Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 19:40

Είναι ολοφάνερο ότι κανείς. Είπε πάλι ο ίδιος ο Κύριος Ιησούς Χριστός, ο αληθινός Θεός μας, ότι το Ευαγγέλιο θα κηρυχθεί σε όλο τον κόσμο· άραγε έγινε αυτό, ή δεν έγινε; Πάλι είπε, ότι οι πύλες του άδη δεν θα κατισχύσουν της Εκκλησίας· άραγε είπε ψέματα; Μη γένοιτο! Είπε σε εμάς που πιστεύουμε σε αυτόν, ότι «Θα είστε μισητοί από όλους εξαιτίας του ονόματός μου». Τώρα πείτε μας, εξαιτίας του ονόματος του Χριστού δεν μας μισούν και δεν μας αποστρέφονται όλα τα έθνη; Ακόμη και αν εσείς σιωπήσετε, οι λίθοι θα κραυγάσουν, και η ίδια η αλήθεια των πραγμάτων μπορεί επαρκώς να σας ντροπιάσει και να σας καταισχύνει, και να σας πείσει, έστω και παρά τη θέλησή σας, ότι ο Χριστός, ο Θεός, ήρθε φανερά και εμφανίστηκε πάνω στη γη, και έκλινε τους ουρανούς και κατέβηκε, και πάλι επέβη σε χερουβίμ και πέταξε, και ανήλθε στους ουρανούς με αλαλαγμό ως Θεός.

Διότι σχεδόν λένε: Όντας άνθρωπος, ανέχεσαι να δοξολογείσαι και να υμνείσαι ως Θεός και δέχεσαι τις επευφημίες που αρμόζουν στον Θεό από τα παιδιά; Και τι απάντησε σε αυτά ο Χριστός; Μήπως αγανάκτησε εναντίον των παιδιών; Αποποιήθηκε τη δοξολογία; Επέπληξε αυτούς που τον επευφημούσαν ως Θεό; Κάθε άλλο· αντίθετα, είπε προς εκείνους που αρέσκονταν στις κατηγορίες: «Δεν διαβάσατε ότι από το στόμα νηπίων και θηλαζόντων ετοίμασες αίνο; Αλήθεια σας λέω, εάν αυτοί σιωπήσουν, οι πέτρες θα κραυγάσουν». Βλέπεις πώς επικύρωσε στον εαυτό του τη δόξα της θεότητας, αυτός που επέβαινε στο πουλάρι και ήταν κατά σάρκα υιός του Δαυίδ; Αλλά δεν ήταν μέτοχος μιας ξένης δόξας, όπως αυτοί ισχυρίζονται, ούτε κάποιος άλλος πέρα από τον Λόγο που προέρχεται από τον Θεό Πατέρα, ως Υιός μοναδικός. Γι' αυτό και ονομάζεται Θεός και Κύριος και Ύψιστος, ακόμη και από τη φωνή των αγγέλων. Έτσι λοιπόν, ο μακάριος Γαβριήλ, αναγγέλλοντας τη γέννηση του Ιωάννη και καθιστώντας ξεκάθαρη τη μελλοντική του διακονία στον Ζαχαρία, λέει ότι «πολλοί θα χαρούν για τη γέννησή του και πολλούς από τους υιούς του Ισραήλ θα τους επιστρέψει στον Κύριο τον Θεό τους». Πώς, λοιπόν, επέστρεφε τους υιούς του Ισραήλ προς τον Κύριο τον Θεό τους;

