Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 2:28

Και αλίμονό μου στις θλίψεις μου, εάν γίνω ξένος προς αυτά, των οποίων τις φανερώσεις δέχθηκα από μακριά! Δεν τα είχε ακόμη σχηματίσει αυτά στον νου του ο πρεσβύτης, και στις πύλες του ναού παρουσιάζεται ταχύτερα από τον λόγο. «Διότι ήλθε», αναφέρει, «στο ιερό με την καθοδήγηση του Πνεύματος». Διότι τέτοια είναι η δύναμη του Πνεύματος, η οποία καθιστά τη βούληση έργο, και κάνει τα γεγονότα να ακολουθούν ταυτοχρόνως τη βούληση. «Και όταν οι γονείς εισήγαγαν το παιδίον Ιησού, για να πράξουν για αυτό σύμφωνα με τη συνήθεια του νόμου, και αυτός το δέχθηκε στις αγκάλες του». Είδες συνάντηση παράδοξη και υπεράνθρωπη;

Αυτός, αφού έλαβε στην αγκαλιά του τον Σωτήρα, απευθύνεται σε αυτόν και λέει: «Τώρα απολύεις τον δούλο σου, Δέσποτα, σύμφωνα με τον λόγο σου, εν ειρήνη».

Δεν άκουσες για τον άγιο, ότι η ψυχή του απελευθερώθηκε; Και τι έκανε ο Συμεών, όταν πήρε στην αγκαλιά του τον Κύριό μας; Ποια φωνή έβγαλε; Δεν είπε: «Νῦν ἀπολύεις τὸν δοῦλόν σου, Δέσποτα»; Διότι, για εκείνον που επείγεται προς την άνω πολιτεία, η παραμονή με το σώμα είναι βαρύτερη από κάθε κόλαση και από κάθε δεσμωτήριο. Μην επιζητείς λοιπόν οι διατάξεις περί των ψυχών να ακολουθούν τη δική σου απόλαυση· αλλά να αναλογίζεσαι, για εκείνους που ενώθηκαν κατά τον βίο και έπειτα χωρίζονται με τον θάνατο, ότι είναι παρόμοιοι με οδοιπόρους που πορεύονται σε έναν δρόμο και, εξαιτίας της συνεχούς μεταξύ τους συναναστροφής, ενώθηκαν λόγω της συνήθειας. Αυτοί, όταν αφού διανύσουν τον κοινό δρόμο φθάσουν στο σημείο όπου πλέον αυτός χωρίζεται, καθώς η ανάγκη ήδη διαχωρίζει υποχρεωτικά τον καθένα τους, δεν παραμένουν προσκολλημένοι στη συνήθεια παραμελώντας τον προορισμό τους, αλλά, ενθυμούμενοι την αιτία που εξ αρχής τους παρακίνησε, σπεύδουν ο καθένας προς το δικό του τέρμα. Όπως λοιπόν για εκείνους διαφορετικός ήταν ο σκοπός της οδοιπορίας, αλλά κατά τη διαδρομή προέκυψε η μεταξύ τους οικείωση λόγω της συνήθειας, έτσι και για όσους έχουν συζευχθεί με τον γάμο ή με κάποια άλλη κοινωνία βίου, είναι προφανές ότι το τέρμα της ζωής που προέκειτο στον καθένα ήταν ξεχωριστό· και, παρότι ενώθηκαν μεταξύ τους, το προδιαγεγραμμένο τέλος της ζωής αναγκαστικά τους χώρισε και έλυσε τον δεσμό τους.

Δεν είναι καθόλου παράξενο αν μια γυναίκα ολίσθησε κάπως σε αυτό. Διότι, αν και ο ίδιος ο κορυφαίος των αγίων μαθητών, ο Πέτρος, σκανδαλίστηκε κάποτε, όταν ο Χριστός έλεγε και δίδασκε ξεκάθαρα ότι επρόκειτο να παραδοθεί «στα χέρια αμαρτωλών» και να υπομείνει σταυρό και θάνατο, ώστε να αναφωνήσει πολύ βιαστικά: «Ίλεώς σοι, Κύριε, δεν πρόκειται να σου συμβεί αυτό», τι το παράδοξο είναι αν ο ευαίσθητος νους της γυναίκας παρασυρόταν σε πιο αδύναμες σκέψεις; Και αυτά τα λέμε όχι κάνοντας μάταιες εικασίες, όπως ίσως νομίσει κανείς, αλλά οδηγούμενοι σε αυτές τις υποψίες από όσα έχουν γραφτεί για τη μητέρα του Κυρίου. Διότι θυμόμαστε ότι ο δίκαιος Συμεών, όταν, σύμφωνα με τις Γραφές, «δέχτηκε στην αγκαλιά του» τον Κύριο ως βρέφος, αφού πρώτα ευχαρίστησε τον Θεό και είπε: «Νυν απολύεις τον δούλον σου, Δέσποτα, κατά το ρήμα σου εν ειρήνη, ότι είδον οι οφθαλμοί μου το σωτήριόν σου», είπε και προς την ίδια την αγία παρθένο: «Ιδού, ούτος κείται εις πτώσιν και ανάστασιν πολλών εν τω Ισραήλ, και εις σημείον αντιλεγόμενον· και σου δε αυτής την ψυχήν διελεύσεται ρομφαία· όπως αν αποκαλυφθώσιν εκ πολλών καρδιών διαλογισμοί». Διότι ονόμαζε «ρομφαία» την οξεία προσβολή του πάθους που κατακόβει τον νου της γυναίκας με άτοπους λογισμούς.

