Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 2:22

Και βεβαίως πρέπει να προσέξουμε, και με κάθε προφύλαξη να φροντίσουμε, ώστε, μετατρέποντας παράλογα τον συνήγορο σε κατήγορο και τον εορταζόμενο σε κριτή, να μην μετανοούμε στο τέλος, με τρόπο ανωφελή και μάταιο. «Ανέβασαν» οι γονείς το παιδίον Ιησού «στα Ιεροσόλυμα, για να το παρουσιάσουν στον Κύριο, καθώς είναι γραμμένο στον νόμο του Κυρίου». Ποιος λόγος θα μπορούσε να φθάσει το ύψος των λεγομένων; Ποιος νους μπορεί να κατανοήσει και να συλλάβει το θαύμα; Ποια ακοή θα μπορέσει να χωρέσει το μεγαλείο αυτής της διήγησης; Ώ, των φοβερών ακουσμάτων! Ο προαιώνιος γίνεται πρόσφατος· ο άχρονος υποτάσσεται στον χρόνο· ο απερίληπτος υπόκειται σε περιορισμό· ο αιώνιος γίνεται νήπιο· και το μέγιστο, ο Υιός του Θεού και γίνεται και πιστεύεται ως Υιός ανθρώπου.

Επομένως, δεν πρέπει να εξετάζουμε το «πώς»· διότι όσο πιο ταπεινός είσαι εσύ από τον Θεό, τόσο πιο απόρρητη από τη δική σου γέννηση, και ακόμη περισσότερο, είναι η γέννηση του Θεού. «Ανέβασαν» οι γονείς το παιδίον Ιησού «στα Ιεροσόλυμα». Τι άραγε επρόκειτο να κάνουν; Μήπως για να αναλάβουν τη βασιλεία του Ισραήλ; Ή για να κατασκευάσουν όπλα, ή για να συγκεντρώσουν στρατό, ή για να αποκομίσουν μαζί με το παιδί κάτι άλλο από τα χαμαιπετή και τα πρόσκαιρα; Όχι, λέει· αλλά «για να το παραστήσουν στον Κύριο, όπως είναι γραμμένο στον νόμο του Κυρίου». Τι λες, άνθρωπε; Υπάρχει Θεός του αληθινού Θεού; Ή άλλος Κύριος του κατεξοχήν Κυρίου; Υπάρχει, λέει, και μη φοβηθείς· διότι αυτό δεν συμβαίνει κατά φύση, αλλά κατά χάρη και σύμφωνα με την ύψιστη θεία οικονομία. Διότι, όπως ακριβώς ο Θεός ονομάζεται Πατέρας εκείνων που δεν είναι κατεξοχήν υιοί· «Διότι εγώ, λέει, είπα, είστε θεοί, και όλοι υιοί του Υψίστου»· έτσι και για τον κατεξοχήν Υιό κατά φύση (αφού ο Υιός είναι ομοούσιος με τον Πατέρα), ονομάζεται Θεός κατά χάρη και οικονομία· «Διότι ανεβαίνω, λέει, προς τον Πατέρα μου και Πατέρα σας, και Θεό μου και Θεό σας». Γι' αυτόν τον λόγο «ο Υιός δεν επαισχύνεται να μας ονομάζει αδελφούς· Διότι θα αναγγείλω, λέει, το όνομά σου στους αδελφούς μου, στο μέσο της Εκκλησίας θα σε υμνήσω». «Όπως είναι γραμμένο στον νόμο του Κυρίου». Ω της οικονομίας! Ω της ανεξιχνίαστης σε εμάς οικονομίας και αγαθότητας του Λόγου!

Και για ποιον λόγο λέει ο Παύλος ότι «ο Χριστός μάς εξαγόρασε από την κατάρα του νόμου;» Μήπως αυτά δεν αναφέρονται στο βρέφος; Όχι, θα μπορούσε να απαντήσει ο ευαγγελιστής, και μάλιστα με πολλή παρρησία, αλλά για τη Μητέρα που γέννησε το βρέφος. Και αυτό είναι φανερό από τα προαναφερθέντα: «Διότι, όταν», λέει, «συμπληρώθηκαν οι ημέρες του καθαρισμού της, ανέβασαν το παιδί στα Ιεροσόλυμα για να το παρουσιάσουν στον Κύριο, όπως είναι γραμμένο στον νόμο του Κυρίου»· αυτό αφορά το βρέφος· «και για να προσφέρουν θυσία σύμφωνα με το αναφερόμενο στον νόμο του Κυρίου, ένα ζευγάρι τρυγόνια ή δύο νεοσσούς περιστεριών»· αυτό αφορά την Παρθένο και τον μνήστορά της.

Ή μήπως χάρισα την όραση στον εκ γενετής τυφλό; Για ποιο λόγο θα διαπεράσει την ψυχή μου η ρομφαία; Επειδή κατέλυσα το Σάββατο; Επειδή παρέβην τον νόμο; Ιδού, εξαιτίας αυτού και τον Υιό περιέτεμα, και στην Ιερουσαλήμ έφθασα, και στον ναό παρευρίσκομαι, και τους νεοσσούς των τρυγονιών, οι οποίοι αποτελούν δείγμα μικρής και πενιχρότατης θυσίας, προσφέρω στη θεία τράπεζα. Τι είναι λοιπόν αυτό, μικρό ή μεγάλο, το οποίο αθέτησα από τον νόμο, ώστε να διαπεράσει ρομφαία την ψυχή μου; Πες το μου γρήγορα, για να μην υποπτευθούμε ότι έχεις παραλογιστεί και έχεις πλέον γεράσει από τον μακρόχρονο βίο.

