Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 2:32

Έπειτα, στρεφόμενος τάχιστα προς το θείο βρέφος: «Τώρα», είπε, «απολύεις τον δούλο σου, Δέσποτα, εν ειρήνη, σύμφωνα με τον λόγο σου· διότι είδαν τα μάτια μου το σωτήριόν σου, το οποίο ετοίμασας ενώπιον όλων των λαών· φως για την αποκάλυψη των εθνών, και δόξα του λαού σου, του Ισραήλ.» Ω, τι ζέση! Ω, τι θέρμη! Επειδή, λέει, ω Δέσποτα, αυτό ήταν το θέλημά σου, και παρακινήθηκες από την ίδια σου τη φιλανθρωπία να ελεήσεις το πλάσμα σου, και εγώ δεν διαψεύστηκα στις ελπίδες μου, και η αποκάλυψη του θείου Πνεύματος παρέμεινε αψευδής· απόλυσέ με το γρηγορότερο· απόλυσέ με, σε ικετεύω. Μην με κρατάς για πολύ, Δέσποτα· μην καθυστερήσω να μεταφέρω αυτά τα χαρμόσυνα αγγέλματα στους προπάτορες· μην με προλάβουν τα βρέφη, Δέσποτα, τα οποία εξαιτίας σου υπέμειναν τη σφαγή από τον Ηρώδη.

Εισφερόταν λοιπόν ο Χριστός στον ναό, όντας ακόμη μικρό βρέφος που θήλαζε. Και ο μακάριος Συμεών, τιμημένος με προφητική χάρη, τον δέχεται στην αγκαλιά του, και γεμάτος από υπέρτατη χαρά ευλόγησε τον Θεό λέγοντας: «Τώρα απολύεις τον δούλο σου, Δέσποτα, σύμφωνα με τον λόγο σου, με ειρήνη, διότι είδαν τα μάτια μου το σωτήριό σου, το οποίο ετοίμασες μπροστά σε όλους τους λαούς· φως για την αποκάλυψη των εθνών και δόξα του λαού σου, του Ισραήλ». Διότι το μυστήριο του Χριστού είχε προετοιμαστεί ήδη και πριν από την ίδια τη δημιουργία του κόσμου· φανερώθηκε όμως στους έσχατους καιρούς, και έγινε φως για όσους βρίσκονταν στο σκοτάδι, για τους πλανεμένους και για όσους είχαν πέσει κάτω από την εξουσία του διαβόλου.

Διότι υπήρχαν, υπήρχαν και μέσα στον Ισραήλ αυτοί που διψούσαν για την έλευση του Σωτήρα, και επιθυμούσαν να δουν τον Σωτήρα και Λυτρωτή των πάντων. Τέτοιος ήταν ο δίκαιος Συμεών, ο οποίος, όταν πήρε στα χέρια του τον νεογέννητο Ιησού, έλεγε: «Νυν απολύεις τον δούλο σου, Δέσποτα, σύμφωνα με τον λόγο σου, εν ειρήνη, διότι είδαν τα μάτια μου το σωτήριό σου, το οποίο ετοίμασας ενώπιον όλων των λαών. Φως για την αποκάλυψη των εθνών και δόξα του λαού σου, του Ισραήλ.» Επίσης και ο μακάριος Ζαχαρίας, ο πατέρας του Ιωάννη, έχοντας γεμίσει από Άγιο Πνεύμα, δοξολογούσε φωνάζοντας: «Ευλογημένος ο Κύριος, ο Θεός του Ισραήλ, επειδή επισκέφθηκε και πρόσφερε λύτρωση στον λαό του, και ανέδειξε σε εμάς κέρας σωτηρίας μέσα από τον οίκο του Δαβίδ, του δούλου του, καθώς μίλησε διά στόματος των αγίων προφητών του απ' αιώνος, σωτηρία από τους εχθρούς μας και από τα χέρια όλων όσων μας μισούν· για να δείξει έλεος στους πατέρες μας και να θυμηθεί την αγία του διαθήκη. Τον όρκο που ορκίστηκε στον Αβραάμ, τον πατέρα μας: να μας δώσει τη χάρη, αφού ελευθερωθούμε από τα χέρια των εχθρών μας, να τον λατρεύουμε άφοβα με οσιότητα και δικαιοσύνη ενώπιόν του, όλες τις ημέρες της ζωής μας.» Βλέπεις πώς εκπληρώθηκε η αρχαία και αληθινή βουλή του Θεού και Πατέρα, η οποία είχε υποσχεθεί στους αγίους πατέρες. Εννοώ το να αναδειχθεί ως σωτηρία για τον κόσμο ο Εμμανουήλ, ο οποίος έγινε πνοή παρηγοριάς για τους αδικούμενους ανθρώπους.

Αυτοί, βλέποντας τους εξ αίματος Ισραηλίτες να φροντίζουν ελάχιστα για την εντολή που δόθηκε μέσω του Μωυσή, και να στρέφονται μάλλον προς τις δικές τους αντιλήψεις, και να διδάσκουν ως διδασκαλία εντάλματα ανθρώπων, και να διάγουν ζωή εντελώς παράνομη και φιλαμαρτήμονα, αισθάνονταν για αυτούς τη λύπη που ταιριάζει στους αγίους. Προσδοκούσαν δε τη λύτρωση μέσω του Χριστού. Διότι, όντας πνευματοφόροι, δεν αγνοούσαν Εκείνον που δικαιώνει μέσω της πίστης τον ασεβή και που με αμνησίκακη χάρη καθαρίζει τους μολυσμένους. Και μάλιστα, ο δίκαιος Συμεών, αφού πήρε στην αγκαλιά του τον Χριστό ως βρέφος, προσευχόταν λέγοντας: «Νυν απολύεις τον δούλον σου, Δέσποτα, κατά το ρήμα σου εν ειρήνη, διότι είδαν τα μάτια μου το σωτήριό σου, το οποίο ετοίμασας ενώπιον όλων των λαών, φως για αποκάλυψη των εθνών και δόξα του λαού σου Ισραήλ.» Θα βρούμε δε και τον θεσπέσιο Ζαχαρία, τον πατέρα του Ιωάννη, να λέει: «Ευλογητός ο Κύριος ο Θεός του Ισραήλ, διότι επισκέφθηκε και λύτρωσε τον λαό του, και ανήγειρε για εμάς κέρας σωτηρίας.» Και ο Φίλιππος επίσης έφερνε το χαρμόσυνο μήνυμα στον Ναθαναήλ, λέγοντας: «Αυτόν για τον οποίο έγραψε ο Μωυσής στον νόμο και οι προφήτες, τον βρήκαμε, τον Ιησού, τον γιο του Ιωσήφ από τη Ναζαρέτ.» Γράφει δε κάπου και ο πάνσοφος Παύλος ότι «Έχω λύπη και αδιάλειπτη οδύνη στην καρδιά μου, για τους αδελφούς μου, τους συγγενείς μου κατά σάρκα.»—«Δίνεται, λοιπόν, σε όσους πενθούν για τη Σιών παρηγοριά», αυτή που έρχεται μέσω του Χριστού, «και αντί για στάχτη, δόξα.»

