Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 2:24

Διότι εκεί δεν άνοιξαν τις μήτρες τα βρέφη, αλλά η συνεύρεση του άνδρα με τη γυναίκα· «Διότι γνώρισε», λέει, «ο Αδάμ την Εύα τη γυναίκα του, και εκείνη συνέλαβε και γέννησε τον Κάιν». Εδώ όμως δεν συνέβη έτσι, αλλά το ίδιο το γεννηθέν βρέφος άνοιξε τις πύλες της μήτρας, χωρίς να έχει καμία ανάγκη από εξωτερική σαρκική συνεύρεση. «Διότι προτού», λέει, «να συνευρεθούν, βρέθηκε να έχει συλλάβει εκ Πνεύματος Αγίου». Μπορείς δε να εκλάβεις τη φράση και πιο συνεκδοχικά, εξυπακούοντας τη λέξη «της Παρθένου», ώστε το νόημα να διαμορφώνεται ως εξής: «Κάθε αρσενικό που διανοίγει παρθενική μήτρα, θα ονομαστεί άγιο για τον Κύριο». Αυτό ακριβώς συνέβη μόνο στην περίπτωση του Χριστού, χωρίς κανένας άλλος από όλους τους ανθρώπους να έχει συμμετάσχει σε τέτοιο γεγονός. Διότι μόνο Αυτός, γεννηθείς κατά σάρκα, άνοιξε παρθενική μήτρα· και πάλι τη διατήρησε παρθένο, όπως ακριβώς ήταν και πριν από τον τοκετό. «Και για να προσφέρουν θυσία σύμφωνα με τα λεγόμενα στον νόμο του Κυρίου: ένα ζευγάρι τρυγόνια ή δύο νεοσσούς περιστεριών». Τι σημαίνει όμως αυτό; Πρόσφερε άραγε και θυσίες σύμφωνα με τον νόμο; Και πώς λέει ο Παύλος, ότι «Τέτοιος αρχιερέας μας ταίριαζε, ο οποίος δεν έχει καθημερινή ανάγκη, όπως οι αρχιερείς, να προσφέρει θυσίες πρώτα για τις δικές του αμαρτίες και έπειτα για εκείνες του λαού. Διότι αυτό το έκανε μία φορά για πάντα, προσφέροντας τον ίδιο του τον εαυτό», δηλαδή θυσιάζοντάς τον μέσω του σταυρού;

Και για ποιον λόγο λέει ο Παύλος ότι «ο Χριστός μάς εξαγόρασε από την κατάρα του νόμου;» Μήπως αυτά δεν αναφέρονται στο βρέφος; Όχι, θα μπορούσε να απαντήσει ο ευαγγελιστής, και μάλιστα με πολλή παρρησία, αλλά για τη Μητέρα που γέννησε το βρέφος. Και αυτό είναι φανερό από τα προαναφερθέντα: «Διότι, όταν», λέει, «συμπληρώθηκαν οι ημέρες του καθαρισμού της, ανέβασαν το παιδί στα Ιεροσόλυμα για να το παρουσιάσουν στον Κύριο, όπως είναι γραμμένο στον νόμο του Κυρίου»· αυτό αφορά το βρέφος· «και για να προσφέρουν θυσία σύμφωνα με το αναφερόμενο στον νόμο του Κυρίου, ένα ζευγάρι τρυγόνια ή δύο νεοσσούς περιστεριών»· αυτό αφορά την Παρθένο και τον μνήστορά της.

Ή μήπως χάρισα την όραση στον εκ γενετής τυφλό; Για ποιο λόγο θα διαπεράσει την ψυχή μου η ρομφαία; Επειδή κατέλυσα το Σάββατο; Επειδή παρέβην τον νόμο; Ιδού, εξαιτίας αυτού και τον Υιό περιέτεμα, και στην Ιερουσαλήμ έφθασα, και στον ναό παρευρίσκομαι, και τους νεοσσούς των τρυγονιών, οι οποίοι αποτελούν δείγμα μικρής και πενιχρότατης θυσίας, προσφέρω στη θεία τράπεζα. Τι είναι λοιπόν αυτό, μικρό ή μεγάλο, το οποίο αθέτησα από τον νόμο, ώστε να διαπεράσει ρομφαία την ψυχή μου; Πες το μου γρήγορα, για να μην υποπτευθούμε ότι έχεις παραλογιστεί και έχεις πλέον γεράσει από τον μακρόχρονο βίο.