Επομένως, την όγδοη ημέρα περιτέμνεται ο Χριστός και λαμβάνει το όνομά Του, όπως είπα. Διότι τότε, τότε σωθήκαμε μέσω Αυτού. Τον φέρνουν δε στα Ιεροσόλυμα για να τον παρουσιάσουν στον Κύριο. Ω της μεγάλης και αξιοθαύμαστης οικονομίας! «Ω βάθος πλούτου και σοφίας και γνώσεως του Θεού!» Αυτός που βρίσκεται στους κόλπους του Πατρός, ο σύνθρονος και συναΐδιος Υιός Του, μέσω του οποίου τα πάντα προσάγονται θεοπρεπώς, τώρα που εισήλθε στα μέτρα της ανθρωπότητας, προσφέρει θυσία, Εκείνος που λαμπρύνεται από τις λατρείες όλων και συνδοξάζεται με τον δικό Του Γεννήτορα. Και τι άραγε προσέφερε ως πρωτότοκος και άρρεν; Ένα ζεύγος τρυγονιών ή δύο νεοσσούς περιστεριών, σύμφωνα με όσα διατάσσει ο νόμος. Αλλά τι άραγε θέλει να συμβολίσει το τρυγόνι, και τι το άλλο, δηλαδή το περιστέρι; Ελάτε, ελάτε να το εξετάσουμε προσεκτικά.

Αυτό όμως έχει λυθεί δια του Χριστού· διότι αυτός είναι η ειρήνη μας, και μας ένωσε μέσω του εαυτού του με τον Θεό και Πατέρα, απομακρύνοντας την αμαρτία που δημιουργεί την έχθρα, δικαιώνοντάς μας εν πίστει, και καλώντας κοντά εκείνους που βρίσκονταν μακριά. Και με άλλον τρόπο επίσης, κτίζοντας τους δύο λαούς σε έναν νέο άνθρωπο, δημιουργώντας ειρήνη, και συμφιλιώνοντας αμφοτέρους σε ένα σώμα προς τον Πατέρα· διότι ευδόκησε ο Θεός και Πατέρας να ανακεφαλαιώσει τα πάντα σε αυτόν, να συνδέσει τα κάτω με τα άνω, και να αναδείξει ένα ποίμνιο, τόσο αυτούς που βρίσκονται στον ουρανό όσο και αυτούς που βρίσκονται στη γη. Έγινε λοιπόν για εμάς ο Χριστός ειρήνη και ευδοκία. <Και τους είπε ο άγγελος κ.λπ.> (B f. 24 b) Μπορούμε να νοήσουμε ότι ήταν αρχάγγελος αυτός που ευαγγελίστηκε στους ποιμένες τη χαρά, κατεβαίνοντας μαζί με τη στρατιά που βρισκόταν υπό τις διαταγές του για τη χαρμόσυνη είδηση της σωτηρίας των ανθρώπων· έστω και αν εν τω μεταξύ συνομιλούσε σε αυτούς ολομόναχος, καθώς η υπό αυτόν στρατιά δεν έπεφτε στην όρασή τους λόγω του αοράτου της φύσεώς της. <Και όταν συμπληρώθηκαν οι ημέρες του καθαρισμού τους κατά τον νόμο του Μωυσή. (

Αλλά πρέπει να ερευνηθεί, πρώτον μεν, για ποιον έχει γραφτεί το «περί του καθαρισμού αυτών»· δεύτερον δε, για το «να παραστήσουν αυτόν στον Κύριο»· και τρίτον, τι σημαίνει το ζεύγος των τρυγονιών και οι δύο νεοσσοί των περιστεριών. Διότι, εάν κάποιος νομίσει ότι το «περί του καθαρισμού αυτών» λέγεται για την αγία Θεοτόκο, ή για τον μακάριο Ιωσήφ, ή για τον Κύριο, θα διαπράξει ασέβεια.

