Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 19:7

ΤΗ ΔΕΚΑΤΗ ΠΕΜΠΤΗ ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΛΟΥΚΑ, ΜΕ ΘΕΜΑ ΤΗ ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΚΑΙ ΤΗ ΣΩΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΤΕΛΩΝΗ ΖΑΚΧΑΙΟΥ, στην οποία γίνεται λόγος και κατά της φιλαργυρίας. Προηγουμένως μεν, όταν ο ευαγγελιστής Λουκάς εξιστορούσε τη θεραπεία αυτών που ήταν λεπροί και τυφλοί στο σώμα, είχαμε και εμείς αυτόν ως αφορμή για την πνευματική ομιλία προς την αγάπη σας. Σήμερα όμως θα λάβουμε ως θέμα μας τον Ζακχαίο, που κατοικούσε στην Ιεριχώ και ήταν τυφλός κατά την ψυχή, και τη δική του ψυχική ανάβλεψη. Είναι μεγάλο το θαύμα που συνέβη σε αυτόν και καθόλου κατώτερο από εκείνο που συνέβη σε αυτούς. Διότι και αυτός είχε σκοτεινούς τους εσωτερικούς οφθαλμούς της καρδιάς, όπως εκείνος ο τυφλός τους εξωτερικούς του προσώπου. Διότι, σύμφωνα με τη διήγηση, ούτε και αυτός μπορούσε να δει τον Ιησού, αλλά απαλλάχθηκε και αυτός από το νοητό σκοτάδι αναβλέποντας μόνο με τον λόγο Εκείνου ο Οποίος και εξαρχής μόνο με τον λόγο δημιούργησε το φως και καταύγασε ολόκληρη την αισθητή κτίση.

Διότι αυτός που, πριν ακόμη δει, έτρεχε για το θέαμα και έκανε τα πάντα ώστε να το επιτύχει, πώς δεν θα έσπευδε, αφού είδε και άκουσε αυτοπροσώπως, και μάλιστα έχοντας λάβει μια τέτοια υπόσχεση; Όταν λοιπόν είδε και την υπόσχεση να γίνεται πράξη, ο ίδιος βέβαια χαιρόταν που βρισκόταν μαζί με τον Ποθούμενο και γευόταν ήδη από την πηγή των ακήρατων χαρίτων· αυτοί όμως που έβλεπαν, χωρίς ωστόσο να βλέπουν με σύνεση, «γόγγυζαν», λέει, «κατά του Ιησού, λέγοντας, ότι εισήλθε να καταλύσει στο σπίτι ενός αμαρτωλού άνδρα».

Αλλά ο τελώνης, θέλοντας να ανταποδώσει την τιμή σε Εκείνον που όχι μόνο κατέβηκε μέχρι εμάς μέσω της σάρκας, αλλά και σήκωσε τον δικό μας ονειδισμό από άφατη φιλανθρωπία, «στάθηκε και είπε προς τον Ιησού»· το ότι στάθηκε είναι δείγμα σταθερής απόφασης, με παρρησία αλλά συγχρόνως και με ταπείνωση· στάθηκε, λοιπόν, και αποστομώνοντας με παρρησία αυτούς που τον κατηγορούσαν, «είπε προς τον Ιησού: ιδού, τα μισά από τα υπάρχοντά μου, Κύριε, τα δίνω στους φτωχούς, και αν πήρα κάτι από κάποιον με συκοφαντία, το επιστρέφω στο τετραπλάσιο»· και έτσι, αφού αναδείχθηκε δίκαιος, διέλυσε τον ονειδισμό προς τον Κύριο εκείνων που γόγγυζαν και έλεγαν «ότι μπήκε να καταλύσει στο σπίτι αμαρτωλού ανθρώπου»· διότι, αφενός, επιστρέφοντας σύμφωνα με τον νόμο στο τετραπλάσιο αυτά που απέσπασε με συκοφαντία, απομακρύνθηκε όντως από το κακό, αφετέρου δε, μοιράζοντας τα μισά του υπάρχοντα στους φτωχούς, έπραξε το αγαθό, και έτσι αναδείχθηκε από κάθε άποψη καθαρισμένος.