Επομένως, την όγδοη ημέρα περιτέμνεται ο Χριστός και λαμβάνει το όνομά Του, όπως είπα. Διότι τότε, τότε σωθήκαμε μέσω Αυτού. Τον φέρνουν δε στα Ιεροσόλυμα για να τον παρουσιάσουν στον Κύριο. Ω της μεγάλης και αξιοθαύμαστης οικονομίας! «Ω βάθος πλούτου και σοφίας και γνώσεως του Θεού!» Αυτός που βρίσκεται στους κόλπους του Πατρός, ο σύνθρονος και συναΐδιος Υιός Του, μέσω του οποίου τα πάντα προσάγονται θεοπρεπώς, τώρα που εισήλθε στα μέτρα της ανθρωπότητας, προσφέρει θυσία, Εκείνος που λαμπρύνεται από τις λατρείες όλων και συνδοξάζεται με τον δικό Του Γεννήτορα. Και τι άραγε προσέφερε ως πρωτότοκος και άρρεν; Ένα ζεύγος τρυγονιών ή δύο νεοσσούς περιστεριών, σύμφωνα με όσα διατάσσει ο νόμος. Αλλά τι άραγε θέλει να συμβολίσει το τρυγόνι, και τι το άλλο, δηλαδή το περιστέρι; Ελάτε, ελάτε να το εξετάσουμε προσεκτικά.

Η αλήθεια τήρησε τους τύπους του νόμου. Για ποιον λόγο; Επειδή ήταν και νομοθέτης ως Θεός, και υπό τον νόμο ως άνθρωπος. Και τι λοιπόν προσέφερε; Ως πρωτότοκος και άρρεν, ένα ζεύγος τρυγονιών και δύο νεοσσούς περιστεριών, σύμφωνα με τα διατεταγμένα από τον νόμο.

Διότι ούτε ο Ιωσήφ γνώρισε την αγία Παρθένο, ούτε αυτή συνέλαβε μέσα σε ανομίες, όπως οι άλλες γυναίκες, ώστε να προσφέρουν θυσία για τον καθαρισμό τους· αλλά συνέλαβε ασπόρως και γέννησε αφθόρως. Όπου δε δεν υπάρχει συνεύρεση γυναίκας και άνδρα, ούτε ύπνος και ηδονή, ούτε σύζευξη και σαρκική μίξη, ποια ανάγκη καθαρισμού υπάρχει; Αλλά ούτε για τον Κύριο έχει ειπωθεί αυτό, ο οποίος είναι ακήρατος και υπεράνω κάθε καθαρότητας. <Και για να προσφέρει θυσία, κ.τ.λ.> (A f. 36 b, E f. 121, H f. 105 b) Πάλι, πλήρωσε στους φοροεισπράκτορες το δίδραχμο, καίτοι δεν όφειλε να πληρώσει λόγω του ότι είναι αληθινά Υιός· το πλήρωσε όμως, επειδή τέθηκε υπό τον νόμο. Διότι έπρεπε, έπρεπε να εκπληρώσει την οικονομία, την οποία καταδέχθηκε για εμάς.

Πότε λοιπόν βρέθηκε υπό τον νόμο, θα το εξηγήσει ο μακάριος ευαγγελιστής Λουκάς λέγοντας: «Όταν συμπληρώθηκαν οι ημέρες του καθαρισμού τους σύμφωνα με τον νόμο του Μωυσή, τον ανέβασαν στα Ιεροσόλυμα για να τον παρουσιάσουν στον Κύριο, καθώς είναι γραμμένο στον νόμο του Κυρίου ότι κάθε αρσενικό που διανοίγει μήτρα θα ονομαστεί άγιο στον Κύριο, και για να προσφέρουν θυσία σύμφωνα με όσα έχουν ειπωθεί στον νόμο του Κυρίου, ένα ζευγάρι τρυγόνια ή δύο νεοσσούς περιστεριών». Ακούς πώς οδηγείται ενώπιον του Πατέρα ως άνθρωπος σαν εμάς ο σύνθρονος σε Αυτόν Θεός Λόγος, ο οποίος και μέσα από τη σκιά του νόμου καταγραφόταν ανάμεσα στα πρωτότοκα; Διότι άγια και ιερά στον Θεό ήταν και τα πρωτότοκα πριν από την ενανθρώπηση. Πρόσφεραν λοιπόν θυσία για αυτόν σύμφωνα με τον νόμο· και πλήρωσε επίσης το δίδραχμο στους φοροεισπράκτορες, μολονότι ο ίδιος δεν όφειλε να το πληρώσει, ακριβώς επειδή ήταν αληθινά Υιός. Γι' αυτό άλλωστε είπε προς τον μακάριο Πέτρο: «Οι βασιλείς της γης από ποιους εισπράττουν τέλη ή φόρο; Από τους υιούς τους ή από τους ξένους;» Και όταν ο Πέτρος απάντησε πολύ ορθά: «Από τους ξένους», είπε πάλι ο ίδιος: «Άρα οι υιοί είναι ελεύθεροι».

