Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 2:30

Έπειτα, στρεφόμενος τάχιστα προς το θείο βρέφος: «Τώρα», είπε, «απολύεις τον δούλο σου, Δέσποτα, εν ειρήνη, σύμφωνα με τον λόγο σου· διότι είδαν τα μάτια μου το σωτήριόν σου, το οποίο ετοίμασας ενώπιον όλων των λαών· φως για την αποκάλυψη των εθνών, και δόξα του λαού σου, του Ισραήλ.» Ω, τι ζέση! Ω, τι θέρμη! Επειδή, λέει, ω Δέσποτα, αυτό ήταν το θέλημά σου, και παρακινήθηκες από την ίδια σου τη φιλανθρωπία να ελεήσεις το πλάσμα σου, και εγώ δεν διαψεύστηκα στις ελπίδες μου, και η αποκάλυψη του θείου Πνεύματος παρέμεινε αψευδής· απόλυσέ με το γρηγορότερο· απόλυσέ με, σε ικετεύω. Μην με κρατάς για πολύ, Δέσποτα· μην καθυστερήσω να μεταφέρω αυτά τα χαρμόσυνα αγγέλματα στους προπάτορες· μην με προλάβουν τα βρέφη, Δέσποτα, τα οποία εξαιτίας σου υπέμειναν τη σφαγή από τον Ηρώδη.

Και το Πνεύμα το άγιο μην το αφαιρέσεις από εμένα. Εύχεται να έλθει πάλι σε αυτόν το προφητικό πνεύμα. Διότι τον είχε εγκαταλείψει εξαιτίας της αμαρτίας. Απόδος μου την αγαλλίαση του σωτηρίου σου. Αναφέρεται σε ολόκληρο το ανθρώπινο γένος. Ονομάζει αγαλλίαση του σωτηρίου την παρουσία του Κυρίου, σύμφωνα με αυτό που ειπώθηκε από τον Συμεών: «Διότι είδαν οι οφθαλμοί μου το σωτήριό σου»· και εύχεται και ο ίδιος να μετάσχει σε αυτό. Και με πνεύμα ηγεμονικό στήριξέ με. Εκείνο που ονόμασε πιο πάνω πνεύμα ευθές, εδώ το αποκαλεί ηγεμονικό.

Τον έσωσε η δεξιά Του. Διότι ο Χριστός, ο Οποίος είναι η δεξιά του Πατρός, προσήγαγε στον δικό Του Πατέρα την οικουμένη. Καθώς δεν είχε ανάγκη από ανθρώπινη βοήθεια. Ο Κύριος έκανε γνωστό το σωτήριό Του. Ως «σωτήριον» εννοεί την ένσαρκη παρουσία Του· σύμφωνα με αυτό που έχει ειπωθεί από τον Συμεών: «Διότι είδαν οι οφθαλμοί μου το σωτήριό Σου». Ενώπιον των εθνών απεκάλυψε τη δικαιοσύνη Του. Εκβάλλοντας αφενός τον άρχοντα αυτού του αιώνος, και δικαιώνοντας αφετέρου εμάς, που στο παρελθόν είχαμε τυραννηθεί.

«Διότι είδαν οι οφθαλμοί μου το σωτήριόν σου», δηλαδή την παρουσία του Χριστού. Εύλογα, λοιπόν, ο προφήτης έλεγε εκ προσώπου του Θεού: «Και το σωτήριόν μου θα καίει σαν λαμπάδα, και στον βραχίονά μου θα ελπίσουν τα έθνη». Διότι βραχίονα του Πατρός ονομάζει πάλι τον Μονογενή. Τον ονομάζει δε βραχίονα, όχι ως μέρος της θεότητας, αλλά ως ενωμένο με την ουσία.

Διότι η Γραφή έχει τη συνήθεια να ονομάζει «σωτήριο» τον Χριστό του Θεού· όπως λέει κάπου και ο Συμεών: «Τώρα απολύεις τον δούλο σου, Δέσποτα, διότι είδαν οι οφθαλμοί μου το σωτήριό σου». Ας υποταχθούμε, λοιπόν, στον Θεό, διότι από αυτόν προέρχεται το σωτήριο.

Εισφερόταν λοιπόν ο Χριστός στον ναό, όντας ακόμη μικρό βρέφος που θήλαζε. Και ο μακάριος Συμεών, τιμημένος με προφητική χάρη, τον δέχεται στην αγκαλιά του, και γεμάτος από υπέρτατη χαρά ευλόγησε τον Θεό λέγοντας: «Τώρα απολύεις τον δούλο σου, Δέσποτα, σύμφωνα με τον λόγο σου, με ειρήνη, διότι είδαν τα μάτια μου το σωτήριό σου, το οποίο ετοίμασες μπροστά σε όλους τους λαούς· φως για την αποκάλυψη των εθνών και δόξα του λαού σου, του Ισραήλ». Διότι το μυστήριο του Χριστού είχε προετοιμαστεί ήδη και πριν από την ίδια τη δημιουργία του κόσμου· φανερώθηκε όμως στους έσχατους καιρούς, και έγινε φως για όσους βρίσκονταν στο σκοτάδι, για τους πλανεμένους και για όσους είχαν πέσει κάτω από την εξουσία του διαβόλου.

Δεν είναι καθόλου παράξενο αν μια γυναίκα ολίσθησε κάπως σε αυτό. Διότι, αν και ο ίδιος ο κορυφαίος των αγίων μαθητών, ο Πέτρος, σκανδαλίστηκε κάποτε, όταν ο Χριστός έλεγε και δίδασκε ξεκάθαρα ότι επρόκειτο να παραδοθεί «στα χέρια αμαρτωλών» και να υπομείνει σταυρό και θάνατο, ώστε να αναφωνήσει πολύ βιαστικά: «Ίλεώς σοι, Κύριε, δεν πρόκειται να σου συμβεί αυτό», τι το παράδοξο είναι αν ο ευαίσθητος νους της γυναίκας παρασυρόταν σε πιο αδύναμες σκέψεις; Και αυτά τα λέμε όχι κάνοντας μάταιες εικασίες, όπως ίσως νομίσει κανείς, αλλά οδηγούμενοι σε αυτές τις υποψίες από όσα έχουν γραφτεί για τη μητέρα του Κυρίου. Διότι θυμόμαστε ότι ο δίκαιος Συμεών, όταν, σύμφωνα με τις Γραφές, «δέχτηκε στην αγκαλιά του» τον Κύριο ως βρέφος, αφού πρώτα ευχαρίστησε τον Θεό και είπε: «Νυν απολύεις τον δούλον σου, Δέσποτα, κατά το ρήμα σου εν ειρήνη, ότι είδον οι οφθαλμοί μου το σωτήριόν σου», είπε και προς την ίδια την αγία παρθένο: «Ιδού, ούτος κείται εις πτώσιν και ανάστασιν πολλών εν τω Ισραήλ, και εις σημείον αντιλεγόμενον· και σου δε αυτής την ψυχήν διελεύσεται ρομφαία· όπως αν αποκαλυφθώσιν εκ πολλών καρδιών διαλογισμοί». Διότι ονόμαζε «ρομφαία» την οξεία προσβολή του πάθους που κατακόβει τον νου της γυναίκας με άτοπους λογισμούς.