Αλλά βλέπετε όλοι τον Ζακχαίο, πώς αγάπησε και αναζήτησε και αγαπήθηκε και προσκλήθηκε και έγινε οικείος του Χριστού; Εάν λοιπόν κάποιος είναι τελώνης ή αρχιτελώνης που πλουτίζει από εκεί με κακό τρόπο και συγκεντρώνει πλούτο άδικα, ας μιμηθεί την οδό αυτού του αρχιτελώνη προς τη σωτηρία, και ας αποδώσει και ας μοιράσει καλά, όσα κακώς εθησαύρισε. Εάν πάλι κάποιος, έχοντας υποστεί αρπαγή των υπαρχόντων του ή με άλλον τρόπο έγινε φτωχός, ας είναι χαρούμενος και ευγνώμων· διότι κατέχει τη σωτήρια φτώχεια, ή μάλλον ας την καταστήσει ο ίδιος σωτήρια μέσω της ευχαριστίας, στην οποία και ο πλούσιος τελώνης αφού κατέφυγε πρόθυμα σώθηκε, όπως ακριβώς ακούσατε τώρα γι' αυτόν. Αυτά λοιπόν όσον αφορά την ιστορία.

Έπειτα, ευφραινόμενη η γη για όλα αυτά τα γεγονότα, φώναζε προς όλη την ομόδουλη κτίση: Ελάτε, συναχθείτε όλοι οι απόγονοί μου, και δείτε πάνω στη γη αυτόν που δοξάζεται στους ουρανούς· ελάτε, δείτε να βαστάζεται σε αγκάλες γυναίκας αυτόν που κάθεται πάνω στα Χερουβίμ· ελάτε, δείτε να τρέφεται με γάλα αυτόν που χορηγεί το γάλα στα θηλυκά· ελάτε, δείτε να χωράει σε κοιλιά Παρθένου αυτόν που δεν τον χωρούν οι ουρανοί· ελάτε, δείτε να λαμβάνει τροφή από μητέρα αυτόν που τρέφει τα πέρατα της οικουμένης· ελάτε, δείτε να παραδίδεται σε δασκάλους αυτόν που εκπαιδεύει τους δασκάλους· ελάτε, δείτε να δοκιμάζεται από ανθρώπους αυτόν που δοξάζεται από τους αγγέλους· ελάτε, δείτε να εισέρχεται στον οίκο του Ζακχαίου αυτόν που κάθεται υπεράνω των ουρανών· ελάτε, δείτε να συνομιλεί με τη Χαναναία αυτόν που ανυμνείται από τη λειτουργία των Χερουβίμ· ελάτε, δείτε να προσεγγίζεται από αμαρτωλή γυναίκα αυτόν που κάθεται στα δεξιά του Πατρός· ελάτε, δείτε αυτόν του οποίου τα κράσπεδα αγγίζει η ασθενής γυναίκα, να προσκυνείται από την ασώματη φύση των δυνάμεων· ελάτε, δείτε να έχει γεννηθεί ως άνθρωπος, αυτόν που είναι ο ποιητής των αιώνων· ελάτε, δείτε να γίνεται νήπιο αυτόν που υπάρχει προ καταβολής κόσμου· ελάτε, δείτε να δοκιμάζεται από αρχιερείς αυτόν που δορυφορείται από τους αγγέλους· ελάτε, όλα τα κτίσματα βλέποντας τον Κτίστη· και εφόσον η ζωή βρίσκεται πάνω στη γη, όλοι ζήστε· ελάτε, όλοι γίνετε θεοφόροι· ελάτε, μικροί μαζί με τους μεγάλους συναχθείτε, οι φτωχοί με τους πλούσιους, οι δούλοι με τους κυρίους, οι αμαρτωλοί με τους δικαίους, τα ερπετά και τα τετράποδα μαζί με τα πετεινά, και δείτε αυτόν που χάρισε τη ζωή.

Σου δείχνει, μαζί με αυτά, και τον ίδιο τον τελώνη, ο οποίος κυριευόταν σφοδρά από τον πυρετό της πλεονεξίας, να έχει ταχέως απαλλαγεί. Διότι τι υπάρχει πιο φιλοκερδές από τον τελώνη; Και όμως, ο άνθρωπος έγινε ακτήμονας, επειδή υπάκουσε στους νόμους του Ιατρού. Διότι τέτοιους έχει και τους μαθητές, ανθρώπους που ασθένησαν από τα ίδια νοσήματα με εμάς και θεραπεύτηκαν ταχέως. Και μας υποδεικνύει τον καθένα από αυτούς, ώστε να μην απελπιστούμε. Δες, λοιπόν, αυτόν τον τελώνη. Παρατήρησε πάλι και έναν άλλον αρχιτελώνη, ο οποίος υποσχέθηκε να επιστρέψει στο τετραπλάσιο όσα είχε αρπάξει και να δώσει τα μισά από όλα όσα κατείχε, προκειμένου να υποδεχθεί τον Ιησού. Αλλά μήπως εσύ φλέγεσαι και επιθυμείς σφοδρά τα χρήματα;