Αυτόν λοιπόν θα τον βρούμε να περιγράφεται και κατά την καταβολή του διδράχμου ως Σωτήρας και Λυτρωτής. Διότι το δίδραχμο ήταν ένα είδος νομίσματος που έφερε βασιλική εικόνα, και καταβαλλόταν σύμφωνα με τον νόμο για δύο πρόσωπα. Δες λοιπόν και πάλι τον Χριστό να προτυπώνεται στο δίδραχμο. Επειδή αυτός, όντας η εικόνα του Πατρός, ο χαρακτήρας της υποστάσεώς του, το νόμισμα το εξ ουρανού, προσέφερε τον εαυτό του ως αντίλυτρο των δύο λαών, δηλαδή των προερχομένων από τους Ιουδαίους και των προερχομένων από τα έθνη. <Και αυτός τον δέχθηκε στις αγκάλες του.> (A f. 38, C f. 109, E f. 125, M f. 258 b) Ο Χριστός εισερχόταν στο ιερό ενώ ήταν ακόμη μικρό και θηλάζον βρέφος, και προσέφερε τα ορισμένα από τον νόμο, ένα ζεύγος τρυγονιών και δύο νεοσσούς περιστεριών· τα οποία είναι τύπος σωφροσύνης και πραότητας, αλλά και της διαφοράς του τρόπου ζωής, του γάμου και της αγαμίας, όντας νομοθέτης και των δύο. Θα μπορούσες δηλαδή να πεις ότι εκείνοι που είναι απερίσπαστοι και πνευματικότεροι και έχουν επιλέξει τον μοναχικό βίο, είναι τα περιστέρια· ενώ εκείνοι που έχουν φροντίσει για την τεκνοποιία και την υπόλοιπη οικιακή μέριμνα, είναι τα τρυγόνια. Ο μακάριος Συμεών, τιμημένος με προφητική χάρη, τον δέχεται στις αγκάλες του και, γεμάτος από ύψιστη αγαλλίαση, ευλογεί τον Θεό λέγοντας: «Νυν απολύεις τον δούλον σου, Δέσποτα». Από πού τον απολύεις;

Διότι, αναφέρει, υπήρχε ένας άνθρωπος στην Ιερουσαλήμ, που ονομαζόταν Συμεών. Και ο άνθρωπος αυτός ήταν δίκαιος, και Άγιο Πνεύμα ήταν μέσα του. Και του είχε αποκαλυφθεί από το Άγιο Πνεύμα ότι δεν θα δει θάνατο, προτού δει τον Χριστό του Κυρίου. Και ήλθε με την καθοδήγηση του Πνεύματος στο ιερό. Και όταν οι γονείς έφεραν το παιδίον Ιησού, για να πράξουν γι' αυτό ό,τι ήταν συνηθισμένο σύμφωνα με τον νόμο, ο ίδιος ο Συμεών τον δέχθηκε στην αγκαλιά του, ευλόγησε τον Θεό και είπε: «Τώρα απολύεις τον δούλο σου, Δέσποτα, σύμφωνα με τον λόγο σου, με ειρήνη, διότι είδαν τα μάτια μου το σωτήριό σου, το οποίο ετοίμασας ενώπιον όλων των λαών, φως για την αποκάλυψη των εθνών και δόξα του λαού σου, του Ισραήλ».

Γιατί, όμως, δεν αναλογίστηκες εκείνο το καλό, ότι δηλαδή έγινε κατά θεία οικονομία, ώστε να φανεί ποιος είσαι ως προς την προαίρεση, φίλαυτος ή φιλάδελφος; Εάν δε, αφού αναρρώσει από την ασθένεια, παραιτηθεί, ανάλαβε το έργο με αγαθή συνείδηση, εφόσον το επιτρέπει ο προεστώς, για να έχεις καλή μαρτυρία από τους έξω. Διότι η ευλάβεια χρειάζεται τη δικαιοσύνη. Επειδή και για τον αγιότατο Συμεών, ο οποίος υποδέχθηκε τον Σωτήρα στην αγκαλιά του, έχει γραφτεί ότι ήταν δίκαιος και ευλαβής.

Διηγούνται δε ότι η γυναίκα που σαρώνει την οικία και βρίσκει τη δραχμή λέγεται πως είναι η άνω Σοφία, η οποία, αφού έχασε την Ενθύμησή της, τη βρίσκει αργότερα, όταν τα πάντα καθαρίστηκαν δια της παρουσίας του Σωτήρος. Γι' αυτό, κατ' αυτούς, και αυτή αποκαθίσταται εντός του Πληρώματος. Λένε επίσης ότι ο Συμεών, που πήρε στην αγκαλιά του τον Χριστό και ευχαρίστησε τον Θεό λέγοντας: «νυν απολύεις τον δούλον σου, δέσποτα, κατά το ρήμα σου εν ειρήνη», είναι τύπος του Δημιουργού, ο οποίος, όταν ήλθε ο Σωτήρας, πληροφορήθηκε για τη μετάθεσή του και ευχαρίστησε τον Βυθό. Και διαβεβαιώνουν ότι μέσω της Άννας, η οποία αναφέρεται στο ευαγγέλιο ως προφήτιδα, που έζησε επτά έτη με τον σύζυγό της και όλον τον υπόλοιπο χρόνο παρέμεινε χήρα, μέχρι που είδε τον Σωτήρα, τον αναγνώρισε και μιλούσε για αυτόν σε όλους, υποδηλώνεται σαφέστατα η Αχαμώθ, η οποία, αφού είδε τότε για λίγο τον Σωτήρα μαζί με τους συνομηλίκους του, όλο τον υπόλοιπο χρόνο παρέμενε στη Μεσότητα και τον περίμενε, πότε θα έλθει πάλι για να την αποκαταστήσει στη δική της συζυγία. Ακόμη, το όνομά της έχει υποδηλωθεί από τον Σωτήρα όταν είπε: «και εδικαιώθη η σοφία από των τέκνων αυτής», καθώς και από τον Παύλο με τα εξής λόγια: «σοφίαν δε λαλούμεν εν τοις τελείοις».