Διότι υπήρχαν, υπήρχαν και μέσα στον Ισραήλ αυτοί που διψούσαν για την έλευση του Σωτήρα, και επιθυμούσαν να δουν τον Σωτήρα και Λυτρωτή των πάντων. Τέτοιος ήταν ο δίκαιος Συμεών, ο οποίος, όταν πήρε στα χέρια του τον νεογέννητο Ιησού, έλεγε: «Νυν απολύεις τον δούλο σου, Δέσποτα, σύμφωνα με τον λόγο σου, εν ειρήνη, διότι είδαν τα μάτια μου το σωτήριό σου, το οποίο ετοίμασας ενώπιον όλων των λαών. Φως για την αποκάλυψη των εθνών και δόξα του λαού σου, του Ισραήλ.» Επίσης και ο μακάριος Ζαχαρίας, ο πατέρας του Ιωάννη, έχοντας γεμίσει από Άγιο Πνεύμα, δοξολογούσε φωνάζοντας: «Ευλογημένος ο Κύριος, ο Θεός του Ισραήλ, επειδή επισκέφθηκε και πρόσφερε λύτρωση στον λαό του, και ανέδειξε σε εμάς κέρας σωτηρίας μέσα από τον οίκο του Δαβίδ, του δούλου του, καθώς μίλησε διά στόματος των αγίων προφητών του απ' αιώνος, σωτηρία από τους εχθρούς μας και από τα χέρια όλων όσων μας μισούν· για να δείξει έλεος στους πατέρες μας και να θυμηθεί την αγία του διαθήκη. Τον όρκο που ορκίστηκε στον Αβραάμ, τον πατέρα μας: να μας δώσει τη χάρη, αφού ελευθερωθούμε από τα χέρια των εχθρών μας, να τον λατρεύουμε άφοβα με οσιότητα και δικαιοσύνη ενώπιόν του, όλες τις ημέρες της ζωής μας.» Βλέπεις πώς εκπληρώθηκε η αρχαία και αληθινή βουλή του Θεού και Πατέρα, η οποία είχε υποσχεθεί στους αγίους πατέρες. Εννοώ το να αναδειχθεί ως σωτηρία για τον κόσμο ο Εμμανουήλ, ο οποίος έγινε πνοή παρηγοριάς για τους αδικούμενους ανθρώπους.

«Αυτός είναι ο Κύριος, σε αυτόν ελπίσαμε και θα αγαλλιάσουμε. Και θα ευφρανθούμε για τη σωτηρία μας, διότι ο Θεός θα δώσει ανάπαυση σε τούτο το όρος». Θα αναγνωρίσετε, λέει, αυτόν που ποτίζει με ευφροσύνη και επιπλέον με κρασί, και χρίει με μύρο εκείνους που βρίσκονται στη νοητή Σιών. Και θα αναγνωρίσετε ότι είναι αληθινά Θεός, και εκ του Θεού Υιός κατά φύση, και έστω κι αν εμφανίστηκε με μορφή δούλου, έγινε αίτιος της σωτηρίας και της ζωής όλων έχοντας γίνει άνθρωπος, και αφού ομοιώθηκε σε όλα με τους ανθρώπους επί της γης, εκτός μόνο από την αμαρτία. Διότι, λέει, σχεδόν τείνοντας το χέρι τους θα πουν: «Ιδού ο Θεός μας στον οποίο ελπίσαμε και αγαλλιάσαμε για τη σωτηρία μας». Εγώ πιστεύω ότι αυτός ακριβώς ο λόγος πρέπει να αποδοθεί πρωτίστως σε αυτούς από τον Ισραήλ, οι οποίοι, έχοντας ανατραφεί με τα διδάγματα του Μωυσή και μην αγνοώντας τις προρρήσεις των αγίων προφητών, προσδοκούσαν να έλθει στον καιρό του ο Σωτήρας και Λυτρωτής, ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός. Γι' αυτό άλλωστε, όπως ήδη προείπα, ο Ζαχαρίας, ο πατέρας του Ιωάννη, προφητεύοντας εν Πνεύματι μίλησε για τον Χριστό, λέγοντας ότι «ανέγειρε κέρας σωτηρίας για τον λαό». Και παρομοίως ο Συμεών, παίρνοντας στα χέρια του το άγιο Βρέφος, λέει: «Είδαν τα μάτια μου το σωτήριό σου, το οποίο ετοίμασες ενώπιον όλων των λαών». Αφού λοιπόν αναγνωρίσουν αυτόν που είχε προαναγγελθεί από παλιά, την ελπίδα όλων, τον Σωτήρα και Λυτρωτή, θα πουν, λέει: «Ιδού ο Θεός μας».

«Ας ξεσπάσουν τα όρη σε ευφροσύνη, διότι ελέησε ο Θεός τον λαό του, και παρηγόρησε τους ταπεινούς του λαού του.» Συγκαλεί σε μία χορεία ουρανό και γη, και τους προτρέπει θερμά να τελέσουν εορτή για εκείνους που έχουν σωθεί από αυτόν. Και ως ουρανοί θα μπορούσαν να νοηθούν, όχι αυτό καθαυτό το στοιχείο, αλλά όσοι διαμένουν στις άνω μονές και έχουν ως πλούσιο κατάλυμά τους τον ουρανό, δηλαδή οι άγιες Δυνάμεις, οι Αρχές, οι Θρόνοι, οι Εξουσίες, και τα ακόμη ανώτερα Σεραφείμ. Και ως γη αντιστοίχως νοούνται όσοι ανάμεσά τους προσδοκούν ότι θα πραγματοποιηθεί η επιφάνειά του, και γνωρίζουν ότι θα παραστεί για τη λύτρωση εκείνων που προέρχονται από τον Ισραήλ, καθώς και όλων των εθνών που βρίσκονται σε όλη τη γη. Όπως ακριβώς, βέβαια, και ο δίκαιος Συμεών, έχοντας τον Ιησού ως μικρό ακόμη βρέφος στις αγκαλιές του, δοξολογούσε τον Θεό λέγοντας τα εξής: «Νυν απολύεις τον δούλον σου, Δέσποτα, κατά το ρήμα σου εν ειρήνη, ότι είδον οι οφθαλμοί μου το σωτήριόν σου, ο ητοίμασας κατά πρόσωπον πάντων των εθνών», και τα λοιπά.

Αυτοί, βλέποντας τους εξ αίματος Ισραηλίτες να φροντίζουν ελάχιστα για την εντολή που δόθηκε μέσω του Μωυσή, και να στρέφονται μάλλον προς τις δικές τους αντιλήψεις, και να διδάσκουν ως διδασκαλία εντάλματα ανθρώπων, και να διάγουν ζωή εντελώς παράνομη και φιλαμαρτήμονα, αισθάνονταν για αυτούς τη λύπη που ταιριάζει στους αγίους. Προσδοκούσαν δε τη λύτρωση μέσω του Χριστού. Διότι, όντας πνευματοφόροι, δεν αγνοούσαν Εκείνον που δικαιώνει μέσω της πίστης τον ασεβή και που με αμνησίκακη χάρη καθαρίζει τους μολυσμένους. Και μάλιστα, ο δίκαιος Συμεών, αφού πήρε στην αγκαλιά του τον Χριστό ως βρέφος, προσευχόταν λέγοντας: «Νυν απολύεις τον δούλον σου, Δέσποτα, κατά το ρήμα σου εν ειρήνη, διότι είδαν τα μάτια μου το σωτήριό σου, το οποίο ετοίμασας ενώπιον όλων των λαών, φως για αποκάλυψη των εθνών και δόξα του λαού σου Ισραήλ.» Θα βρούμε δε και τον θεσπέσιο Ζαχαρία, τον πατέρα του Ιωάννη, να λέει: «Ευλογητός ο Κύριος ο Θεός του Ισραήλ, διότι επισκέφθηκε και λύτρωσε τον λαό του, και ανήγειρε για εμάς κέρας σωτηρίας.» Και ο Φίλιππος επίσης έφερνε το χαρμόσυνο μήνυμα στον Ναθαναήλ, λέγοντας: «Αυτόν για τον οποίο έγραψε ο Μωυσής στον νόμο και οι προφήτες, τον βρήκαμε, τον Ιησού, τον γιο του Ιωσήφ από τη Ναζαρέτ.» Γράφει δε κάπου και ο πάνσοφος Παύλος ότι «Έχω λύπη και αδιάλειπτη οδύνη στην καρδιά μου, για τους αδελφούς μου, τους συγγενείς μου κατά σάρκα.»—«Δίνεται, λοιπόν, σε όσους πενθούν για τη Σιών παρηγοριά», αυτή που έρχεται μέσω του Χριστού, «και αντί για στάχτη, δόξα.»