ΙΣΤ΄. Πώς από τη Βηθλεέμ ο μεν Ματθαίος εξιστορεί ότι ο Ιησούς μεταφέρεται από τους γονείς του στην Αίγυπτο, ενώ ο Λουκάς στην Ιερουσαλήμ, και από εκεί στη Ναζαρέτ. Α΄. Ο μεν Λουκάς, εξιστορώντας τον χρόνο της γεννήσεως του Σωτήρος μας, μνημονεύει τη βασιλεία του Αυγούστου και την απογραφή που έγινε επί των ημερών του· και αναφέρει ότι δεν βρήκαν καν κατάλυμα στη Βηθλεέμ, καθώς είχε συγκεντρωθεί, όπως ήταν φυσικό, πλήθος ανθρώπων στη Βηθλεέμ από το γένος του Δαβίδ εξαιτίας της απογραφής· γι' αυτό και ο Ιωσήφ δεν βρήκε διαθέσιμο οίκημα· εξού και αναφέρει ότι η Μαρία, αφού γέννησε, σπαργάνωσε το βρέφος και το απέθεσε σε φάτνη, επειδή δεν υπήρχε γι' αυτούς τόπος στο κατάλυμα· και ήταν εύλογο, εφόσον είχαν συγκεντρωθεί πάρα πολλοί λόγω της απογραφής, να μη βρίσκουν κατάλυμα. Αλλά και λέει: «Όταν συμπληρώθηκαν οι ημέρες για να περιτμηθεί (και τούτο πρέπει να γίνεται την όγδοη ημέρα μετά τον τοκετό), ανέβασαν το παιδί στα Ιεροσόλυμα, και αφού τέλεσαν γι' αυτό τα νενομισμένα, αναχώρησαν για τη Ναζαρέτ». Ενώ αυτά καταγράφονται από τον Λουκά, ο Ματθαίος δεν μνημόνευσε κανένα από αυτά, αλλά παραχωρώντας στον Λουκά τα προειρημένα, ο ίδιος διηγείται άλλα· και ποια ήταν αυτά, παρά η άφιξη των Μάγων από την Ανατολή;

Αλλά, για να μην εξετάζουμε τα πράγματα ένα προς ένα και τρομάξουμε το μάτι της ψυχής, όπως συμβαίνει με τη συνεχή επαφή και θέαση νεκρών, ας αφήσουμε εκείνους νεκρούς δίπλα στο νερό του γράμματος του Νόμου. Εμείς όμως ας ψάλουμε τον επινίκιο ύμνο στον φιλάνθρωπο Θεό και, αφού τραφούμε με την αληθινά ουράνια τροφή και ποτιστούμε με το νάμα από την αληθινή πέτρα, ας έλθουμε στο όρος του Θεού, το Χωρήβ, δηλαδή στην υψηλή διδασκαλία του Ευαγγελίου, ώστε να τείνουμε την εσωτερική μας ακοή στη φωνή των θείων σαλπίγγων, στα λόγια του μακαρίου Λουκά, ο οποίος σαν από τα άγια άδυτα της μυσταγωγίας του Πνεύματος βροντοφωνάζει: «Και όταν συμπληρώθηκαν οι ημέρες του καθαρισμού τους, ανέβασαν οι γονείς το παιδίον Ιησού για να το παραστήσουν στον Κύριο, καθώς είναι γραμμένο στον νόμο του Κυρίου, ότι κάθε αρσενικό που διανοίγει μήτρα, θα ονομαστεί άγιο για τον Κύριο· και για να προσφέρουν θυσία σύμφωνα με όσα έχουν ειπωθεί στον νόμο του Κυρίου, ένα ζευγάρι τρυγόνια ή δύο νεοσσούς περιστεριών. Και ιδού, υπήρχε κάποιος άνθρωπος στην Ιερουσαλήμ, ονόματι Συμεών, και ο άνθρωπος αυτός ήταν δίκαιος και ευλαβής, ο οποίος περίμενε την παράκληση του Ισραήλ· και Πνεύμα Άγιο ήταν επάνω του, και του είχε αποκαλυφθεί από το Πνεύμα το Άγιο, ότι δεν θα δει θάνατο, προτού δει τον Χριστό του Κυρίου εν σαρκί, και ήλθε υπό την καθοδήγηση του Πνεύματος στο ιερό». Τι σημαίνει άραγε το: «περιμένοντας την παράκληση του Ισραήλ»;