Σε καμία περίπτωση· διότι είπε μάλλον προς εκείνους που αρέσκονταν στις κατηγορίες, αποστομώνοντάς τους, ότι: «Εάν αυτοί σιωπήσουν, οι λίθοι θα κραυγάσουν.» Βλέπεις πώς προσέθεσε ως μαρτυρία στον εαυτό του τη δόξα της θεότητας, αυτός που επιβαίνει στο πουλάρι και είναι κατά σάρκα υιός του Δαβίδ; Αλλά δεν ήταν κοινωνός ξένης δόξας, όπως ισχυρίζονται οι χριστομάχοι, ούτε μεταγενέστερος από τον εκ του Θεού Πατρός Λόγο ως Υιός κατ' ιδίαν· γι' αυτό και ονομάζεται Θεός, και Κύριος, και Ύψιστος. <Και όταν πλησίασε, βλέποντας την πόλη, έκλαψε γι' αυτήν, λέγοντας, κ.τ.λ.> (A f. 260 b) Είπε κάπου ο Θεός των όλων μέσω της φωνής του Ιερεμία για τους Ιουδαίους: «Ονομάστε τους άργυρο αποδοκιμασμένο, διότι τους αποδοκίμασε ο Κύριος.» Και πάλι: «Άκουε, γη, ιδού εγώ επιφέρω σε αυτόν τον λαό κακά, τον καρπό της αποστασίας τους, διότι δεν πρόσεξαν τον λόγο μου και απέρριψαν τον νόμο μου.» Καρποί λοιπόν της αποστασίας τους έγιναν, προφανώς, τα θλιβερά γεγονότα που τους συνέβησαν· πλην όμως, παρόλο που είχαν τέτοιο φρόνημα, ο Χριστός τους σπλαχνίζεται, «Ο οποίος θέλει να σωθούν όλοι οι άνθρωποι και να έλθουν σε επίγνωση της αλήθειας.» Γι' αυτό λοιπόν λέει, βλέποντας την πόλη έκλαψε, ώστε μέσω αυτού να μάθουμε ότι λυπήθηκε· αν βέβαια επιτρέπεται καθόλου να πούμε κάτι τέτοιο για τον Θεό, ο οποίος βρίσκεται υπεράνω όλων.

Διότι, όσα πλεονεκτήματα παρασχέθηκαν στη φύση μέσω της φιλανθρωπίας του Σωτήρος, ακόμη και αν εμείς σιωπήσουμε, «οι λίθοι θα κραυγάσουν», σύμφωνα με την ίδια τη φωνή του Σωτήρος.

Από πού μας καταβάλλει ο αντίπαλος; Από πού πλεονάζουν και τα πάθη μας; Μήπως όχι εξαιτίας της απείθειάς μας; Διότι, ενώ διδασκόμαστε, δεν προσέχουμε, και ενώ ελεγχόμαστε προς διόρθωση των σφαλμάτων μας, αρνούμαστε. Από τους ανθρώπους κρυβόμαστε, τον Θεό όμως τον καταφρονούμε, μη υπακούοντας σε Εκείνον που λέει: «αλήθεια σας λέω, ότι εάν αυτοί σιωπήσουν, οι λίθοι θα κραυγάσουν». Ο φοβερός Όφις μας υποβάλλει πονηρή σοφία, ώστε να νικήσουμε δια των λόγων εκείνους που θέλουν να μας διορθώσουν, και έτσι η αμαρτία πλεονάζει μέσα μας, μη βρίσκοντας κανέναν να της αντισταθεί.

Και σε άλλο σημείο λέει: διότι μέσα σε αυτόν ζούμε και κινούμαστε και υπάρχουμε. Και πώς εσύ λες ότι κανείς δεν σε βλέπει; Εφόσον ο Κύριος λέει: αλήθεια σας λέω, εάν αυτοί σιωπήσουν, οι λίθοι θα κραυγάσουν. Αυτά λοιπόν να συλλογίζεσαι στον νου σου, και η αμαρτία δεν θα σε κυριεύσει πλέον, ούτε η λύπη της αμαρτίας θα σε καταλάβει, αλλά η χαρά και η ειρήνη εν Αγίω Πνεύματι. Διότι τι είναι η αμαρτία; Λύπη σκοτεινή και ζοφερή που συναντά και ακολουθεί, επιπίπτουσα σε εκείνους που την εργάζονται· ενώ στον αγιασμό υπάρχει χαρά και ειρήνη. Ώστε, όταν κανείς κάθεται στην ησυχία του κελιού του, αγάλλεται εν Αγίω Πνεύματι, όπως το νήπιο στους μαστούς της μητέρας του. Έπειτα πάλι, η χάρις επανέρχεται και τον κάνει να πενθεί και να δακρύζει, εξαιτίας της ενυπάρχουσας σε αυτόν μνήμης των προηγούμενων αμαρτημάτων του, ώστε να μην μετεωριστεί από την πολλή χαρά και προσκόψει. Και μέσα από τα δάκρυα λαμπρύνεται η ψυχή, αντικατοπτρίζοντας τα επουράνια σύμφωνα με τη δωρεά του Κυρίου. Διότι μεγάλο δώρο είναι ο αγιασμός μέσα στην αγάπη του Θεού· καθώς ο Κύριος λέει: μακάριοι οι καθαροί στην καρδιά, διότι αυτοί θα δουν τον Θεό. Αυτός δε ο Κύριος, ο οποίος εγείρει τους καταβεβλημένους και σώζει τους απεγνωσμένους, και ο οποίος ανακαινίζει μέσω της μετάνοιας τα μέλη που έχουν παλαιωθεί μέσα στις αμαρτίες, είθε να διαφυλάξει άσπιλο και το σώμα και την ψυχή και το πνεύμα μας. Στον οποίο ανήκει η δόξα στους αιώνες. Αμήν.