Από τον βιωτικό στίβο· διότι η ζωή είναι λύτρα και δεσμωτήριο. Διότι ήρθε εκείνος που επρόκειτο να φέρει την ειρήνη στον κόσμο, αυτός που ενώνει τον ουρανό με τη γη, αυτός που μετατρέπει τη γη σε ουρανό μέσω της ευαγγελικής διδασκαλίας. «Διότι είδαν τα μάτια μου το σωτήριό σου, το οποίο ετοίμασας μπροστά σε όλους τους λαούς». Διότι το μυστήριο του Χριστού είχε προετοιμαστεί πριν ακόμη και από την καταβολή του κόσμου· φανερώθηκε όμως κατά τους έσχατους καιρούς του αιώνα· και έγινε φως στο σκοτάδι και για όσους είχαν πλανηθεί και είχαν πέσει στα χέρια του διαβόλου· διότι προσκλήθηκαν από τον Θεό και Πατέρα προς επίγνωση του Υιού, ο οποίος είναι το αληθινό φως· αλλά και για τη δόξα του Ισραήλ. Διότι, έστω κι αν κάποιοι από αυτούς έγιναν υβριστές και απειθείς και είχαν τη διάνοια γεμάτη από ασυνεσία, παρ' όλα αυτά το υπόλειμμα σώθηκε και δοξάστηκε μέσω του Χριστού. Απαρχή δε αυτών υπήρξαν οι θεσπέσιοι μαθητές, των οποίων η λαμπρότητα της δόξας καταυγάζει όλη την οικουμένη. Ο Χριστός είναι δόξα του Ισραήλ και με άλλον τρόπο, επειδή προήλθε από αυτούς κατά σάρκα, αν και είναι Θεός πάνω από όλους και προαιώνιος. «Ιδού, αυτός κείται για την πτώση και την ανάσταση πολλών στον Ισραήλ». (A f. 39, E f. 128 b) Ο Εμμανουήλ έχει τεθεί από τον Θεό και Πατέρα στα θεμέλια της Σιών, όντας εκλεκτός, ακρογωνιαίος και έντιμος λίθος.

Το ότι το μυστήριο του Χριστού προαναγγελλόταν σε όσους προέρχονταν από τον Ισραήλ, τόσο μέσω του νόμου όσο και μέσω των προφητών, δεν θα ήταν καθόλου ασαφές στους γνώστες των ιερών Γραφών. Διότι κάπου είπε ο Χριστός συνομιλώντας με τους Ιουδαίους: «Αν πιστεύατε στον Μωυσή, θα πιστεύατε και σε εμένα· διότι για εμένα έγραψε εκείνος». Επειδή οι Ιουδαίοι προσδοκούσαν ότι θα έλθει κατά τους ορισμένους καιρούς ως Σωτήρας και Λυτρωτής, όχι μόνο δικός τους, αλλά και όλων των εθνών. Γι' αυτό και ο δίκαιος Συμεών, όταν είδε τον Χριστό ως βρέφος μέσα στον θείο ναό, είπε: «Τώρα απολύεις, Δέσποτα, τον δούλο σου, σύμφωνα με τον λόγο σου, διότι είδαν τα μάτια μου το σωτήριό σου, το οποίο ετοίμασας ενώπιόν σου· φως για την αποκάλυψη των εθνών, και δόξα του λαού σου Ισραήλ». Αλλά και η γυναίκα από τη Σαμάρεια, όταν συνομιλούσε με τον Χριστό, το ομολόγησε ξεκάθαρα. Διότι είπε: «Γνωρίζουμε ότι έρχεται ο Μεσσίας, ο οποίος λέγεται Χριστός· όταν έλθει εκείνος, θα μας τα αναγγείλει όλα». Έχει ειπωθεί επίσης, μέσω ενός από τους αγίους προφήτες προς τα πλήθη των Ιουδαίων, καθώς ο Χριστός υποσχόταν τη δική του έλευση προς εμάς: «Γι' αυτό να με υπομείνετε, λέγει ο Κύριος, μέχρι την ημέρα της αναστάσεώς μου ως μαρτυρία, διότι η κρίση μου απευθύνεται στις συναγωγές των εθνών». Επομένως, εύλογα θα μπορούσαν να πουν, έχοντας προσδοκήσει ότι η έλευση του Σωτήρα θα λάβει χώρα στους κατάλληλους καιρούς: «Με υπομονή περίμενα τον Κύριο», αντί του «Με προσδοκία τον περίμενα»· «και με πρόσεξε», δηλαδή, «Με επισκέφθηκε».

Μαρτυρεί η Παρθένος Θεοτόκος· μαρτυρεί ο μακάριος τόπος της φάτνης. Η Αίγυπτος μαρτυρεί, η οποία υποδέχθηκε τον Δεσπότη ενώ ήταν ακόμη βρέφος κατά το σώμα. Μαρτυρεί ο Συμεών, ο οποίος τον δέχθηκε στην αγκαλιά του και είπε: Τώρα απολύεις τον δούλο σου, Δέσποτα, σύμφωνα με τον λόγο σου, ειρηνικά· διότι είδαν τα μάτια μου το σωτήριό σου, [το οποίο ετοίμασας ενώπιον όλων των λαών]. Και η προφήτιδα Άννα, η εγκρατής, η ευλαβεστάτη και ασκήτρια, μαρτυρεί γι' αυτόν. Μαρτυρεί ο Ιωάννης ο Βαπτιστής, ο μέγιστος ανάμεσα στους προφήτες, και αρχηγός της Καινής Διαθήκης, ο οποίος κατά κάποιον τρόπο συνδέει στο πρόσωπό του και τις δύο διαθήκες, την Παλαιά και την Καινή.

Διότι, αναφέρει, υπήρχε ένας άνθρωπος στην Ιερουσαλήμ, που ονομαζόταν Συμεών. Και ο άνθρωπος αυτός ήταν δίκαιος, και Άγιο Πνεύμα ήταν μέσα του. Και του είχε αποκαλυφθεί από το Άγιο Πνεύμα ότι δεν θα δει θάνατο, προτού δει τον Χριστό του Κυρίου. Και ήλθε με την καθοδήγηση του Πνεύματος στο ιερό. Και όταν οι γονείς έφεραν το παιδίον Ιησού, για να πράξουν γι' αυτό ό,τι ήταν συνηθισμένο σύμφωνα με τον νόμο, ο ίδιος ο Συμεών τον δέχθηκε στην αγκαλιά του, ευλόγησε τον Θεό και είπε: «Τώρα απολύεις τον δούλο σου, Δέσποτα, σύμφωνα με τον λόγο σου, με ειρήνη, διότι είδαν τα μάτια μου το σωτήριό σου, το οποίο ετοίμασας ενώπιον όλων των λαών, φως για την αποκάλυψη των εθνών και δόξα του λαού σου, του Ισραήλ».

κδ΄. Συμεών ο ιερεύς· αυτός καταγόταν από τη φυλή του Ααρών. Αυτός έλαβε θεία αποκάλυψη από το Άγιο Πνεύμα ότι δεν θα δει θάνατο, προτού δει τον Χριστό εν σαρκί. Αυτός κράτησε τον Κύριο στη δική του αγκαλιά. Και δόξασε τον Θεό λέγοντας: είδαν τα μάτια μου το σωτήριό σου. Τώρα απολύεις τον δούλο σου, Δέσποτα, σύμφωνα με τον λόγο σου, εν ειρήνη. Πέθανε δε και τάφηκε πλησίον των ιερέων, σε βαθύ γήρας, πλήρης ημερών. 〈κε΄.〉 Ιωάννης ο Βαπτιστής, υιός του Ζαχαρία και της Ελισάβετ.