Πότε λοιπόν βρέθηκε υπό τον νόμο, θα το εξηγήσει ο μακάριος ευαγγελιστής Λουκάς λέγοντας: «Όταν συμπληρώθηκαν οι ημέρες του καθαρισμού τους σύμφωνα με τον νόμο του Μωυσή, τον ανέβασαν στα Ιεροσόλυμα για να τον παρουσιάσουν στον Κύριο, καθώς είναι γραμμένο στον νόμο του Κυρίου ότι κάθε αρσενικό που διανοίγει μήτρα θα ονομαστεί άγιο στον Κύριο, και για να προσφέρουν θυσία σύμφωνα με όσα έχουν ειπωθεί στον νόμο του Κυρίου, ένα ζευγάρι τρυγόνια ή δύο νεοσσούς περιστεριών». Ακούς πώς οδηγείται ενώπιον του Πατέρα ως άνθρωπος σαν εμάς ο σύνθρονος σε Αυτόν Θεός Λόγος, ο οποίος και μέσα από τη σκιά του νόμου καταγραφόταν ανάμεσα στα πρωτότοκα; Διότι άγια και ιερά στον Θεό ήταν και τα πρωτότοκα πριν από την ενανθρώπηση. Πρόσφεραν λοιπόν θυσία για αυτόν σύμφωνα με τον νόμο· και πλήρωσε επίσης το δίδραχμο στους φοροεισπράκτορες, μολονότι ο ίδιος δεν όφειλε να το πληρώσει, ακριβώς επειδή ήταν αληθινά Υιός. Γι' αυτό άλλωστε είπε προς τον μακάριο Πέτρο: «Οι βασιλείς της γης από ποιους εισπράττουν τέλη ή φόρο; Από τους υιούς τους ή από τους ξένους;» Και όταν ο Πέτρος απάντησε πολύ ορθά: «Από τους ξένους», είπε πάλι ο ίδιος: «Άρα οι υιοί είναι ελεύθεροι».

Αλλά ας ακούσουμε λοιπόν όσα αφορούν τη σημερινή ημέρα από τα ιερά ευαγγέλια. Διότι λέγει περί του Χριστού ο θαυμάσιος Λουκάς ότι, 〈όταν συμπληρώθηκαν οι ημέρες του καθαρισμού τους σύμφωνα με τον νόμο του Μωυσή, ανέβασαν τον Ιησού στην Ιερουσαλήμ, για να τον παραστήσουν στον Κύριο, καθώς είναι γραμμένο στον νόμο του Κυρίου, ότι κάθε αρσενικό που διανοίγει μήτρα θα ονομαστεί άγιο στον Κύριο.〉 Ο Σαμουήλ, λοιπόν, και ο Ισαάκ, καθώς και ο Ιακώβ, ο Ιωσήφ και άλλοι που γεννήθηκαν από στείρωση παρά κάθε ελπίδα και διάνοιξαν τις άκαρπες μήτρες των μητέρων τους, ονομάστηκαν άγιοι στον Κύριο· ο Χριστός όμως, ο μόνος από μόνη, ο μονογενής του μόνου, που γεννήθηκε από Παρθένο και δεν διάνοιξε τις παρθενικές πύλες, δεν είναι απλώς άγιος στον Κύριο, αλλά Άγιος των αγίων και Κύριος των κυρίων και Θεός των θεών και πρωτότοκος των πρωτοτόκων, άρχοντας των αρχόντων και βασιλιάς των βασιλέων, και έτσι θα ονομαστεί και θα πιστευθεί και θα προσκυνηθεί, και τώρα μέσα στον ναό θα κηρυχθεί από τον Συμεών.

ΙΣΤ΄. Πώς από τη Βηθλεέμ ο μεν Ματθαίος εξιστορεί ότι ο Ιησούς μεταφέρεται από τους γονείς του στην Αίγυπτο, ενώ ο Λουκάς στην Ιερουσαλήμ, και από εκεί στη Ναζαρέτ. Α΄. Ο μεν Λουκάς, εξιστορώντας τον χρόνο της γεννήσεως του Σωτήρος μας, μνημονεύει τη βασιλεία του Αυγούστου και την απογραφή που έγινε επί των ημερών του· και αναφέρει ότι δεν βρήκαν καν κατάλυμα στη Βηθλεέμ, καθώς είχε συγκεντρωθεί, όπως ήταν φυσικό, πλήθος ανθρώπων στη Βηθλεέμ από το γένος του Δαβίδ εξαιτίας της απογραφής· γι' αυτό και ο Ιωσήφ δεν βρήκε διαθέσιμο οίκημα· εξού και αναφέρει ότι η Μαρία, αφού γέννησε, σπαργάνωσε το βρέφος και το απέθεσε σε φάτνη, επειδή δεν υπήρχε γι' αυτούς τόπος στο κατάλυμα· και ήταν εύλογο, εφόσον είχαν συγκεντρωθεί πάρα πολλοί λόγω της απογραφής, να μη βρίσκουν κατάλυμα. Αλλά και λέει: «Όταν συμπληρώθηκαν οι ημέρες για να περιτμηθεί (και τούτο πρέπει να γίνεται την όγδοη ημέρα μετά τον τοκετό), ανέβασαν το παιδί στα Ιεροσόλυμα, και αφού τέλεσαν γι' αυτό τα νενομισμένα, αναχώρησαν για τη Ναζαρέτ». Ενώ αυτά καταγράφονται από τον Λουκά, ο Ματθαίος δεν μνημόνευσε κανένα από αυτά, αλλά παραχωρώντας στον Λουκά τα προειρημένα, ο ίδιος διηγείται άλλα· και ποια ήταν αυτά, παρά η άφιξη των Μάγων από την Ανατολή;

