀδίκως, μιμείσθω τὴν τοῦ ἀρχιτελώνου τούτου πρὸς σωτηρίαν ὁδόν, καὶ ἀποδιδότω καὶ σκορπιζέτω καλῶς, ἃ κακῶς ἐθησαύρισεν. Εἴ τις τῶν ὑπαρχόντων ἁρπαγὴν ὑποστὰς ἢ καὶ ἄλλως πτωχεύει, χαίρων εὐχάριστος ἔστω· τὴν γὰρ σωτήριον ἔχει πτωχείαν, μᾶλλον δὲ αὐτὸς σωτήριον ταύτην διὰ τῆς εὐχαριστίας ποιείτω, πρὸς ἣν καὶ ὁ πλούσιος τελώνης καταφυγὼν εὐθύμως ἐσώθη, καθὰ περὶ αὐτοῦ νῦν ἀκηκόατε. Τὰ μὲν οὖν καθ’ ἱστορίαν τοιαῦτα.
Αλλά βλέπετε όλοι τον Ζακχαίο, πώς αγάπησε και αναζήτησε και αγαπήθηκε και προσκλήθηκε και έγινε οικείος του Χριστού; Εάν λοιπόν κάποιος είναι τελώνης ή αρχιτελώνης που πλουτίζει από εκεί με κακό τρόπο και συγκεντρώνει πλούτο άδικα, ας μιμηθεί την οδό αυτού του αρχιτελώνη προς τη σωτηρία, και ας αποδώσει και ας μοιράσει καλά, όσα κακώς εθησαύρισε. Εάν πάλι κάποιος, έχοντας υποστεί αρπαγή των υπαρχόντων του ή με άλλον τρόπο έγινε φτωχός, ας είναι χαρούμενος και ευγνώμων· διότι κατέχει τη σωτήρια φτώχεια, ή μάλλον ας την καταστήσει ο ίδιος σωτήρια μέσω της ευχαριστίας, στην οποία και ο πλούσιος τελώνης αφού κατέφυγε πρόθυμα σώθηκε, όπως ακριβώς ακούσατε τώρα γι' αυτόν. Αυτά λοιπόν όσον αφορά την ιστορία.
Λεπτομέρειες
Ἐπὶ τοιαύτην συκῆν ἀνέβη ὁ Ζακχαῖος ἰδεῖν τὸν Ἰησοῦν· πρὸς ὃν ἔλεγε· Σπεύσας κατάβηθι. [Ἐκεῖ ὁ ὄφις καμπύλα περιπλέκεται, ἐκεῖ ἐνόσσευσεν, ἐκεῖ κέκρυπται. Σπεύσας κατάβηθι.] Χαριέντως δὲ ὁ εὐαγγελιστὴς εἶπε συκομορέαν ἐπὶ τοῦ Ζακχαίου, ἵνα σημάνῃ ὅτι ἡ πλατεῖα καὶ εὐρύχωρος ὁδὸς συμπέπλεκται τῇ μωρίᾳ, ὅθεν τίκτεται ὁ κάκιστος μόρος. Ἦλθεν ἐπὶ τὴν συκῆν ὁ Κύριος. Αὕτη ἡ συκῆ εἰκόνα ἔφερε τῆς πλατείας καὶ εὐρυχώρου ὁδοῦ· πλατύφυλλον γάρ ἐστι τὸ φυτὸν τῆς συκῆς, καὶ κνησμώδης ἐστὶν ἡ ἁμαρτία, διὰ τῆς πλατείας καὶ εὐρυχώρου ὁδοῦ ἀπάγουσα εἰς τὴν ἀπώλειαν. Γλυκύτατός ἐστιν ὁ καρπὸς τῆς συκῆς· γλυκεῖά ἐστιν ἡ ἡδονὴ, εἰς ὄλισθον ἁμαρτίας τοὺς προσεγγίζοντας αὐτῇ καταῤῥηγνῦσα. Φεῦγε αὐτῆς τὴν γεῦσιν, ὦ ἀγαπητέ· γλυκεῖα γάρ ἐστιν ἐν τῇ γεύσει, πικρὰ δὲ μετὰ τὴν πρᾶξιν. Μέλι γὰρ ἀποστάζει ἀπὸ χειλέων γυναικὸς πόρνης, καὶ πρὸς καιρὸν λιπαίνει τὸν φάρυγγα· ὕστερον δὲ πικρότερον χολῆς εὑρήσεις, καὶ ἠκονημένον μᾶλλον διστόμου μαχαίρας. Πόρνη ἐστὶν ἡ ἡδονὴ, γλυκέα σοι προσομιλεῖ τὰς ἀρχὰς, λαθραίως παρεμβάλλουσα ἐν τῇ ὁμιλίᾳ τὸ πικρὸν τοῦ θανάτου.
Σε μια τέτοια συκιά ανέβηκε ο Ζακχαίος για να δει τον Ιησού· στον οποίο Εκείνος είπε: «Κατέβα γρήγορα». [Εκεί ο όφις τυλίγεται σε σπείρες, εκεί φώλιασε, εκεί έχει κρυφτεί. Κατέβα γρήγορα.] Εύστοχα δε ο ευαγγελιστής αναφέρθηκε σε συκομορέα στην περίπτωση του Ζακχαίου, για να υποδηλώσει ότι η πλατιά και ευρύχωρη οδός είναι συνυφασμένη με τη μωρία, από την οποία γεννιέται ο χείριστος όλεθρος. Ήλθε στη συκιά ο Κύριος. Αυτή η συκιά αποτελούσε εικόνα της πλατιάς και ευρύχωρης οδού· διότι το φυτό της συκιάς είναι πλατύφυλλο, και η αμαρτία προκαλεί κνησμό, οδηγώντας στην απώλεια μέσα από την πλατιά και ευρύχωρη οδό. Γλυκύτατος είναι ο καρπός της συκιάς· γλυκιά είναι η ηδονή, κατακρημνίζοντας στο ολίσθημα της αμαρτίας όσους την πλησιάζουν. Απόφευγε τη γεύση της, αγαπητέ· διότι είναι γλυκιά κατά τη γεύση, αλλά πικρή μετά την πράξη. Διότι μέλι στάζει από τα χείλη της πόρνης γυναίκας, και προσωρινά λιπαίνει τον φάρυγγα· ύστερα όμως θα το βρεις πιο πικρό από χολή, και πιο κοφτερό από δίκοπο μαχαίρι. Πόρνη είναι η ηδονή, γλυκά σου μιλάει στην αρχή, εισάγοντας κρυφά μέσα στην ομιλία της την πίκρα του θανάτου.
Λεπτομέρειες
Δείκνυσί σοι μετὰ τούτων καὶ τοῦτον αὐτὸν τὸν τελώνην, τὸν σφόδρα κατεχόμενον τῷ πυρετῷ τῆς πλεονεξίας, ταχέως ἀπαλλαγέντα. Τί γὰρ τελώνου καπηλικώτερον; ἀλλ᾽ ὅμως γέγονεν ἀκτήμων ὁ ἄνθρωπος, ἐκ τοῦ πείθεσθαι τοῖς τοῦ Ἰατροῦ νόμοις. Καὶ γὰρ τοὺς μαθητὰς τοιούτους ἔχει, ταῦτα νοσήσαντας τὰ νοσήματα ἅπερ ἡμεῖς, καὶ ὑγιάναντας ταχέως. Καὶ ἕκαστον αὐτῶν ἡμῖν δείκνυσιν, ὥστε μὴ ἀπογνῶναι. Ὅρα γοῦν τὸν τελώνην τοῦτον. Σκόπει πάλιν ἕτερον ἀρχιτελώνην· ὃς τετραπλασίονα μὲν ὑπέσχετο δώσειν, ὑπὲρ ὧν ἥρπασε, τὰ δὲ ἡμίση πάντων ὧν ἐκέκτητο, ὥστε ὑποδέξασθαι τὸν Ἰησοῦν. Ἀλλ᾽ ἐκκαίῃ σὺ καὶ σφόδρα ἐπιθυμεῖς χρημάτων;
Σου δείχνει, μαζί με αυτά, και τον ίδιο τον τελώνη, ο οποίος κυριευόταν σφοδρά από τον πυρετό της πλεονεξίας, να έχει ταχέως απαλλαγεί. Διότι τι υπάρχει πιο φιλοκερδές από τον τελώνη; Και όμως, ο άνθρωπος έγινε ακτήμονας, επειδή υπάκουσε στους νόμους του Ιατρού. Διότι τέτοιους έχει και τους μαθητές, ανθρώπους που ασθένησαν από τα ίδια νοσήματα με εμάς και θεραπεύτηκαν ταχέως. Και μας υποδεικνύει τον καθένα από αυτούς, ώστε να μην απελπιστούμε. Δες, λοιπόν, αυτόν τον τελώνη. Παρατήρησε πάλι και έναν άλλον αρχιτελώνη, ο οποίος υποσχέθηκε να επιστρέψει στο τετραπλάσιο όσα είχε αρπάξει και να δώσει τα μισά από όλα όσα κατείχε, προκειμένου να υποδεχθεί τον Ιησού. Αλλά μήπως εσύ φλέγεσαι και επιθυμείς σφοδρά τα χρήματα;
Λεπτομέρειες
Τοιοῦτος ἦν καὶ Ζακχαῖος, ὁ ἀρτίως ὑμῖν ὑπὸ τοῦ εὐαγγελίου διαναγνωσθείς. Ὅρα γάρ μοι αὐτὸν καὶ τρέχοντα, καὶ πόθῳ φλεγόμενον θείῳ, καὶ ἐπὶ τὸ δένδρον ἀναβαίνοντα, καὶ Ἰησοῦν περιβλεπόμενον, ὅπως ἴδῃ τὴν ζωοφόρον πηγήν. Θεωρήσας δὲ Ζακχαῖος τὸν Κύριον, τὴν μὲν ὅρασιν ἀνέπαυσε, τὴν δὲ καρδίαν πλέον πρὸς πόθον ἐξέκαυσεν. Εἰσελθὼν δὲ, φησὶν, ὁ Ἰησοῦς εἰς Ἱεριχὼ, διήρχετο. Καὶ ἰδοὺ ἀνὴρ ὀνόματι Ζακχαῖος· καὶ οὗτος ἦν ἀρχιτελώνης, καὶ οὗτος ἦν πλούσιος· καὶ ἐπεθύμει ἰδεῖν τὸν Ἰησοῦν, ὅτι ἐκεῖ ἤμελλε διέρχεσθαι. Ὅρα μοι πόθον ἀνθρώπου, ἀγαπητέ.
Τέτοιος ήταν και ο Ζακχαίος, που μόλις σας αναγνώσθηκε από το Ευαγγέλιο. Διότι παρατήρησέ τον να τρέχει, να φλέγεται από θείο πόθο, να ανεβαίνει στο δέντρο και να αναζητά με το βλέμμα του τον Ιησού, για να αντικρίσει τη ζωοφόρο πηγή. Και όταν αντίκρισε ο Ζακχαίος τον Κύριο, ανέπαυσε μεν την όρασή του, την δε καρδιά του την άναψε ακόμη περισσότερο από πόθο. Αφού εισήλθε, λέει, ο Ιησούς στην Ιεριχώ, την διέσχιζε. Και ιδού ένας άνδρας με το όνομα Ζακχαίος· και αυτός ήταν αρχιτελώνης, και ήταν πλούσιος· και επιθυμούσε να δει τον Ιησού, επειδή από εκεί επρόκειτο να περάσει. Παρατήρησε τον πόθο αυτού του ανθρώπου, αγαπητέ.
Λεπτομέρειες
Καὶ οὐκ ἠδύνατο βλέπειν ἀπὸ τοῦ ὄχλου, ὅτι μικρὸς ἦν τῇ ἡλικίᾳ. Καὶ προλαβὼν εἰς τὰ ἔμπροσθεν, ἀνέβη ἐπὶ συκομορέαν, ἵνα ἴδῃ τὸν Ἰησοῦν, ὅτι ἐκεῖθεν ἤμελλε διέρχεσθαι. Ζακχαῖος ὁ τὴν ἡλικίαν τοῦ σώματος μικρὸς, τῇ δὲ φρονήσει τοῦ πνεύματος μέγας, ἐζήτει ἰδεῖν τὸν Ἰησοῦν, ἐπεθύμει ἰδεῖν τὸν Θεὸν ἐν ἀνθρώποις τὰ οὐράνια χαριζόμενον· ἐζήτει ἰδεῖν τὸν τῶν ἀγγέλων κτιστὴν, καὶ τοῦ οὐρανίου καὶ ὑπεργείου φωτὸς λαμπαδοθέτην βήμασιν ἀνθρωπίνοις περιπατοῦντα· ἐζήτει ἰδεῖν πῶς ὁ ἥλιος τῆς δικαιοσύνης ἐν τῇ νεφέλῃ τοῦ σώματος καθεζόμενος, τῶν πιστῶν τοὺς ὀφθαλμοὺς τῆς καρδίας κατηύγασεν· ἐζήτει ἰδεῖν τὸν Θεὸν Ἰησοῦν, τὸ καλὸν σχῆμα, τὸ ποθεινὸν πρᾶγμα, τὸ γλυκὺ ὄνομα Ἰησοῦν, τὸν ἐκ τοῦ ὀνόματος πρᾶγμα σημαίνοντα· ἐπεθύμει ἰδεῖν τὸ πορφυρόμαλλον πρόβατον, οὗ τὸ αἷμα τὴν οἰκουμένην ἐξηγόρασε, καὶ ὁ πόκος αὐτοῦ ἀπὸ Ἀδὰμ μέχρι τέλους γυμνωθέντας ἐσκέπασεν· ἐπεθύμει ἰδεῖν ὁ αἰχμάλωτος στρατιώτης τὸν ἴδιον βασιλέα, τὸ πρόβατον τὸν ποιμένα, ὁ πεπλανημένος τὴν ὁδὸν, ὁ ἐσκοτισμένος τὸ φέγγος· ἐπεθύμει ἰδεῖν τὸν τῆς εὐσεβείας κήρυκα, ὁ μὴ ἔχων τὸ τῆς θεογνωσίας γλυκύτατον ἄρτυμα· ἐζήτει ἰδεῖν ὁ ἄῤῥωστος τὴν ὑγείαν, ὁ πεινῶν τὸν οὐράνιον ἄρτον, ὁ διψῶν τὴν ζωοφόρον πηγήν· ἐπεθύμει ἰδεῖν τὸν τῶν ἱερέων ζωοδότην, καὶ ἐξυπνιστὴν τοῦ Λαζάρου. Ὢ ἔρωτος θείου, ὢ ἐπιθυμίας ἀγαθῆς!
Και δεν μπορούσε να δει εξαιτίας του πλήθους, επειδή ήταν μικρός στο ανάστημα. Και τρέχοντας μπροστά, ανέβηκε σε μια συκομουριά για να δει τον Ιησού, διότι από εκεί επρόκειτο να περάσει. Ο Ζακχαίος, που ήταν μικρός στο σωματικό ανάστημα αλλά μεγάλος στη φρόνηση του πνεύματος, ζητούσε να δει τον Ιησού, επιθυμούσε να δει τον Θεό ανάμεσα στους ανθρώπους να χαρίζει τα επουράνια αγαθά· ζητούσε να δει τον Δημιουργό των αγγέλων και τον χορηγό του ουράνιου και υπερκόσμιου φωτός να περπατά με ανθρώπινα βήματα· ζητούσε να δει πώς ο Ήλιος της δικαιοσύνης, καθήμενος μέσα στη νεφέλη του σώματος, καταύγαζε τα μάτια της καρδιάς των πιστών· ζητούσε να δει τον Θεό Ιησού, την ωραία μορφή, το ποθούμενο αγαθό, το γλυκύ όνομα του Ιησού, αυτόν που το όνομά του φανερώνει την αληθινή του υπόσταση· επιθυμούσε να δει το πορφυρόμαλλο πρόβατο, του οποίου το αίμα εξαγόρασε την οικουμένη και το έριό του σκέπασε όσους γυμνώθηκαν από την εποχή του Αδάμ μέχρι το τέλος· επιθυμούσε ο αιχμάλωτος στρατιώτης να δει τον δικό του βασιλιά, το πρόβατο τον ποιμένα, ο πλανεμένος την οδό, ο σκοτισμένος το φως· επιθυμούσε να δει τον κήρυκα της ευσέβειας αυτός που στερούνταν το γλυκύτατο άρτυμα της θεογνωσίας· ζητούσε να δει ο άρρωστος την υγεία, ο πεινασμένος τον επουράνιο άρτο, ο διψασμένος τη ζωηφόρο πηγή· επιθυμούσε να δει τον ζωοδότη των ιερέων και αυτόν που αφύπνισε τον Λάζαρο. Ω, θείε έρωτα, ω, αγαθή επιθυμία!
Λεπτομέρειες
Καὶ ὁ μὲν Ζακχαῖος ἀγνοῶν ἐποίει, θείῳ ζήλῳ φερόμενος, καὶ πνευματικῷ ἔρωτι φλεγόμενος ἐπὶ τὴν συκομορέαν ἔτρεχεν· ὁ δὲ Κύριος μυστικόν τι θεωρήσας, ἔλεγε, Κατάβηθι· οἶδά σου τὴν ψυχὴν, οἶδά σου τὸν ὅσιον ἔρωτα· Κατάβηθι· μνήσθητι ὅτι ὁ Ἀδὰμ γυμνωθεὶς, ὑπὸ συκῆν ἐκρύβη· σὺ δὲ θέλων σωθῆναι, ἐπὶ συκομορέαν μὴ ἀνάτρεχε. Δεῖ με τὸ συκόμορον τοῦτο ξηρᾶναι, καὶ ἄλλο φυτεῦσαι, σταυρόν. Ἐκεῖνο χρηστὸν δένδρον ἐστὶν, ἐπ᾽ ἐκεῖνο βήματι ψυχῆς ἀνάτρεχε. Ἐκεῖθεν γὰρ εἰς οὐρανοὺς ἕτοιμος ἀκοντίζῃ· εἰς τοῦτο τὸ δένδρον καὶ ὁ ὄφις τοῖς φύλλοις περιπλέκεται, εἰς τοῦτο κρύπτεται, ἐν τούτῳ ἐνόσσευσε· σπεῦσον, κατάβηθι πρὸ τοῦ αὐτὸν ψιθυρίζειν τῇ ψυχῇ σου, ὡς καὶ ἐπὶ τῆς Εὔας πείσας αὐτὴν γεύσασθαι τῆς γλυκείας ἡδονῆς· σπεῦσον, κατάβηθι· ἕως ἕστηκα ἐγὼ, κατάβηθι· ἐμοῦ γὰρ ὁρῶντος αὐτὸν, ἐκεῖνος πεφίμωται.
Και ο μεν Ζακχαίος, έχοντας άγνοια, το έπραττε αυτό, παρακινούμενος από θείο ζήλο και φλεγόμενος από πνευματικό έρωτα έτρεχε προς τη συκομουριά· ο δε Κύριος, διαβλέποντας κάτι το μυστικό, του έλεγε: «Κατέβα· γνωρίζω την ψυχή σου, γνωρίζω τον όσιο έρωτά σου· κατέβα· θυμήσου ότι ο Αδάμ, όταν γυμνώθηκε, κρύφτηκε κάτω από τη συκιά· εσύ όμως, που θέλεις να σωθείς, μην ανεβαίνεις σε συκομουριά. Πρέπει εγώ να ξηράνω αυτό το συκόμορο, και να φυτέψω άλλο, τον Σταυρό. Εκείνο είναι αγαθό δέντρο, σε εκείνο να ανεβαίνεις με το βήμα της ψυχής. Διότι από εκεί είσαι έτοιμος να ανυψωθείς στους ουρανούς· σε αυτό εδώ το δέντρο όμως, και ο όφις περιπλέκεται στα φύλλα, σε αυτό κρύβεται, σε αυτό έφτιαξε τη φωλιά του· σπεύσε, κατέβα, προτού να ψιθυρίσει στην ψυχή σου, όπως έκανε και στην Εύα πείθοντάς την να γευτεί τη γλυκιά ηδονή· σπεύσε, κατέβα· ενόσω στέκομαι εγώ εδώ, κατέβα· διότι, καθώς εγώ τον κοιτάζω, εκείνος έχει φιμωθεί».
Λεπτομέρειες
Ἔλυσε τὴν μεταξὺ ἡμῶν καὶ τοῦ Θεοῦ γεγονυῖαν ἔχθραν, καὶ ἔδησε τὸν ἀρχέκακον ὄφιν, δι᾽ ὃν ἔχθρα γεγένηται· ἔδησε πάντας τοὺς κατὰ τῶν ἀνθρώπων στρατευομένους δαίμονας, καὶ ἔλυσε πάντας τοὺς ὑπ᾽ αὐτῶν ὀχλουμένους ἀνθρώπους· ἔδησε τὴν καθ᾽ ἡμῶν στρεφομένην φλογίνην ῥομφαίαν, καὶ ἔλυσε τὸν ἐπὶ τοῦ σταυροῦ δεδεμένον λῃστὴν, εἰς τρυφὴν παραδείσου αὐτὸν εἰσκομίσας· ἔδησε τὸν ἀδελφοκτόνον Κάϊν τρόμοις αὐτὸν συνειλήσας, καὶ ἔλυσε τοῦ παραλυτικοῦ τοὺς τρόμους τὰ μέλη αὐτοῦ διορθώσας· ἔλυσε τὸν Ἰσαὰκ ὑπὸ τοῦ Ἀβραὰμ συμποδισθέντα, καὶ ἔδησεν ἀντ᾽ αὐτοῦ κριὸν ἐν φυτῷ Σαβὲκ κατεχόμενον· ἔδησε τὸν Ἰούδαν ἀργύρια φιλήσαντα, καὶ ἔλυσε τὸν ἀρχιτελώνην Ζακχαῖον τὰ χρήματα αὐτοῦ τοῖς πένησι διαδώσαντα· ἔδησε τοὺς Ἰουδαϊκοὺς χοίρους τοῖς δαίμοσιν ἐπιτρέψας, καὶ ἔλυσε τὴν δεδεμένην ὄνον καὶ τὸν πῶλον, τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ πέμψας· ἔδησε τὴν πικροφόρον συκῆν, τὰς ῥίζας αὐτῆς ξηράνας, καὶ ἔλυσε τὴν συγκύπτουσαν γυναῖκα, εἰρηκὼς αὐτῇ, Θάρσει, θύγατερ, λέλυσαι ἀπὸ τῆς ἀσθενείας σου.
Έλυσε την έχθρα που είχε δημιουργηθεί μεταξύ ημών και του Θεού, και έδεσε τον αρχέκακο όφι, εξαιτίας του οποίου δημιουργήθηκε η έχθρα· έδεσε όλους τους δαίμονες που στρατεύονταν κατά των ανθρώπων, και έλυσε όλους τους ανθρώπους που ενοχλούνταν από αυτούς· έδεσε την πύρινη ρομφαία που στρεφόταν εναντίον μας, και έλυσε τον δεμένο στον σταυρό ληστή, εισάγοντάς τον στην τρυφή του παραδείσου· έδεσε τον αδελφοκτόνο Κάιν, τυλίγοντάς τον με τρόμο, και έλυσε τους τρόμους του παραλυτικού, ανορθώνοντας τα μέλη του· έλυσε τον Ισαάκ, ο οποίος είχε συμποδιστεί από τον Αβραάμ, και έδεσε αντί αυτού το κριάρι που είχε πιαστεί στο φυτό Σαβέκ· έδεσε τον Ιούδα που αγάπησε τα αργύρια, και έλυσε τον αρχιτελώνη Ζακχαίο που μοίρασε τα χρήματά του στους πένητες· έδεσε τους ιουδαϊκούς χοίρους παραδίδοντάς τους στους δαίμονες, και έλυσε τη δεμένη όνο και το πουλάρι, στέλνοντας τους μαθητές του· έδεσε την πικροφόρο συκιά, ξεραίνοντας τις ρίζες της, και έλυσε τη συγκύπτουσα γυναίκα, λέγοντάς της: Έχε θάρρος, θυγατέρα, έχεις λυθεί από την ασθένειά σου.
Λεπτομέρειες
ΚΕΦΑΛ. ΙΘʹ. Περὶ τοῦ Ζακχαίου. Περὶ τοῦ πορευθέντος ἑαυτῷ λαβεῖν βασιλείαν. Περὶ τῶν δέκα δούλων τῶν μνᾶς λαβόντων. Περὶ τοῦ πώλου καὶ τῆς ὄνου. Περὶ τοῦ κλαυθμοῦ τοῦ Ἰησοῦ ἐπὶ Ἱερουσαλήμ. Περὶ τῶν ἐκβληθέντων ἐκ τοῦ ἱεροῦ πωλούντων καὶ ὠνουμένων. Περὶ τῶν ἀρχιερέων καὶ Γραμματέων ἐπερωτησάντων τὸν Κύριον, ἐν ποίᾳ δυνάμει ταῦτα ποιεῖ. «Καὶ εἰσελθὼν διήρχετο τὴν Ἱεριχώ. Καὶ ἰδοὺ ἀνὴρ ὀνόματι καλούμενος Ζακχαῖος, καὶ αὐτὸς ἦν ἀρχιτελώνης, καὶ οὗτος ἦν πλούσιος, καὶ ἐζήτει ἰδεῖν τὸν Ἰησοῦν, τίς ἐστι, καὶ οὐκ ἠδύνατο ἀπὸ τοῦ ὄχλου, ὅτι τῇ ἡλικίᾳ μικρὸς ἦν. Καὶ προδραμὼν ἔμπροσθεν, ἀνέβη ἐπὶ συκομορέαν, ἵνα ἴδῃ αὐτὸν ὅτι δι’ ἐκείνης ἔμελλε διέρχεσθαι. Καὶ ὡς ἦλθεν ἐπὶ τὸν τόπον, ἀναβλέψας ὁ Ἰησοῦς εἶδεν αὐτόν, καὶ εἶπεν αὐτῷ·
Κεφάλαιο ΙΘ'. Περί του Ζακχαίου. Περί εκείνου που πορεύτηκε για να λάβει για τον εαυτό του βασιλεία. Περί των δέκα δούλων που έλαβαν τις μνες. Περί του πώλου και της όνου. Περί του κλαυθμού του Ιησού για την Ιερουσαλήμ. Περί εκείνων που εκδιώχθηκαν από το ιερό, οι οποίοι πουλούσαν και αγόραζαν. Περί των αρχιερέων και των Γραμματέων που ρώτησαν τον Κύριο με ποια εξουσία τα κάνει αυτά. «Και αφού εισήλθε, διέσχιζε την Ιεριχώ. Και ιδού, ένας άνδρας που ονομαζόταν Ζακχαίος, ο οποίος ήταν αρχιτελώνης και ήταν πλούσιος, και ζητούσε να δει τον Ιησού, ποιος είναι, και δεν μπορούσε εξαιτίας του πλήθους, επειδή ήταν μικρός στο ανάστημα. Και αφού έτρεξε μπροστά, ανέβηκε σε μια συκομουριά για να τον δει, επειδή από εκεί επρόκειτο να περάσει. Και όταν έφτασε στον τόπο εκείνο, ο Ιησούς κοίταξε ψηλά, τον είδε και του είπε:
Λεπτομέρειες
Ὅτι δὲ ὁ μὲν τελώνης βδελυκτὸν χρῆμα, ἀρχιτελώνης δὲ πολλῷ μᾶλλον, ὡς ἐν κακίᾳ ἄρχων, οὐδεὶς ἀμφιβάλλει· τοῖς τελώναις γὰρ ὁ βίος οὐδαμόθεν ἄλλοθεν, ἢ ἐκ δακρύων πτωχικῶν. Ἀλλ’ οὐ παρορᾶται ὁ ἀρχιτελώνης οὗτος, ἀλλὰ μονὴν δίδωσι, καὶ ἀντιλαμβάνει τὴν σωτηρίαν. Ποθῶν γὰρ ἰδεῖν τὸν Ἰησοῦν, καὶ ἀναβὰς διὰ τοῦτο ἐπὶ τὴν συκομορέαν, πρὶν ἢ θεάσηται αὐτός, ὑπὸ τοῦ Κυρίου βλέπεται.
Το ότι βέβαια ο μεν τελώνης είναι κάτι το βδελυρό, ο δε αρχιτελώνης πολύ περισσότερο, ως άρχοντας στην κακία, κανείς δεν το αμφισβητεί· διότι για τους τελώνες η συντήρηση δεν προέρχεται από πουθενά αλλού, παρά από τα δάκρυα των φτωχών. Αλλά δεν παραβλέπεται αυτός ο αρχιτελώνης, αντίθετα προσφέρει κατάλυμα και λαμβάνει ως αντάλλαγμα τη σωτηρία. Επειδή ποθούσε να δει τον Ιησού, και γι' αυτό ανέβηκε στη συκομουριά, πριν προλάβει να Τον δει ο ίδιος, τον βλέπει ο Κύριος.
Λεπτομέρειες