Πατερικὲς ἀναφορὲς ἀνὰ βιβλικὸ ἐδάφιο
6 πατερικά χωρίαΌλες οι κατηγορίες γνησιότητας
ἡ δὲ Μαριὰμ πάντα συνετήρει τὰ ῥήματα ταῦτα συμβάλλουσα ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτῆς.Ανάγνωση ολόκληρου κεφαλαίου
1–6 από 6
Μαρτυρεῖ δὲ καὶ ἡ Μαρία βαθεῖ λογισμῷ παρ᾽ ἑαυτῇ κατέχειν τὰ γεγενημένα· φησὶ γοῦν ἡ Γραφή· «Ἡ δὲ Μαρία πάντα συνετήρει τὰ ῥήματα ταῦτα συμβάλλουσα ἐν τῇ καρδίᾳ αὑτῆς.» ϛʹ.
Μαρτυρεί δε και η Μαρία ότι κρατούσε μέσα της με βαθύ στοχασμό όσα είχαν συμβεί· αναφέρει άλλωστε η Γραφή: «Η δε Μαρία διατηρούσε όλα αυτά τα λόγια, συλλογιζόμενη αυτά μέσα στην καρδιά της». ΣΤ΄.
Λεπτομέρειες
Ἀλλὰ γὰρ οὐδὲν ἐποίησε παῖς ὤν· ἀλλ᾽ ἓν τοῦτο μόνον ἐμαρτύρησεν ὁ Λουκᾶς, ὅτι ἐκαθέζετο δωδεκαετὴς ὢν τῶν διδασκάλων ἀκροώμενος, καὶ διὰ τῆς ἐρωτήσεως ἐδόκει θαυμαστὸς εἶναι· καὶ ἄλλως δὲ εἰκότως καὶ κατὰ λόγον οὐκ ἤρξατο τῶν σημείων ἐκ πρώτης ἡλικίας εὐθέως. Ἐνόμισαν γὰρ ἂν φαντασίαν εἶναι τὸ πρᾶγμα. Εἰ γὰρ ἐν ἡλικίᾳ γενομένου πολλοὶ τοῦτο ὑπώπτευσαν, πολλῷ μᾶλλον, ἐὰν μειράκιον ὢν κομιδῇ ἐθαυματούργει, καὶ θᾶττον δὲ καὶ πρὸ τοῦ προσήκοντος καιροῦ ἐπὶ τὸν σταυρὸν ὥρμησαν ἂν, τῇ βασκανίᾳ τηκόμενοι· καὶ αὐτὰ τὰ τῆς οἰκονομίας δ᾽ ἂν ἠπιστήθη πράγματα. Πόθεν οὖν ἐπῆλθε τῇ μητρὶ μέγα τι φαντασθῆναι περὶ αὐτοῦ; φησίν. Ἀποκαλύπτεσθαι λοιπὸν ἤρχετο, καὶ ἐξ Ἰωάννου κατάδηλος ἦν, καὶ ἀπὸ τῶν πρὸς τοὺς μαθητὰς εἰρημένων αὐτῷ· καὶ πρὸ τούτων δὲ ἁπάντων, αὐτὴ ἡ σύλληψις, καὶ τὰ μετὰ τὴν γέννησιν γενόμενα πάντα, μεγίστην αὐτῇ περὶ τοῦ παιδὸς ἐνέθηκε τὴν ὑπόνοιαν. Ἤκουσε γὰρ, φησὶ, πάντα τὰ περὶ τοῦ παιδός, Καὶ συνετήρει ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτῆς. Τίνος οὖν ἕνεκεν, φησὶν, οὐ πρὸ τούτου ταῦτα ἔλεγεν; Ὅτι, ὅπερ ἔφην, τότε λοιπὸν ἀρχὴν τοῦ φανεροῦσθαι ἐλάμβανε.