Αλλά, για να μην εξετάζουμε τα πράγματα ένα προς ένα και τρομάξουμε το μάτι της ψυχής, όπως συμβαίνει με τη συνεχή επαφή και θέαση νεκρών, ας αφήσουμε εκείνους νεκρούς δίπλα στο νερό του γράμματος του Νόμου. Εμείς όμως ας ψάλουμε τον επινίκιο ύμνο στον φιλάνθρωπο Θεό και, αφού τραφούμε με την αληθινά ουράνια τροφή και ποτιστούμε με το νάμα από την αληθινή πέτρα, ας έλθουμε στο όρος του Θεού, το Χωρήβ, δηλαδή στην υψηλή διδασκαλία του Ευαγγελίου, ώστε να τείνουμε την εσωτερική μας ακοή στη φωνή των θείων σαλπίγγων, στα λόγια του μακαρίου Λουκά, ο οποίος σαν από τα άγια άδυτα της μυσταγωγίας του Πνεύματος βροντοφωνάζει: «Και όταν συμπληρώθηκαν οι ημέρες του καθαρισμού τους, ανέβασαν οι γονείς το παιδίον Ιησού για να το παραστήσουν στον Κύριο, καθώς είναι γραμμένο στον νόμο του Κυρίου, ότι κάθε αρσενικό που διανοίγει μήτρα, θα ονομαστεί άγιο για τον Κύριο· και για να προσφέρουν θυσία σύμφωνα με όσα έχουν ειπωθεί στον νόμο του Κυρίου, ένα ζευγάρι τρυγόνια ή δύο νεοσσούς περιστεριών. Και ιδού, υπήρχε κάποιος άνθρωπος στην Ιερουσαλήμ, ονόματι Συμεών, και ο άνθρωπος αυτός ήταν δίκαιος και ευλαβής, ο οποίος περίμενε την παράκληση του Ισραήλ· και Πνεύμα Άγιο ήταν επάνω του, και του είχε αποκαλυφθεί από το Πνεύμα το Άγιο, ότι δεν θα δει θάνατο, προτού δει τον Χριστό του Κυρίου εν σαρκί, και ήλθε υπό την καθοδήγηση του Πνεύματος στο ιερό». Τι σημαίνει άραγε το: «περιμένοντας την παράκληση του Ισραήλ»;

Γι' αυτούς τους λόγους, λοιπόν, ενετείλατο το θείο βάπτισμα και έθεσε σωτηριώδεις νόμους και κήρυξε σε όλους μετάνοια και μετέδωσε από το ίδιο του το σώμα και αίμα. Διότι δεν δέχεται το βάπτισμα απλώς η φύση, αλλά η υπόσταση καθενός από τους πιστούς, και σύμφωνα με τις θείες εντολές πολιτεύεται και γίνεται μέτοχος του θεουργού άρτου και του ποτηρίου. Μέσω αυτών, λοιπόν, ο Χριστός μας δικαίωσε υποστατικώς και μας επανέφερε στην υπακοή του υπέρτατου Πατέρα. Αυτή δε τη φύση, την οποία προσέλαβε από εμάς και ανακαίνισε, την παρουσίασε αγιασμένη και δικαιωμένη και σε όλα υπάκουη στον Πατέρα, μέσω όσων Εκείνος, έχοντας ενωθεί μαζί της καθ' υπόστασιν, έπραξε και έπαθε σύμφωνα με αυτήν. Στα γεγονότα αυτά συγκαταλέγεται και η δική Του, που εορτάζεται σήμερα από εμάς, ανάβαση ή αναβίβαση σε εκείνο το παλαιό ιερό για καθαρισμό, καθώς και η υπαπαντή του θεόληπτου Συμεών και η δοξολογία της Άννας, η οποία σε όλη της τη ζωή παρέμενε προσηλωμένη στο ιερό.

Διότι, μετά τη γέννηση του Σωτήρα από την Παρθένο και την οκταήμερη περιτομή του σύμφωνα με τον νόμο, όπως λέει ο Ευαγγελιστής Λουκάς, «όταν συμπληρώθηκαν οι ημέρες του καθαρισμού τους σύμφωνα με τον νόμο του Μωυσή, τον ανέβασαν στα Ιεροσόλυμα για να τον παρουσιάσουν στον Κύριο, καθώς είναι γραμμένο στον νόμο του Κυρίου». Περιτέμνεται σύμφωνα με τον νόμο, αναβιβάζεται σύμφωνα με τον νόμο, παρίσταται σύμφωνα με τα γραμμένα στον νόμο του Κυρίου, προσφέρεται θυσία σύμφωνα με τα ειρημένα στον νόμο του Κυρίου.

Όταν συμπληρώθηκαν οι ημέρες του καθαρισμού τους, τον ανέβασαν για να τον παραστήσουν στον Κύριο. Ποιων «αυτών»; Ο λόγος του νόμου αναφέρεται στους γονείς καθώς και σε όσους γεννιούνται από σαρκική συνεύρεση, ως έχοντες ανάγκη καθαρισμού· επειδή και ο ψαλμωδός λέει: «μέσα σε ανομίες συνελήφθηκα και μέσα σε αμαρτίες με κυοφόρησε η μητέρα μου»· όπου όμως δεν υπάρχουν δύο γονείς, αλλά μόνο μητέρα που γέννησε, και αυτή μάλιστα παρθένος, και γέννηση παιδιού που συνελήφθη ασπόρως, ασφαλώς δεν υπήρχε ανάγκη καθαρισμού, αλλά ήταν και αυτό έργο υπακοής, η οποία επανέφερε την παρακούσασα φύση και την απάλλαξε από την ευθύνη που προήλθε εξαιτίας της παρακοής. Όταν λοιπόν συμπληρώθηκαν οι ημέρες του καθαρισμού τους, τον ανέβασαν για να τον παραστήσουν στον Κύριο, να τον αφιερώσουν, να φανερώσουν ότι είναι πρωτότοκος, όπως είναι γραμμένο στον νόμο του Κυρίου, ότι «κάθε αρσενικό που διανοίγει μήτρα, θα ονομαστεί άγιο για τον Κύριο».

Λόγος του Ησυχίου, πρεσβυτέρου Ιεροσολύμων, εις την Υπαπαντή του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού. Η εορτή μεν ονομάζεται εορτή του καθαρισμού, την οποία κανείς δεν θα έσφαλλε εάν την αποκαλούσε εορτή των εορτών, σάββατο των σαββάτων, και αγία των αγίων· διότι σε αυτήν ανακεφαλαιώνεται ολόκληρο το μυστήριο της ενσαρκώσεως του Χριστού, και διαγράφεται ολόκληρη η παράσταση του μονογενούς Υιού. Σε αυτήν, ο Χριστός βαστάχθηκε ως βρέφος και ομολογήθηκε ως Θεός, και προσφέρθηκε στις αγκάλες καθήμενος ως επί θρόνου ο δημιουργός της φύσεώς μας, και προσέφερε ως ζεύγος λογικών τρυγόνων τον Συμεών και την Άννα. Ας εντρυφήσουμε, αν συμφωνείτε, στις ίδιες τις ευαγγελικές λέξεις· διότι εκεί θα δούμε την παρουσία του Θεού. Έτσι, λοιπόν, μας εξέθεσε ο Λουκάς την ιστορία της εορτής: «Και όταν συμπληρώθηκαν οι ημέρες του καθαρισμού τους σύμφωνα με τον νόμο του Μωυσή, τον ανέβασαν στα Ιεροσόλυμα για να τον παραστήσουν στον Κύριο, καθώς είναι γραμμένο στον νόμο του Κυρίου ότι κάθε αρσενικό που διανοίγει μήτρα θα ονομαστεί άγιο στον Κύριο, και για να προσφέρουν θυσία, σύμφωνα με το ειρημένο στον νόμο του Κυρίου, ένα ζεύγος τρυγόνων ή δύο νεοσσούς περιστεριών». Έπρεπε, λοιπόν, εκείνος που υποδουλώθηκε για εμάς να προσφέρει υπέρ ημών τα καθάρσια, και εκείνος που δεν λυπήθηκε το δικό του αίμα να μη λυπηθεί ένα ζεύγος τρυγόνων.

Ιδού λοιπόν, σύμφωνα με τον νόμο, και πάνω από τον νόμο, ενεργεί ως νομοθέτης και, ενώ ο ίδιος παρέχει την ελευθερία του Πνεύματος, δεν αρνείται ωστόσο τη δουλεία του γράμματος. Δεν αθετεί τον Μωυσή, ώστε στην κατάλληλη στιγμή να γίνει αξιόπιστος μάρτυρας. «Και όταν συμπληρώθηκαν οι ημέρες του καθαρισμού τους, σύμφωνα με τον νόμο του Μωυσή.» «Τους», ποιών δηλαδή; Διότι αφενός ο Ιωσήφ ούτε πατέρας ήταν, ούτε υπόχρεος για καθαρμούς, αφετέρου ούτε η Μαρία, ούτε το βρέφος είχαν ανάγκη από καθαρμούς. Επειδή λέγεται το εξής: «Γυναίκα, η οποία εάν συλλάβει από σπέρμα και γεννήσει αρσενικό, θα είναι ακάθαρτη για επτά ημέρες.» Όμως η Μαρία δεν συνέλαβε από σπέρμα, επομένως δεν είχε ανάγκη καθαρμών. «Γυναίκα, η οποία εάν συλλάβει από σπέρμα και γεννήσει αρσενικό, θα είναι ακάθαρτη για επτά ημέρες.» Γιατί; Επειδή εισήγαγε στη ζωή έναν δεύτερο Αδάμ. «Εάν όμως γεννήσει θηλυκό, θα είναι ακάθαρτη για δεκατέσσερις ημέρες.» Για ποιον λόγο εδώ όρισε διπλάσιες τις ημέρες; Επειδή γεννιέται πάλι μια Εύα από την Εύα, γεννιέται γυναίκα, το σαθρό σκεύος, το αδύναμο αγγείο, το συντριμμένο πήλινο σκεύος, η βακτηρία της απάτης, η καθοδηγήτρια της παρακοής, η σύμβουλος του δράκοντα. Αλλά όπως ακριβώς άκουσες τα εγκλήματα της γυναίκας, έλα τώρα να μάθεις και το κατόρθωμα που προήλθε από αυτήν.