Το ότι το μυστήριο του Χριστού προαναγγελλόταν σε όσους προέρχονταν από τον Ισραήλ, τόσο μέσω του νόμου όσο και μέσω των προφητών, δεν θα ήταν καθόλου ασαφές στους γνώστες των ιερών Γραφών. Διότι κάπου είπε ο Χριστός συνομιλώντας με τους Ιουδαίους: «Αν πιστεύατε στον Μωυσή, θα πιστεύατε και σε εμένα· διότι για εμένα έγραψε εκείνος». Επειδή οι Ιουδαίοι προσδοκούσαν ότι θα έλθει κατά τους ορισμένους καιρούς ως Σωτήρας και Λυτρωτής, όχι μόνο δικός τους, αλλά και όλων των εθνών. Γι' αυτό και ο δίκαιος Συμεών, όταν είδε τον Χριστό ως βρέφος μέσα στον θείο ναό, είπε: «Τώρα απολύεις, Δέσποτα, τον δούλο σου, σύμφωνα με τον λόγο σου, διότι είδαν τα μάτια μου το σωτήριό σου, το οποίο ετοίμασας ενώπιόν σου· φως για την αποκάλυψη των εθνών, και δόξα του λαού σου Ισραήλ». Αλλά και η γυναίκα από τη Σαμάρεια, όταν συνομιλούσε με τον Χριστό, το ομολόγησε ξεκάθαρα. Διότι είπε: «Γνωρίζουμε ότι έρχεται ο Μεσσίας, ο οποίος λέγεται Χριστός· όταν έλθει εκείνος, θα μας τα αναγγείλει όλα». Έχει ειπωθεί επίσης, μέσω ενός από τους αγίους προφήτες προς τα πλήθη των Ιουδαίων, καθώς ο Χριστός υποσχόταν τη δική του έλευση προς εμάς: «Γι' αυτό να με υπομείνετε, λέγει ο Κύριος, μέχρι την ημέρα της αναστάσεώς μου ως μαρτυρία, διότι η κρίση μου απευθύνεται στις συναγωγές των εθνών». Επομένως, εύλογα θα μπορούσαν να πουν, έχοντας προσδοκήσει ότι η έλευση του Σωτήρα θα λάβει χώρα στους κατάλληλους καιρούς: «Με υπομονή περίμενα τον Κύριο», αντί του «Με προσδοκία τον περίμενα»· «και με πρόσεξε», δηλαδή, «Με επισκέφθηκε».

Διότι, αναφέρει, υπήρχε ένας άνθρωπος στην Ιερουσαλήμ, που ονομαζόταν Συμεών. Και ο άνθρωπος αυτός ήταν δίκαιος, και Άγιο Πνεύμα ήταν μέσα του. Και του είχε αποκαλυφθεί από το Άγιο Πνεύμα ότι δεν θα δει θάνατο, προτού δει τον Χριστό του Κυρίου. Και ήλθε με την καθοδήγηση του Πνεύματος στο ιερό. Και όταν οι γονείς έφεραν το παιδίον Ιησού, για να πράξουν γι' αυτό ό,τι ήταν συνηθισμένο σύμφωνα με τον νόμο, ο ίδιος ο Συμεών τον δέχθηκε στην αγκαλιά του, ευλόγησε τον Θεό και είπε: «Τώρα απολύεις τον δούλο σου, Δέσποτα, σύμφωνα με τον λόγο σου, με ειρήνη, διότι είδαν τα μάτια μου το σωτήριό σου, το οποίο ετοίμασας ενώπιον όλων των λαών, φως για την αποκάλυψη των εθνών και δόξα του λαού σου, του Ισραήλ».

Γι' αυτό, ελάτε και εσείς φιλόχριστοι και φιλόθεοι. Ας προϋπαντήσουμε στην Υπαπαντή του Κυρίου και Δεσπότη όλοι λαμπροί και καθαροί, όχι νομικά, αλλά πνευματικά, χωρίς να τρυφούμε με την κοιλιά, αλλά σκιρτώντας με το πνεύμα, χωρίς να μεθούμε με κρασί, αλλά ζέοντας με το πνεύμα. Έτσι, λαμπροί, ας στολίσουμε λαμπρά σήμερα τις λαμπάδες. Έτσι, ως υιοί του φωτός, ας προσφέρουμε τα κεριά στο αληθινό φως, τον Χριστό, διότι εμφανίστηκε στον κόσμο φως για την αποκάλυψη των εθνών. Γι' αυτό, ως φώτα από φως ας αναλάμψουμε περισσότερο από το χιόνι, έχοντας πήξει περισσότερο από το γάλα, έχοντας ακτινοβολήσει περισσότερο από τον λίθο του ζαφειριού, πετώντας στους ουρανούς περισσότερο από τις άσπιλες περιστερές, έτσι ας βγούμε μέσα σε νεφέλες προς συνάντηση του Θεού.

Φως εις αποκάλυψιν εθνών. Παρατήρησε πώς ήδη αναφέρει και τη μελλοντική σωτηρία των εθνών· διότι, λέει, τα έθνη προσδοκούν την παρουσία Του.

Καθώς, λοιπόν, οι ψυχές που από παλιά είχαν αιχμαλωτιστεί από τη δαιμονική πλάνη επρόκειτο να αποκτήσουν την ελευθερία τους μέσω του σωτηρίου έργου του Θεού, και άνθρωποι από όλα τα έθνη επρόκειτο να επιστρέψουν στον Κύριο, οι δίκαιοι και οι προφήτες που από παλιά έχουν αναπαυθεί κοντά στον Θεό, όντας οι ίδιοι ο αληθινός Ισραήλ και ο αληθινός Ιακώβ, θα αγαλλιάσουν και θα ευφρανθούν, διότι εκπληρώνονται οι προφητείες τους για εμάς και διότι συγχαίρουν για τη δική μας σωτηρία. Γι' αυτό και ο Συμεών, αφού είπε για τον Σωτήρα ότι θα είναι «Φως εις αποκάλυψιν εθνών», πρόσθεσε και το «δόξαν λαού σου Ισραήλ».

Έχει ήδη σημειωθεί από εμάς προηγουμένως ότι το όνομα Ιησούς, μεταφραζόμενο από την εβραϊκή στην ελληνική γλώσσα, ερμηνεύεται ως «σωτήριον», έτσι ώστε το σωτήριον του Θεού να μην είναι τίποτε άλλο από την ονομασία του Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού. Αυτό το μαρτυρεί και ο Συμεών στο Ευαγγέλιο, ο οποίος, λαμβάνοντας το παιδί, δηλαδή τον ίδιο τον Ιησού, στα χέρια του, προσευχήθηκε: «Τώρα απολύεις τον δούλο σου, Δέσποτα, σύμφωνα με τον λόγο σου, με ειρήνη· διότι είδαν οι οφθαλμοί μου το σωτήριόν σου, το οποίο ετοίμασας ενώπιον όλων των λαών, φως για την αποκάλυψη των εθνών». Αυτό ακριβώς το σωτήριον δήλωνε και ο ψαλμωδός λέγοντας: «Γνωστοποίησε ο Κύριος το σωτήριόν του, ενώπιον των εθνών απεκάλυψε τη δικαιοσύνη του».

Ότι αυτός ο ίδιος είναι «το σωτήριον του Θεού» το μαρτύρησε και ο Συμεών, ο οποίος, αφού πήρε στην αγκαλιά του τον Ιησού όταν ήταν βρέφος, είπε: «Τώρα απολύεις τον δούλο σου, Δέσποτα, σύμφωνα με τον λόγο σου, με ειρήνη, διότι είδαν τα μάτια μου το σωτήριόν σου, το οποίο ετοίμασας ενώπιον όλων των λαών, φως για την αποκάλυψη των εθνών». Με αυτά συμφωνεί και ο προφήτης λέγοντας: «Και θα δει κάθε σάρκα το σωτήριον του Θεού» (διότι η φράση «κάθε σάρκα» έχει ειπωθεί αντί για όλα τα έθνη). Το πώς δε εκπληρώθηκαν αυτά και τα έθνη γνώρισαν τον Χριστό του Θεού, δεν χρειάζεται πολλά λόγια. Και τα μεν ρητά εκπληρώνονταν με αυτόν τον τρόπο.

ΙΣΤ΄. Πώς από τη Βηθλεέμ ο μεν Ματθαίος εξιστορεί ότι ο Ιησούς μεταφέρεται από τους γονείς του στην Αίγυπτο, ενώ ο Λουκάς στην Ιερουσαλήμ, και από εκεί στη Ναζαρέτ. Α΄. Ο μεν Λουκάς, εξιστορώντας τον χρόνο της γεννήσεως του Σωτήρος μας, μνημονεύει τη βασιλεία του Αυγούστου και την απογραφή που έγινε επί των ημερών του· και αναφέρει ότι δεν βρήκαν καν κατάλυμα στη Βηθλεέμ, καθώς είχε συγκεντρωθεί, όπως ήταν φυσικό, πλήθος ανθρώπων στη Βηθλεέμ από το γένος του Δαβίδ εξαιτίας της απογραφής· γι' αυτό και ο Ιωσήφ δεν βρήκε διαθέσιμο οίκημα· εξού και αναφέρει ότι η Μαρία, αφού γέννησε, σπαργάνωσε το βρέφος και το απέθεσε σε φάτνη, επειδή δεν υπήρχε γι' αυτούς τόπος στο κατάλυμα· και ήταν εύλογο, εφόσον είχαν συγκεντρωθεί πάρα πολλοί λόγω της απογραφής, να μη βρίσκουν κατάλυμα. Αλλά και λέει: «Όταν συμπληρώθηκαν οι ημέρες για να περιτμηθεί (και τούτο πρέπει να γίνεται την όγδοη ημέρα μετά τον τοκετό), ανέβασαν το παιδί στα Ιεροσόλυμα, και αφού τέλεσαν γι' αυτό τα νενομισμένα, αναχώρησαν για τη Ναζαρέτ». Ενώ αυτά καταγράφονται από τον Λουκά, ο Ματθαίος δεν μνημόνευσε κανένα από αυτά, αλλά παραχωρώντας στον Λουκά τα προειρημένα, ο ίδιος διηγείται άλλα· και ποια ήταν αυτά, παρά η άφιξη των Μάγων από την Ανατολή;

Και το αποδεικνύει ο Αβραάμ, ο οποίος βρέθηκε στην Αίγυπτο, στερήθηκε τη γυναίκα του από τον Φαραώ και κατοίκησε ως πάροικος στη γη που του είχε υποσχεθεί. Ομοίως δε και ο υιός αυτού, και ο απόγονός του, αναφέρομαι στον Ισαάκ και τον Ιακώβ, και έπειτα ο σωφρονέστατος υιός του τελευταίου, ο Ιωσήφ, ο οποίος έγινε δούλος και καταδικάστηκε να κατοικεί σε δεσμωτήριο. Επομένως, ο σοφός Συμεών δεν περίμενε την παράκληση του Ισραήλ με την έννοια της κοσμικής δόξας και της αλαζονείας, αλλά την όντως αληθινή, τη μετάθεση δηλαδή στο κάλλος της αλήθειας. Διότι, εφόσον του είχε αποκαλυφθεί από τον Θεό πριν από την αναχώρησή του από τον βίο ότι θα έβλεπε να εμφανίζεται ενώπιόν του ο Χριστός του Κυρίου, ανέμενε την παράκληση του λαού πνευματικώς. Ήλθε, λοιπόν, αυτός καθοδηγούμενος από το Πνεύμα στο ιερό, και όταν οι γονείς έφεραν μέσα το παιδίον Ιησού, για να εκτελέσουν τα ειθισμένα από τον νόμο γι' αυτόν, ο ίδιος τον δέχθηκε στις αγκάλες του, ευλόγησε τον Θεό και είπε: «Νυν απολύεις τον δούλο σου, Δέσποτα, σύμφωνα με τον λόγο σου, με ειρήνη· διότι είδαν οι οφθαλμοί μου το σωτήριο που ετοίμασας ενώπιον όλων των λαών, φως για αποκάλυψη των εθνών και δόξα του λαού σου Ισραήλ». Ω, αληθινά μακάριε και τρισμακάριε γέροντα! Πόσο μακαρία ήταν εκείνη η όντως ιερή είσοδός σου στο ιερό, μέσω της οποίας έσπευσες προς την έξοδο του βίου! Πόσο μακάρια είναι τα όμματα τόσο της ψυχής όσο και του σώματός σου!

Διότι, λέει, «φως εις αποκάλυψιν εθνών και δόξαν λαού σου Ισραήλ»· διατυπώνοντας λόγια σύμφωνα με τον μέγα Παύλο ως προς τον συνυπολογισμό του Ισραήλ. Διότι, λέει, όταν εισέλθει το πλήρωμα των εθνών, τότε και όλος ο Ισραήλ θα σωθεί. Επομένως και αυτός, αφού προέταξε την κλήση των εθνών, επιφύλαξε για το τέλος, σύμφωνα με την προφητεία, την επιστροφή ολόκληρου του Ισραήλ· έστω κι αν ήδη το υπόλειμμα έχει σωθεί μέσω εκείνων εκ των Ιουδαίων που έχουν ήδη προστρέξει στη χάρη. Παρατήρησε δε και την ακριβολογία των υψηλών αυτών νοημάτων.

Διότι λέγοντας «φως εις αποκάλυψιν εθνών», μας δίνει να εννοήσουμε την αποκάλυψη της θείας σωτηρίας, επειδή αυτά βρίσκονταν σε απόλυτο σκοτάδι και τέλειο ζόφο, χωρίς να έχουν καμία απολύτως λάμψη θεογνωσίας. Σε αυτή την κατάσταση βρίσκονταν τα έθνη πριν από την παρουσία του Χριστού, όπως ακριβώς και ο μακάριος Ησαΐας, μεταφέροντας το χαρμόσυνο άγγελμα στον λαό που καθόταν στο σκοτάδι, προανήγγειλε ότι θα δουν μεγάλο φως. Επειδή όμως ο Ισραήλ, έστω και μετρίως, εντούτοις φωτιζόταν από τον τυπικό νόμο, δεν έκανε λόγο για φως στην περίπτωσή του· αλλά προφήτευσε ότι αυτός θα λάβει ως κλήρο δόξα, φέρνοντας στη μνήμη την παλαιά ιστορία: ότι, όπως ακριβώς άλλοτε ο θαυμάσιος Μωυσής, έχοντας γίνει συνομιλητής του Θεού, απέκτησε δεδοξασμένο το πρόσωπο, έτσι και αυτοί, ερχόμενοι διά της πίστεως σε κοινωνία με το θείο φως της ενανθρωπήσεως, και καταυγαζόμενοι από τη δύναμη του Πνεύματος, θα φανερωθούν μέσα σε δόξα, αποβάλλοντας το παλαιό κάλυμμα και μεταμορφωνόμενοι στην ίδια εικόνα, από δόξα σε δόξα, όπως ακριβώς λέει ο Απόστολος, καθώς (το έργο αυτό προέρχεται) από το Πνεύμα του Κυρίου.

Γι' αυτούς τους λόγους, λοιπόν, ενετείλατο το θείο βάπτισμα και έθεσε σωτηριώδεις νόμους και κήρυξε σε όλους μετάνοια και μετέδωσε από το ίδιο του το σώμα και αίμα. Διότι δεν δέχεται το βάπτισμα απλώς η φύση, αλλά η υπόσταση καθενός από τους πιστούς, και σύμφωνα με τις θείες εντολές πολιτεύεται και γίνεται μέτοχος του θεουργού άρτου και του ποτηρίου. Μέσω αυτών, λοιπόν, ο Χριστός μας δικαίωσε υποστατικώς και μας επανέφερε στην υπακοή του υπέρτατου Πατέρα. Αυτή δε τη φύση, την οποία προσέλαβε από εμάς και ανακαίνισε, την παρουσίασε αγιασμένη και δικαιωμένη και σε όλα υπάκουη στον Πατέρα, μέσω όσων Εκείνος, έχοντας ενωθεί μαζί της καθ' υπόστασιν, έπραξε και έπαθε σύμφωνα με αυτήν. Στα γεγονότα αυτά συγκαταλέγεται και η δική Του, που εορτάζεται σήμερα από εμάς, ανάβαση ή αναβίβαση σε εκείνο το παλαιό ιερό για καθαρισμό, καθώς και η υπαπαντή του θεόληπτου Συμεών και η δοξολογία της Άννας, η οποία σε όλη της τη ζωή παρέμενε προσηλωμένη στο ιερό.

Ποιοι είναι αυτοί; Ο Συμεών και η Άννα, τους οποίους, είτε τους αποκαλέσει κανείς νεοσσούς περιστεριών, εξαιτίας της παντελούς αθωότητάς τους απέναντι στην κακία, είτε τρυγόνια εξαιτίας του ύψιστου βαθμού της σωφροσύνης τους, θα το πει εύλογα. Αλλά ο μεν Συμεών, για να ανασκοπήσουμε συνοπτικά τα ευαγγελικά λόγια, όντας δίκαιος και ευλαβής, και έχοντας λάβει αποκάλυψη από το Άγιο Πνεύμα, παρακινούμενος και τώρα από αυτό ήλθε στο ιερό και προϋπάντησε και πήρε στην αγκαλιά του αυτό το ουράνιο και επίγειο βρέφος, προσφέροντάς του ως Θεό και τον ύμνο και την ικεσία, ικετεύοντας να αναχωρήσει εν ειρήνη από το σώμα και διακηρύσσοντας προς όλους ότι αυτό είναι το σωτήριο φως, βεβαιώνοντας πως έχει τεθεί για την πτώση των απίστων και για την ανάσταση όσων πιστεύουν σε αυτό.

«Είδαν τα μάτια μου το σωτήριόν σου», δηλαδή είδα τη σάρκωσή σου, μέσω της οποίας οικονόμησες τη σωτηρία των ανθρώπων· διότι δεν είδα γυμνή τη θεότητα, επειδή τον Θεό, όπως είναι ως προς την ουσία του, κανένας άνθρωπος δεν πρόκειται να τον δει. «Διότι είδαν τα μάτια μου το σωτήριόν σου, το οποίο ετοίμασας ενώπιον όλων των λαών, φως για την αποκάλυψη των εθνών και δόξα του λαού σου Ισραήλ.» Κοινά είναι τα αγαθά και για τους Ιουδαίους και για τα έθνη, και αμέριστα. Ας μη φθονεί, λοιπόν, ο Ιουδαίος, ούτε ας στενοχωριέται ο Φαρισαίος, ούτε ας πειράζει ο γραμματέας, ας μην ανησυχεί για τη βασιλεία του ο Ηρώδης, ας μη δειλιάζουν για την ιεροσύνη ο Άννας και ο Καϊάφας· αυτός που ήλθε δίνει σε όλους, από κανέναν δεν παίρνει· με αφθονία προσφέρει τη χάρη του, χωρίς μέτρο χαρίζει.

«Είδαν τα μάτια μου το σωτήριό σου, το οποίο ετοίμασας ενώπιον όλων των λαών», αλλά όλων, επειδή όντας δημιουργός όλων πρόσφερες αναγκαία σε όλους το μυστήριο της σωτηρίας. «Φως για την αποκάλυψη των εθνών και δόξα του λαού σου Ισραήλ». Πρώτα φωτίζονται τα έθνη και μετά από αυτό δοξάζεται ο Ισραήλ. Διότι γεννήθηκε αυτός, μέσω του οποίου οι έσχατοι έγιναν πρώτοι και οι πρώτοι έσχατοι, επειδή εκείνοι που προηγούνταν έχασαν τα πρωτεία εξαιτίας της ραθυμίας τους. «Και ο πατέρας του και η μητέρα του θαύμαζαν για όσα λέγονταν για αυτόν». Για ποιον λόγο, ω ευαγγελιστή και συγγραφέα της θείας γενεαλογίας, αποκαλείς πατέρα τον Ιωσήφ;

«Θα ανανεωθεί η νεότητά σου σαν του αετού». «Και ήλθε», λέει, «παρακινούμενος από το Πνεύμα στο ιερό· και όταν οι γονείς έφεραν το παιδί στο ιερό για να πράξουν σύμφωνα με τη συνήθεια του νόμου, και αυτός», αφού έτρεξε, το έλκυσε κοντά του, και «αφού το δέχθηκε στις αγκάλες του», αναφώνησε λέγοντας: «Τώρα απολύεις τον δούλο σου, Δέσποτα, σύμφωνα με τον λόγο σου, εν ειρήνη· διότι είδαν οι οφθαλμοί μου το σωτήριόν σου, το οποίο ετοίμασας ενώπιον όλων των λαών, φως για αποκάλυψη των εθνών και δόξα του λαού σου Ισραήλ». «Διότι πορεύομαι από τώρα προς όσους βρίσκονται στον άδη, για να τους ευαγγελιστώ ότι γεννήθηκε αυτός που καταλύει τον θάνατο». Και πώς τόλμησες, ω Συμεών, να βαστάξεις τον Θεό, τον οποίον τρέμουν τα Χερουβείμ; Εύλογα απαντά: «Γι' αυτό ενανθρώπησε, όχι μόνο για να βασταχθεί από εμένα, αλλά για να σταυρωθεί και υπέρ εμού. Πορεύομαι, λοιπόν, για να δείξω σε όσους βρίσκονται στον άδη τις αγκάλες μου, οι οποίες μαρτυρούν τα λόγια μου έμπρακτα, βεβαιώνοντας έτσι ως ασφαλή τα χαρμόσυνα μηνύματα. Δεν δειλιάζω πλέον μπροστά στον θάνατο, διότι τώρα πορεύομαι με χαρά, βλέποντας με τους ίδιους μου τους οφθαλμούς την ανάσταση· διότι εκεί περιμένω να έλθει και, αφού με αναστήσει από εκεί μαζί με όλους, να μας χαρίσει ατελεύτητη ζωή».

Και δες τη μεγαλοφροσύνη του, που προαναφωνεί τα λόγια του Παύλου· διότι εκείνος λέει: «αυτός που έκανε και τα δύο ένα και κατέλυσε το μεσότοιχο του φραγμού, καταργώντας την έχθρα με τη σάρκα του, δηλαδή τον νόμο των εντολών με τις διατάξεις του, προκειμένου να κτίσει τους δύο στον εαυτό του σε έναν νέο άνθρωπο, φέρνοντας ειρήνη, και να συμφιλιώσει αμφοτέρους σε ένα σώμα με τον Θεό». Δηλαδή, αφαιρώντας το μεσότοιχο του φραγμού, που είναι ο νόμος· διότι φραγμός των Ιουδαίων ονομάζεται ο νόμος, εξαιτίας του ότι δεν επέτρεπε στον Ιουδαίο να συναναστρέφεται με εθνικό. Επειδή λοιπόν, όταν ήλθε ο Κύριος, τον αφαίρεσε καταλύοντας το μεσότοιχο του φραγμού και έκανε και τα δύο ένα, ειρηνοποιώντας τα γένη των Ιουδαίων και τα πλήθη των εθνών διά του αίματός Του, και δώρισε σε όλους μία και την αυτή χάρη. Γι' αυτό λέει και ο Συμεών: «Φως εις αποκάλυψιν εθνών και δόξαν λαού σου Ισραήλ».

Εκείνος λοιπόν ήθελε να απολυθεί· αν όμως κάποιος θεωρεί ζημία την αναχώρηση από εδώ, αυτός δεν είναι ακόμη τέλειος στην πίστη. Όμως έλεγε: Τώρα απολύεις τον δούλο σου, Δέσποτα, σύμφωνα με τον λόγο σου, με ειρήνη. Διότι εκείνος που επρόκειτο να φέρει την ειρήνη στον κόσμο παρουσιάστηκε· ο ειρηνοποιός έχει έλθει, εκείνος που ενώνει τον ουρανό με τη γη, και μετατρέπει τη γη σε ουρανό μέσω της ευαγγελικής διδασκαλίας, έχει φανερωθεί. Ο Συμεών αναφωνεί: Τώρα απολύεις τον δούλο σου, Δέσποτα, σύμφωνα με τον λόγο σου, με ειρήνη· διότι είδαν τα μάτια μου το σωτήριό σου, λέγει. Τι είναι αυτό που λέγει; Διότι προηγουμένως πίστευα με τη διάνοια, και γνώριζα με τον λογισμό· τώρα όμως είδαν και τα μάτια μου· και αυτό που προσδοκούσα με την καρδιά μου, ιδού, το είδαν τα μάτια μου να έχει εκπληρωθεί. Και τι είδαν; Είδαν, λέγει, το σωτήριό σου. Ποιο; Αυτό που ετοίμασας ενώπιον όλων των λαών, όχι μόνο του ενός λαού, ούτε μόνο του Ισραήλ, αλλά ενώπιον όλων των λαών· διότι αυτός που γεννήθηκε είναι καθολικός διδάσκαλος. Φως για την αποκάλυψη των εθνών, και δόξα του λαού σου του Ισραήλ. Γιατί φως; Επειδή τα έθνη βρίσκονταν στο σκοτάδι· επειδή τα σκοτισμένα έθνη φωτίζονταν.

Φως για την αποκάλυψη των εθνών και δόξα του λαού σου, του Ισραήλ. Εδώ υπάρχει δόξα, και εκεί αποκάλυψη· εκεί βρίσκεται η αρχή της διδασκαλίας, ενώ εδώ η επακόλουθη μάθηση. Δόξα του λαού σου, του Ισραήλ. Αλλά οπωσδήποτε κάποιος θα ρωτήσει: Και πού είναι οι Ισραηλίτες; Έχεις τον Πέτρο, έχεις τον Παύλο, έχεις τον Ιωάννη, έχεις τους τρεις χιλιάδες, έχεις τους πέντε χιλιάδες, έχεις την Εκκλησία της Ιερουσαλήμ, έχεις εκείνους από τους Ιουδαίους που πίστεψαν· διότι σε αυτούς που πίστεψαν βρισκόταν το έθνος. Διότι, εάν ο Κύριος Σαβαώθ δεν μας είχε αφήσει σπέρμα, θα είχαμε γίνει σαν τα Σόδομα και θα είχαμε μοιάσει με τα Γόμορρα.

Έτσι, αγαπητέ, και ο λαός δεν χάθηκε ολόκληρος, ούτε ολόκληρος διεφθάρη, ούτε ολόκληρος απίστησε, ούτε ολόκληρος καταδίωξε τους αποστόλους, αλλά πίστεψαν μέσω των αποστόλων αμέσως τρεις χιλιάδες, χωρίς τις γυναίκες και τα παιδιά· και δημιουργήθηκε στην Ιερουσαλήμ πολυάνθρωπη Εκκλησία, προτού καν καταστραφεί ο ναός, προτού καν εκδιωχθούν οι Ιουδαίοι, προτού καν κατεδαφιστεί η Ιερουσαλήμ. Οικοδομήθηκε η Εκκλησία, και έγιναν τα λόγια του Ιωάννη ξεκάθαρη αλήθεια: Εκείνος πρέπει να αυξάνεται, εγώ δε να ελαττώνομαι. Ο Συμεών, λοιπόν, όντας προφήτης, λέει: Δόξα του λαού σου, του Ισραήλ. Διότι δόξα για όσους προσδοκούσαν ήταν η συνάντηση με τον Προσδοκώμενο· και δοξάζουν τόσο ο Ιωσήφ όσο και η Μαρία αυτά που λέγονταν· άγγελος έφερε το χαρμόσυνο μήνυμα, μάγοι τον αναγνώρισαν, ποιμένες άκουγαν, στρατιές αγγέλων πανηγύριζαν, αστέρας έδωσε το σημείο από ψηλά, ο Συμεών προφητεύει, η Άννα η θυγατέρα του Φανουήλ προφητεύει, η γη αγαλλιούσε, ο ουρανός μίλησε μέσω του αστέρα, οι μάγοι απαρνήθηκαν τον τύραννο, οι ποιμένες προσκύνησαν τον Αρχιποιμένα, τα πάντα αναγνώρισαν, η μητέρα γνώριζε, ο Ιωσήφ άκουσε, έτρεμαν μπροστά στα γεγονότα, αλλά κατανόησαν και την έκβασή τους. Και τους ευλόγησε ο Συμεών, και είπε προς τη Μαριάμ τη μητέρα του: Ιδού, αυτός έχει τεθεί για την πτώση και την ανάσταση πολλών μέσα στον Ισραήλ, και ως σημείο αντιλεγόμενο. Τίνων για την πτώση; Προφανώς αυτών που απιστούν, αυτών που αντιλέγουν, αυτών που τον σταυρώνουν.

Έδωσε την άδεια σε όσους επιθυμούσαν να τον πλησιάσουν, κρύβοντας με την ταπείνωση το αξίωμά του, προβάλλοντας ως προτροπή τη συγγένειά του με τους θνητούς, δείχνοντας στους αμαρτωλούς με την ίδια του την όψη τα εχέγγυα της καταλλαγής, χρησιμοποιώντας την Παρθένο αντί για τη βάτο, ανακράζοντας το «Εγώ ειμι ο Ων», βεβαιώνοντας στον εαυτό του την ορατή του υπόσταση με τα θαύματα και τα πάθη της σάρκας, διατηρώντας ως Θεός την αγνεία στη μητέρα του και ως άνθρωπος αποδεχόμενος την κύηση μέσα στον χρόνο, περιοριζόμενος σε έναν τόπο ως βρέφος και ελκύοντας τους μάγους για να τον δουν ως Πλάστης, επιτρέποντας στον Συμεών να τον ψηλαφήσει στις αγκάλες του, μεταθέτοντας τον εαυτό του στην αγκαλιά της Άννας, ώστε όλοι να δώσουν μαρτυρία για το σώμα του, ώστε καθένας που τον έβλεπε να αναγνωρίσει τη συγκατάβασή του, για να μην πλάσει το θαύμα επιφανειακά απλώς ως ένα σχήμα· λαμβάνοντας τον χρόνο ως συνήγορο της πτωχείας στην οποία εκένωσε τον εαυτό του, δείχνοντας την ανθρώπινη φύση του μέσα σε τριάντα κύκλους ετών, βεβαιώνοντας πρώτα σε όσους έβλεπαν σε αυτόν τη δική μας φύση και έπειτα υποδεικνύοντας με εξουσία το γνώρισμα της θεότητάς του, προσθέτοντας στα μικρά τα μεγαλύτερα, φανερώνοντας μέσω των θαυμάτων τον Ποιητή, καταθέτοντας σε όλους όσους είχαν ανάγκη τον μισθό της παρουσίας του, παρέχοντας κρασί σε αυτούς που νυμφεύονταν, προσφέροντας άρτο στους πεινασμένους, όχι δανειζόμενος από άλλον ως φτωχός, αλλά αναβλύζοντας τα αναγκαία ως Θεός, χωρίς να θερίζει στάχυα, χωρίς να κόβει σταφύλια, χωρίς να χρησιμοποιεί ληνό και αλώνι, παρασκευάζοντας άρτο χωρίς μύλο, προσφέροντας κρασί χωρίς αμπέλι, καινουργώντας τη φύση την οποία ο ίδιος παλαιότερα είχε ορίσει διαφορετικά, προστάζοντας και μετατρέποντας τα ύδατα σε κρασί, φανερώνοντας τον Χορηγό μέσα από τα έργα του, υποδεικνύοντας τον αίτιο των βροχών, διανοίγοντας με πηλό τα μάτια των τυφλών, αποκαλύπτοντας μέσω του μέρους τον αίτιο του παντός, υποδηλώνοντας τον Πλάστη του Αδάμ.

Επειδή δε ο Συμεών αποκάλεσε αυτή τη σωτηρία αφενός φως για την αποκάλυψη των εθνών, αφετέρου δε δόξα του ισραηλιτικού λαού, και προέβη σε αυτόν τον διαχωρισμό, ο λόγος αυτός μου φαίνεται ότι υποδηλώνει το εξής νόημα: ότι τα έθνη, που ήταν τυλιγμένα στο σκοτάδι και εντελώς τυφλά, και τα οποία δεν φωτίζονταν ούτε στο ελάχιστο ούτε κατά το μείζον σχετικά με τη γνώση του Όντος, είδαν το σωτήριο φως να διασκορπίζει την άγνοιά τους και να τους αποκαλύπτει την επίγνωση του Θεού. Όμως αυτό δεν συνέβη μόνο σε αυτά, αλλά πολύ περισσότερο και στον ισραηλιτικό λαό, τον οποίο [η Γραφή] συνηθίζει να ονομάζει και δικό Του λαό. Διότι η σωτηρία φανερώθηκε ως δόξα τους, τόσο λόγω του ότι εξ αυτών γεννήθηκε κατά σάρκα ο Σωτήρας και βλάστησε από το σπέρμα και την οσφύ τους, όσο και επιπλέον λόγω του ότι εστάλη πρώτα σε αυτούς, μολονότι αυτοί τα περιφρόνησαν όλα.

Επομένως, ευλόγως το σωτήριο που φανερώθηκε είναι δόξα του Ισραήλ και ό,τι άλλο, αλλά και στα ίδια τα έθνη αυτό αποκαλύφθηκε ως φως και με άλλον τρόπο· διότι αυτά, αφού αποδέχθηκαν τον καινό νόμο που είναι το ίδιο το φως, και αποστράφηκαν τον παλαιό σαν λυχνάρι χωρίς καν να θελήσουν να τον αντικρίσουν —διότι τι θα τους ωφελούσε ένα λυχνάρι και μια σκιά ή πόσο θα φωτίζονταν από μια αφεγγή λάμψη;— γνώρισαν παραδόξως προπάντων το αληθινό φως και καταυγάστηκαν από τις ακτίνες του νοητού ήλιου. Διότι ο νόμος, αν και δόθηκε ως αποκλειστικός κλήρος στους Ιουδαίους, εντούτοις ούτε οι προερχόμενοι από τα έθνη είχαν παντελή άγνοια αυτού, αλλά είναι φυσικό και αυτοί να τον αντιλήφθηκαν και να γνώρισαν ότι όλα όσα τον αφορούσαν ήταν τυπικά και σκιώδη, από τα οποία, αφού δεν ενισχύθηκαν ούτε στο ελάχιστο, προσχώρησαν στην αλήθεια· διότι, αν είναι ασύνετος εκείνος που κρατάει λυχνάρι όταν ο ήλιος ανατέλλει και φωτίζει τα πάντα, πολύ περισσότερο ασύνετος είναι εκείνος που, ενώ φανερώθηκε η αλήθεια και ήλθε ο Θεός, κρατάει τύπους και σκιές και ινδάλματα εικόνων. Επομένως, για τους λόγους αυτούς, το σωτήριο έγινε φως για τα έθνη, τα οποία απέφυγαν το λυχνάρι επειδή ήταν αμυδρό. Αλλά, επειδή ο Συμεών, εκτός από το να πει ότι ο Χριστός είναι φως και δόξα, έχει πει και άλλα επιπλέον, ας δούμε ποια είναι και αυτά και ποιο είναι το νόημά τους.

Αυτό το πάθος, όπως είπα, το καταργεί μόνο η χάρη του βαπτίσματος και η διαγωγή σύμφωνα με την υπακοή στις εντολές του Θεού. Συνεπώς, για τον γραπτό νόμο που συντηρεί αυτό το πάθος, μεταμέλεται ο Θεός που τον έχρισε βασιλιά του Ισραήλ και μεταφέρει την εξουσία της βασιλείας και τη δίνει στον Δαβίδ, δηλαδή στον ευαγγελικό και πνευματικό νόμο, τουτέστιν στον γιο του Ιεσσαί· το δε Ιεσσαί ερμηνεύεται 〈ποίηση του Θεού〉. Επομένως, το άγιο Ευαγγέλιο τυγχάνει να είναι γέννημα της ποιήσεως, δηλαδή της μέσω της σάρκας αυτουργίας του Θεού, η οποία κατέχει τη βασιλεία στους απείρους αιώνες, σύμφωνα με την οποία έχουμε ακατάλυτη την αγαλλίαση και την ευφροσύνη, εφόσον πρόκειται για ημέρα ανέσπερη και ατελεύτητη. Διότι λέει: «Αυτή είναι η ημέρα την οποία εποίησε ο Κύριος· ας αγαλλιασθούμε και ας ευφρανθούμε σε αυτήν», ονομάζοντας ημέρα την ευαγγελική χάρη ή το ίδιο το μυστήριο Εκείνου που εποίησε αυτή τη χάρη, εντός του οποίου επιθυμεί όλοι εμείς, κατά τον θείο απόστολο, να περιπατούμε ευσχημόνως όπως σε ημέρα γνώσεως και αληθείας. Διότι ο Χριστός είναι ημέρα αΐδιου φωτός, στον οποίο οφείλουν όλοι όσοι πίστεψαν σε αυτόν να πολιτεύονται καλώς μέσω της ευσχημοσύνης των αρετών. Διότι Αυτός είναι ο μόνος που δημιουργήθηκε χωρίς σπορά από τον Θεό ως προς τη σάρκα, και που καινοτόμησε τους νόμους των φυσικών θεσμών, και ο οποίος έχει ετοιμαστεί ενώπιον όλων των λαών, και είναι φως για την αποκάλυψη των εθνών και δόξα του λαού του Ισραήλ.

Διότι άκουγα από τις θείες Γραφές τις αμυδρές ενδείξεις, ότι η παρθένος θα συλλάβει στην κοιλιά της και ότι ο Θεός είναι μαζί μας και ότι «δεν θα θεωρηθεί άλλος ίσος προς αυτόν» και ότι είναι «Θεός ισχυρός, εξουσιαστής, άρχων ειρήνης, πατέρας του μέλλοντος αιώνος» και ότι «ο Κύριος είναι Θεός και φανερώθηκε σε εμάς» και «εμφανίστηκε πάνω στη γη και συναναστράφηκε με τους ανθρώπους», και ερευνούσα πώς άραγε θα λάβει σώμα το ασώματο και ποια παρθένος θα χωρέσει αυτόν που εκ φύσεως είναι αχώρητος. Και μη βρίσκοντας το πώς, απορούσα για την έκβαση των γραμμένων. Και ιδού, βλέπω τον χριστό του Κυρίου, καθώς μου το αποκάλυψε το Άγιο Πνεύμα. Βλέποντας δε την παρθένο εκπλήσσομαι, και η ομορφιά της είναι αμώμητη και αισθητώς εμφανίζεται ως νεάνιδα· αλλά νοητώς η παρθένος λογίζεται ως ουρανός και ευρύχωρη πόλη του θαυμαστού αυτοκράτορα, και παλάτι αθάνατο και θρόνος απόρθητος και νυμφώνας άφθαρτος και νύμφη θεοπρόβλητη και κλίμακα και γέφυρα και θείος παράδεισος. Και βλέποντας αυτά ανακράζω προς τον Σωτήρα μου: «Νυν απολύεις τον δούλον σου, Δέσποτα, κατά τον λόγο σου εν ειρήνη, διότι είδαν οι οφθαλμοί μου το σωτήριό σου, το οποίο ετοίμασας ενώπιον πάντων των λαών, φως εις αποκάλυψιν εθνών και δόξα του λαού σου Ισραήλ». Εσύ, λοιπόν, ετοίμασας το σωτήριό σου και το φως και τη δόξα ενώπιον όλων των λαών.

Και για να μην αφήσει σε κανέναν το περιθώριο να ισχυριστεί ότι αποκαλεί «όλους τους λαούς» τις φυλές του ιουδαϊκού έθνους, προσθέτει τα λεγόμενα, «φως εις αποκάλυψιν εθνών», που σημαίνει: «ας μη νομίσει κανείς τώρα ότι με το “πάντα” εννοώ τον ιουδαϊκό λαό, αλλά με αυτήν τη διατύπωση υποδηλώνω ολόκληρο το ανθρώπινο γένος· διότι Αυτός, τον οποίο εγώ αξιώθηκα να δω και βαστάζω στην αγκαλιά μου, θα αποτελέσει σωτηρία και απολύτρωση όλων». Και δεν αρκέστηκε ούτε σε αυτό, αλλά, διακρίνοντας τον Ισραήλ από όλα τα έθνη, προσθέτει: «φως εις αποκάλυψιν εθνών και δόξαν λαού σου Ισραήλ». Με άλλα λόγια, το βρέφος που κρατά στην αγκαλιά του αποτελεί κοινή σωτηρία και για όλα τα έθνη και για τον Ισραήλ, αλλά για τα μεν έθνη αποτελεί φως, επειδή θα τα βγάλει από το σκοτάδι της ειδωλολατρίας, ενώ για τον Ισραήλ αποτελεί δόξα, επειδή τις νομικές διατάξεις που του δόθηκαν παλαιότερα, χάρη στις οποίες καθαριζόταν από την ομίχλη της ειδωλολατρίας, θα τις μεταβάλει σε δόξα και τελειότητα. Και εξάλλου, Εκείνος που γεννήθηκε αποτελεί δόξα του ισραηλιτικού λαού, ακριβώς επειδή έγινε άνθρωπος καταγόμενος από το σπέρμα του Αβραάμ.

Γι' αυτό φωνάζει και φωνάζοντας διακηρύσσει: «Τώρα απολύεις τον δούλο σου, Δέσποτα, σύμφωνα με τον λόγο σου, με ειρήνη, διότι τα μάτια μου είδαν το σωτήριό σου, το οποίο ετοίμασες ενώπιον όλων των λαών, φως για αποκάλυψη των εθνών και δόξα του λαού σου Ισραήλ», καθιστάμενος νέος από παλαιός, και η Γαλιλαία των εθνών φωτίζεται και αναδεικνύεται ως νέος Ισραήλ, έχοντας αντικρίσει το φως του Χριστού. Και τι έβλεπε με τα μάτια του, αν όχι ένα σώμα ομοφυές με το δικό μας, το οποίο ήταν ορατό και το οποίο ήλεγχε την ανοησία του Ευτυχούς, η οποία προήλθε από τη μανιχαϊκή σπορά; Διότι η θεότητα είναι εκ φύσεως αόρατη και αθέατη στα ανθρώπινα μάτια. Ας απομακρυνθούν, λοιπόν, από αυτή τη λαμπρή μας πανήγυρη και ο Ευτυχής μαζί και ο Νεστόριος, οι εχθροί και πολέμιοί της, οι οποίοι συναγωνίζονται να φθείρουν τη φαιδρότητά της, ο μεν διαιρώντας τον αμέριστο Χριστό, ο δε συγχέοντας ασεβώς τα ασύγχυτα. Διότι η πανήγυρή μας δεν καταδέχεται ποτέ να την εορτάζουν τέτοιοι άνθρωποι. Γι' αυτό εξαγνιστείτε· γι' αυτό λαμπρυνθείτε· γι' αυτό τιμήστε τα μυστήρια του Χριστού με τρόπο θεάρεστο στον Χριστό· διότι όσους σπεύδουν να τον προϋπαντήσουν με διαφορετικό τρόπο, ούτε τους αποδέχεται ούτε καταδέχεται να τους δει με τα μάτια του, αλλά τους καθιστά εξόριστους από την οικεία πανήγυρη και τους αφήνει αμύητους στην προϋπάντησή του.

Διότι εμείς πράγματι είμαστε και εκ φύσεως αποτελούμε τα κτίσματα τα οποία παραδόξως σώζονται από τη δεξιά του Θεού και ανακαινίζονται από τον δυνατό Του βραχίονα. Και για τον λόγο αυτό, ο Δαβίδ ψάλλοντας προφητικά, έλεγε: «Τον έσωσε η δεξιά Του και ο άγιος βραχίονάς Του», εννοώντας προφανώς εκείνα που έχουν ανάγκη σωτηρίας, και τα οποία χρειάζονται διαφυγή και λύτρωση από την καταστροφική παλαιότητα, εμάς δηλαδή που έχουμε ανάγκη και τη σωτήρια έλευση του Χριστού, πράγμα που ταυτίζεται με το να λέμε, (τη σωτήρια έλευση) της δεξιάς και του βραχίονα του Πατέρα για ένδοξη ανακαίνιση και ανάρρωση. Σύμφωνα με αυτά, και η θεόπνευστη ωδή προφήτευσε: «Ο Κύριος έκανε γνωστό το σωτήριό Του, μπροστά στα έθνη απεκάλυψε τη δικαιοσύνη Του». Το οποίο (σωτήριο) αφού δέχθηκε και ο Συμεών, που εκπροσωπούσε τον νόμο, αναφώνησε προς τον Θεό που του χάρισε ως σωτήριο τον Χριστό: «Νυν απολύεις τον δούλο σου, Δέσποτα, σύμφωνα με τον λόγο σου, εν ειρήνη». Διότι ο Χριστός υπήρξε αληθώς επουράνια και επίγεια ειρήνη: «διότι είδαν τα μάτια μου το σωτήριό σου, το οποίο ετοίμασας ενώπιον όλων των λαών, φως για αποκάλυψη των εθνών και δόξα του λαού σου, του Ισραήλ».

4. Από εκεί ανέβηκε στα Ιεροσόλυμα, και γνωρίζουμε ποια ήταν τα λόγια του Συμεών, ο οποίος τον υποδέχθηκε στην αγκαλιά του: ότι είναι το σωτήριο του Θεού, προετοιμασμένο ενώπιον όλων των λαών, και φως για την αποκάλυψη των εθνών. Και με όποιον άλλο παρόμοιο τρόπο και αν αποκληθεί, αυτά θεολογούνται ισότιμα με τον Πατέρα· επειδή και ο Πατέρας στις Γραφές ονομάζεται και Σωτήρας και φως. Εκείνα δε που υφίστανται με την ίδια ονομασία, είναι δηλωτικά και της ίδιας φύσεως. Γι' αυτό άλλωστε και ο Υιός λέει προς τον Πατέρα: «Όλα τα δικά μου είναι δικά σου, και τα δικά σου δικά μου»· η αντιστροφή αυτή, προφανώς, ομολογείται ως προς τον λόγο της ουσίας και όχι ως προς τον όρο των υποστάσεων· διότι αυτό αποτελεί το φρόνημα της σύγχυσης του Σαβελλίου, το οποίο έχουμε απορρίψει. Από εκεί κατεβαίνει στην Αίγυπτο, βασταζόμενος στα χέρια· αλλά άκουσε τι λέει ο Ησαΐας: «Ιδού, κάθεται πάνω σε ελαφριά νεφέλη και θα έρθει στην Αίγυπτο, και θα σειστούν όλα τα χειροποίητα της Αιγύπτου από το πρόσωπό του», από το οποίο τι θα μπορούσε να γίνει σαφέστερο για το ότι αυτός που έφτασε εκεί είναι Θεός εν σαρκί;

Ο νόμος πρόσταζε να προσφέρουν ένα ζευγάρι τρυγόνια, δείχνοντας ότι η τεκνοποιία προέρχεται από σώφρονα συζυγία· διότι λένε ότι το τρυγόνι είναι σώφρον ζώο, ώστε, ακόμη και αν χάσει το ταίρι του, δεν συνάπτει δεύτερο γάμο. Εάν όμως δεν είχαν τρυγόνια, προσέφεραν δύο νεοσσούς περιστεριών, ώστε η ζωή του παιδιού εκείνου να συνδεθεί με την πολυτεκνία· διότι το περιστέρι γεννά πολλά. «Και ιδού, υπήρχε ένας άνθρωπος στην Ιερουσαλήμ, που ονομαζόταν Συμεών· και ο άνθρωπος αυτός ήταν δίκαιος και ευλαβής, και περίμενε την παρηγοριά του Ισραήλ· και Άγιο Πνεύμα ήταν επάνω του, και του είχε αποκαλυφθεί από το Άγιο Πνεύμα ότι δεν θα έβλεπε θάνατο πριν δει τον Χριστό του Κυρίου. Και ήλθε καθοδηγούμενος από το Πνεύμα στο ιερό· και όταν οι γονείς έφεραν μέσα το παιδίον Ιησού, για να πράξουν γι' αυτό τα καθιερωμένα από τον νόμο, και αυτός το δέχθηκε στις αγκάλες του και ευλόγησε τον Θεό και είπε: Νυν απολύεις τον δούλο σου, Δέσποτα, σύμφωνα με τον λόγο σου, με ειρήνη· διότι είδαν τα μάτια μου το σωτήριό σου, το οποίο ετοίμασας ενώπιον όλων των λαών· φως για την αποκάλυψη στα έθνη, και δόξα του λαού σου Ισραήλ.»

«Νυν απολύεις», σαν από δεσμό. Το δε «κατά το ρήμα σου» το είπε λόγω του χρησμού που έλαβε, ότι δεν πρόκειται να πεθάνει μέχρι να δει τον Χριστό. Το «εν ειρήνη» ειπώθηκε αντί του «εν αναπαύσει»· διότι όσο ζει ο άνθρωπος ταράσσεται, όπως λέει και ο Δαβίδ, όταν όμως πεθάνει, ειρηνεύει. Θα μπορούσες όμως να εννοήσεις το «εν ειρήνη» και διαφορετικά, δηλαδή στην εκπλήρωση της ελπίδας. Διότι πριν δω, λέει, τον Κύριο, δεν ειρήνευα στους λογισμούς μου, περιμένοντάς τον και σκεπτόμενος πάντοτε πότε θα έρθει. Τώρα όμως, αφού τον είδα και ειρήνευσα και απαλλάχθηκα από τις μέριμνες, για να το πω έτσι, απολύομαι. «Σωτήριον» ονόμασε τη σάρκωση του Μονογενούς, την οποία ετοίμασε ο Θεός προ πάντων των αιώνων· και ετοίμασε αυτήν τη σωτηρία ενώπιον όλων των λαών· διότι για να σώσει τον κόσμο και για να φανερωθεί σε όλους η σάρκωσή του, για τον λόγο αυτόν σαρκώθηκε. Και αυτό το σωτήριο είναι «φως εις αποκάλυψιν εθνών», δηλαδή για τον φωτισμό των σκοτισμένων εθνών, και δόξα των Ισραηλιτών. Διότι ο Χριστός είναι η δόξα του αληθινού λαού του Ισραήλ, εφόσον από αυτούς ανέτειλε· και με αυτόν εγκαλλωπίζονται οι όντως ευγνώμονες. Αυτά είπε ο Συμεών. Μου φαίνεται όμως ότι και τα λόγια του Δαβίδ αρμόζουν σε αυτόν εδώ τον Συμεών: «Με μακρότητα ημερών θα τον χορτάσω και θα του δείξω το σωτήριόν μου».