Αλλά βέβαια δεν επιτέλεσε κανένα θαύμα όταν ήταν παιδί· παρά μόνο αυτό το ένα μαρτύρησε ο Λουκάς, ότι σε ηλικία δώδεκα ετών καθόταν και άκουγε τους δασκάλους, και λόγω των ερωτήσεών του φαινόταν αξιοθαύμαστος. Άλλωστε, εύλογα και σύμφωνα με τη λογική, δεν άρχισε να επιτελεί σημεία ευθύς εξαρχής από την παιδική του ηλικία. Διότι θα θεωρούσαν ότι το γεγονός ήταν οφθαλμαπάτη. Αν δηλαδή πολλοί το υποπτεύθηκαν αυτό όταν είχε πλέον φτάσει στην κατάλληλη ηλικία, πολύ περισσότερο θα συνέβαινε αυτό αν θαυματουργούσε όντας ακόμη εντελώς παιδί· και θα ορμούσαν ταχύτερα και πριν από τον κατάλληλο καιρό να τον οδηγήσουν στον σταυρό, λιώνοντας από τον φθόνο· και αυτά τα ίδια τα γεγονότα της θείας Οικονομίας δεν θα γίνονταν πιστευτά. Από πού, λοιπόν, δημιουργήθηκε στη μητέρα του, λέει, η ιδέα να φανταστεί κάτι τόσο σπουδαίο για αυτόν; Άρχιζε πλέον να αποκαλύπτεται, και από τον Ιωάννη είχε γίνει ολοφάνερος, καθώς και από όσα είχε πει εκείνος προς τους μαθητές του. Αλλά και πριν από όλα αυτά, η ίδια η σύλληψη, και όλα όσα συνέβησαν μετά τη γέννηση, της είχαν ενσταλάξει την πιο υψηλή ιδέα για το παιδί. Διότι άκουσε, λέει, όλα όσα αφορούσαν το παιδί, «και τα διατηρούσε μέσα στην καρδιά της». Για ποιον λόγο, λοιπόν, λέει, δεν τα έλεγε αυτά πρωτύτερα; Διότι, όπως ακριβώς ανέφερα, τότε πλέον έκανε την αρχή της φανέρωσής του.
Λεπτομέρειες
ᾨδὴ ἕκτη. Ἐβόησε Συνέσεως καὶ σοφίας ὑπάρχουσα ἔμπλεως, συνετήρεις ἐν καρδίᾳ συμβάλλουσα ἅπαντα τὰ τετελεσμένα ἐπὶ σοὶ θαυμασίως, θεόνυμφε. Ἱστάμενοι πρὸ προσώπου τῆς θείας εἰκόνος σου, οἱ πλουτοῦντες τοῦ λαοῦ σου πιστῶς λιτανεύουσι, τὴν σὴν πόλιν ῥῦσαι τῆς παρούσης πληγῆς, ὑπεράμωμε.
Ωδή έκτη. Εβόησε. Ούσα πλήρης συνέσεως και σοφίας, διατηρούσες στην καρδιά σου αναλογιζόμενη όλα τα θαυμαστά που τελέστηκαν σε εσένα, Θεόνυμφε. Στεκόμενοι ενώπιον της θείας εικόνας σου, οι πλούσιοι του λαού σου σε ικετεύουν με πίστη να λυτρώσεις την πόλη σου από την παρούσα πληγή, υπεράμωμε.
Λεπτομέρειες
Οὐ μόνον δὲ ἀλλὰ καὶ οὐρανόθεν ἄγγελοι καταπτάντες τῷ ἐν ὑψίστοις Θεῷ καὶ ἐπὶ γῆς εἰρηνάρχῃ διὰ πατρικῆς εὐδοκίας πρὸς ἀνθρώπους Θεοῦ καταλλαγὴν μελῳδικῶς ἀνεκραύγαζον, καὶ ὡς οἰκείῳ βασιλεῖ τὴν ὀφειλομένην φήμην ἀπένεμον, καὶ τὸν ἔτι λανθάνοντα βασιλέα τρανῶς ἀπεκάλυπτον, καὶ ὡς «ποιμένα τῶν προβάτων τὸν μέγαν» τοῖς πλησιοχώροις ποιμέσιν ἀραρότως κατήγγελλον· «Ὅτι ἐτέχθη», φησίν, «ὑμῖν σήμερον σωτήρ, ὅς ἐστι Χριστὸς Κύριος ἐν πόλει Δαβίδ. Καὶ τοῦτο ὑμῖν τὸ σημεῖον· εὑρήσετε βρέφος ἐσπαργανωμένον καὶ κείμενον ἐν τῇ φάτνῃ». Τοῦτο δὲ «οἱ ποιμένες» ἀκούσαντες «εἶπον πρὸς ἀλλήλους· Διέλθωμεν δὴ ἕως Βηθλεὲμ καὶ ἴδωμεν τὸ ῥῆμα τοῦτο, ὃ ὁ Κύριος ἐγνώρισεν ἡμῖν. Καὶ ἦλθον σπεύσαντες καὶ εὗρον τήν τε Μαρίαν καὶ τὸν Ἰωσὴφ καὶ τὸ βρέφος κείμενον ἐν τῇ φάτνῃ, καὶ ἰδόντες διεγνώρισαν» τῷ λαῷ, «καὶ ὑπέστρεψαν δοξάζοντες τὸν Θεὸν ἐπὶ πᾶσιν οἷς ἤκουσαν καὶ εἶδον, καθὼς ἐλαλήθη πρὸς αὐτούς».
Και όχι μόνο αυτό, αλλά και άγγελοι, κατεβαίνοντας από τον ουρανό, αναφωνούσαν μελωδικά προς τον εν υψίστοις Θεό και ειρηνάρχη επί της γης για τη συμφιλίωση του Θεού με τους ανθρώπους μέσω της πατρικής ευδοκίας, και του απέδιδαν την οφειλόμενη δόξα ως στον δικό τους βασιλιά, και αποκάλυπταν ξεκάθαρα τον μέχρι τότε κρυμμένο βασιλιά, και τον ανήγγειλαν με βεβαιότητα στους γειτονικούς ποιμένες ως τον «μέγα ποιμένα των προβάτων». «Διότι γεννήθηκε», λέει, «για εσάς σήμερα σωτήρας, ο οποίος είναι ο Χριστός ο Κύριος στην πόλη του Δαβίδ. Και αυτό θα είναι το σημάδι για εσάς: θα βρείτε ένα βρέφος φασκιωμένο και ξαπλωμένο στη φάτνη». Ακούγοντάς το αυτό «οι ποιμένες είπαν μεταξύ τους: Ας πάμε, λοιπόν, μέχρι τη Βηθλεέμ και ας δούμε αυτό το γεγονός που μας έκανε γνωστό ο Κύριος. Και ήλθαν βιαστικά και βρήκαν τη Μαρία και τον Ιωσήφ και το βρέφος να είναι ξαπλωμένο στη φάτνη, και αφού το είδαν, το έκαναν γνωστό» στον λαό, «και επέστρεψαν δοξάζοντας τον Θεό για όλα όσα άκουσαν και είδαν, ακριβώς όπως τους είχε ειπωθεί».
Λεπτομέρειες
Ἀλλὰ τὸ μὲν τῶν ποιμένων ἔργον καὶ τὸ κήρυγμα καὶ ὁ δρόμος ἐν τούτοις. ‘ἡ δὲ Μαρία’ φησὶν ‘συνετήρει τὰ ῥήματα ταῦτα συμβάλλουσα ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτῆς’. ποῖα ῥήματα; τὰ τοῦ ἀρχαγγέλου Γαβριήλ, τὰ τοῦ Ζαχαρίου, τὰ τῆς Ἐλισάβετ, τὰ τῶν ποιμένων, ἐν οἷς ὁ ἄγγελος αὐτοῖς ἐκόμιζεν εὐαγγέλια καὶ τὰ τάγματα τῶν ἀγγέλων, ἃ διὰ τῆς ὑμνολογίας τὴν πίστιν τοῖς εὐαγγελίοις βεβαιοτέραν παρείχοντο. ἀλλὰ τίσι τὰ ῥήματα ταῦτα συνέβαλλεν ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτῆς; ἢ δηλονότι τοῖς ἔργοις ὧν τὴν πεῖραν εἶχεν· τῇ ἀσπόρῳ συλλήψει, τῇ ἀνωδίνῳ κυήσει, τῷ ἀδιαφθόρῳ τόκῳ. τοῖς οὖν καθ’ ἑαυτὴν ἔργοις τοὺς λόγους συμβάλλουσα, θεὸν ὁμολογεῖν τὸν γεννηθέντα τὴν κρίσιν ὀρθὴν ἀνεδέχετο.
Αλλά το έργο, το κήρυγμα και η πορεία των ποιμένων ήταν αυτά. «Η δε Μαρία», λέει, «διατηρούσε όλα αυτά τα λόγια, συνδυάζοντάς τα στην καρδιά της». Ποια λόγια; Τα λόγια του αρχαγγέλου Γαβριήλ, του Ζαχαρία, της Ελισάβετ, των ποιμένων, με τα οποία ο άγγελος τους έφερνε τα χαρμόσυνα μηνύματα, καθώς και των αγγελικών ταγμάτων, τα οποία μέσω της υμνολογίας καθιστούσαν πιο βέβαιη την πίστη στα μηνύματα αυτά. Αλλά με τι συνέκρινε τα λόγια αυτά στην καρδιά της; Προφανώς με τα γεγονότα των οποίων είχε η ίδια εμπειρία: με την άσπορη σύλληψη, την ανώδυνη κύηση, τον αδιάφθορο τοκετό. Συνδυάζοντας λοιπόν τους λόγους με τα όσα συνέβησαν στην ίδια, αποδεχόταν ως ορθή την κρίση να ομολογεί ως Θεό αυτόν που γεννήθηκε.
Λεπτομέρειες
Οἱ ποιμένες οὗτοι σύμβολόν εἰσι τῶν πνευματικῶν ποιμένων, τῶν ἀρχιερέων· δεῖ οὖν τοὺς ἀρχιερεῖς φυλάσσειν τὴν ποίμνην αὐτῶν καὶ ἀγραυλεῖν, τουτέστιν, ᾄδειν πνευματικά τινα, καὶ διδάσκειν τὸν λαόν, καὶ οὕτως ἀξιωθήσονται θείων θεαμάτων καὶ ἀκουσμάτων. Βηθλεὲμ δὲ ἑρμηνεύεται οἶκος τοῦ ἄρτου· τίς δὲ ἄλλος ἐστὶν ὁ οἶκος τοῦ ἄρτου, ἢ ἡ Ἐκκλησία, ἐν ᾗ ὁ ἄρτος ἀπόκειται; Ἔργον οὖν ἐστι τοῖς λογικοῖς ποιμέσιν ἐπιζητεῖν οὐράνιον ἄρτον· καὶ μεθ’ ὃ ἴδωσι τὸν ἄρτον, ὀφείλουσι καὶ τοῖς ἄλλοις κηρύττειν· ὥσπερ καὶ οἱ ποιμένες ἰδόντες τὸ βρέφος, διελάλησαν καὶ τοῖς ἄλλοις. «Ἡ δὲ Μαριὰμ πάντα συνετήρει τὰ ῥήματα ταῦτα, συμβάλλουσα ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτῆς· καὶ ὑπέστρεψαν οἱ ποιμένες, δοξάζοντες καὶ αἰνοῦντες τὸν Θεὸν ἐπὶ πᾶσιν, οἷς ἤκουσαν καὶ εἶδον, καθὼς ἐλαλήθη πρὸς αὐτούς.» Ποῖα ῥήματα συνετήρει ἡ Παρθένος; Τινὲς μὲν λέγουσιν ὅτι ὅσα εἰρήκει αὐτῇ ὁ ἄγγελος, καὶ ὅσα οἱ ποιμένες εἶπον, ἐπετήρει γὰρ ταῦτα καὶ συνέβαλλεν ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτῆς, τουτέστι, συνέκρινε, καὶ εὕρισκεν ἐκ πάντων μίαν σύμφωνον γνώμην, ὅτι Θεός ἐστιν ὁ Υἱὸς αὐτῆς.
Αυτοί οι ποιμένες είναι σύμβολο των πνευματικών ποιμένων, των αρχιερέων· πρέπει λοιπόν οι αρχιερείς να φυλάσσουν το ποίμνιό τους και να αγρυπνούν, δηλαδή, να ψάλλουν πνευματικούς ύμνους και να διδάσκουν τον λαό, και έτσι θα αξιωθούν θείων θεαμάτων και ακουσμάτων. Η λέξη Βηθλεέμ ερμηνεύεται ως οίκος του άρτου· και ποιος άλλος είναι ο οίκος του άρτου, παρά η Εκκλησία, στην οποία φυλάσσεται ο άρτος; Έργο λοιπόν των λογικών ποιμένων είναι να αναζητούν τον ουράνιο άρτο· και αφού δουν τον άρτο, οφείλουν να το κηρύττουν και στους άλλους, όπως ακριβώς και οι ποιμένες, όταν είδαν το βρέφος, το διέδωσαν και στους άλλους. «Η δε Μαριάμ διατηρούσε όλα αυτά τα λόγια, συλλογιζόμενη βαθιά στην καρδιά της· και επέστρεψαν οι ποιμένες, δοξάζοντας και υμνώντας τον Θεό για όλα όσα άκουσαν και είδαν, όπως ακριβώς τους είχε αναγγελθεί.» Ποια λόγια διατηρούσε η Παρθένος; Ορισμένοι μεν λένε ότι όσα της είχε πει ο άγγελος, και όσα είπαν οι ποιμένες, τα πρόσεχε αυτά και τα συλλογιζόταν στην καρδιά της, δηλαδή τα συνέκρινε, και έβγαζε από όλα μία σύμφωνη διαπίστωση, ότι ο Υιός της είναι Θεός.
Λεπτομέρειες