Και λέει ότι αυτά δεν θα γίνουν στο μακρινό μέλλον, αλλά «πλησιάζει γρήγορα η δικαιοσύνη μου», σύμφωνα δε με τον Σύμμαχο: «αιφνιδίως θα επιταχύνω· κοντά είναι η δικαιοσύνη»· διότι ήταν γεμάτη από δικαιοσύνη η χάρη που δωρήθηκε εξίσου σε όλα τα έθνη. Αυτό δε ήταν ο Χριστός του Θεού, για τον οποίο έχει καταγραφεί ότι ο Συμεών, «αφού τον πήρε στην αγκαλιά του», είπε: «νυν απολύεις τον δούλον σου, δέσποτα· διότι είδαν οι οφθαλμοί μου το σωτήριόν σου» και τα εξής, καθώς η προφητεία υποδείκνυε τη θεότητα του Λόγου. Διότι, όπως ακριβώς φανέρωνε την ανθρωπότητα μέσω της λέξης «σωτήριον», έτσι και τη θεότητα την υπαινίχθηκε με αυτόν τον τρόπο. «Μην φοβάστε τον ονειδισμό των ανθρώπων και μην καταβάλλεστε από τον εξευτελισμό τους», διότι λέει: «όσοι θέλουν να ζουν ευσεβώς εν Χριστώ θα διωχθούν» και θα ονειδιστούν και θα εξευτελιστούν από τους ανθρώπους, και θα υπομείνουν κάθε είδους διωγμούς και πειρασμούς. Γι' αυτό και, θωρακίζοντάς τους, ήδη από τώρα τους παραγγέλλει λέγοντας: «μην φοβάστε τον ονειδισμό των ανθρώπων και μην καταβάλλεστε από τον εξευτελισμό τους».

Εσύ που διδάσκεις τα χέρια μου για πόλεμο, και έκανες τους βραχίονές μου χάλκινο τόξο. Και μου έδωσες υπεράσπιση σωτηρίας, και η δεξιά σου με στήριξε. Επιπλέον όλων αυτών, μου έδωσες υπεράσπιση σωτηρίας, στέλνοντας τον Υιό σου για να πολεμήσει υπέρ εμού με τη δική του ασπίδα. Διότι θα κατανοήσεις με ακρίβεια τι είναι τελικά το προφητευόμενο μέσα από ολόκληρη τη Γραφή σωτήριο του Θεού, για το οποίο και ο Συμεών στο Ευαγγέλιο έλεγε: Τώρα απολύεις τον δούλο σου, Δέσποτα, σύμφωνα με τον λόγο σου, εν ειρήνη· διότι είδαν τα μάτια μου το σωτήριό σου. — Και η δεξιά σου με στήριξε. Ίσως η δεξιά του Θεού, με την οποία στερέωσε τον ουρανό, να δύναται να είναι ο μονογενής Λόγος.

Διότι δεν ήταν δυνατόν να διασωθεί με άλλον τρόπο η ελευθερία από τα κακά για τους υιούς των ανθρώπων, παρά μόνο μέσω της επιφανείας του Σωτηρίου του Θεού, για το οποίο γίνεται πολύς λόγος σε όλες τις Γραφές. Προσεύχεται λοιπόν λέγοντας: «Ποιος θα δώσει από τη Σιών το Σωτήριο του Ισραήλ;». Πολλές φορές δε έχουμε πει ότι ο Χριστός του Θεού, ο Σωτήρας και Κύριός μας, προαναγγέλλεται στις προφητείες με αυτόν τον τρόπο· διότι συνηθίζουν να τον ονομάζουν «Σωτήριο». Αυτό προκήρυτταν ότι θα γίνει γνωστό σε όλα τα έθνη, μεταξύ άλλων και σε όσα έχουν ειπωθεί: «Ψάλτε στον Κύριο άσμα καινό, ψάλτε στον Κύριο, όλη η γη. Ψάλτε στον Κύριο, ευλογήστε το όνομά του. Ευαγγελίζεσθε μέρα με τη μέρα το Σωτήριό του. Αναγγείλτε στα έθνη τη δόξα του»· και πάλι: «Ψάλτε στον Κύριο άσμα καινό, διότι έκανε θαυμαστά έργα. Ο Κύριος έκανε γνωστό το Σωτήριό του, μπροστά στα έθνη αποκάλυψε τη δικαιοσύνη του»· και ο Ησαΐας λέει: «Θα αποκαλύψει ο Κύριος τον άγιο βραχίονά του ενώπιον όλων των εθνών», και τα εξής. Έχουμε δε ήδη παραθέσει πολλές φορές την εκπλήρωση αυτών των λόγων, η οποία μαρτυρείται από τον Συμεών, ο οποίος, αφού πήρε στην αγκαλιά του τον Σωτήρα και Κύριό μας Ιησού Χριστό, ενώ ήταν ακόμη βρέφος, αναφώνησε λέγοντας: «Τώρα απολύεις τον δούλο σου, Δέσποτα, σύμφωνα με το όνομά σου εν ειρήνη· διότι είδαν τα μάτια μου το Σωτήριο, που ετοίμασας ενώπιον όλων των εθνών».

«Δείξε μας, Κύριε, το έλεός σου, και δώσε μας το σωτήριόν σου». Ακόμη και αυτά εύχεται ο Προφήτης, ικετεύοντας να αξιωθεί και ο ίδιος να δει με τα μάτια του όσα πρόκειται να συμβούν μέσω του ελέους του Θεού, τα οποία βεβαίως προφήτευσε προηγουμένως. Παρακαλεί δε να αξιωθεί να δει και την επίλαμψη του Χριστού στους ανθρώπους, λέγοντας: «Και το σωτήριόν σου δώσε μας». Ότι δε το σωτήριο είναι ο ίδιος ο Χριστός, το δίδαξε σαφώς ο Συμεών στα Ευαγγέλια· παίρνοντας, λοιπόν, στα χέρια του τον Ιησού ενώ ήταν ακόμη βρέφος, είπε: «Νυν απολύεις τον δούλον σου, Δέσποτα, κατά τον λόγον σου εν ειρήνη. Διότι είδαν τα μάτια μου το Σωτήριόν σου». Αυτό ακριβώς, λοιπόν, εύχεται να δει και ο Προφήτης· γι' αυτό λέει ο Σωτήρας: «Πολλοί προφήτες και δίκαιοι επιθύμησαν να δουν αυτά που εσείς βλέπετε, και δεν τα είδαν». «Θα ακούσω τι θα λαλήσει μέσα μου Κύριος ο Θεός, διότι θα λαλήσει ειρήνη στον λαό του, και στους οσίους του, και σε αυτούς που επιστρέφουν την καρδιά τους». Έχοντας προσευχηθεί ο Προφήτης, παραδίδεται στη σιωπή, πιστεύοντας ότι θα εισακουστεί. Έπειτα, προσδοκώντας να λάβει απάντηση, λέει μέσα του: Η προσευχή μου υπήρξε τέτοια· είναι καιρός λοιπόν να ακούσω το Άγιο Πνεύμα, και να μάθω από αυτό τι πρόκειται να διακηρύξει περί της ειρήνης του λαού του, και περί εκείνων που πρόκειται να επιστρέψουν μέσω του Χριστού του.

Έχει ήδη σημειωθεί από εμάς προηγουμένως ότι το όνομα Ιησούς, μεταφραζόμενο από την εβραϊκή στην ελληνική γλώσσα, ερμηνεύεται ως «σωτήριον», έτσι ώστε το σωτήριον του Θεού να μην είναι τίποτε άλλο από την ονομασία του Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού. Αυτό το μαρτυρεί και ο Συμεών στο Ευαγγέλιο, ο οποίος, λαμβάνοντας το παιδί, δηλαδή τον ίδιο τον Ιησού, στα χέρια του, προσευχήθηκε: «Τώρα απολύεις τον δούλο σου, Δέσποτα, σύμφωνα με τον λόγο σου, με ειρήνη· διότι είδαν οι οφθαλμοί μου το σωτήριόν σου, το οποίο ετοίμασας ενώπιον όλων των λαών, φως για την αποκάλυψη των εθνών». Αυτό ακριβώς το σωτήριον δήλωνε και ο ψαλμωδός λέγοντας: «Γνωστοποίησε ο Κύριος το σωτήριόν του, ενώπιον των εθνών απεκάλυψε τη δικαιοσύνη του».