Έλυσε την έχθρα που είχε δημιουργηθεί μεταξύ ημών και του Θεού, και έδεσε τον αρχέκακο όφι, εξαιτίας του οποίου δημιουργήθηκε η έχθρα· έδεσε όλους τους δαίμονες που στρατεύονταν κατά των ανθρώπων, και έλυσε όλους τους ανθρώπους που ενοχλούνταν από αυτούς· έδεσε την πύρινη ρομφαία που στρεφόταν εναντίον μας, και έλυσε τον δεμένο στον σταυρό ληστή, εισάγοντάς τον στην τρυφή του παραδείσου· έδεσε τον αδελφοκτόνο Κάιν, τυλίγοντάς τον με τρόμο, και έλυσε τους τρόμους του παραλυτικού, ανορθώνοντας τα μέλη του· έλυσε τον Ισαάκ, ο οποίος είχε συμποδιστεί από τον Αβραάμ, και έδεσε αντί αυτού το κριάρι που είχε πιαστεί στο φυτό Σαβέκ· έδεσε τον Ιούδα που αγάπησε τα αργύρια, και έλυσε τον αρχιτελώνη Ζακχαίο που μοίρασε τα χρήματά του στους πένητες· έδεσε τους ιουδαϊκούς χοίρους παραδίδοντάς τους στους δαίμονες, και έλυσε τη δεμένη όνο και το πουλάρι, στέλνοντας τους μαθητές του· έδεσε την πικροφόρο συκιά, ξεραίνοντας τις ρίζες της, και έλυσε τη συγκύπτουσα γυναίκα, λέγοντάς της: Έχε θάρρος, θυγατέρα, έχεις λυθεί από την ασθένειά σου.

Διότι ήταν επόμενο ο Κύριος να βλέπει πολλούς από τους Ιουδαίους να μεγαλαυχούν και να κατακρίνουν, δεν ήθελε όμως να γενικεύσει τον λόγο και απλώς να τους ελέγξει, αλλά με κάποια φειδώ στηλίτευσε την υπερηφάνεια ενός και μόνο Φαρισαίου· γι' αυτό άλλωστε λέγεται και παραβολή, επειδή συμπεριλαμβάνει πάρα πολλούς και τότε και στο εξής και μέχρι το τέλος. Διότι τους άκουγε πολλές φορές να λένε αναίσχυντα, γιατί τρώτε και πίνετε με τελώνες και αμαρτωλούς, και ότι «πήγε να καταλύσει σε αμαρτωλό άνδρα», ώστε τους άλλους μεν τους αποκαλούσαν αμαρτωλούς, ενώ τους εαυτούς τους θεωρούσαν δίκαιους, και έλεγαν, «δώσε δόξα στον Θεό, εμείς γνωρίζουμε ότι ο άνθρωπος αυτός είναι αμαρτωλός» και ότι «εσύ γεννήθηκες ολόκληρος μέσα στις αμαρτίες, και διδάσκεις εσύ εμάς;».

Ζακχαίε, σπεύσε και κατέβα, διότι σήμερα πρέπει να μείνω στον οίκο σου. Και έσπευσε και κατέβηκε, και τον υποδέχθηκε με χαρά, και όλοι, βλέποντάς το, γόγγυζαν λέγοντας ότι εισήλθε για να καταλύσει σε αμαρτωλό άνδρα.

Το ότι βέβαια ο μεν τελώνης είναι κάτι το βδελυρό, ο δε αρχιτελώνης πολύ περισσότερο, ως άρχοντας στην κακία, κανείς δεν το αμφισβητεί· διότι για τους τελώνες η συντήρηση δεν προέρχεται από πουθενά αλλού, παρά από τα δάκρυα των φτωχών. Αλλά δεν παραβλέπεται αυτός ο αρχιτελώνης, αντίθετα προσφέρει κατάλυμα και λαμβάνει ως αντάλλαγμα τη σωτηρία. Επειδή ποθούσε να δει τον Ιησού, και γι' αυτό ανέβηκε στη συκομουριά, πριν προλάβει να Τον δει ο ίδιος, τον βλέπει ο Κύριος.