Ο δε Ματθαίος έκανε την αφήγησή του αρχίζοντας από τον χρόνο των τριάντα ετών πριν από τα γεγονότα στον Ιορδάνη και το βάπτισμα· ο δε Λουκάς προσδιόριζε τον χρόνο ξεκινώντας έξι μήνες πριν από την εν γαστρί σύλληψη του Σωτήρος, και έπειτα εννέα μήνες και λίγες ημέρες από τη σύλληψη του Κυρίου, έτσι ώστε ο συνολικός χρόνος να είναι τριάντα ένα έτη και κάτι περισσότερο. Διηγείται επίσης και τη θεοπτία των ποιμένων δια των αγγέλων που έφεραν το χαρμόσυνο άγγελμα, και πώς γεννήθηκε στη Βηθλεέμ, σπαργανώθηκε στη φάτνη και περιετμήθη την όγδοη ημέρα, και πώς στις σαράντα ημέρες τελούσαν για αυτόν την προσφορά σύμφωνα με τον νόμο, και πώς ο Συμεών τον δέχθηκε στις αγκάλες του και πώς η Άννα, η θυγατέρα του Φανουήλ, ανθωμολογείτο, και πώς αναχώρησε για τη Ναζαρέτ και πώς κάθε χρόνο ανέβαινε στην Ιερουσαλήμ μαζί με τους γονείς του που τελούσαν για αυτόν τα όσα όριζε ο νόμος· από όλα αυτά τίποτα δεν έχει εξιστορηθεί από τον Ματθαίο ούτε από τον Μάρκο, ούτε καν από τον Ιωάννη. 8. Εξαιτίας αυτού, και κάποιοι άλλοι από τους Έλληνες φιλοσόφους, εννοώ δηλαδή τον Πορφύριο, τον Κέλσο και τον Φιλοσαββάτιο, τον φοβερό και απατεώνα όφι που προέρχεται από τους Ιουδαίους, προβαίνοντας σε ανατροπή της ευαγγελικής πραγματείας κατηγορούν τους αγίους ευαγγελιστές, επειδή είναι ψυχικοί και σαρκικοί άνθρωποι, που στρατεύονται κατά σάρκα, αδυνατούν να ευαρεστήσουν τον Θεό και δεν έχουν κατανοήσει τα όσα έχουν ειπωθεί δια του Πνεύματος.

Πλην όμως, κατά τη διάρκεια αυτής της μίας εβδομάδας, κατά την οποία ενίσχυσε τη δηλωθείσα «διαθήκη σε πολλούς», «στο μέσον» αυτής καταργήθηκε «η θυσία και η σπονδή», και ξεκίνησε το «βδέλυγμα της ερημώσεως». Επειδή, καθώς η εβδομάδα αυτή βρισκόταν στο μέσον της, μετά τη διάρκεια των τρεισήμισι ετών της διδασκαλίας του, τον καιρό κατά τον οποίο έπαθε, «το καταπέτασμα του ναού σχίστηκε από πάνω μέχρι κάτω»· ώστε από τότε δυνάμει καταργήθηκε από αυτούς η σπονδή και η θυσία, και το «βδέλυγμα» της ερημώσεως εγκαταστάθηκε «στον ναό», αφού τους εγκατέλειψε έρημους η δύναμη που από παλιά και μέχρι εκείνον τον καιρό επέβλεπε και επισκοπούσε τον τόπο. Επομένως, μέχρι το σωτήριο πάθος, πρέπει να θεωρούμε ότι υπήρχε κάποια θεϊκή δύναμη που επισκοπούσε τον ναό και τα «άγια των αγίων». Διαφορετικά, δεν θα συναθροιζόταν και ο ίδιος μαζί με το πλήθος μέσα στον ναό, τελώντας τις κατά τον νόμο γιορτές, εάν δεν γνώριζε ότι ο τόπος εξακολουθούσε να υφίσταται και να είναι άξιος του Θεού. Υπήρχαν λοιπόν στον ναό μέχρι εκείνον τον καιρό και κάποιοι που προφήτευαν, όπως η προφήτιδα Άννα, η θυγατέρα του Φανουήλ, και ο Συμεών που τον πήρε στην αγκαλιά του ενώ ήταν ακόμη βρέφος, οι οποίοι και προφητεύουν όσα έχουν καταγραφεί.