Ότι αυτός ο ίδιος είναι «το σωτήριον του Θεού» το μαρτύρησε και ο Συμεών, ο οποίος, αφού πήρε στην αγκαλιά του τον Ιησού όταν ήταν βρέφος, είπε: «Τώρα απολύεις τον δούλο σου, Δέσποτα, σύμφωνα με τον λόγο σου, με ειρήνη, διότι είδαν τα μάτια μου το σωτήριόν σου, το οποίο ετοίμασας ενώπιον όλων των λαών, φως για την αποκάλυψη των εθνών». Με αυτά συμφωνεί και ο προφήτης λέγοντας: «Και θα δει κάθε σάρκα το σωτήριον του Θεού» (διότι η φράση «κάθε σάρκα» έχει ειπωθεί αντί για όλα τα έθνη). Το πώς δε εκπληρώθηκαν αυτά και τα έθνη γνώρισαν τον Χριστό του Θεού, δεν χρειάζεται πολλά λόγια. Και τα μεν ρητά εκπληρώνονταν με αυτόν τον τρόπο.

ΙΣΤ΄. Πώς από τη Βηθλεέμ ο μεν Ματθαίος εξιστορεί ότι ο Ιησούς μεταφέρεται από τους γονείς του στην Αίγυπτο, ενώ ο Λουκάς στην Ιερουσαλήμ, και από εκεί στη Ναζαρέτ. Α΄. Ο μεν Λουκάς, εξιστορώντας τον χρόνο της γεννήσεως του Σωτήρος μας, μνημονεύει τη βασιλεία του Αυγούστου και την απογραφή που έγινε επί των ημερών του· και αναφέρει ότι δεν βρήκαν καν κατάλυμα στη Βηθλεέμ, καθώς είχε συγκεντρωθεί, όπως ήταν φυσικό, πλήθος ανθρώπων στη Βηθλεέμ από το γένος του Δαβίδ εξαιτίας της απογραφής· γι' αυτό και ο Ιωσήφ δεν βρήκε διαθέσιμο οίκημα· εξού και αναφέρει ότι η Μαρία, αφού γέννησε, σπαργάνωσε το βρέφος και το απέθεσε σε φάτνη, επειδή δεν υπήρχε γι' αυτούς τόπος στο κατάλυμα· και ήταν εύλογο, εφόσον είχαν συγκεντρωθεί πάρα πολλοί λόγω της απογραφής, να μη βρίσκουν κατάλυμα. Αλλά και λέει: «Όταν συμπληρώθηκαν οι ημέρες για να περιτμηθεί (και τούτο πρέπει να γίνεται την όγδοη ημέρα μετά τον τοκετό), ανέβασαν το παιδί στα Ιεροσόλυμα, και αφού τέλεσαν γι' αυτό τα νενομισμένα, αναχώρησαν για τη Ναζαρέτ». Ενώ αυτά καταγράφονται από τον Λουκά, ο Ματθαίος δεν μνημόνευσε κανένα από αυτά, αλλά παραχωρώντας στον Λουκά τα προειρημένα, ο ίδιος διηγείται άλλα· και ποια ήταν αυτά, παρά η άφιξη των Μάγων από την Ανατολή;

Και το αποδεικνύει ο Αβραάμ, ο οποίος βρέθηκε στην Αίγυπτο, στερήθηκε τη γυναίκα του από τον Φαραώ και κατοίκησε ως πάροικος στη γη που του είχε υποσχεθεί. Ομοίως δε και ο υιός αυτού, και ο απόγονός του, αναφέρομαι στον Ισαάκ και τον Ιακώβ, και έπειτα ο σωφρονέστατος υιός του τελευταίου, ο Ιωσήφ, ο οποίος έγινε δούλος και καταδικάστηκε να κατοικεί σε δεσμωτήριο. Επομένως, ο σοφός Συμεών δεν περίμενε την παράκληση του Ισραήλ με την έννοια της κοσμικής δόξας και της αλαζονείας, αλλά την όντως αληθινή, τη μετάθεση δηλαδή στο κάλλος της αλήθειας. Διότι, εφόσον του είχε αποκαλυφθεί από τον Θεό πριν από την αναχώρησή του από τον βίο ότι θα έβλεπε να εμφανίζεται ενώπιόν του ο Χριστός του Κυρίου, ανέμενε την παράκληση του λαού πνευματικώς. Ήλθε, λοιπόν, αυτός καθοδηγούμενος από το Πνεύμα στο ιερό, και όταν οι γονείς έφεραν μέσα το παιδίον Ιησού, για να εκτελέσουν τα ειθισμένα από τον νόμο γι' αυτόν, ο ίδιος τον δέχθηκε στις αγκάλες του, ευλόγησε τον Θεό και είπε: «Νυν απολύεις τον δούλο σου, Δέσποτα, σύμφωνα με τον λόγο σου, με ειρήνη· διότι είδαν οι οφθαλμοί μου το σωτήριο που ετοίμασας ενώπιον όλων των λαών, φως για αποκάλυψη των εθνών και δόξα του λαού σου Ισραήλ». Ω, αληθινά μακάριε και τρισμακάριε γέροντα! Πόσο μακαρία ήταν εκείνη η όντως ιερή είσοδός σου στο ιερό, μέσω της οποίας έσπευσες προς την έξοδο του βίου! Πόσο μακάρια είναι τα όμματα τόσο της ψυχής όσο και του σώματός σου!

Η δύναμη του Πνεύματος, επομένως, που κίνησε τότε τη γλώσσα εκείνου προς τη θεολογία, ας δώσει και σε εμάς τον λόγο τώρα που ανοίγουμε το στόμα μας. «Τώρα», λέγει, «απολύεις τον δούλο σου, Δέσποτα, σύμφωνα με το ρήμα σου, εν ειρήνη». Διότι από τότε που ο Χριστός ενανθρώπησε και εξαφάνισε την αμαρτία που προκαλούσε τον πόλεμο, και μας συμφιλίωσε με τον Πατέρα, η μετάσταση των αγίων γίνεται εν ειρήνη. Αυτό άλλωστε προανήγγειλε προφητικά και ο μέγας Δαβίδ λέγοντας: «Εν ειρήνη θα πλαγιάσω και θα κοιμηθώ», αφήνοντας να εννοηθεί όχι η παρούσα κατάσταση, αλλά η μελλοντική κατά την παρουσία του Χριστού. Και επειδή με μοναδικό τρόπο αυτή η ελπίδα (αναφέρομαι στην ειρηνική κοίμηση εν Χριστώ) κατοίκησε στους αγίους δια του Πνεύματος, λέγει: «Διότι εσύ, Κύριε, μόνο εμένα κατοίκισες με ελπίδα». Ο δε μακάριος πρεσβύτης Συμεών, βλέποντας τον καιρό να είναι πλέον παρών, λέγει: «Τώρα απολύεις τον δούλο σου, Δέσποτα, σύμφωνα με το ρήμα σου, εν ειρήνη», υποδεικνύοντας την παρούσα εκπλήρωση της θείας επαγγελίας. «Διότι είδαν», λέγει, «τα μάτια μου το Σωτήριόν σου, το οποίο ετοίμασας ενώπιον όλων των λαών»· δηλαδή τη σωτηρία που προσφέρθηκε δια του Χριστού σε ολόκληρο τον κόσμο, και όχι μόνο στον Ισραήλ. Πώς λοιπόν προηγουμένως μαρτυρείται ότι περίμενε την παράκληση του Ισραήλ, ενώ τώρα εμφανίζεται να αναφωνεί το σωτήριο του Θεού ενώπιον όλων των λαών;

Επειδή μέσω του Πνεύματος γνώρισε ότι η παράκληση του Ισραήλ θα γινόταν τότε, όταν θα είχε ετοιμαστεί η σωτηρία και για όλους τους λαούς. Παρατήρησε δε την ακρίβεια της θείας εμπνεύσεως.