Γι' αυτούς τους λόγους, λοιπόν, ενετείλατο το θείο βάπτισμα και έθεσε σωτηριώδεις νόμους και κήρυξε σε όλους μετάνοια και μετέδωσε από το ίδιο του το σώμα και αίμα. Διότι δεν δέχεται το βάπτισμα απλώς η φύση, αλλά η υπόσταση καθενός από τους πιστούς, και σύμφωνα με τις θείες εντολές πολιτεύεται και γίνεται μέτοχος του θεουργού άρτου και του ποτηρίου. Μέσω αυτών, λοιπόν, ο Χριστός μας δικαίωσε υποστατικώς και μας επανέφερε στην υπακοή του υπέρτατου Πατέρα. Αυτή δε τη φύση, την οποία προσέλαβε από εμάς και ανακαίνισε, την παρουσίασε αγιασμένη και δικαιωμένη και σε όλα υπάκουη στον Πατέρα, μέσω όσων Εκείνος, έχοντας ενωθεί μαζί της καθ' υπόστασιν, έπραξε και έπαθε σύμφωνα με αυτήν. Στα γεγονότα αυτά συγκαταλέγεται και η δική Του, που εορτάζεται σήμερα από εμάς, ανάβαση ή αναβίβαση σε εκείνο το παλαιό ιερό για καθαρισμό, καθώς και η υπαπαντή του θεόληπτου Συμεών και η δοξολογία της Άννας, η οποία σε όλη της τη ζωή παρέμενε προσηλωμένη στο ιερό.

Και βέβαια αυτός είναι ο μόνος που διάνοιξε μήτρα κατά τη σύλληψή του, καθώς κυοφορήθηκε χωρίς συνουσία, μόνο με την προσφώνηση και το μήνυμα του Θεού, το οποίο η Παρθένος δέχθηκε ακούγοντάς το μέσω του αγγέλου. Πώς, λοιπόν, ο νόμος λέει «κάθε αρσενικό που διανοίγει μήτρα»; Όπως πολλοί ονομάζονται προφήτες και πολλοί χριστοί, καθώς λέει ο Θεός και μέσω του ψαλμωδού: «μην αγγίζετε τους χριστούς μου και μην κάνετε κακό στους προφήτες μου», όμως ένας είναι ο Χριστός και ένας είναι αυτός ο μόνος Προφήτης, έτσι κάθε πρωτότοκο λέγεται ότι διανοίγει μήτρα, αλλά εκείνος που αληθινά την διάνοιξε είναι αυτός, ο μόνος άγιος του Ισραήλ. Και λέει ότι τον ανέβασαν «για να προσφέρουν θυσία σύμφωνα με τα ειρημένα στον νόμο του Κυρίου, ένα ζεύγος τρυγονιών ή δύο νεοσσούς περιστεριών».

Λόγος του Ησυχίου, πρεσβυτέρου Ιεροσολύμων, εις την Υπαπαντή του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού. Η εορτή μεν ονομάζεται εορτή του καθαρισμού, την οποία κανείς δεν θα έσφαλλε εάν την αποκαλούσε εορτή των εορτών, σάββατο των σαββάτων, και αγία των αγίων· διότι σε αυτήν ανακεφαλαιώνεται ολόκληρο το μυστήριο της ενσαρκώσεως του Χριστού, και διαγράφεται ολόκληρη η παράσταση του μονογενούς Υιού. Σε αυτήν, ο Χριστός βαστάχθηκε ως βρέφος και ομολογήθηκε ως Θεός, και προσφέρθηκε στις αγκάλες καθήμενος ως επί θρόνου ο δημιουργός της φύσεώς μας, και προσέφερε ως ζεύγος λογικών τρυγόνων τον Συμεών και την Άννα. Ας εντρυφήσουμε, αν συμφωνείτε, στις ίδιες τις ευαγγελικές λέξεις· διότι εκεί θα δούμε την παρουσία του Θεού. Έτσι, λοιπόν, μας εξέθεσε ο Λουκάς την ιστορία της εορτής: «Και όταν συμπληρώθηκαν οι ημέρες του καθαρισμού τους σύμφωνα με τον νόμο του Μωυσή, τον ανέβασαν στα Ιεροσόλυμα για να τον παραστήσουν στον Κύριο, καθώς είναι γραμμένο στον νόμο του Κυρίου ότι κάθε αρσενικό που διανοίγει μήτρα θα ονομαστεί άγιο στον Κύριο, και για να προσφέρουν θυσία, σύμφωνα με το ειρημένο στον νόμο του Κυρίου, ένα ζεύγος τρυγόνων ή δύο νεοσσούς περιστεριών». Έπρεπε, λοιπόν, εκείνος που υποδουλώθηκε για εμάς να προσφέρει υπέρ ημών τα καθάρσια, και εκείνος που δεν λυπήθηκε το δικό του αίμα να μη λυπηθεί ένα ζεύγος τρυγόνων.

Και μου είπε ο Κύριος: «Αυτή η πύλη θα παραμείνει κλειστή, δεν θα ανοιχτεί, και κανείς δεν θα περάσει μέσα από αυτήν, επειδή ο Κύριος ο Θεός του Ισραήλ και θα εισέλθει και θα εξέλθει, και θα παραμείνει κλειστή». «Κάθε αρσενικό που διανοίγει μήτρα, θα ονομαστεί άγιο στον Κύριο». Αυτός όμως δεν είναι μόνο άγιος. Όσο λοιπόν υπερέχει στην αγιότητα, τόσο πλεονεκτεί και στη γέννηση και έχει ξεπεράσει την εντολή του νόμου. Πλην όμως, «για να προσφέρουν θυσία, σύμφωνα με όσα λέγονται στον νόμο του Κυρίου, ένα ζεύγος τρυγόνια ή δύο νεοσσούς περιστεριών». Ο Λουκάς, όχι επειδή κυριεύτηκε από άγνοια, αλλά επειδή οδηγήθηκε από σοφία, εξέθεσε τον νόμο ατελώς. Ο μεν νόμος έλεγε: «έναν αμνό και έναν νεοσσό»· εάν όμως αυτός που προσφέρει δεν είχε την οικονομική ευχέρεια, πρόσταζε «ένα ζεύγος τρυγόνια ή δύο νεοσσούς περιστεριών και σιμιγδάλι». Ο Λουκάς λοιπόν παρέλειψε την προσφορά του πλουσίου· διότι μνημόνευσε τον φτωχό, αυτόν που εκούσια πτώχευσε για εμάς. Δεν υπήρχε γι' αυτόν, λέει, κατάλυμα· από πού να αποκτούσε αμνό; Έχοντας σπαργανωθεί σε φάτνη, από πού να πρόσφερε πρόβατο; Μάλλον όμως, δεν χρειαζόταν αμνό· διότι ο ίδιος ήταν «ο αμνός του Θεού», το αληθινό πρόβατο. Ο ίδιος θυσίαζε τον εαυτό του υπέρ του κόσμου· γι' αυτό εξέθεσε τι πρόσταζε ο νόμος, και επισήμανε τι οικονομεί ο Χριστός.

Πώς όμως ήταν δυνατόν να το κατανοήσουν αυτό οι Ιουδαίοι; Διότι, εφόσον είναι σαρκικοί, απέχουν πάρα πολύ από το να κατανοήσουν τα νοήματα της πνευματικής αντιλήψεως. Έπειτα ανεβαίνουν για να προσφέρουν θυσία, σύμφωνα με όσα έχουν ειπωθεί στον νόμο του Κυρίου, ένα ζευγάρι τρυγόνια ή δύο νεοσσούς περιστεριών. Και αυτά έγιναν τυπικά σύμφωνα με τον νόμο, ώστε να μην παραλειφθεί τίποτα για την πλήρη εκπλήρωσή του. Αυτά αποτελούν νομικά αινίγματα· ας έλθουμε όμως στην ευαγγελική εξήγηση: Και ιδού, υπήρχε ένας άνθρωπος στην Ιερουσαλήμ, του οποίου το όνομα ήταν Συμεών· και ο άνθρωπος εκείνος ήταν δίκαιος και ευλαβής· και το Πνεύμα του Θεού ήταν επάνω του. Αυτός είχε λάβει θεία αποκάλυψη από το Άγιο Πνεύμα, να μην τελειώσει τον βίο του προτού δει τον Χριστό του Κυρίου. Ο Συμεών ήταν γέροντας και περίμενε το χαρμόσυνο άγγελμα· παρέμενε στον ναό, λέγοντας μέσα του το εξής: «Όπου κι αν γεννηθεί, οπωσδήποτε εδώ θα έλθει». Αυτός ήλθε, οδηγούμενος από το Πνεύμα, στο ιερό εκείνη ακριβώς την ώρα που οι γονείς έφεραν το παιδί. Διότι, βεβαίως, ερχόταν πολλές φορές, αλλά με δική του πρωτοβουλία· τότε όμως, καθοδηγούμενος από το Άγιο Πνεύμα, έρχεται την κατάλληλη στιγμή για την εκπλήρωση της υπόσχεσης. Αυτός δέχθηκε στην αγκαλιά του τον Ιησού, ευλόγησε τον Θεό και είπε: «Τώρα απολύεις τον δούλο σου, Δέσποτα, σύμφωνα με τον λόγο σου, εν ειρήνη». Από πού τον απολύεις; Από τον στίβο του βίου· διότι τα επίγεια πράγματα είναι λυπηρά και η ζωή είναι ένα δεσμωτήριο.

Σε μένα δε φαίνεται ότι εδώ «ρήματα» (λόγια) ονομάζονται τα πράγματα (τα γεγονότα)· ώστε το λεγόμενο να είναι το εξής: «η δε Μαριάμ διατηρούσε μέσα της όλα αυτά τα ρήματα», δηλαδή αυτά τα γεγονότα, τα οποία τώρα εγώ λέγω και θεωρώ ότι είναι ρήματα· διότι το πράγμα, όταν ειπωθεί, γίνεται ρήμα (λόγος). Επέστρεψαν δε οι ποιμένες ευχαριστώντας τον Θεό για όλα· διότι δεν ήταν φθονεροί, όπως οι Ιουδαίοι. «Και όταν συμπληρώθηκαν οκτώ ημέρες για να περιτμηθεί, ονομάστηκε Ιησούς, το όνομα που δόθηκε από τον άγγελο πριν συλληφθεί στην κοιλιά. Και όταν συμπληρώθηκαν οι ημέρες του καθαρισμού τους σύμφωνα με τον νόμο του Μωυσή, τον ανέβασαν στα Ιεροσόλυμα, για να τον παραστήσουν στον Κύριο· όπως είναι γραμμένο στον νόμο του Κυρίου, ότι Κάθε αρσενικό που διανοίγει μήτρα, θα ονομαστεί άγιο για τον Κύριο, και για να προσφέρουν θυσία σύμφωνα με το ειπωμένο στον νόμο του Κυρίου, ένα ζευγάρι τρυγόνια ή δύο νεοσσούς περιστεριών.» Επειδή ο νόμος έδωσε εντολές, όσοι τις παρέβαιναν βρίσκονταν υπό κατάρα. Ο Κύριος, λοιπόν, περιτέμνεται, ώστε, εκπληρώνοντας τον νόμο και σε αυτό και μην παραλείποντας τίποτα από όσα εκείνος έχει προστάξει, να μας απαλλάξει από την κατάρα· ας ντραπούν δε από αυτό εκείνοι που λένε ότι σαρκώθηκε κατά φαντασίαν (φαινομενικά). Διότι πώς περιτμήθηκε, εάν σαρκώθηκε κατά φαντασίαν;