ΙΣΤ΄. Πώς από τη Βηθλεέμ ο μεν Ματθαίος εξιστορεί ότι ο Ιησούς μεταφέρεται από τους γονείς του στην Αίγυπτο, ενώ ο Λουκάς στην Ιερουσαλήμ, και από εκεί στη Ναζαρέτ. Α΄. Ο μεν Λουκάς, εξιστορώντας τον χρόνο της γεννήσεως του Σωτήρος μας, μνημονεύει τη βασιλεία του Αυγούστου και την απογραφή που έγινε επί των ημερών του· και αναφέρει ότι δεν βρήκαν καν κατάλυμα στη Βηθλεέμ, καθώς είχε συγκεντρωθεί, όπως ήταν φυσικό, πλήθος ανθρώπων στη Βηθλεέμ από το γένος του Δαβίδ εξαιτίας της απογραφής· γι' αυτό και ο Ιωσήφ δεν βρήκε διαθέσιμο οίκημα· εξού και αναφέρει ότι η Μαρία, αφού γέννησε, σπαργάνωσε το βρέφος και το απέθεσε σε φάτνη, επειδή δεν υπήρχε γι' αυτούς τόπος στο κατάλυμα· και ήταν εύλογο, εφόσον είχαν συγκεντρωθεί πάρα πολλοί λόγω της απογραφής, να μη βρίσκουν κατάλυμα. Αλλά και λέει: «Όταν συμπληρώθηκαν οι ημέρες για να περιτμηθεί (και τούτο πρέπει να γίνεται την όγδοη ημέρα μετά τον τοκετό), ανέβασαν το παιδί στα Ιεροσόλυμα, και αφού τέλεσαν γι' αυτό τα νενομισμένα, αναχώρησαν για τη Ναζαρέτ». Ενώ αυτά καταγράφονται από τον Λουκά, ο Ματθαίος δεν μνημόνευσε κανένα από αυτά, αλλά παραχωρώντας στον Λουκά τα προειρημένα, ο ίδιος διηγείται άλλα· και ποια ήταν αυτά, παρά η άφιξη των Μάγων από την Ανατολή;

Και το αποδεικνύει ο Αβραάμ, ο οποίος βρέθηκε στην Αίγυπτο, στερήθηκε τη γυναίκα του από τον Φαραώ και κατοίκησε ως πάροικος στη γη που του είχε υποσχεθεί. Ομοίως δε και ο υιός αυτού, και ο απόγονός του, αναφέρομαι στον Ισαάκ και τον Ιακώβ, και έπειτα ο σωφρονέστατος υιός του τελευταίου, ο Ιωσήφ, ο οποίος έγινε δούλος και καταδικάστηκε να κατοικεί σε δεσμωτήριο. Επομένως, ο σοφός Συμεών δεν περίμενε την παράκληση του Ισραήλ με την έννοια της κοσμικής δόξας και της αλαζονείας, αλλά την όντως αληθινή, τη μετάθεση δηλαδή στο κάλλος της αλήθειας. Διότι, εφόσον του είχε αποκαλυφθεί από τον Θεό πριν από την αναχώρησή του από τον βίο ότι θα έβλεπε να εμφανίζεται ενώπιόν του ο Χριστός του Κυρίου, ανέμενε την παράκληση του λαού πνευματικώς. Ήλθε, λοιπόν, αυτός καθοδηγούμενος από το Πνεύμα στο ιερό, και όταν οι γονείς έφεραν μέσα το παιδίον Ιησού, για να εκτελέσουν τα ειθισμένα από τον νόμο γι' αυτόν, ο ίδιος τον δέχθηκε στις αγκάλες του, ευλόγησε τον Θεό και είπε: «Νυν απολύεις τον δούλο σου, Δέσποτα, σύμφωνα με τον λόγο σου, με ειρήνη· διότι είδαν οι οφθαλμοί μου το σωτήριο που ετοίμασας ενώπιον όλων των λαών, φως για αποκάλυψη των εθνών και δόξα του λαού σου Ισραήλ». Ω, αληθινά μακάριε και τρισμακάριε γέροντα! Πόσο μακαρία ήταν εκείνη η όντως ιερή είσοδός σου στο ιερό, μέσω της οποίας έσπευσες προς την έξοδο του βίου! Πόσο μακάρια είναι τα όμματα τόσο της ψυχής όσο και του σώματός σου!

Γι' αυτούς τους λόγους, λοιπόν, ενετείλατο το θείο βάπτισμα και έθεσε σωτηριώδεις νόμους και κήρυξε σε όλους μετάνοια και μετέδωσε από το ίδιο του το σώμα και αίμα. Διότι δεν δέχεται το βάπτισμα απλώς η φύση, αλλά η υπόσταση καθενός από τους πιστούς, και σύμφωνα με τις θείες εντολές πολιτεύεται και γίνεται μέτοχος του θεουργού άρτου και του ποτηρίου. Μέσω αυτών, λοιπόν, ο Χριστός μας δικαίωσε υποστατικώς και μας επανέφερε στην υπακοή του υπέρτατου Πατέρα. Αυτή δε τη φύση, την οποία προσέλαβε από εμάς και ανακαίνισε, την παρουσίασε αγιασμένη και δικαιωμένη και σε όλα υπάκουη στον Πατέρα, μέσω όσων Εκείνος, έχοντας ενωθεί μαζί της καθ' υπόστασιν, έπραξε και έπαθε σύμφωνα με αυτήν. Στα γεγονότα αυτά συγκαταλέγεται και η δική Του, που εορτάζεται σήμερα από εμάς, ανάβαση ή αναβίβαση σε εκείνο το παλαιό ιερό για καθαρισμό, καθώς και η υπαπαντή του θεόληπτου Συμεών και η δοξολογία της Άννας, η οποία σε όλη της τη ζωή παρέμενε προσηλωμένη στο ιερό.