Μια γυναίκα εισήγαγε την παρθενία στη ζωή, χώρεσε στη γαστέρα της τον Θεό τον οποίο η κτίση δεν μπορεί να χωρέσει, γέννησε σαρκικά αυτόν που ανέπλασε το γένος μας. Πρώτη υποδέχθηκε τον Ιησού εκ νεκρών, πρώτη άρχισε το κήρυγμα της αναστάσεως, πρώτη ανήγγειλε τη χαρά στους μαθητές. «Γυναίκα η οποία», λέει, «εάν συλλάβει σπέρμα». Η Θεοτόκος όμως, αν και ήταν γυναίκα, δεν υπέστη τα της γυναικείας φύσεως· διότι η κοιλιά της δεν δέχθηκε σπέρμα ανδρός, ο αγρός της Μαρίας δεν γνώρισε άροτρο, ο παρθενικός αμπελώνας δεν δέχθηκε αξίνα, επομένως η προσφορά δεν έγινε για την ίδια, αλλά για ολόκληρο το γένος. Διότι για χάρη μας περιτέμνεται ο Χριστός, για εμάς βαπτίζεται, για εμάς τελούνται οι καθαρμοί του νόμου. Εάν δακρύσει, ξεπλένει τη φύση· εάν ραπιστεί, ελευθερώνει τη δική μας αιχμαλωσία· εάν βαστάξει τον σταυρό, μας ανακουφίζει από τον ζυγό της αμαρτίας· εάν εμπτυστεί, απαλλάσσει τον Αδάμ από το εμπτύσμα της κατάρας. «Όταν συμπληρώθηκαν», λέει, «οι ημέρες του καθαρισμού τους, τον ανέβασαν στα Ιεροσόλυμα, καθώς είναι γραμμένο στον νόμο του Κυρίου, ότι κάθε αρσενικό που διανοίγει μήτρα θα ονομαστεί άγιο στον Κύριο». Αυτά ορίζει ο νόμος.

Εάν όμως ακόμη αμφιβάλλεις ότι η Παρθένος δεν έπραξε απολύτως σύμφωνα με τον νόμο, άκουσε τι λέει ο ευαγγελιστής: «Όταν συμπληρώθηκαν οι ημέρες του καθαρισμού τους σύμφωνα με τον νόμο του Μωυσή, ανέβασαν το παιδί στα Ιεροσόλυμα για να το παρουσιάσουν στον Κύριο, καθώς είναι γραμμένο στον νόμο του Κυρίου: ότι κάθε αρσενικό που διανοίγει μήτρα θα ονομαστεί άγιο στον Κύριο».

Ιδού λοιπόν, ο ίδιος ο ευαγγελιστής μάς πείθει: συμπλήρωσε τις σαράντα ημέρες σύμφωνα με τον νόμο του Μωυσή. Και τότε «ανέβασαν το παιδί στα Ιεροσόλυμα για να το παραστήσουν στον Κύριο», δηλαδή στον Πατέρα, αυτόν που ουδέποτε χωρίστηκε από τον Πατέρα· «το ανέβασαν για να το παραστήσουν στον Κύριο», τον Κύριο όλων των αιώνων· «το ανέβασαν για να το παραστήσουν», τον σύνθρονο του Πατέρα, ενώπιον του οποίου τα Χερουβίμ παρίστανται με φόβο· «το ανέβασαν», λέει ο ευαγγελιστής, «για να το παραστήσουν στον Κύριο, καθώς είναι γραμμένο στον νόμο του Κυρίου, ότι κάθε αρσενικό που διανοίγει μήτρα θα κληθεί άγιο στον Κύριο».

Γι' αυτό, αγαπητέ, η περιτομή παραδίδεται στους πιστούς με τη μορφή του αγίου βαπτίσματος· το δε άγιο βάπτισμα είναι τύπος της αναστάσεως του Χριστού. Μετάβα, λοιπόν, από τη σάρκα στο πνεύμα, και από το σωματικό στην αναγωγή του πνεύματος, και θα βρεις εκεί μεν τη σαρκική περιτομή, εδώ δε την πνευματική, καθώς και τον καθαρισμό των αμαρτημάτων. Η περιτομή γίνεται την όγδοη ημέρα· η όγδοη όμως είναι και η ανάσταση· και τύπος της αναστάσεως είναι το βάπτισμα· από τα μικρά στα μεγαλύτερα, από τα σωματικά στα πνευματικότερα. Ας έλθουν, λοιπόν, οι Ιουδαίοι και ας προκόψουν· διότι πρέπει να προκόψει κανείς απομακρυνόμενος από τα σαρκικά, και να μην παραμείνει σε αυτά. Ο Κύριός μας, λοιπόν, Ιησούς Χριστός, ο οποίος δεν ήλθε για να καταργήσει τον νόμο, αλλά για να τον εκπληρώσει, περιτμήθηκε μαζί με τους Ιουδαίους. Λέει, λοιπόν, ο ευαγγελιστής: «Όταν συμπληρώθηκαν οκτώ ημέρες για να περιτμηθεί, ονομάστηκε Ιησούς, το όνομα που είχε δοθεί από τον άγγελο προτού συλληφθεί στην κοιλιά». Διότι εμείς μεν παίρνουμε το όνομά μας μετά τη γέννησή μας, ο Ιησούς όμως λαμβάνει το όνομά του προτού γεννηθεί· επειδή υπήρχε πριν από τη σύλληψή του. Και ονομάστηκε Ιησούς, επειδή είχε το έργο του Σωτήρα. «Και όταν συμπληρώθηκαν», λέει, «οι ημέρες του καθαρισμού τους, σύμφωνα με τον νόμο του Μωυσή».

Τίνος καθαρισμού; Της Μαρίας και του Ιωσήφ· διότι ο νόμος διέταζε η νεοτόκος γυναίκα να καθαρίζεται, να τηρεί τις προβλεπόμενες ημέρες και να μην εξέρχεται από την οικία. Όταν λοιπόν συμπληρώθηκαν οι ημέρες του καθαρισμού σύμφωνα με τον νόμο του Μωυσή (αν και η Παρθένος δεν είχε τέτοια ανάγκη, ωστόσο ο νόμος εκπληρωνόταν), τον ανέβασαν στα Ιεροσόλυμα, για να τον παραστήσουν στον Κύριο, καθώς είναι γραμμένο στον νόμο του Κυρίου. Εκεί όπου αναφέρεται ο σωματικός καθαρισμός, λέει, «σύμφωνα με τον νόμο του Μωυσή»· εκεί όπου αναφέρεται η παράσταση του αγίου βρέφους, λέει, «καθώς είναι γραμμένο στον νόμο του Κυρίου»· όχι ότι και ο νόμος του Μωυσή δεν ήταν νόμος του Κυρίου· διότι όσα λέει ο προφήτης όταν ομιλεί με το Άγιο Πνεύμα, δεν τα λέει ο ίδιος, αλλά του τα υπαγορεύει ο Κύριος. Όμως, επειδή ο καθαρισμός είχε σωματικό χαρακτήρα, αναφέρει τον νόμο του Μωυσή· επειδή όμως παριστανόταν το πρωτότοκο, λέει, «σύμφωνα με τον νόμο του Κυρίου», τιμώντας αυτόν που γεννήθηκε: «Καθώς είναι γραμμένο στον νόμο του Κυρίου: κάθε αρσενικό που διανοίγει μήτρα, θα ονομαστεί άγιο, αφιερωμένο στον Κύριο».

«Και όταν», λέει ο θείος Λουκάς, «συμπληρώθηκαν οι ημέρες του καθαρισμού τους σύμφωνα με τον νόμο του Μωυσή»· και μη διστάσεις, λέει, ακούγοντας για καθαρισμό, αλλά πρόσεξε ότι ούτε στιγμή δεν έθεσα τον καθαρισμό απόλυτα, μέχρι που είπα «σύμφωνα με τον νόμο του Μωυσή»· διότι ούτε η παρθένος που γέννησε με τρόπο ανείπωτο και ανεξήγητο, ούτε εκείνο το παιδί που γεννήθηκε είχαν ανάγκη καθαρισμού· αλλά έγινε σύμφωνα με τον νόμο του Μωυσή, για να μη φανεί στους Ιουδαίους παράνομος ο δωρητής του νόμου. Διότι, ποιο δοχείο γεμάτο αρώματα έχει ανάγκη καθαρισμού; Ή ποιο πεντακάθαρο γυάλινο σκεύος, από το οποίο χύνεται πολύτιμο μύρο νάρδου, χρειάζεται καθάρισμα; Και ποιου καθαρισμού έχει ανάγκη το ηλιακό φως; Εάν λοιπόν ούτε το δοχείο των αρωμάτων, ούτε το πεντακάθαρο σκεύος του μύρου, ούτε το ηλιακό φως χρειάζονται καθαρισμό, ποιος θα μπορούσε λοιπόν να πει για τούτο το λογικό δοχείο και το πεντακάθαρο σκεύος και την ηλιακή λαμπρότητα ότι μετά τον τοκετό είχε ανάγκη καθαρισμού; Ή από ποιον καθαρισμό είχε ανάγκη εκείνο το παιδί, το αρωματικό μύρο; «Μύρο», λέει, «που ξεχύνεται είναι το όνομά σου, και στην οσμή του μύρου σου θα τρέξουμε, και η οσμή των μύρων σου είναι ανώτερη από όλα τα αρώματα· γι' αυτό σε αγάπησαν οι νεάνιδες».

Διότι πώς σαρκώθηκε ο Λόγος, ο οποίος καταδέχθηκε να σαρκωθεί για εμάς, εάν δεν είχε προσλάβει από εμάς σάρκα και δεν είχε ενωθεί μαζί του η φύση της σαρκός, αποδεικνύοντας σαφώς το ομοούσιο με εμάς, και ότι ο ασώματος Λόγος έλαβε (σάρκα) και έγινε έτσι καθ' ημάς αληθινός άνθρωπος, αφού δεν ονομάζεται αληθινός άνθρωπος εκείνος που δεν φέρει σώμα ομόφυλο με τα δικά μας σώματα και ψυχή ομοούσια με τις δικές μας ψυχές; Αλλά όντως ο Λόγος, σαρκούμενος και επιθυμώντας να μας σώσει, όντας ταυτόχρονα Θεός και έχοντας γίνει αληθινά άνθρωπος, δεν επιδεικνύει τίποτα το ψευδές, ούτε εξαπάτησε εμάς τους ανθρώπους, αλλά αφού έλαβε ουσιωδώς το δικό μας, μας χάρισε ο ίδιος το δικό του. Διότι πώς, εάν δεν ήταν αυτό έτσι όπως το πιστεύουμε, ο ευαγγελιστής που έγραψε αυτά θα έλεγε «και όταν συμπληρώθηκαν οι ημέρες του καθαρισμού τους»; Ποιου καθαρισμού, βδελυρότατε Ευτυχή, εάν δεν υπήρχε αληθινή σάρκα στον Χριστό, εάν η ανθρώπινη φύση δεν είχε ενωθεί με τον Λόγο; Διότι ποιον καθαρισμό χρειάζεται η ασώματη θεότητα; Ή ποιος μολυσμός διακρίνεται στην άσαρκη θεότητα; Αν και όλα αυτά έχουν γραφτεί με τρόπο πιο ανθρώπινο και ταπεινό, εξαιτίας σου και της φαντασιώδους σου παράνοιας και της μανιχαϊκής και παράφρονης έκστασής σου.

Σε μένα δε φαίνεται ότι εδώ «ρήματα» (λόγια) ονομάζονται τα πράγματα (τα γεγονότα)· ώστε το λεγόμενο να είναι το εξής: «η δε Μαριάμ διατηρούσε μέσα της όλα αυτά τα ρήματα», δηλαδή αυτά τα γεγονότα, τα οποία τώρα εγώ λέγω και θεωρώ ότι είναι ρήματα· διότι το πράγμα, όταν ειπωθεί, γίνεται ρήμα (λόγος). Επέστρεψαν δε οι ποιμένες ευχαριστώντας τον Θεό για όλα· διότι δεν ήταν φθονεροί, όπως οι Ιουδαίοι. «Και όταν συμπληρώθηκαν οκτώ ημέρες για να περιτμηθεί, ονομάστηκε Ιησούς, το όνομα που δόθηκε από τον άγγελο πριν συλληφθεί στην κοιλιά. Και όταν συμπληρώθηκαν οι ημέρες του καθαρισμού τους σύμφωνα με τον νόμο του Μωυσή, τον ανέβασαν στα Ιεροσόλυμα, για να τον παραστήσουν στον Κύριο· όπως είναι γραμμένο στον νόμο του Κυρίου, ότι Κάθε αρσενικό που διανοίγει μήτρα, θα ονομαστεί άγιο για τον Κύριο, και για να προσφέρουν θυσία σύμφωνα με το ειπωμένο στον νόμο του Κυρίου, ένα ζευγάρι τρυγόνια ή δύο νεοσσούς περιστεριών.» Επειδή ο νόμος έδωσε εντολές, όσοι τις παρέβαιναν βρίσκονταν υπό κατάρα. Ο Κύριος, λοιπόν, περιτέμνεται, ώστε, εκπληρώνοντας τον νόμο και σε αυτό και μην παραλείποντας τίποτα από όσα εκείνος έχει προστάξει, να μας απαλλάξει από την κατάρα· ας ντραπούν δε από αυτό εκείνοι που λένε ότι σαρκώθηκε κατά φαντασίαν (φαινομενικά). Διότι πώς περιτμήθηκε, εάν σαρκώθηκε κατά φαντασίαν;

Αυτά δε δεν τα λέμε δογματικά. Και συμπληρώθηκαν οι ημέρες του καθαρισμού τους σύμφωνα με τον νόμο του Μωυσή. Πολύ ορθά είπε «σύμφωνα με τον νόμο του Μωυσή»· διότι σύμφωνα με την αλήθεια, η Παρθένος δεν είχε ανάγκη να περιμένει τις ημέρες του καθαρισμού, οι οποίες ήταν σαράντα, για τη γέννηση άρρενος τέκνου. Διότι αναφέρεται στον νόμο: Γυναίκα η οποία θα συλλάβει σπέρμα και θα γεννήσει άρρεν· η δε Παρθένος δεν συνέλαβε σπέρμα, αλλά γέννησε εκ Πνεύματος Αγίου, οπότε δεν είχε ανάγκη, αλλά θέλοντας να εκπληρώσει τον νόμο, ανέβηκε στο ιερό. Γιατί όμως για το άρρεν ορίζονται επτά ημέρες, ενώ για το θήλυ διπλάσιες; Διότι λέει, γυναίκα εάν συλλάβει σπέρμα και γεννήσει άρρεν, θα είναι ακάθαρτη για επτά ημέρες· εάν όμως γεννήσει θήλυ, δύο φορές επτά. Επειδή αυτή που γέννησε το άρρεν, εισήγαγε στον κόσμο έναν δεύτερο Αδάμ· ενώ αυτή που γέννησε το θήλυ, γέννησε μια δεύτερη Εύα, το σαθρό σκεύος, το ασθενές αγγείο, το συντετριμμένο πήλινο δοχείο, τη βακτηρία της απάτης, την καθοδηγήτρια της παρακοής. Όταν δε ο νόμος λέει: «Κάθε τι που διανοίγει μήτρα, θα είναι άγιο στον Κύριο», αυτό εκπληρώθηκε κυριολεκτικά μόνο στο πρόσωπο του Χριστού· διότι αυτός διήνοιξε τη μήτρα της Παρθένου, επειδή στις άλλες μήτρες, ο άνδρας διανοίγει τη μήτρα.