Όταν ο Λόγος τής φώναξε αυτά μέσα από τα παράθυρα, η περιστερά, έχοντας καταυγαστεί από τη λάμψη των νοημάτων και έχοντας κατανοήσει την πέτρα, η οποία είναι ο Χριστός, αποκρίνεται ορθά: λέγει, δηλαδή, «Δείξε μου την όψη σου και κάνε με να ακούσω τη φωνή σου, διότι η φωνή σου είναι γλυκιά και η όψη σου ωραία». Το νόημα δε των λεγομένων είναι το εξής: Μη μου μιλάς πλέον μέσα από τα προφητικά και νομικά αινίγματα, αλλά δείξε τον εαυτό σου σε εμένα φανερά, με τον τρόπο που μπορώ να σε δω, ώστε να βρεθώ μέσα στην ευαγγελική πέτρα, εγκαταλείποντας το προτείχισμα του νόμου, και κάνε να φτάσει στα αυτιά μου η φωνή σου με τον τρόπο που μπορεί να τη χωρέσει η ακοή μου. Διότι, εάν η φωνή που έρχεται μέσα από τα παράθυρα είναι τόσο γλυκιά, πολύ περισσότερο αξιαγάπητη θα είναι η πρόσωπο με πρόσωπο εμφάνισή σου. Αυτά λέει η νύμφη, έχοντας κατανοήσει το μυστήριο της ευαγγελικής πέτρας, στο οποίο την καθοδήγησε ο Λόγος που εμφανίστηκε στα παράθυρα πολυμερώς και πολυτρόπως, και κυριεύεται από την επιθυμία της εν σαρκί θεοφανείας, ώστε να γίνει ο Λόγος σάρκα και να φανερωθεί ο Θεός εν σαρκί και να παραθέσει στην ακοή μας τις θείες φωνές που υπόσχονται στους αξίους την αιώνια μακαριότητα. Πόσο απόλυτα συμφωνούν με την προσευχή της νύμφης τα λόγια του Συμεών, ο οποίος λέει: «Τώρα απολύεις τον δούλο σου, Δέσποτα, σύμφωνα με τον λόγο σου, εν ειρήνη, διότι τα μάτια μου είδαν το σωτήριό σου»; Διότι εκείνος είδε αυτό ακριβώς που επιπόθησε να δει αυτή.

Γι' αυτούς τους λόγους, λοιπόν, ενετείλατο το θείο βάπτισμα και έθεσε σωτηριώδεις νόμους και κήρυξε σε όλους μετάνοια και μετέδωσε από το ίδιο του το σώμα και αίμα. Διότι δεν δέχεται το βάπτισμα απλώς η φύση, αλλά η υπόσταση καθενός από τους πιστούς, και σύμφωνα με τις θείες εντολές πολιτεύεται και γίνεται μέτοχος του θεουργού άρτου και του ποτηρίου. Μέσω αυτών, λοιπόν, ο Χριστός μας δικαίωσε υποστατικώς και μας επανέφερε στην υπακοή του υπέρτατου Πατέρα. Αυτή δε τη φύση, την οποία προσέλαβε από εμάς και ανακαίνισε, την παρουσίασε αγιασμένη και δικαιωμένη και σε όλα υπάκουη στον Πατέρα, μέσω όσων Εκείνος, έχοντας ενωθεί μαζί της καθ' υπόστασιν, έπραξε και έπαθε σύμφωνα με αυτήν. Στα γεγονότα αυτά συγκαταλέγεται και η δική Του, που εορτάζεται σήμερα από εμάς, ανάβαση ή αναβίβαση σε εκείνο το παλαιό ιερό για καθαρισμό, καθώς και η υπαπαντή του θεόληπτου Συμεών και η δοξολογία της Άννας, η οποία σε όλη της τη ζωή παρέμενε προσηλωμένη στο ιερό.

Ποιοι είναι αυτοί; Ο Συμεών και η Άννα, τους οποίους, είτε τους αποκαλέσει κανείς νεοσσούς περιστεριών, εξαιτίας της παντελούς αθωότητάς τους απέναντι στην κακία, είτε τρυγόνια εξαιτίας του ύψιστου βαθμού της σωφροσύνης τους, θα το πει εύλογα. Αλλά ο μεν Συμεών, για να ανασκοπήσουμε συνοπτικά τα ευαγγελικά λόγια, όντας δίκαιος και ευλαβής, και έχοντας λάβει αποκάλυψη από το Άγιο Πνεύμα, παρακινούμενος και τώρα από αυτό ήλθε στο ιερό και προϋπάντησε και πήρε στην αγκαλιά του αυτό το ουράνιο και επίγειο βρέφος, προσφέροντάς του ως Θεό και τον ύμνο και την ικεσία, ικετεύοντας να αναχωρήσει εν ειρήνη από το σώμα και διακηρύσσοντας προς όλους ότι αυτό είναι το σωτήριο φως, βεβαιώνοντας πως έχει τεθεί για την πτώση των απίστων και για την ανάσταση όσων πιστεύουν σε αυτό.

Προσευχή του Συμεών. «Νυν απολύεις»: Εκπληρώνοντας, λέει, τα έτη για όσα του είχαν ειπωθεί. «Διότι είδα»: Τον Χριστό, τον Υιό του Θεού. «Το οποίο ετοίμασας»: Για ολόκληρο τον κόσμο. «Φως»: Εννοεί τον πιστό λαό που προέρχεται από τα έθνη, διότι αυτοί φωτίστηκαν με τη γνώση και το έλεος του Θεού.

Να δειχθεί στους ανθρώπους το έλεος του Θεού και το σωτήριο, τουτέστιν, ο Θεός Λόγος που εμφανίστηκε ένσαρκος, για τον οποίο μαρτυρεί ο Συμεών ότι ονομάζεται σωτήριο. Διότι, αφού τον πήρε στην αγκαλιά του στο ιερό, ευχαρίστησε τον Θεό και έλεγε: «Νυν απολύεις τον δούλον σου, Δέσποτα, κατά το ρήμα σου εν ειρήνη, διότι είδαν οι οφθαλμοί μου το σωτήριόν σου». Το ότι επίσης ονομάζεται και έλεος, λίγο πιο κάτω το αποδεικνύει ο ίδιος ο προφήτης. Εντούτοις, καθετί από τα δύο έτυχε να ονομαστεί από τα ίδια τα πράγματα. «Θα ακούσω τι θα μου πει ο Κύριος ο Θεός, διότι θα μιλήσει για ειρήνη στον λαό του και στους οσίους του, και σε όσους στρέφουν την καρδιά τους προς αυτόν». Θαυμαστός είναι ο προφήτης για την πίστη του· διότι, μαζί με τον σπόρο της προσευχής, προσδοκά και τον καρπό που προέρχεται από αυτήν· και γνωρίζοντας προς ποιον προσευχήθηκε, προετοίμασε τον εαυτό του για να ακούσει περί ειρήνης· δηλαδή αυτής της ειρήνης την οποία ο Χριστός έδωσε στον λαό του, σε όσους δηλαδή τον ευλαβούνται, μέσω του χορού των αποστόλων. Αυτοί δικαίως ονομάζονται όσιοί του και εκείνοι που επιστρέφουν σε αυτόν με την καρδιά τους, επειδή αφιέρωσαν ολόκληρο τον εαυτό τους στον Χριστό, και στράφηκαν με όλη τους την καρδιά προς αυτόν μακριά από όλα τα βιοτικά, ώστε να μην ενδιαφέρονται πλέον ούτε για γονείς ούτε για συγγενείς ούτε για τέχνη, αλλά να λένε με παρρησία: «Ιδού εμείς αφήσαμε τα πάντα και σε ακολουθήσαμε· τι άραγε θα υπάρξει για εμάς;».

Ποιους όμως θέλει να καταισχυνθούν γρήγορα; Εκείνους που λένε: «Εύγε, εύγε»· δηλαδή αυτούς που περιγελούν, αυτούς που κολακεύουν, αυτούς που εξαπατούν, αυτούς που αποδέχονται ως αγαθά τα βλαβερά και τα θανάσιμα. Πλην όμως, για μεν τους νοητούς εχθρούς προσεύχεται μόνο να καταισχυνθούν και να αποστραφούν, για δε τους αισθητούς προσεύχεται αυτό να γίνει γρήγορα· διότι αυτοί είναι πιο εύκολοι, ως αδελφοί κατά τη φύση, ομογενείς και ομόφυλοι. «Ας αγαλλιάσουν και ας ευφρανθούν.» Σωτήριο του Πατρός ονομάζεται ο Χριστός· διότι στο πρόσωπό Του έχει συντελεστεί η σωτηρία του γένους των ανθρώπων. Γι' αυτό και ο Συμεών, όταν δέχθηκε τον Χριστό στην αγκαλιά του, έλεγε: «Νυν απολύεις τον δούλον σου, Δέσποτα, κατά το ρήμα σου εν ειρήνη, διότι είδαν οι οφθαλμοί μου το Σωτήριό σου». Εκείνοι λοιπόν που αγαπούν αυτό το σωτήριο, διαρκώς μεγαλύνουν, δηλαδή δοξάζουν, τον Θεό· διότι, εγκαταλείποντας τα είδωλα, αγάπησαν τον Θεό, Αυτόν που πραγματικά σώζει και λυτρώνει. «Βοηθός μου και ρύστης μου είσαι Εσύ.» Διότι, όταν στερηθούμε κάθε ανθρώπινη βοήθεια, τότε θα βρούμε τον Θεό αντί για όλα τα άλλα. Ίσως όμως τα λέει αυτά και εκ μέρους του λαού των εθνών· στον οποίο ταιριάζει και ολόκληρος ο ψαλμός· καθώς παρακαλεί και ζητά να επισπευσθεί η βοήθεια του Χριστού, και ικετεύει να καταισχυνθούν οι νοητοί εχθροί, δηλαδή οι δαίμονες, οι οποίοι μας τυραννούσαν για πολύ καιρό.

Δεν ήταν ιερέας, ήταν όμως «δίκαιος»· και η δικαιοσύνη έχει την ιερωσύνη κάτω από τα πόδια της. Δεν ήταν Λευίτης, αλλά «ευλαβής»· και ο ευλαβής έχει το χρίσμα από τον ίδιο του τον εαυτό. Και κρατώντας το βρέφος είπε: «Τώρα απολύεις τον δούλο σου, Δέσποτα, σύμφωνα με τον λόγο σου, με ειρήνη.» «Τώρα απολύεις»· διότι ήλθε ο καιρός της αφέσεως, έφτασε η λύτρωση των αιχμαλώτων, η συγχώρηση των χρεών· γεννήθηκε Βασιλιάς που ελευθερώνει αυτούς που βρίσκονται στις φυλακές, που απαλλάσσει αυτούς που είναι σε δεσμά, που ανακαλεί από τον θάνατο στη ζωή, που ελαφρώνει το φορτίο της γης. «Τώρα απολύεις τον δούλο σου, Δέσποτα.» Πώς το γνωρίζεις; Βλέπω τον Δεσπότη, λέει, να έχει περιβληθεί σχήμα δούλου. Δεν θα φορούσε, όντας Δεσπότης, μορφή δούλου, αν δεν είχε σκοπό να ντύσει τον δούλο με τη μορφή του Δεσπότη. Δεν θα άλλαζε την τάξη, ούτε θα ταπεινωνόταν ενώ είναι υψηλός, αν δεν ήθελε να ανυψώσει το ταπεινό στο ύψος. Αλλά πώς τον «απολύεις σύμφωνα με τον λόγο σου, με ειρήνη»; Διότι, αν με έναν λόγο παρήγαγες την κτίση, με έναν λόγο οπωσδήποτε ελευθερώνεις τον άρχοντα της κτίσεως. «Με ειρήνη»· με ποια; Με την ειρήνη του σταυρού· διότι εκείνη η μάχαιρα απέκοψε το κεφάλι του τυράννου και έδωσε ειρήνη σε αυτούς που στρατεύονται με τον Χριστό. «Διότι είδαν τα μάτια μου το σωτήριό σου, το οποίο ετοίμασας.» Είδα αυτά που πολλοί επιθύμησαν να δουν και δεν είδαν, Θεό εν σαρκί, ήλιο να φωτίζει μέσα σε νεφέλη. «

«Είδαν τα μάτια μου το σωτήριόν σου», δηλαδή είδα τη σάρκωσή σου, μέσω της οποίας οικονόμησες τη σωτηρία των ανθρώπων· διότι δεν είδα γυμνή τη θεότητα, επειδή τον Θεό, όπως είναι ως προς την ουσία του, κανένας άνθρωπος δεν πρόκειται να τον δει. «Διότι είδαν τα μάτια μου το σωτήριόν σου, το οποίο ετοίμασας ενώπιον όλων των λαών, φως για την αποκάλυψη των εθνών και δόξα του λαού σου Ισραήλ.» Κοινά είναι τα αγαθά και για τους Ιουδαίους και για τα έθνη, και αμέριστα. Ας μη φθονεί, λοιπόν, ο Ιουδαίος, ούτε ας στενοχωριέται ο Φαρισαίος, ούτε ας πειράζει ο γραμματέας, ας μην ανησυχεί για τη βασιλεία του ο Ηρώδης, ας μη δειλιάζουν για την ιεροσύνη ο Άννας και ο Καϊάφας· αυτός που ήλθε δίνει σε όλους, από κανέναν δεν παίρνει· με αφθονία προσφέρει τη χάρη του, χωρίς μέτρο χαρίζει.

«Διότι το φως που προέρχεται από εμένα πρέπει να προηγηθεί της άφιξης του αστέρα στη Βηθλεέμ, ώστε να γίνει γνωστό ότι από εμένα καθοδηγείται στην πορεία του και από εμένα δανείζεται την ακτινοβολία του. Αλλά εσύ να μη θεωρήσεις ότι ζημιώνεσαι, αν οι απερίτμητοι θερίσουν την απαρχή της ευλογίας.» «Και ευλόγησε τον Θεό και είπε: Τώρα απολύεις τον δούλο σου, Δέσποτα, σύμφωνα με τον λόγο σου με ειρήνη.» Ευλόγησε τον Θεό Πατέρα μαζί με τον Υιό, τον Υιό μαζί με το Πνεύμα, επειδή το μεν Πνεύμα ήταν εκείνο που του είχε δώσει την αποκάλυψη, τον δε Υιό κρατούσε στα χέρια του, ο οποίος ευδόκησε να φανερωθεί με σάρκα και να γίνει βρέφος για εμάς· ο δε Πατέρας ενεργούσε και αυτός αυτά τα τόσα και τόσο μεγάλα μυστήρια. Αλλά για ποιο πράγμα πρόσφερε την ευχαριστία; «Τώρα», λέει, «απολύεις τον δούλο σου, Δέσποτα», αφού δεν έχω πλέον φόβο θανάτου, αλλά απέρχομαι με χαρά προς τους νεκρούς, για να αναγγείλω σε αυτούς τη ζωή. «Και με απολύεις σύμφωνα με τον λόγο σου με ειρήνη», εκείνο δηλαδή που ο προφήτης Δαβίδ, δανειζόμενος από εσένα, έλεγε: «Με ειρήνη θα πλαγιάσω και θα κοιμηθώ.» «Διότι τα μάτια μου είδαν το σωτήριό σου», το οποίο πολλοί από τους προφήτες επιθύμησαν να δουν· τώρα όμως, μέσα από την ίδια την εμπειρία, παρουσίασες στο γένος των ανθρώπων τον Ύψιστο να ταπεινώνεται για εμάς τόσο πολύ, ώστε να γίνει βρέφος· διότι με κανέναν άλλο τρόπο δεν επρόκειτο να σώσει ο Κεραμέας τον πηλό που είχε φθαρεί, παρά μόνο με το να αναμειχθεί ο ίδιος μαζί του. «

«Είδαν τα μάτια μου το σωτήριό σου, το οποίο ετοίμασας ενώπιον όλων των λαών», αλλά όλων, επειδή όντας δημιουργός όλων πρόσφερες αναγκαία σε όλους το μυστήριο της σωτηρίας. «Φως για την αποκάλυψη των εθνών και δόξα του λαού σου Ισραήλ». Πρώτα φωτίζονται τα έθνη και μετά από αυτό δοξάζεται ο Ισραήλ. Διότι γεννήθηκε αυτός, μέσω του οποίου οι έσχατοι έγιναν πρώτοι και οι πρώτοι έσχατοι, επειδή εκείνοι που προηγούνταν έχασαν τα πρωτεία εξαιτίας της ραθυμίας τους. «Και ο πατέρας του και η μητέρα του θαύμαζαν για όσα λέγονταν για αυτόν». Για ποιον λόγο, ω ευαγγελιστή και συγγραφέα της θείας γενεαλογίας, αποκαλείς πατέρα τον Ιωσήφ;

«Θα ανανεωθεί η νεότητά σου σαν του αετού». «Και ήλθε», λέει, «παρακινούμενος από το Πνεύμα στο ιερό· και όταν οι γονείς έφεραν το παιδί στο ιερό για να πράξουν σύμφωνα με τη συνήθεια του νόμου, και αυτός», αφού έτρεξε, το έλκυσε κοντά του, και «αφού το δέχθηκε στις αγκάλες του», αναφώνησε λέγοντας: «Τώρα απολύεις τον δούλο σου, Δέσποτα, σύμφωνα με τον λόγο σου, εν ειρήνη· διότι είδαν οι οφθαλμοί μου το σωτήριόν σου, το οποίο ετοίμασας ενώπιον όλων των λαών, φως για αποκάλυψη των εθνών και δόξα του λαού σου Ισραήλ». «Διότι πορεύομαι από τώρα προς όσους βρίσκονται στον άδη, για να τους ευαγγελιστώ ότι γεννήθηκε αυτός που καταλύει τον θάνατο». Και πώς τόλμησες, ω Συμεών, να βαστάξεις τον Θεό, τον οποίον τρέμουν τα Χερουβείμ; Εύλογα απαντά: «Γι' αυτό ενανθρώπησε, όχι μόνο για να βασταχθεί από εμένα, αλλά για να σταυρωθεί και υπέρ εμού. Πορεύομαι, λοιπόν, για να δείξω σε όσους βρίσκονται στον άδη τις αγκάλες μου, οι οποίες μαρτυρούν τα λόγια μου έμπρακτα, βεβαιώνοντας έτσι ως ασφαλή τα χαρμόσυνα μηνύματα. Δεν δειλιάζω πλέον μπροστά στον θάνατο, διότι τώρα πορεύομαι με χαρά, βλέποντας με τους ίδιους μου τους οφθαλμούς την ανάσταση· διότι εκεί περιμένω να έλθει και, αφού με αναστήσει από εκεί μαζί με όλους, να μας χαρίσει ατελεύτητη ζωή».

Εκείνος λοιπόν ήθελε να απολυθεί· αν όμως κάποιος θεωρεί ζημία την αναχώρηση από εδώ, αυτός δεν είναι ακόμη τέλειος στην πίστη. Όμως έλεγε: Τώρα απολύεις τον δούλο σου, Δέσποτα, σύμφωνα με τον λόγο σου, με ειρήνη. Διότι εκείνος που επρόκειτο να φέρει την ειρήνη στον κόσμο παρουσιάστηκε· ο ειρηνοποιός έχει έλθει, εκείνος που ενώνει τον ουρανό με τη γη, και μετατρέπει τη γη σε ουρανό μέσω της ευαγγελικής διδασκαλίας, έχει φανερωθεί. Ο Συμεών αναφωνεί: Τώρα απολύεις τον δούλο σου, Δέσποτα, σύμφωνα με τον λόγο σου, με ειρήνη· διότι είδαν τα μάτια μου το σωτήριό σου, λέγει. Τι είναι αυτό που λέγει; Διότι προηγουμένως πίστευα με τη διάνοια, και γνώριζα με τον λογισμό· τώρα όμως είδαν και τα μάτια μου· και αυτό που προσδοκούσα με την καρδιά μου, ιδού, το είδαν τα μάτια μου να έχει εκπληρωθεί. Και τι είδαν; Είδαν, λέγει, το σωτήριό σου. Ποιο; Αυτό που ετοίμασας ενώπιον όλων των λαών, όχι μόνο του ενός λαού, ούτε μόνο του Ισραήλ, αλλά ενώπιον όλων των λαών· διότι αυτός που γεννήθηκε είναι καθολικός διδάσκαλος. Φως για την αποκάλυψη των εθνών, και δόξα του λαού σου του Ισραήλ. Γιατί φως; Επειδή τα έθνη βρίσκονταν στο σκοτάδι· επειδή τα σκοτισμένα έθνη φωτίζονταν.

Έδωσε την άδεια σε όσους επιθυμούσαν να τον πλησιάσουν, κρύβοντας με την ταπείνωση το αξίωμά του, προβάλλοντας ως προτροπή τη συγγένειά του με τους θνητούς, δείχνοντας στους αμαρτωλούς με την ίδια του την όψη τα εχέγγυα της καταλλαγής, χρησιμοποιώντας την Παρθένο αντί για τη βάτο, ανακράζοντας το «Εγώ ειμι ο Ων», βεβαιώνοντας στον εαυτό του την ορατή του υπόσταση με τα θαύματα και τα πάθη της σάρκας, διατηρώντας ως Θεός την αγνεία στη μητέρα του και ως άνθρωπος αποδεχόμενος την κύηση μέσα στον χρόνο, περιοριζόμενος σε έναν τόπο ως βρέφος και ελκύοντας τους μάγους για να τον δουν ως Πλάστης, επιτρέποντας στον Συμεών να τον ψηλαφήσει στις αγκάλες του, μεταθέτοντας τον εαυτό του στην αγκαλιά της Άννας, ώστε όλοι να δώσουν μαρτυρία για το σώμα του, ώστε καθένας που τον έβλεπε να αναγνωρίσει τη συγκατάβασή του, για να μην πλάσει το θαύμα επιφανειακά απλώς ως ένα σχήμα· λαμβάνοντας τον χρόνο ως συνήγορο της πτωχείας στην οποία εκένωσε τον εαυτό του, δείχνοντας την ανθρώπινη φύση του μέσα σε τριάντα κύκλους ετών, βεβαιώνοντας πρώτα σε όσους έβλεπαν σε αυτόν τη δική μας φύση και έπειτα υποδεικνύοντας με εξουσία το γνώρισμα της θεότητάς του, προσθέτοντας στα μικρά τα μεγαλύτερα, φανερώνοντας μέσω των θαυμάτων τον Ποιητή, καταθέτοντας σε όλους όσους είχαν ανάγκη τον μισθό της παρουσίας του, παρέχοντας κρασί σε αυτούς που νυμφεύονταν, προσφέροντας άρτο στους πεινασμένους, όχι δανειζόμενος από άλλον ως φτωχός, αλλά αναβλύζοντας τα αναγκαία ως Θεός, χωρίς να θερίζει στάχυα, χωρίς να κόβει σταφύλια, χωρίς να χρησιμοποιεί ληνό και αλώνι, παρασκευάζοντας άρτο χωρίς μύλο, προσφέροντας κρασί χωρίς αμπέλι, καινουργώντας τη φύση την οποία ο ίδιος παλαιότερα είχε ορίσει διαφορετικά, προστάζοντας και μετατρέποντας τα ύδατα σε κρασί, φανερώνοντας τον Χορηγό μέσα από τα έργα του, υποδεικνύοντας τον αίτιο των βροχών, διανοίγοντας με πηλό τα μάτια των τυφλών, αποκαλύπτοντας μέσω του μέρους τον αίτιο του παντός, υποδηλώνοντας τον Πλάστη του Αδάμ.

Και επειδή είχε φθάσει ο καθορισμένος καιρός και το τεχθέν παιδίον προσερχόταν στον ναό, ο Συμεών, αφού τον αντίκρισε με μειδιώντα όμματα και τον πήρε με χέρια που θα έλεγε κανείς ότι σκιρτούσαν, αναφώνησε προφητεύοντας τα εξής: «Τώρα απολύεις τον δούλο σου, Δέσποτα, σύμφωνα με τον λόγο σου, εν ειρήνη, διότι είδαν οι οφθαλμοί μου το σωτήριόν σου, το οποίο ετοίμασας ενώπιον όλων των λαών», και όσα στη συνέχεια εξιστορεί το θείο Ευαγγέλιο.