Ποιοι είναι αυτοί; Ο Συμεών και η Άννα, τους οποίους, είτε τους αποκαλέσει κανείς νεοσσούς περιστεριών, εξαιτίας της παντελούς αθωότητάς τους απέναντι στην κακία, είτε τρυγόνια εξαιτίας του ύψιστου βαθμού της σωφροσύνης τους, θα το πει εύλογα. Αλλά ο μεν Συμεών, για να ανασκοπήσουμε συνοπτικά τα ευαγγελικά λόγια, όντας δίκαιος και ευλαβής, και έχοντας λάβει αποκάλυψη από το Άγιο Πνεύμα, παρακινούμενος και τώρα από αυτό ήλθε στο ιερό και προϋπάντησε και πήρε στην αγκαλιά του αυτό το ουράνιο και επίγειο βρέφος, προσφέροντάς του ως Θεό και τον ύμνο και την ικεσία, ικετεύοντας να αναχωρήσει εν ειρήνη από το σώμα και διακηρύσσοντας προς όλους ότι αυτό είναι το σωτήριο φως, βεβαιώνοντας πως έχει τεθεί για την πτώση των απίστων και για την ανάσταση όσων πιστεύουν σε αυτό.

Αυτός «ήλθε στο ιερό καθοδηγούμενος από το Πνεύμα»· η πηγή οδήγησε αυτόν που διψούσε προς την πηγή. «Και όταν οι γονείς έφεραν μέσα το παιδίον Ιησού, για να πράξουν για αυτό σύμφωνα με τα ειθισμένα, τον δέχθηκε και αυτός στις αγκάλες του». Κρατούσε στα χέρια του Εκείνον που κρατά στο χέρι Του την οικουμένη και την ακατοίκητη γη, «Αυτόν που μέτρησε με το χέρι το νερό και τον ουρανό με τη σπιθαμή και όλη τη γη σε μια δράκα». Και πώς ο Συμεών προσέφερε θυσία που δεν του αναλογούσε; Διότι δεν ήταν ιερέας· επειδή δεν αναφέρεται κάτι τέτοιο, ούτε λευίτης, ούτε νεωκόρος, καθώς μόνο στη φυλή του Λευί έχει κληρωθεί το λειτουργικό έργο.

Γι' αυτό και στον Συμεών «είχε δοθεί θεία αποκάλυψη να μη δει θάνατο πριν δει τον Χριστό του Κυρίου», δηλαδή πριν δει αυτόν που καταργεί τον θάνατο, πριν δει αυτόν που ανασταίνει τους νεκρούς, πριν δει αυτόν που μεταβάλλει τους τάφους σε νυμφώνα, πριν αντικρίσει εκείνον που καθιστά άφοβη γι' αυτόν την αναχώρηση από αυτή τη ζωή. «Και ήλθε στο ιερό κατευθυνόμενος από το Πνεύμα». Ούτε και αυτό πρέπει να το παραβλέψουμε ή να το προσπεράσουμε βιαστικά· διότι αποτελεί απόδειξη ότι ενεργούσε σύμφωνα με την προσταγή του Πνεύματος που ενοικούσε μέσα του και δεν μετέβαινε στις αγορές ούτε επιχειρούσε καμία απολύτως πράξη χωρίς αυτό· αφού μάλιστα και στο ιερό δεν έρχεται διαφορετικά, παρά μόνο επειδή αυτό τον χειραγωγεί. «Και όταν οι γονείς έφεραν μέσα το παιδίον Ιησού, για να πράξουν γι' αυτόν σύμφωνα με όσα όριζε η συνήθεια του νόμου, τον δέχθηκε και αυτός στις αγκάλες του». Ποιος του φανέρωσε το βρέφος που δεν γνώριζε; Είναι φανερό, βέβαια, πως ήταν το Πνεύμα που ενοικούσε μέσα του και του έδινε τη θεία αποκάλυψη, και το οποίο οπωσδήποτε θα έλεγε προς τον Συμεών: «Τρέξε, γέροντα, τρέξε, βιάσου τώρα, άρπαξε γρήγορα την ευλογία, πριν φανεί το άστρο, πριν καταφθάσουν οι Μάγοι, μήπως τυχόν προσβληθούμε».

«Διότι το φως που προέρχεται από εμένα πρέπει να προηγηθεί της άφιξης του αστέρα στη Βηθλεέμ, ώστε να γίνει γνωστό ότι από εμένα καθοδηγείται στην πορεία του και από εμένα δανείζεται την ακτινοβολία του. Αλλά εσύ να μη θεωρήσεις ότι ζημιώνεσαι, αν οι απερίτμητοι θερίσουν την απαρχή της ευλογίας.» «Και ευλόγησε τον Θεό και είπε: Τώρα απολύεις τον δούλο σου, Δέσποτα, σύμφωνα με τον λόγο σου με ειρήνη.» Ευλόγησε τον Θεό Πατέρα μαζί με τον Υιό, τον Υιό μαζί με το Πνεύμα, επειδή το μεν Πνεύμα ήταν εκείνο που του είχε δώσει την αποκάλυψη, τον δε Υιό κρατούσε στα χέρια του, ο οποίος ευδόκησε να φανερωθεί με σάρκα και να γίνει βρέφος για εμάς· ο δε Πατέρας ενεργούσε και αυτός αυτά τα τόσα και τόσο μεγάλα μυστήρια. Αλλά για ποιο πράγμα πρόσφερε την ευχαριστία; «Τώρα», λέει, «απολύεις τον δούλο σου, Δέσποτα», αφού δεν έχω πλέον φόβο θανάτου, αλλά απέρχομαι με χαρά προς τους νεκρούς, για να αναγγείλω σε αυτούς τη ζωή. «Και με απολύεις σύμφωνα με τον λόγο σου με ειρήνη», εκείνο δηλαδή που ο προφήτης Δαβίδ, δανειζόμενος από εσένα, έλεγε: «Με ειρήνη θα πλαγιάσω και θα κοιμηθώ.» «Διότι τα μάτια μου είδαν το σωτήριό σου», το οποίο πολλοί από τους προφήτες επιθύμησαν να δουν· τώρα όμως, μέσα από την ίδια την εμπειρία, παρουσίασες στο γένος των ανθρώπων τον Ύψιστο να ταπεινώνεται για εμάς τόσο πολύ, ώστε να γίνει βρέφος· διότι με κανέναν άλλο τρόπο δεν επρόκειτο να σώσει ο Κεραμέας τον πηλό που είχε φθαρεί, παρά μόνο με το να αναμειχθεί ο ίδιος μαζί του. «