Και αμέσως αναφέρει το Ευαγγέλιο λέγοντας ότι είπε: «μην κάνετε τον οίκο του Πατέρα μου οίκο εμπορίου», καθώς λέγει: «και θυμήθηκαν οι μαθητές ότι ήταν γραμμένο: ο ζήλος του οίκου σου με κατέφαγε». 43. Και πόσα μπορεί να πει κανείς μέσω τέτοιων ευαγγελικών και αποστολικών χωρίων για τον έλεγχο και την ανατροπή της μανίας του Μάνη, ο οποίος θέλει να διαχωρίσει και να αποξενώσει την Παλαιά Διαθήκη από την Καινή, ενώ η Παλαιά μαρτυρεί για τον Σωτήρα και ο Σωτήρας ομολογεί την Παλαιά Διαθήκη, και όχι μόνο αυτός, αλλά και οι ίδιοι οι απόστολοι, όπως λέγει ο Δαβίδ: «είπε ο Κύριος στον Κύριό μου, κάθισε στα δεξιά μου. Αν, λοιπόν, τον αποκαλεί Κύριο, πώς είναι υιός του;». Και πάλι, σε άλλο σημείο λέγει, όταν τα παιδιά φώναζαν «ωσαννά στον υιό του Δαβίδ», και δεν τα επέπληττε, και καθώς λένε οι Φαρισαίοι: «Δεν ακούς τι λένε αυτοί; Εμπόδισέ τα», εκείνος απάντησε προς αυτούς: «Αν αυτοί σωπάσουν, οι πέτρες θα φωνάξουν». Διότι είναι μεν υιός του Δαβίδ κατά σάρκα, Κύριος όμως του Δαβίδ κατά πνεύμα, εφόσον και οι δύο φράσεις έχουν ισχύ και είναι αληθινές. Διότι τίποτα δεν είναι παραποιημένο μέσα στην αλήθεια.

Έτσι, λοιπόν, αυτοί που ήταν νήπια όχι ως προς τον νου αλλά ως προς την κακία, εμπνευσμένοι από το Άγιο Πνεύμα, ανέπεμψαν στον Κύριο πλήρη και τέλειο ύμνο, μαρτυρώντας ότι ζωοποίησε τον Λάζαρο ως Θεός, ενώ ήταν νεκρός επί τέσσερις ημέρες. Οι Γραμματείς δε και οι Φαρισαίοι, βλέποντας τέτοια θαυμαστά γεγονότα, και βλέποντας αυτά τα παιδιά να φωνάζουν μέσα στο ιερό και να λένε, «ωσαννά στον υιό του Δαβίδ», αγανάκτησαν και έλεγαν στον Κύριο: Δεν ακούς τι λένε αυτοί; Αυτό βέβαια έπρεπε μάλλον να το πει σε αυτούς τότε ο Κύριος: Δεν βλέπετε, δεν ακούτε, ούτε καταλαβαίνετε; Γι' αυτό και ο ίδιος, επιτιμώντας τους επειδή τον κατηγορούσαν ότι ανεχόταν υμνωδία η οποία αρμόζει μόνο στον Θεό, τους είπε: Ναι, τους ακούω που λαμβάνουν αοράτως σοφία από εμένα και φθέγγονται τέτοια λόγια για εμένα· αν όμως αυτοί σιωπήσουν, οι λίθοι θα φωνάξουν. Εσείς δε ποτέ δεν διαβάσατε εκείνο το προφητικό λόγιο, ότι «από στόματος νηπίων και θηλαζόντων κατήρτισες αίνο»;

«Γνωρίζω», λέει, «γνωρίζω· αλλά αυτό που συνέβη δεν έγινε τυχαία· υπηρέτησα το πρόσταγμα του Δεσπότη μου· κατά θεία οικονομία κύλισα τον λίθο, για να σκύψει ο Πέτρος και να δει τα οθόνια· για να δουν οι γυναίκες τον τόπο όπου έκειτο ο Κύριος». «Αποκύλισε», λέει, «τον λίθο, και καθόταν επάνω του». Φύλαγε τον κατήγορο των Ιουδαίων, φύλαγε τον μάρτυρα της αναστάσεως· φύλαγε τον λίθο προς έλεγχο εκείνων που είχαν απολιθωμένη την καρδιά. Διότι αυτό ακριβώς φώναζε και ο Κύριος προς αυτούς στα Ευαγγέλια, διαπομπεύοντας την έχθρα των χριστοκτόνων: «Ακόμη κι αν αυτοί σιωπήσουν, οι λίθοι θα κραυγάσουν». Η δε όψη του ήταν σαν αστραπή, και το ένδυμά του λευκό σαν το χιόνι· και ευλόγως. Διότι, όπου δεν υπάρχει σπίλος αμαρτίας, τα πάντα είναι γεμάτα από φως, όμοια με τη λαμπρότητα του χιονιού. Από τον φόβο τους για αυτόν, σείστηκαν οι φρουροί και έγιναν σαν νεκροί. Ενώπιον του δούλου έγιναν σαν νεκροί, ενώ απέναντι στον Κτίστη στάθηκαν τολμηροί. Και τι ακολουθεί; Έλαβε, λέει, τον λόγο ο άγγελος και είπε στις γυναίκες: «Μη φοβάστε εσείς». Ω, παράδοξα πράγματα! Ω, παράξενα διηγήματα! Ενώ οι στρατιώτες είχαν γίνει σαν νεκροί, εκείνος συνομιλούσε με τις γυναίκες λέγοντας: «Μη φοβάστε»; Διότι έπρεπε οι άπιστοι φύλακες να εγκαταλειφθούν στον φόβο τους, ενώ στις πιστές γυναίκες να ευαγγελιστεί η χάρη της σωτηρίας. «Μη φοβάστε εσείς· διότι ο Αδάμ αναπλάστηκε από τον Κεραμέα της φύσης σας, χρησιμοποιώντας ως τροχό τον σταυρό».

Τώρα όμως Τον βλέπεις, για χάρη σου, να εκτείνει τον ουρανό, να ανάβει τον ήλιο, να θεμελιώνει τη γη, να εκχέει τη θάλασσα, να απλώνει τον αέρα, να καθορίζει τις τροχιές της σελήνης, να θέτει αμετακίνητους νόμους στις εποχές του έτους, και όλα τα υπόλοιπα να διανύουν με ακρίβεια την πορεία τους υπακούοντας στο δικό Του νεύμα. Διότι και η δική μας φύση, καθώς και των άλογων ζώων, όσων έρπουν, όσων βαδίζουν, όσων πετούν, όσων κολυμπούν, όσων ζουν στις λίμνες, στις πηγές, στους ποταμούς, στα βουνά, στις ρεματιές, στα σπίτια, στον αέρα, στις πεδιάδες, καθώς και τα φυτά, οι σπόροι και τα δέντρα, τόσο τα άγρια όσο και τα ήμερα, τα καρποφόρα και τα άκαρπα, και γενικά τα πάντα, κινούμενα από εκείνο το ακαταπόνητο χέρι, οικονομούν τη ζωή μας, παρέχοντάς μας τις υπηρεσίες τους όχι μόνο για την κάλυψη των αναγκών μας, αλλά και πλουσιοπάροχα. Βλέποντας, λοιπόν, μια τέτοια ευταξία, αν και δεν αναφέραμε ούτε το πολλοστό μέρος της, τολμάς να ισχυριστείς ότι Εκείνος που δημιούργησε τόσα πολλά και τόσο σπουδαία έργα για χάρη σου, πρόκειται να σε παραβλέψει στις καίριες στιγμές, και, αφού πεθάνεις, θα σε αφήσει να κείτεσαι μαζί με τους όνους και τους χοίρους; Και, ενώ σε τίμησε με ένα τόσο σπουδαίο δώρο, το δώρο της ευσέβειας, με το οποίο σε κατέστησε ίσο με τους αγγέλους, θα σε παραβλέψει μετά από τους αμέτρητους κόπους και τους ιδρώτες σου; Και πώς θα μπορούσαν αυτά να στέκουν λογικά; Διότι, ακόμη κι αν εμείς σιωπήσουμε γι' αυτά, οι λίθοι θα κραυγάσουν· τόσο σαφή και ολοφάνερα είναι, και πιο ξεκάθαρα και από την ίδια την ηλιακή ακτίνα.

Οι άξιοι Χριστιανοί του Χριστού δεν μαθαίνουν ούτε μιλούν από το γράμμα, αλλά διδάσκονται τα πάντα από το Πνεύμα του Θεού, «όχι με διδακτούς λόγους ανθρώπινης σοφίας», όπως λέει ο απόστολος, «αλλά με διδακτούς του Αγίου Πνεύματος». Διότι η διαθήκη τους, ο νόμος και το βιβλίο τους είναι το Πνεύμα, όπως λέει το Πνεύμα μέσω του προφήτη: και θα συμβεί στις έσχατες ημέρες, «θα συνάψω καινή διαθήκη με τον οίκο του Ιακώβ, όχι σαν τη διαθήκη που σύναψα με τους πατέρες τους, αλλά αυτή είναι η διαθήκη που θα συνάψω με τον οίκο του Ισραήλ: θα δώσω τους νόμους μου στη διάνοιά τους και θα τους γράψω πάνω στις καρδιές τους» και τα λοιπά. Διότι, όπως οι παλαιοί άνθρωποι της Παλαιάς Διαθήκης διάβαζαν με τα σωματικά μάτια τα υλικά γράμματα, έτσι και οι Χριστιανοί διαβάζουν και μαθαίνουν με τα εσωτερικά μάτια της ψυχής από τη διαθήκη του Πνεύματος, και με την εσωτερική νέα γλώσσα μιλούν και με τα εσωτερικά αυτιά ακούν. Διότι έτσι διάλεξε ο Κύριος και τους αποστόλους, άνδρες απλούς και αγράμματους, και τους γέμισε με Άγιο Πνεύμα, και αφού απέκτησαν σοφία από το Πνεύμα, μιλούσαν διδάσκοντας σοφούς και γραμματείς· διότι, λέει, «ακόμη κι αν αυτοί σιωπήσουν, οι πέτρες θα κραυγάσουν».

Εξ αυτού λοιπόν να κατανοήσεις ότι βεβαίως εκπλαγήκαμε· διότι δεν μας έκλεψαν· διότι κανείς μας δεν επέτρεψε νύστα στα μάτια του, ούτε θάμπωμα στον νου, αλλά όλοι ήμασταν άγρυπνοι, όλοι διαρκώς φρουρούσαμε και δεν γνωρίζουμε πώς ξαφνικά αναστήθηκε ο Κύριος. —Τώρα σε εμένα είναι απαράδεκτος ο λόγος που λέτε, εσείς οι φρουροί του μνήματος, και δεν πείθομαι ότι αγνοήσατε παντελώς την ανάσταση του Χριστού· εσείς που κάνατε τα πάντα από κάθε πλευρά για ασφάλεια, πώς ήταν δυνατόν να μη γνωρίζετε τι απέγινε αυτός που φρουρούσατε; Εφόσον λοιπόν γνωρίζετε, φανερώστε το. —Κανείς δεν δύναται με ακρίβεια να σου αναγγείλει αυτά που θέλεις, μου λένε οι φύλακες, ούτε ένας από αυτούς που βρίσκονται εν σώματι, αλλά ούτε και ο ασώματος που μέσα στον τάφο είπε: «Ανέστη ο Κύριος». Αυτό που γνωρίζουμε, αυτό και δηλώνουμε· διότι και αν εμείς τώρα τα αποσιωπήσουμε αυτά, οι λίθοι θα κραυγάσουν και θα ελέγξουν την πώρωση και την τύφλωσή μας.

Προς τον Παντολέοντα λογοθέτη Άλλων μεν ανθρώπων η αρετή μάς έχει γίνει γνωστή εξ ακοής, η δική σου όμως, του υπερτίμου δεσπότου μου, μάς έγινε γνωστή προηγουμένως μεν διά της όψεως, τώρα δε εξ ακοής η οποία έφτασε μέχρι την εσχατιά στην οποία βρισκόμαστε. Και ποιος είναι ο λόγος; Ότι το πνευματοκίνητο στόμα σου απέκτησε παρρησία να μιλήσει για τη σοφία του Θεού, προφέροντας λόγια αληθείας προς ωφέλεια και σωτηρία τόσο της δικής σου ψυχής όσο και όλης της καθ' ημάς εκκλησίας. Και μακάριος είσαι και ευλογημένο είναι το όνομά σου, και ας σε επαινέσουν όλοι οι ευσεβείς που σε άκουσαν. Και στέφανος χαρίτων ας κοσμήσει την τίμια κεφαλή σου και χρυσό περιδέραιο τον ιερό σου λαιμό, υιέ της υπακοής, τέκνο φωτός, θρέμμα της ευσέβειας. Αυτά λέει ο Κύριος: «Άνοιξε το στόμα σου και εγώ θα το γεμίσω, επειδή υπάκουσες στη φωνή μου». Διότι είναι εντολή του Κυρίου να μη σιωπούμε σε καιρό που κινδυνεύει η πίστη. Αφού λέει: «Μίλα και μη σιωπάς»· και, «εάν κάποιος δειλιάσει και υποχωρήσει, δεν θα ευαρεστηθεί η ψυχή μου σε αυτόν»· και, «εάν αυτοί σιωπήσουν, οι πέτρες θα κραυγάσουν». Επομένως, όταν ο λόγος είναι περί της πίστεως, δεν επιτρέπεται να πει κάποιος: «Εγώ ποιος είμαι; Ιερέας; Όχι βέβαια. Άρχοντας; Ούτε αυτό. Στρατιώτης; Με τίποτα. Γεωργός; Ούτε καν αυτό. Είμαι ένας φτωχός, που μόλις και εξοικονομώ την καθημερινή μου τροφή. Κανένας λόγος δεν μου πέφτει και δεν έχω καμία φροντίδα για το προκείμενο ζήτημα». Αλίμονο, οι πέτρες κραυγάζουν, και εσύ μένεις σιωπηλός και αδιάφορος; Η αναίσθητη φύση υπακούει στον Θεό, και εσύ δείχνεις δειλία;

Και μερικοί από τους Φαρισαίους μέσα από το πλήθος του είπαν: Διδάσκαλε, επιτίμησε τους μαθητές σου. Και εκείνος αποκρίθηκε και τους είπε: Σας λέω ότι, εάν αυτοί σιωπήσουν, οι λίθοι θα κραυγάσουν. Ο Κύριος, καθίζοντας πάνω στο πουλάρι, υποδηλώνει δύο πράγματα ταυτόχρονα: αφενός μεν εκπληρώνει την προφητεία που λέει, Ιδού, ο βασιλιάς σου έρχεται καθισμένος πάνω σε όνο, αφετέρου δε μας αινίσσεται συμβολικά ότι θα επιβιβαστεί στον νέο, ακάθαρτο και αδάμαστο εθνικό λαό.