Και το ότι πλανήθηκε η Αχαμώθ εκτός του Πληρώματος, και μορφώθηκε από τον Χριστό, και αναζητήθηκε από τον Σωτήρα, λένε ότι το φανερώνει όταν λέει ότι ήλθε για το πλανημένο [πρόβατο]. Διότι ως πλανημένο πρόβατο εξηγούν ότι εννοείται η μητέρα τους, από την οποία θέλουν να έχει σπαρεί η εδώ Εκκλησία· και ως πλάνη εννοούν την παραμονή εκτός του Πληρώματος μέσα σε όλα τα πάθη, από τα οποία υποθέτουν ότι δημιουργήθηκε η ύλη. Τη δε γυναίκα που σκούπισε το σπίτι και βρήκε τη δραχμή, ερμηνεύουν ότι εννοείται η άνω Σοφία, η οποία, αφού έχασε την Ενθύμησή της, την βρίσκει αργότερα, όταν όλα καθαρίστηκαν δια της παρουσίας του Σωτήρος· γι' αυτό και αυτή αποκαθίσταται, κατ' αυτούς, εντός του Πληρώματος. Τον Συμεών, που έλαβε στην αγκαλιά του τον Χριστό, και τον ευχαρίστησε, και είπε: «Νυν απολύεις τον δούλον σου, δέσποτα, κατά το ρήμα σου εν ειρήνη», λένε ότι είναι τύπος του Δημιουργού, ο οποίος, όταν ήλθε ο Σωτήρας, έμαθε για τη μετάθεσή του και ευχαρίστησε τον Βυθό.

Εσύ που προσφέρθηκες στον ναό και αγκαλιάστηκες από τον Συμεών, ελέησον ημάς. 〈Εσύ που εμφανίστηκες στον ναό και αντιμετωπίστηκες με απιστία από τον λαό,〉 ελέησον ημάς. 〈Εσύ που θεράπευσες τους χωλούς και καθάρισες τους λεπρούς,〉 ελέησον ημάς. 〈Εσύ που χάρισες το φως στους τυφλούς και ανέστησες τους νεκρούς,〉 ελέησον ημάς.

«Θα ανανεωθεί η νεότητά σου σαν του αετού». «Και ήλθε», λέει, «παρακινούμενος από το Πνεύμα στο ιερό· και όταν οι γονείς έφεραν το παιδί στο ιερό για να πράξουν σύμφωνα με τη συνήθεια του νόμου, και αυτός», αφού έτρεξε, το έλκυσε κοντά του, και «αφού το δέχθηκε στις αγκάλες του», αναφώνησε λέγοντας: «Τώρα απολύεις τον δούλο σου, Δέσποτα, σύμφωνα με τον λόγο σου, εν ειρήνη· διότι είδαν οι οφθαλμοί μου το σωτήριόν σου, το οποίο ετοίμασας ενώπιον όλων των λαών, φως για αποκάλυψη των εθνών και δόξα του λαού σου Ισραήλ». «Διότι πορεύομαι από τώρα προς όσους βρίσκονται στον άδη, για να τους ευαγγελιστώ ότι γεννήθηκε αυτός που καταλύει τον θάνατο». Και πώς τόλμησες, ω Συμεών, να βαστάξεις τον Θεό, τον οποίον τρέμουν τα Χερουβείμ; Εύλογα απαντά: «Γι' αυτό ενανθρώπησε, όχι μόνο για να βασταχθεί από εμένα, αλλά για να σταυρωθεί και υπέρ εμού. Πορεύομαι, λοιπόν, για να δείξω σε όσους βρίσκονται στον άδη τις αγκάλες μου, οι οποίες μαρτυρούν τα λόγια μου έμπρακτα, βεβαιώνοντας έτσι ως ασφαλή τα χαρμόσυνα μηνύματα. Δεν δειλιάζω πλέον μπροστά στον θάνατο, διότι τώρα πορεύομαι με χαρά, βλέποντας με τους ίδιους μου τους οφθαλμούς την ανάσταση· διότι εκεί περιμένω να έλθει και, αφού με αναστήσει από εκεί μαζί με όλους, να μας χαρίσει ατελεύτητη ζωή».

Πώς όμως ήταν δυνατόν να το κατανοήσουν αυτό οι Ιουδαίοι; Διότι, εφόσον είναι σαρκικοί, απέχουν πάρα πολύ από το να κατανοήσουν τα νοήματα της πνευματικής αντιλήψεως. Έπειτα ανεβαίνουν για να προσφέρουν θυσία, σύμφωνα με όσα έχουν ειπωθεί στον νόμο του Κυρίου, ένα ζευγάρι τρυγόνια ή δύο νεοσσούς περιστεριών. Και αυτά έγιναν τυπικά σύμφωνα με τον νόμο, ώστε να μην παραλειφθεί τίποτα για την πλήρη εκπλήρωσή του. Αυτά αποτελούν νομικά αινίγματα· ας έλθουμε όμως στην ευαγγελική εξήγηση: Και ιδού, υπήρχε ένας άνθρωπος στην Ιερουσαλήμ, του οποίου το όνομα ήταν Συμεών· και ο άνθρωπος εκείνος ήταν δίκαιος και ευλαβής· και το Πνεύμα του Θεού ήταν επάνω του. Αυτός είχε λάβει θεία αποκάλυψη από το Άγιο Πνεύμα, να μην τελειώσει τον βίο του προτού δει τον Χριστό του Κυρίου. Ο Συμεών ήταν γέροντας και περίμενε το χαρμόσυνο άγγελμα· παρέμενε στον ναό, λέγοντας μέσα του το εξής: «Όπου κι αν γεννηθεί, οπωσδήποτε εδώ θα έλθει». Αυτός ήλθε, οδηγούμενος από το Πνεύμα, στο ιερό εκείνη ακριβώς την ώρα που οι γονείς έφεραν το παιδί. Διότι, βεβαίως, ερχόταν πολλές φορές, αλλά με δική του πρωτοβουλία· τότε όμως, καθοδηγούμενος από το Άγιο Πνεύμα, έρχεται την κατάλληλη στιγμή για την εκπλήρωση της υπόσχεσης. Αυτός δέχθηκε στην αγκαλιά του τον Ιησού, ευλόγησε τον Θεό και είπε: «Τώρα απολύεις τον δούλο σου, Δέσποτα, σύμφωνα με τον λόγο σου, εν ειρήνη». Από πού τον απολύεις; Από τον στίβο του βίου· διότι τα επίγεια πράγματα είναι λυπηρά και η ζωή είναι ένα δεσμωτήριο.

Έδωσε την άδεια σε όσους επιθυμούσαν να τον πλησιάσουν, κρύβοντας με την ταπείνωση το αξίωμά του, προβάλλοντας ως προτροπή τη συγγένειά του με τους θνητούς, δείχνοντας στους αμαρτωλούς με την ίδια του την όψη τα εχέγγυα της καταλλαγής, χρησιμοποιώντας την Παρθένο αντί για τη βάτο, ανακράζοντας το «Εγώ ειμι ο Ων», βεβαιώνοντας στον εαυτό του την ορατή του υπόσταση με τα θαύματα και τα πάθη της σάρκας, διατηρώντας ως Θεός την αγνεία στη μητέρα του και ως άνθρωπος αποδεχόμενος την κύηση μέσα στον χρόνο, περιοριζόμενος σε έναν τόπο ως βρέφος και ελκύοντας τους μάγους για να τον δουν ως Πλάστης, επιτρέποντας στον Συμεών να τον ψηλαφήσει στις αγκάλες του, μεταθέτοντας τον εαυτό του στην αγκαλιά της Άννας, ώστε όλοι να δώσουν μαρτυρία για το σώμα του, ώστε καθένας που τον έβλεπε να αναγνωρίσει τη συγκατάβασή του, για να μην πλάσει το θαύμα επιφανειακά απλώς ως ένα σχήμα· λαμβάνοντας τον χρόνο ως συνήγορο της πτωχείας στην οποία εκένωσε τον εαυτό του, δείχνοντας την ανθρώπινη φύση του μέσα σε τριάντα κύκλους ετών, βεβαιώνοντας πρώτα σε όσους έβλεπαν σε αυτόν τη δική μας φύση και έπειτα υποδεικνύοντας με εξουσία το γνώρισμα της θεότητάς του, προσθέτοντας στα μικρά τα μεγαλύτερα, φανερώνοντας μέσω των θαυμάτων τον Ποιητή, καταθέτοντας σε όλους όσους είχαν ανάγκη τον μισθό της παρουσίας του, παρέχοντας κρασί σε αυτούς που νυμφεύονταν, προσφέροντας άρτο στους πεινασμένους, όχι δανειζόμενος από άλλον ως φτωχός, αλλά αναβλύζοντας τα αναγκαία ως Θεός, χωρίς να θερίζει στάχυα, χωρίς να κόβει σταφύλια, χωρίς να χρησιμοποιεί ληνό και αλώνι, παρασκευάζοντας άρτο χωρίς μύλο, προσφέροντας κρασί χωρίς αμπέλι, καινουργώντας τη φύση την οποία ο ίδιος παλαιότερα είχε ορίσει διαφορετικά, προστάζοντας και μετατρέποντας τα ύδατα σε κρασί, φανερώνοντας τον Χορηγό μέσα από τα έργα του, υποδεικνύοντας τον αίτιο των βροχών, διανοίγοντας με πηλό τα μάτια των τυφλών, αποκαλύπτοντας μέσω του μέρους τον αίτιο του παντός, υποδηλώνοντας τον Πλάστη του Αδάμ.

Αλλά ποιος δεν γνωρίζει τον πρεσβύτη Συμεών, ο οποίος, προχωρημένος τόσο στην αρετή όσο και στην ηλικία, ανέμενε να εκπληρωθεί σε αυτόν ο θείος χρησμός, ο οποίος έλεγε ότι δεν θα γνώριζε τον θάνατο προτού δει τον Χριστό και Δεσπότη και Τον δεχθεί στις αγκάλες του; Διότι ο ίδιος ο Συμεών, διατελώντας ιερέας του Θεού και λατρεύοντάς Τον σύμφωνα με τον νόμο, διατηρούσε τον εαυτό του αγνό, καθαίροντας τους εσωτερικούς του λογισμούς και γινόμενος κάτοπτρο του Θεού. Σε αυτόν το Πνεύμα φανέρωνε τις θείες ελλάμψεις, όχι ασαφείς ούτε θολές, αλλά ξεκάθαρες και πεντακάθαρες, έτσι ώστε σχεδόν να τις βλέπει στην εκπλήρωσή τους και να χαίρεται με αυτές σαν να ήταν ήδη παρούσες.

Αυτό, λέει, που εσύ δεν πιστεύεις θεωρώντας το ανέφικτο και αδύνατο, θα γίνει πράξη και θα γεράσεις υπερβολικά και θα αποβάλεις τη ρώμη του σώματος και θα ζήσεις εν Πνεύματι και δεν πρόκειται να πεθάνεις με λογισμό ανθρώπινο και ταπεινό, έως ότου γίνεις αυτόπτης του χριστού του Κυρίου. «Και ήλθε στο ιερό καθοδηγούμενος από το Πνεύμα»· όχι από δική του πρωτοβουλία, αλλά παρακινείται και προσέρχεται στο ιερό από το Πνεύμα, από το οποίο έλαβε την αποκάλυψη· «και όταν οι γονείς έφεραν μέσα το παιδί για να πράξουν σύμφωνα με τη συνήθεια του νόμου, το δέχθηκε στην αγκαλιά του και ευλόγησε τον Θεό», δηλαδή δόξασε τον Θεό σύμφωνα με το «θα ευλογώ τον Κύριο σε κάθε καιρό διαπαντός». «Και ευλόγησε τον Θεό και είπε· τώρα απολύεις τον δούλο σου, Δέσποτα». Φαίνεσαι βρέφος σαράντα ημερών, λέει, αλλά το Πνεύμα που μου αποκάλυψε τα περί σου με διδάσκει να σε ονομάζω Δέσποτα. Και εγώ είμαι δούλος σου, έστω κι αν φαίνομαι γέροντας· «τώρα απολύεις τον δούλο σου, Δέσποτα». Έχω κουραστεί να παλεύω με την ταλαίπωρη σάρκα μου, διότι το να ζει κανείς περισσότερο από το κανονικό είναι «κόπος και πόνος»· και μην αναβάλεις την απόλυσή μου, Δέσποτα, αλλά τώρα απόλυσέ με σύμφωνα με τον λόγο σου. Τώρα σύντομα ελευθέρωσε τον δούλο σου από τον δεσμό της σάρκας. Ελευθέρωσέ με σύμφωνα με τον λόγο σου· διότι μου προείπε το Πνεύμα σου ότι δεν θα δω θάνατο, πριν σε αντικρίσω. Και τώρα ας γίνει σύμφωνα με τον λόγο σου.

Ο νόμος πρόσταζε να προσφέρουν ένα ζευγάρι τρυγόνια, δείχνοντας ότι η τεκνοποιία προέρχεται από σώφρονα συζυγία· διότι λένε ότι το τρυγόνι είναι σώφρον ζώο, ώστε, ακόμη και αν χάσει το ταίρι του, δεν συνάπτει δεύτερο γάμο. Εάν όμως δεν είχαν τρυγόνια, προσέφεραν δύο νεοσσούς περιστεριών, ώστε η ζωή του παιδιού εκείνου να συνδεθεί με την πολυτεκνία· διότι το περιστέρι γεννά πολλά. «Και ιδού, υπήρχε ένας άνθρωπος στην Ιερουσαλήμ, που ονομαζόταν Συμεών· και ο άνθρωπος αυτός ήταν δίκαιος και ευλαβής, και περίμενε την παρηγοριά του Ισραήλ· και Άγιο Πνεύμα ήταν επάνω του, και του είχε αποκαλυφθεί από το Άγιο Πνεύμα ότι δεν θα έβλεπε θάνατο πριν δει τον Χριστό του Κυρίου. Και ήλθε καθοδηγούμενος από το Πνεύμα στο ιερό· και όταν οι γονείς έφεραν μέσα το παιδίον Ιησού, για να πράξουν γι' αυτό τα καθιερωμένα από τον νόμο, και αυτός το δέχθηκε στις αγκάλες του και ευλόγησε τον Θεό και είπε: Νυν απολύεις τον δούλο σου, Δέσποτα, σύμφωνα με τον λόγο σου, με ειρήνη· διότι είδαν τα μάτια μου το σωτήριό σου, το οποίο ετοίμασας ενώπιον όλων των λαών· φως για την αποκάλυψη στα έθνη, και δόξα του λαού σου Ισραήλ.»

Δες τους αποστόλους· δεν ήταν δούλοι των Ρωμαίων· αλλά τώρα τους τιμούν και τους προσκυνούν οι βασιλείς των Ρωμαίων· ιδού, λοιπόν, σε αυτούς έγινε παρηγοριά ο Χριστός, παρόλο που ήταν Ισραηλίτες. Αυτός, λοιπόν, ο Συμεών, κινούμενος από το Άγιο Πνεύμα, ανέβηκε στο ιερό, όταν η μητέρα έφερε τον Κύριο· και αφού τον δέχτηκε, τον ομολογεί Θεό. Διότι το να λέει «τώρα με απολύεις, Δέσποτα», αποτελεί ομολογία ότι Αυτός είναι Κύριος της ζωής και του θανάτου. Δες δε πώς οι άγιοι θεωρούν το σώμα δεσμό· γι' αυτό και λέει: