Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 2:34

Επειδή λοιπόν επρόκειτο να πραγματοποιήσει στα έσχατα των αιώνων αυτή την αρχαία και αληθινή βουλή, δηλαδή το μυστήριο που ο Θεός προόρισε προ των αιώνων για τη δόξα μας, και να έλθει στη γη ο Θεός Λόγος και να γίνει σάρκα, και ως άνθρωπος ο Θεός να συναναστραφεί με τους ανθρώπους και να γίνει για πολλούς σημείο αντιλεγόμενο, όπως λέγει ο Συμεών, ο πάνσοφος και προγνώστης Θεός προχαράσσει ήδη κατά την πλάση και δημιουργία του Αδάμ την εικόνα και τον τύπο της δικής Του σαρκώσεως και γεννήσεως και ενανθρωπήσεως, προδεικνύοντας τη δική Του σύσταση ως ορατή και αόρατη, θνητή και αθάνατη, ώστε ο άνθρωπος, βλέποντας τον εαυτό του, να γίνει ακλόνητος και πιστός, όταν βλέπει τον Χριστό ορατό και αόρατο, Θεό μαζί και άνθρωπο, τον ίδιο και θνητό και αθάνατο, να γεννιέται από Παρθένο. Γι’ αυτό και ο πολύς στη σοφία Μεθόδιος, στο Παρθενικό Συμπόσιο που συνέγραψε, λέγει ότι «Και ο Θεός έπλασε τον άνθρωπο κατ’ εικόνα όμοια με τη δική Του εικόνα», δηλαδή κατ’ εικόνα Χριστού· διότι Αυτός είναι το απαύγασμα και ο χαρακτήρας της πατρικής υποστάσεως.

Αλλά εκείνοι μεν, βλέποντας σώμα, πέφτουν στο σώμα. Εμείς δε, βλέποντας Θεό εν σαρκί, πάντοτε ανασταινόμαστε. Διότι αυτός «κείται εις πτώσιν και ανάστασιν πολλών»· εις πτώσιν των αιρετικών, ανάσταση δε των Χριστιανών, ώστε να ψάλλουμε τον ύμνο υπέρ της ογδόης, συνανασταινόμενοι με τον Χριστό...

Ο Ιωσήφ, δε, και η μητέρα του «θαύμαζαν», λέει, «για όσα λέγονταν γι' αυτόν». Και θαύμαζαν, νομίζω, επειδή δεν είχαν λάβει ακόμη την τέλεια βεβαιότητα για τη θεότητά του· αν και αρκούσαν τα θαύματα που συνέβησαν κατά τη γέννηση· εννοώ εκείνα που σχετίζονταν με τους μάγους και τους ποιμένες, καθώς και η ξεχωριστή επιστασία των αγγέλων, και το θαύμα που ξεπερνά κάθε θαύμα, η διαφύλαξη και διατήρηση της παρθενίας, ώστε να αποκτήσουν την τέλεια βεβαιότητα και συγκατάθεση. Αλλά όμως, αποβλέποντας στο μέγεθος του θαύματος και έχοντας την έμφυτη ευλάβεια να χαλιναγωγεί τους λογισμούς τους (διότι πράγματι θεωρούσαν μέγα το ότι ο Θεός σαρκώθηκε), είχαν ακόμη τον νου τους κλονισμένο και γεμάτο αμφιβολίες. Γι' αυτό ο γέροντας, αφού διατύπωσε εν συντομία τη θεολογία σχετικά με το βρέφος, στρέφει πλέον τα ηνία των λόγων του προς αυτούς, ευλογώντας τους και μακαρίζοντάς τους για τη διακονία τους στο σχέδιο της θείας Οικονομίας· προλέγοντας παράλληλα με άριστο και τελειότατο τρόπο και τα όσα αφορούσαν τον σταυρό. Διότι «τους ευλόγησε», λέει, «ο Συμεών, και είπε προς τη Μαριάμ τη μητέρα του: Ιδού, αυτός κείται για την πτώση και την ανάσταση πολλών στον Ισραήλ, και ως σημείο αντιλεγόμενο.»

Όρη δε οργωμένα είναι οι ψυχές που έχουν πιστέψει στον Χριστό· προηγουμένως μεν ήταν έρημες και ακαλλιέργητες, και γι' αυτό παρέμεναν χέρσες και παρήγαγαν αγκάθια πριν από την έλευση του Χριστού. Επειδή όμως ήλθε για την πτώση και την ανάσταση πολλών και κάλεσε τα μη όντα προκειμένου να καταργήσει τα όντα, γι' αυτό ακριβώς όσοι ανήκαν στην περιτομή, αφού απώλεσαν το ευθαλές και το έγκαρπο, μεταβλήθηκαν σε χέρσα γη.

Τα λόγια του Συμεών προς τη Μαρία δεν έχουν τίποτε το περίπλοκο ή το βαθύ. «Διότι τους ευλόγησε ο Συμεών και είπε προς τη Μαρία τη μητέρα του: Ιδού, αυτός κείται για την πτώση και την ανάσταση πολλών στον Ισραήλ και ως σημείο αντιλεγόμενο. Και τη δική σου ψυχή θα τη διαπεράσει ρομφαία, ώστε να αποκαλυφθούν οι διαλογισμοί πολλών καρδιών». Σε αυτά, εκείνο που μου προξένησε απορία είναι πώς, προσπερνώντας τα προηγούμενα ως σαφή, ζήτησες εξήγηση μόνο για τούτο: «Και τη δική σου ψυχή θα τη διαπεράσει ρομφαία». Αν και σε εμένα δεν φαίνεται λιγότερο άπορο το πώς ο ίδιος κείται για πτώση και ανάσταση, και τι είναι το αντιλεγόμενο σημείο, και τρίτον, πώς την ψυχή της Μαρίας θα τη διαπεράσει ρομφαία.

Θεωρώ, λοιπόν, ότι ο Κύριος είναι για πτώση και ανάσταση, όχι με την έννοια ότι κάποιοι πέφτουν και άλλοι ανίστανται, αλλά ότι μέσα μας το χειρότερο καταπίπτει και το καλύτερο ανορθώνεται. Διότι η επιφάνεια του Κυρίου καταλύει τα σωματικά πάθη, ενώ διεγείρει τις ιδιότητες της ψυχής. Όπως όταν λέει ο Παύλος: «Όταν ασθενώ, τότε είμαι δυνατός», ο ίδιος άνθρωπος και ασθενεί και είναι δυνατός, αλλά ασθενεί μεν κατά τη σάρκα, είναι δυνατός δε κατά το πνεύμα. Έτσι και ο Κύριος δεν παρέχει σε άλλους μεν αφορμές για να πέσουν και σε άλλους δε για να αναστηθούν. Διότι εκείνοι που πέφτουν, είναι προφανές ότι καταπίπτουν από τη στάση στην οποία βρίσκονταν κάποτε. Όμως, ο άπιστος ποτέ δεν στεκόταν όρθιος, αφού διαρκώς σέρνεται καταγής μαζί με το φίδι. Δεν έχει, επομένως, από πού να πέσει, επειδή είναι ήδη καταβεβλημένος από την απιστία. Αυτή είναι η πρώτη ευεργεσία: το να πέσει και να πεθάνει αυτός που παραμένει όρθιος στην αμαρτία, και έπειτα να ζήσει για τη δικαιοσύνη και να αναστηθεί, καθώς η πίστη στον Χριστό μάς χαρίζει και τα δύο. Ας πέσουν λοιπόν τα χειρότερα, ώστε να βρουν την ευκαιρία τα καλύτερα για ανάσταση. Εάν δεν πέσει η πορνεία, η σωφροσύνη δεν ανίσταται. Εάν δεν συντριβεί η αλογία, το λογικό στοιχείο μέσα μας δεν πρόκειται να ανθίσει. Έτσι, λοιπόν, τέθηκε «εις πτώσιν και ανάστασιν πολλών». Αλλά και «εις σημείον αντιλεγόμενον». Και γνωρίζουμε ότι στην Αγία Γραφή ως σημείο αναφέρεται κυρίως ο σταυρός.

Διότι ο Μωυσής, λέγει, τοποθέτησε τον όφι πάνω σε σημείο, δηλαδή πάνω σε σταυρό, το οποίο σημείο είναι ενδεικτικό κάποιου παράδοξου και αφανούς πράγματος, το οποίο αφενός γινόταν ορατό από αυτούς, αφετέρου κατανοούνταν από όσους διέθεταν οξυδερκή διάνοια. Επειδή, λοιπόν, δεν παύουν να ερίζουν σχετικά με την Ενανθρώπηση του Κυρίου, αποφαινόμενοι άλλοι μεν ότι προσέλαβε σώμα, άλλοι δε ότι η έλευσή Του συντελέστηκε ασώματα, και άλλοι μεν ότι έλαβε σώμα παθητό, άλλοι δε ότι εκπλήρωσε τη διά του σώματος οικονομία κατά φαντασίαν, και άλλοι ότι έλαβε σώμα χοϊκό, άλλοι δε επουράνιο, και άλλοι μεν ισχυρίζονται ότι η ύπαρξή Του είναι προαιώνια, άλλοι δε ότι έλαβε αρχή από τη Μαρία, γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο τίθεται «εις σημείον αντιλεγόμενον».

«Έχεις ρήματα αιώνιας ζωής, και εμείς έχουμε πιστέψει και έχουμε γνωρίσει ότι εσύ είσαι ο Χριστός, ο Υιός του ζωντανού Θεού». Διότι εκείνα που όσοι έχουν υγιή πίστη τα χρησιμοποίησαν για την οικοδομή της πίστεως και για την απόκτηση της αιώνιας σωτηρίας, αυτά τα ίδια, όσοι ασθενούν στη γνώση ή στην πίστη, εξαιτίας της δικής τους κακίας, τα χρησιμοποίησαν ως αφορμή απώλειας, σύμφωνα με αυτό που έχει γραφτεί για τον Κύριο: «Αυτός κείται για την πτώση και την ανάσταση πολλών»· όχι εξαιτίας κάποιας δικής του εσωτερικής αντίφασης, αλλά εξαιτίας της αντίθετης προαίρεσης εκείνων που τα χρησιμοποιούν, όπως ακριβώς λέει και ο Απόστολος: «Σε άλλους μεν είναι οσμή ζωής προς ζωή, σε άλλους δε οσμή θανάτου προς θάνατο». Εάν όμως αυτό που γίνεται ή λέγεται είναι από τη φύση του κακό, αυτός που το έπραξε ή το είπε φέρει το κρίμα και για τη δική του αμαρτία και για το σκάνδαλο, έστω και αν δεν σκανδαλιστεί εκείνος για τον οποίο προκαλείται το σκάνδαλο, όπως μαθαίνουμε στην περίπτωση του Πέτρου, προς τον οποίο λέει ο Κύριος, όταν εμποδίστηκε από αυτόν στο να εκπληρώσει την οικονομία της μέχρι θανάτου υπακοής: «Ύπαγε οπίσω μου, Σατανά, μου είσαι σκάνδαλο».

Απαρχή δε αυτών έγιναν οι θεσπέσιοι μαθητές, των οποίων η λαμπρότητα της δόξας καταυγάζει όλη την υπ' ουρανόν· αποτελεί δε και με άλλον τρόπο δόξα του Ισραήλ, διότι προήλθε από αυτούς κατά σάρκα, αν και είναι Θεός πάνω από όλους, και ευλογητός στους αιώνες. Αμήν. Ο Συμεών ευλογεί την αγία Παρθένο, ως εκείνη που υπηρέτησε τη θεία βουλή και συνήργησε στον τόκο, χωρίς να υποκύψει στους νόμους της ανθρώπινης φύσης. Διότι γέννησε όντας Παρθένος, και όχι από άνδρα, αλλά με την έλευση σε αυτήν του Αγίου Πνεύματος. Τι λέει άραγε για τον Χριστό ο προφήτης Συμεών; «Ιδού, αυτός κείται για την πτώση και την ανάσταση πολλών στον Ισραήλ, και ως σημείο αντιλεγόμενο.» Διότι έχει τεθεί από τον Θεό και Πατέρα ο Εμμανουήλ στα θεμέλια της Σιών, ως εκλεκτός λίθος, ακρογωνιαίος, πολύτιμος.

Επειδή, όμως, προβάλατε ως κάτι μέγα και ακαταμάχητο το ότι ο Χριστός είπε με σαφήνεια: «Εγώ δεν είμαι εκ του κόσμου τούτου», και ισχυρίζεστε έντονα ότι διά της λέξης «τούτου» υποδεικνύεται σε εμάς κάποιος άλλος κόσμος, λέγοντας ότι Εκείνος προέρχεται από εκεί, ας δούμε πάλι μήπως στηρίζεστε σε σαθρούς συλλογισμούς, έχοντας πεισθεί να τα σκέφτεστε και να τα φρονείτε αυτά μόνο από τη δική σας ελαφρότητα. Διότι το «Ούτος» (Αυτός), ή τυχόν το «Τούτου» (Αυτού), και οτιδήποτε άλλο εκφέρεται από εμάς αντωνυμικά, είναι δεικτικό, και όχι πάντοτε ούτε αναγκαστικά δηλωτικό κάποιου άλλου. Και πράγματι, ο μακάριος Βαρούχ, υποδεικνύοντας σε εμάς τον έναν και μοναδικό Θεό λέγει: «Αυτός είναι ο Θεός μας, κανένας άλλος δεν θα λογαριαστεί συγκρινόμενος με αυτόν»· αλλά εάν βέβαια το «Αυτός» ήταν σε κάθε περίπτωση δηλωτικό κάποιου άλλου, πώς δεν θα υπολογιζόταν κάποιος άλλος δίπλα σε Αυτόν; Αλλά και ο δίκαιος Συμεών, προφητεύοντας το μυστήριο σχετικά με τον Χριστό λέγει: «Ιδού, αυτός κείται για την πτώση και την ανάσταση πολλών νεκρών στον Ισραήλ, και ως σημείο αντιλεγόμενο»· καίτοι σε ποιον από τους ανθρώπους δεν είναι ολοφάνερο, ότι ο δίκαιος δεν λέγει το «Ούτος» για να μας απομακρύνει από άλλα πρόσωπα, αλλά, για να το πω έτσι, για να υποδείξει μοναδικά αυτόν που είναι ήδη παρών και έχει τεθεί για αυτόν τον σκοπό.

Δεν είναι καθόλου παράξενο αν μια γυναίκα ολίσθησε κάπως σε αυτό. Διότι, αν και ο ίδιος ο κορυφαίος των αγίων μαθητών, ο Πέτρος, σκανδαλίστηκε κάποτε, όταν ο Χριστός έλεγε και δίδασκε ξεκάθαρα ότι επρόκειτο να παραδοθεί «στα χέρια αμαρτωλών» και να υπομείνει σταυρό και θάνατο, ώστε να αναφωνήσει πολύ βιαστικά: «Ίλεώς σοι, Κύριε, δεν πρόκειται να σου συμβεί αυτό», τι το παράδοξο είναι αν ο ευαίσθητος νους της γυναίκας παρασυρόταν σε πιο αδύναμες σκέψεις; Και αυτά τα λέμε όχι κάνοντας μάταιες εικασίες, όπως ίσως νομίσει κανείς, αλλά οδηγούμενοι σε αυτές τις υποψίες από όσα έχουν γραφτεί για τη μητέρα του Κυρίου. Διότι θυμόμαστε ότι ο δίκαιος Συμεών, όταν, σύμφωνα με τις Γραφές, «δέχτηκε στην αγκαλιά του» τον Κύριο ως βρέφος, αφού πρώτα ευχαρίστησε τον Θεό και είπε: «Νυν απολύεις τον δούλον σου, Δέσποτα, κατά το ρήμα σου εν ειρήνη, ότι είδον οι οφθαλμοί μου το σωτήριόν σου», είπε και προς την ίδια την αγία παρθένο: «Ιδού, ούτος κείται εις πτώσιν και ανάστασιν πολλών εν τω Ισραήλ, και εις σημείον αντιλεγόμενον· και σου δε αυτής την ψυχήν διελεύσεται ρομφαία· όπως αν αποκαλυφθώσιν εκ πολλών καρδιών διαλογισμοί». Διότι ονόμαζε «ρομφαία» την οξεία προσβολή του πάθους που κατακόβει τον νου της γυναίκας με άτοπους λογισμούς.

Από τον βιωτικό στίβο· διότι η ζωή είναι λύτρα και δεσμωτήριο. Διότι ήρθε εκείνος που επρόκειτο να φέρει την ειρήνη στον κόσμο, αυτός που ενώνει τον ουρανό με τη γη, αυτός που μετατρέπει τη γη σε ουρανό μέσω της ευαγγελικής διδασκαλίας. «Διότι είδαν τα μάτια μου το σωτήριό σου, το οποίο ετοίμασας μπροστά σε όλους τους λαούς». Διότι το μυστήριο του Χριστού είχε προετοιμαστεί πριν ακόμη και από την καταβολή του κόσμου· φανερώθηκε όμως κατά τους έσχατους καιρούς του αιώνα· και έγινε φως στο σκοτάδι και για όσους είχαν πλανηθεί και είχαν πέσει στα χέρια του διαβόλου· διότι προσκλήθηκαν από τον Θεό και Πατέρα προς επίγνωση του Υιού, ο οποίος είναι το αληθινό φως· αλλά και για τη δόξα του Ισραήλ. Διότι, έστω κι αν κάποιοι από αυτούς έγιναν υβριστές και απειθείς και είχαν τη διάνοια γεμάτη από ασυνεσία, παρ' όλα αυτά το υπόλειμμα σώθηκε και δοξάστηκε μέσω του Χριστού. Απαρχή δε αυτών υπήρξαν οι θεσπέσιοι μαθητές, των οποίων η λαμπρότητα της δόξας καταυγάζει όλη την οικουμένη. Ο Χριστός είναι δόξα του Ισραήλ και με άλλον τρόπο, επειδή προήλθε από αυτούς κατά σάρκα, αν και είναι Θεός πάνω από όλους και προαιώνιος. «Ιδού, αυτός κείται για την πτώση και την ανάσταση πολλών στον Ισραήλ». (A f. 39, E f. 128 b) Ο Εμμανουήλ έχει τεθεί από τον Θεό και Πατέρα στα θεμέλια της Σιών, όντας εκλεκτός, ακρογωνιαίος και έντιμος λίθος.

Και λοιπόν, όταν ο Σωτήρας οδηγούνταν προς τον σταυρό, τον ακολουθούσαν και γυναίκες, που θρηνούσαν και έκλαιγαν. Έπειτα τι τους είπε, αφού στράφηκε προς αυτές; «Θυγατέρες της Ιερουσαλήμ, μην κλαίτε για εμένα, αλλά να κλαίτε για τους εαυτούς σας και για τα τέκνα σας». Διότι έχουν παραδοθεί σε όλεθρο και σφαγή, και τους έχει συμβεί αυτό που ειπώθηκε δια φωνής του Ησαΐα: «Η γη σας είναι έρημη, οι πόλεις σας καμένες από φωτιά· τη χώρα σας μπροστά στα μάτια σας την καταβροχθίζουν ξένοι, και έχει ερημωθεί, κατεστραμμένη από αλλότριους λαούς». <Την ημέρα εκείνη, λέει ο Κύριος ο Παντοκράτορας, καθένας από εσάς θα καλέσει τον πλησίον του κάτω από την κληματαριά και κάτω από τη συκιά.> Το ότι βεβαίως θα βρεθούν μέσα σε κάθε κακό, καθώς η αμαρτία τους είναι ψηλαφητή, αυτοί που έχουν καταπέσει σαν σε βόθρο εξαιτίας του ότι σταύρωσαν τον Χριστό, το προανήγγειλε ξεκάθαρα. Το ότι όμως για εκείνους που πιστεύουν και τον έχουν αγαπήσει το γεγονός δεν θα είναι χωρίς ωφέλεια, αλλά μάλλον θα οδηγήσει σε ευφροσύνη και αγιοπρεπείς τέρψεις, το προλέγει επωφελώς. Και σε αυτά θα δώσει μαρτυρία και ο δίκαιος Συμεών. Διότι, όταν είδε το θείο βρέφος και το δέχθηκε στην αγκαλιά του, προφήτευσε λέγοντας: «Ιδού, αυτός κείται για πτώση και ανάσταση πολλών στον Ισραήλ, και ως σημείο αντιλεγόμενο». Διότι έπεσαν εκείνοι που έφεραν το δίκαιο αίμα πάνω στα ίδια τους τα κεφάλια, και βρίσκονται σαν ριγμένοι και πεσμένοι στη γη, υποταγμένοι κάτω από διαβολικά πόδια· ενώ ανορθώθηκαν εκείνοι που προέρχονται από τα έθνη.

Γι' αυτό ο Συμεών έλεγε για αυτόν: Ιδού, αυτός έχει τεθεί για πτώση και ανάσταση πολλών· πτώση δηλαδή των εχθρών και των πολεμίων του· ανάσταση δε εκείνων που είχαν πέσει παλαιά, και οι οποίοι μέσω αυτού έχουν εγερθεί. Και αυτά μεν θα συμβούν τότε· τώρα όμως, Κύριε, σώζε για εμάς τον βασιλιά Δαβίδ, και σε κάθε παρόντα καιρό, και σε όποια ημέρα σε επικαλεστούμε.

Αλλά επειδή δεν ήλθε μόνο για πτώση, αλλά και για ανάσταση πολλών στον Ισραήλ, όπως ακριβώς λέγεται για αυτόν «ιδού, αυτός κείται για πτώση και ανάσταση πολλών στον Ισραήλ», εύλογα μετά τα προειρημένα προσθέτει ο Δανιήλ το «και για να απαλείψει αμαρτίες και για να εξιλεώσει αδικίες». Διότι, επειδή είναι «αδύνατον το αίμα ταύρων και τράγων να αφαιρεί αμαρτίες», και επειδή όλο το γένος των ανθρώπων είχε ανάγκη από έναν ζωντανό και αληθινό ιλασμό (του οποίου τύπο αποτελούσε το ιλαστήριο που κατασκευάστηκε από τον Μωυσή), και αυτός ήταν ο Σωτήρας και Κύριός μας, ο αμνός του Θεού, για τον οποίο έχει ειπωθεί «ίδε ο αμνός του Θεού που αίρει την αμαρτία του κόσμου», και πάλι «αυτός είναι ιλασμός για τις αμαρτίες μας, και όχι μόνο για τις δικές μας αλλά και για τις αμαρτίες όλου του κόσμου», όντας ο ίδιος και απολύτρωση, σύμφωνα με τον Παύλο που λέει «ο οποίος έγινε για εμάς σοφία από τον Θεό, δικαιοσύνη και αγιασμός και απολύτρωση»· εύλογα λοιπόν διδάσκει ότι η παρουσία του είναι ταυτόχρονα συμπλήρωση και ολοκλήρωση της αμαρτίας εκείνων που ασέβησαν απέναντί του, αλλά ταυτόχρονα και εξάλειψη και καθαρισμός αμαρτιών και ιλασμός των αδικιών για εκείνους που πίστεψαν σε αυτόν. Και ο Ακύλας εξάλλου, αφού είπε «για να συντελέσει την αθέτηση και για να τελειώσει την αμαρτία», πρόσθεσε το «για να εξιλεώσει την ανομία», θέτοντας σαφώς ότι αυτός είναι ιλασμός για κάθε ανομία που είχε γίνει παλαιά από άγνοια.

ΙΣΤ΄. Πώς από τη Βηθλεέμ ο μεν Ματθαίος εξιστορεί ότι ο Ιησούς μεταφέρεται από τους γονείς του στην Αίγυπτο, ενώ ο Λουκάς στην Ιερουσαλήμ, και από εκεί στη Ναζαρέτ. Α΄. Ο μεν Λουκάς, εξιστορώντας τον χρόνο της γεννήσεως του Σωτήρος μας, μνημονεύει τη βασιλεία του Αυγούστου και την απογραφή που έγινε επί των ημερών του· και αναφέρει ότι δεν βρήκαν καν κατάλυμα στη Βηθλεέμ, καθώς είχε συγκεντρωθεί, όπως ήταν φυσικό, πλήθος ανθρώπων στη Βηθλεέμ από το γένος του Δαβίδ εξαιτίας της απογραφής· γι' αυτό και ο Ιωσήφ δεν βρήκε διαθέσιμο οίκημα· εξού και αναφέρει ότι η Μαρία, αφού γέννησε, σπαργάνωσε το βρέφος και το απέθεσε σε φάτνη, επειδή δεν υπήρχε γι' αυτούς τόπος στο κατάλυμα· και ήταν εύλογο, εφόσον είχαν συγκεντρωθεί πάρα πολλοί λόγω της απογραφής, να μη βρίσκουν κατάλυμα. Αλλά και λέει: «Όταν συμπληρώθηκαν οι ημέρες για να περιτμηθεί (και τούτο πρέπει να γίνεται την όγδοη ημέρα μετά τον τοκετό), ανέβασαν το παιδί στα Ιεροσόλυμα, και αφού τέλεσαν γι' αυτό τα νενομισμένα, αναχώρησαν για τη Ναζαρέτ». Ενώ αυτά καταγράφονται από τον Λουκά, ο Ματθαίος δεν μνημόνευσε κανένα από αυτά, αλλά παραχωρώντας στον Λουκά τα προειρημένα, ο ίδιος διηγείται άλλα· και ποια ήταν αυτά, παρά η άφιξη των Μάγων από την Ανατολή;

Ένας είναι ο Χριστός· κείται όμως για πτώση και για ανάσταση· για πτώση μεν για τους απίστους, για ανάσταση δε για εκείνους που πιστεύουν. Και για τους μεν είναι πέτρα προσκόμματος και πέτρα σκανδάλου, για όσους δεν γνώρισαν ούτε κατανόησαν, αλλά πορεύονται στο σκοτάδι, είτε λατρεύοντας τα είδωλα είτε βλέποντας μόνο μέχρι το γράμμα του νόμου, και δεν θέλουν ούτε έχουν τη δύναμη να φωτιστούν πέρα από αυτό. Για τους άλλους όμως, είναι λίθος ακρογωνιαίος και πέτρα επαινετή, για όσους ενώνονται με τον Λόγο και πατούν σταθερά πάνω της· ή, αν θέλεις, είναι εκείνο το πολύτιμο μαργαριτάρι, το οποίο ο καλός έμπορος αγοράζει δίνοντας όλα τα υπάρχοντά του. Εμείς όμως κάτι τέτοιο παθαίνουμε, αδελφοί, μη διορθώνοντας τα δικά μας σφάλματα, αλλά δυσφορώντας ενάντια στην εξουσία· σαν να κατηγορούσε κάποιος τον αγωνοθέτη ως μοχθηρό, ενώ ο ίδιος αποτυγχάνει στην πάλη· ή σαν να κατηγορούσε τον ιατρό ως αμαθή και θρασύ επειδή χρησιμοποιεί τομές και καυτηριασμούς, ενώ ο ίδιος βρίσκεται σε κακή κατάσταση και έχει ανάγκη από τα πιο δραστικά φάρμακα. Αυτά λέω προς τους ποιμαινομένους, ως παρηγοριά και ταυτόχρονα ως νουθεσία· αυτά λέει ο φτωχός ποιμένας καταρτίζοντας το μικρό ποίμνιο, για το οποίο ο νόμος της δικής μου ποιμαντικής επιτάσσει να χαίρομαι μαζί του όταν αυτό χαίρεται, και να συστενάζω μαζί του όταν αυτό θλίβεται.

Το ότι ο θεόφρων Συμεών είπε πως ο Κύριος έχει τεθεί για την πτώση και την ανάσταση πολλών στον Ισραήλ, αποδεικνύει, μέσω της συμφωνίας των νοημάτων με τα προφητικά μηνύματα, ότι ένας και ο αυτός Θεός και νομοθέτης μίλησε τόσο στους προφήτες όσο και στην Καινή Διαθήκη. Διότι ο προφητικός λόγος διακήρυξε τον λίθο του προσκόμματος και την πέτρα του σκανδάλου ως αιτία του να μην καταισχυνθούν όσοι πιστεύουν σε αυτόν. Επομένως, πτώση μεν υπάρχει για όσους προσκρούουν από απιστία στην ταπεινότητα της σάρκας, ενώ ανάσταση για όσους έχουν επιγνώσει τη στερεότητα της θείας οικονομίας. Λέγοντας δε ότι ρομφαία θα διαπεράσει την ψυχή της ίδιας της Θεοτόκου, προφητεύει σαφώς το πάθος του σταυρού. Διότι, καθώς τα όσα θεοπρεπώς είχαν λεχθεί και πραχθεί γι' αυτόν από την ίδια την παράδοξη σύλληψη μέχρι τον καιρό του πάθους αποτελούσαν σαν ένα αδιαίρετο σώμα, και η Θεοτόκος είχε μια υψηλότερη και πιο θεοπρεπή αντίληψη γι' αυτόν, θεωρούμε ότι αυτή υπέστη ένα είδος τομής μέσα στην αδοξία της σταύρωσης, έστω και αν το θαύμα της ανάστασης επέφερε την απόλυτη επούλωση αυτής της τομής. Αλλά δεν υποδηλώνει ότι μόνο αυτή θα δοκιμαστεί από ένα τέτοιο πάθος, παρά προλέγει ότι από πολλές καρδιές θα αναφανούν διαλογισμοί αμφιβολίας και διχόνοιας, ώστε εν μέσω των διαφορετικών αντιλήψεων γι' αυτόν, να μην υποστεί κάποιον κλονισμό η Θεομήτωρ Παρθένος.

Γι' αυτούς τους λόγους, λοιπόν, ενετείλατο το θείο βάπτισμα και έθεσε σωτηριώδεις νόμους και κήρυξε σε όλους μετάνοια και μετέδωσε από το ίδιο του το σώμα και αίμα. Διότι δεν δέχεται το βάπτισμα απλώς η φύση, αλλά η υπόσταση καθενός από τους πιστούς, και σύμφωνα με τις θείες εντολές πολιτεύεται και γίνεται μέτοχος του θεουργού άρτου και του ποτηρίου. Μέσω αυτών, λοιπόν, ο Χριστός μας δικαίωσε υποστατικώς και μας επανέφερε στην υπακοή του υπέρτατου Πατέρα. Αυτή δε τη φύση, την οποία προσέλαβε από εμάς και ανακαίνισε, την παρουσίασε αγιασμένη και δικαιωμένη και σε όλα υπάκουη στον Πατέρα, μέσω όσων Εκείνος, έχοντας ενωθεί μαζί της καθ' υπόστασιν, έπραξε και έπαθε σύμφωνα με αυτήν. Στα γεγονότα αυτά συγκαταλέγεται και η δική Του, που εορτάζεται σήμερα από εμάς, ανάβαση ή αναβίβαση σε εκείνο το παλαιό ιερό για καθαρισμό, καθώς και η υπαπαντή του θεόληπτου Συμεών και η δοξολογία της Άννας, η οποία σε όλη της τη ζωή παρέμενε προσηλωμένη στο ιερό.

Ποιοι είναι αυτοί; Ο Συμεών και η Άννα, τους οποίους, είτε τους αποκαλέσει κανείς νεοσσούς περιστεριών, εξαιτίας της παντελούς αθωότητάς τους απέναντι στην κακία, είτε τρυγόνια εξαιτίας του ύψιστου βαθμού της σωφροσύνης τους, θα το πει εύλογα. Αλλά ο μεν Συμεών, για να ανασκοπήσουμε συνοπτικά τα ευαγγελικά λόγια, όντας δίκαιος και ευλαβής, και έχοντας λάβει αποκάλυψη από το Άγιο Πνεύμα, παρακινούμενος και τώρα από αυτό ήλθε στο ιερό και προϋπάντησε και πήρε στην αγκαλιά του αυτό το ουράνιο και επίγειο βρέφος, προσφέροντάς του ως Θεό και τον ύμνο και την ικεσία, ικετεύοντας να αναχωρήσει εν ειρήνη από το σώμα και διακηρύσσοντας προς όλους ότι αυτό είναι το σωτήριο φως, βεβαιώνοντας πως έχει τεθεί για την πτώση των απίστων και για την ανάσταση όσων πιστεύουν σε αυτό.

Έπειτα, συνομίλησε και με την Παρθένο και Μητέρα του βρέφους, δείχνοντας ότι, μέσα από την οδύνη της για τον σταυρό του παιδιού, θα φανερωνόταν ως η κατά φύσιν μητέρα του νυν θεανθρώπου βρέφους, και ότι, αφού αποκαλύψει τους αμφίβολους λογισμούς σχετικά με αυτό, θα τους εξαλείψει από τις καρδιές· διότι και ο Συμεών ορθά τεκμηρίωσε ποια ήταν η γνήσια μητέρα του αμφισβητούμενου παιδιού, μέσα από την οδύνη για το πάθος του παιδιού και τη σφοδρή λύπη και συμπόνια της για αυτό.

«Σε σένα». Διότι σε ποιον καυχάται και μεγαλύνεται ο άνθρωπος; Όχι στον Θεό; Διότι αυτόν ακατάπαυστα υμνεί. «Σαν τέρας». Ο Χριστός λέει· διότι δεν πίστευαν οι Ιουδαίοι ότι ο Θεός κρύβεται σε άνθρωπο. Διότι για αυτόν έχει ειπωθεί: και θα είναι σημείο αντιλεγόμενο. «Και συ βοηθός». Ο Χριστός είναι βοηθός του ανθρώπου. «Ας γεμίσει». Όταν ο Χριστός εμφύσησε στους αποστόλους, λέγοντας: λάβετε Πνεύμα Άγιο, τότε το στόμα των πιστών γέμισε με την αίνεση του Χριστού. «Για να υμνήσω». Διότι οι πιστοί δεν παύουν πλέον να υμνούν. «Όλη την ημέρα». Διότι σε όλον τον αιώνα δεν παύει η κτίση (δεν παύουν οι πιστοί) να μεγαλύνει (να μεγαλύνουν) τη δόξα του Θεού. «Μην απορρίψεις». Μην επιτρέψεις σε μένα, λέει ο άνθρωπος, να φτάσω στον θάνατο της αμαρτίας. «Όταν εκλείψει». Λέει ο άνθρωπος: Κύριε, όταν περιπέσω στην αμαρτία μου και εκλείψει η δύναμη της ψυχής μου, μην με παραβλέψεις. «Επειδή είπαν». Οι δαίμονες προς τον άνθρωπο: πού είναι ο Θεός σου; Όπως και οι Ιουδαίοι προς τον Χριστό: από πού προέρχεται σε αυτόν αυτή η σοφία; «Και αυτοί που φυλάσσουν». Ο Ιούδας, ως μαθητής και φύλακας, συσκεπτόταν με τον λαό για το πώς να τον παραδώσει σε αυτούς. «Λέγοντας: ο Θεός». Διότι έλεγαν οι Ιουδαίοι ότι είναι εχθρός του Θεού, επειδή καταλύει το Σάββατο. «Καταδιώξτε». Διότι απέστειλαν οι Ιουδαίοι υπηρέτες για να τον κρατήσουν ως δραπέτη· επειδή νόμιζαν ότι συλλαμβάνουν έναν απλό άνθρωπο.

Αλλά ο Ιωσήφ και η μητέρα του, ακούγοντας τα όσα ειπώθηκαν από τον Συμεών, θαύμασαν πώς ο Χριστός ανέχεται να γίνει υιός ανθρώπου. Θαύμασε η Μαρία πώς μήτρα γυναίκας χώρεσε τον Θεό, πώς η δούλη γέννησε Εκείνον που ελευθερώνει την κτίση. Και λέει: «Αυτός κείται για πτώση και ανάσταση πολλών στον Ισραήλ και ως σημείο αντιλεγόμενο», «για πτώση» όσων επιμένουν στην απιστία, και «για ανάσταση» όσων μεταστρέφονται από την απιστία στην πίστη. Ο Χριστός ήταν λίθος τοποθετημένος για οικοδομή, αλλά προσέκρουαν επάνω του όσοι περιπλανιούνταν τυφλωμένοι στα μάτια. Δεν πρέπει λοιπόν σε Αυτόν να καταλογίζεται η «πτώση» όσων έπεσαν, αλλά η «ανάσταση». Διότι, αν μόνο έπεφταν και δεν ανασταίνονταν, δικαίως θα τον υποπτευόσουν ως αίτιο της «πτώσης». Εάν όμως, από αυτούς που πέφτουν εξαιτίας της ραθυμίας τους, όσοι το επιθυμούν ανασταίνονται, η μεν «πτώση» είναι έργο του ράθυμου, η δε «ανάσταση» έργο του Χριστού. Δεν έπεσαν άραγε μαζί ο Ιούδας και ο Πέτρος, ο μεν έχοντας πει: «Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω;», ο δε έχοντας πει: «Τη ζωή μου θα δώσω για σένα»;

«Εάν συμμετάσχεις στον πόλεμο, δεν φοβάμαι τον θάνατο.» Αλλά το πρώτο ήταν αμάρτημα της γλώσσας, ενώ το δεύτερο αμάρτημα της καρδιάς. Γι' αυτό, ο μεν Πέτρος, αφού έπεσε, σηκώθηκε και έγινε καθοδηγητής άλλων που είχαν πέσει. Ενώ ο άλλος, οδηγούμενος από το βάθος στο βάραθρο, πέταξε τα αργύρια και, παίρνοντας το σκοινί, απαγχονίστηκε. «Σημείον αντιλεγόμενον» αποτελεί ο σταυρός· διότι, ενώ οι Ιουδαίοι σταύρωναν, ο ήλιος αποχωρούσε· η συναγωγή συκοφαντούσε και η γη σειόταν. Ο λαός κραύγαζε: «Σταύρωσον αυτόν», αλλά οι πέτρες, μην αντέχοντας το βάρος της βλασφημίας, σχίζονταν.

Ομιλία του Ησυχίου, πρεσβυτέρου Ιεροσολύμων, εις την Υπαπαντήν του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού. Μήπως αγνοείτε ότι το Πνεύμα κατέστησε προφήτη τον Συμεών και του ανακοίνωσε τη θεία αποκάλυψη «να μην δει θάνατο προτού δει τον Χριστό»; «Τώρα απολύεις τον δούλο σου, Δέσποτα, σύμφωνα με τον λόγο σου, με ειρήνη.» Δεν ευλόγησε τον Ιωσήφ και τη Μαριάμ λαμβάνοντας τη χάρη από Αυτό; Δεν προσφώνησε τη Μαριάμ έχοντας λάβει προσταγή από Αυτό: «Ιδού, αυτός κείται για την πτώση και την ανάσταση πολλών μέσα στον Ισραήλ»; Δεν ήταν μέσω Αυτού που η Άννα κατείχε το χάρισμα ως προφήτιδα; Δεν ανήγγειλε, έχοντας γεμίσει από Αυτό, τη μέλλουσα λύτρωση διά του βρέφους;

Αλλά έτσι ήθελε τότε ο Σαρκωθείς να ονομάζεται ο Ιωσήφ, ώστε να εξαπατηθεί εκείνος που επιβουλευόταν το μυστήριο της σωτηρίας μας.» «Εθαύμαζαν δε για όσα λέγονταν περί αυτού», επειδή ο γέροντας κρατούσε ένα βρέφος, αλλά ανέπεμπε ύμνους στον Θεό. «Και τους ευλόγησε ο Συμεών»· διότι έπρεπε να ευλογηθούν εκείνοι που διακόνησαν την ευλογία σε αυτούς που βρίσκονταν υπό κατάρα. «Και είπε προς τη Μαρία τη μητέρα του: ιδού, αυτός κείται για πτώση και ανάσταση πολλών στον Ισραήλ»· διότι αυτός είναι για τον οποίο ο Πέτρος, παραλαμβάνοντας την προφητεία του Ησαΐα, έγραφε στις εκκλησίες: «Ιδού, θέτω στη Σιών λίθο ακρογωνιαίο, εκλεκτό, πολύτιμο, και όποιος πιστεύει σε αυτόν» δεν θα καταισχυνθεί.

Έπειτα παραθέτει την προφητεία ερμηνεύοντάς την και μιλώντας σύμφωνα με τον Συμεών: «Σε εσάς λοιπόν που πιστεύετε ανήκει η τιμή· σε αυτούς όμως που απιστούν, ο λίθος που αποδοκίμασαν οι οικοδόμοι, αυτός έγινε ακρογωνιαίος λίθος και λίθος προσκόμματος και πέτρα σκανδάλου· όσοι σκοντάφτουν, απειθώντας στον λόγο.» Επομένως, για τους απίστους βρισκόταν εκεί για πτώση και για τους πιστούς για ανάσταση· διότι εκείνοι, νομίζοντας ότι στέκονται σύμφωνα με τον νόμο, κατέβαλαν τους εαυτούς τους με την απιστία τους· αυτοί δε, επειδή εξαιτίας του πλήθους των αμαρτημάτων τους βρίσκονταν ανάμεσα στους πεπτωκότες, προστρέχοντας στη ράβδο της πίστεως, ανόρθωσαν τους εαυτούς τους. «Ιδού, αυτός κείται για πτώση και ανάσταση πολλών στον Ισραήλ και ως σημείο αντιλεγόμενο.» Τι είναι αυτό; Τον σταυρό· διότι εκείνο το σημείο, επειδή μαζί με τα πάθη ήταν γεμάτο και από θαύματα, ήταν αντιλεγόμενο· διότι ήταν γυμνός και έκρυβε τον ήλιο, ήταν καρφωμένος με τα καρφιά και συγκλόνιζε τις πέτρες, ανοιγόταν με λόγχη στην πλευρά και άνοιγε τα μνήματα των νεκρών. Γι' αυτόν τον λόγο το σημείο ήταν αντιλεγόμενο· διότι οι μεν άπιστοι, παραβλέποντας αυτά τα θαύματα, απέβλεπαν σε εκείνα τα πάθη· οι δε πιστοί, μαζί με τα πάθη, ενατένιζαν και τα θαύματα. Έτσι, ως πλάνο μεν τον περιέπαιζε τότε ο λαός των Φαρισαίων, ως Υιό του Θεού δε τον ομολογούσε ο εκατόνταρχος, και αφού το είπε, τον προσκύνησε.

Έτσι, αγαπητέ, και ο λαός δεν χάθηκε ολόκληρος, ούτε ολόκληρος διεφθάρη, ούτε ολόκληρος απίστησε, ούτε ολόκληρος καταδίωξε τους αποστόλους, αλλά πίστεψαν μέσω των αποστόλων αμέσως τρεις χιλιάδες, χωρίς τις γυναίκες και τα παιδιά· και δημιουργήθηκε στην Ιερουσαλήμ πολυάνθρωπη Εκκλησία, προτού καν καταστραφεί ο ναός, προτού καν εκδιωχθούν οι Ιουδαίοι, προτού καν κατεδαφιστεί η Ιερουσαλήμ. Οικοδομήθηκε η Εκκλησία, και έγιναν τα λόγια του Ιωάννη ξεκάθαρη αλήθεια: Εκείνος πρέπει να αυξάνεται, εγώ δε να ελαττώνομαι. Ο Συμεών, λοιπόν, όντας προφήτης, λέει: Δόξα του λαού σου, του Ισραήλ. Διότι δόξα για όσους προσδοκούσαν ήταν η συνάντηση με τον Προσδοκώμενο· και δοξάζουν τόσο ο Ιωσήφ όσο και η Μαρία αυτά που λέγονταν· άγγελος έφερε το χαρμόσυνο μήνυμα, μάγοι τον αναγνώρισαν, ποιμένες άκουγαν, στρατιές αγγέλων πανηγύριζαν, αστέρας έδωσε το σημείο από ψηλά, ο Συμεών προφητεύει, η Άννα η θυγατέρα του Φανουήλ προφητεύει, η γη αγαλλιούσε, ο ουρανός μίλησε μέσω του αστέρα, οι μάγοι απαρνήθηκαν τον τύραννο, οι ποιμένες προσκύνησαν τον Αρχιποιμένα, τα πάντα αναγνώρισαν, η μητέρα γνώριζε, ο Ιωσήφ άκουσε, έτρεμαν μπροστά στα γεγονότα, αλλά κατανόησαν και την έκβασή τους. Και τους ευλόγησε ο Συμεών, και είπε προς τη Μαριάμ τη μητέρα του: Ιδού, αυτός έχει τεθεί για την πτώση και την ανάσταση πολλών μέσα στον Ισραήλ, και ως σημείο αντιλεγόμενο. Τίνων για την πτώση; Προφανώς αυτών που απιστούν, αυτών που αντιλέγουν, αυτών που τον σταυρώνουν.

Για την ανάσταση ποιών; Εκείνων που τον αναγνωρίζουν και τον ομολογούν με ευγνωμοσύνη. Και ως σημείο αντιλεγόμενο. Ποιο είναι το αντιλεγόμενο σημείο; Το σημείο του σταυρού, το οποίο η Εκκλησία γνωρίζει ως σωτήριο του κόσμου, το οποίο εχθρεύονται οι Ιουδαίοι, και το οποίο πολλές φορές κήρυξε και ο ίδιος ο ουρανός. Αντιλέγεται, όμως, το σημείο, για να νικήσει η αλήθεια· διότι χωρίς αντιλογία, η νίκη δεν είναι ολοκληρωμένη. Έπρεπε λοιπόν να εισαχθεί η αντιλογία, ώστε ο δικαστής, με μακροθυμία, να εκφέρει την απόφασή του σε όλη τη διάρκεια του αιώνα. Γι' αυτό λέει: «Και ως σημείο αντιλεγόμενο»· και αυτοί που αντιλέγουν είναι οι άπιστοι. Και εσύ, λέει, θεωρείσαι μητέρα· άραγε λοιπόν εσύ θα μείνεις απείραστη, επειδή ομολόγησες ότι είσαι μητέρα, επειδή τον γέννησες, επειδή δέχθηκες να του δανείσεις τη μήτρα σου; Διότι η κοιλιά σου έγινε δοχείο της ενέργειας του Πνεύματος. Άραγε λοιπόν θα μείνεις απείραστη, επειδή έγινες Θεοτόκος, επειδή συνέλαβες χωρίς να γνωρίσεις γάμο, επειδή αναδείχθηκες μητέρα του δημιουργού σου; Άραγε εσύ θα μείνεις απείραστη; Ούτε εσύ θα είσαι απείραστη, αλλά «και τη δική σου ψυχή θα τη διαπεράσει ρομφαία». Γιατί, Κύριε; Τι αμάρτησα εγώ; Δεν αμάρτησες βέβαια σε τίποτα· αλλά όταν τον δεις να κρέμεται στον σταυρό, όταν τον δεις να πάσχει για χάρη του κόσμου, όταν δεις τα χέρια του απλωμένα στον σταυρό, και καρφωμένα στο ξύλο, τότε θα αρχίσεις να αμφιβάλλεις και να λες: «Αυτός είναι εκείνος για τον οποίο μου μίλησε ο άγγελος;»

Διότι, εάν η αλήθεια ήταν με κάθε τρόπο αναντίρρητη ανάμεσα στους ανθρώπους, τότε και η ευσέβεια θα παρέμενε αδοκίμαστη· η δε παραχώρηση της αντιλογίας αποτελεί δοκιμασία για την επιλογή της αλήθειας. Το σημείο αντιλέγεται· διότι πώς αλλιώς θα δοκιμάζονταν οι μάρτυρες στους διωγμούς; Πώς θα αγωνίζονταν, αναδεικνυόμενοι νικητές μέσω της καρτερίας τους; Δες πόσο ωφέλησε η αντιλογία, διότι δεν ανέδειξε απλώς πιστούς, όπως θα έλεγε κανείς, αλλά και μάρτυρες που προχώρησαν μέχρι τα βασανιστήρια και τον θάνατο, προσφέροντας απόδειξη της χάρης του Χριστού μέσα από την καρτερία τους. Όταν, λοιπόν, ο Συμεών λέει: «Αυτός κείται για την πτώση και την ανάσταση πολλών στον Ισραήλ, και ως σημείο αντιλεγόμενο», πρέπει να κατανοήσουμε ότι ούτε την πτώση προκαλεί, ούτε την ανάσταση επιβάλλει με τη βία. Αλλά κείται, αφενός για την πτώση εκείνων που προσκόπτουν στον λίθο του προσκόμματος, αφετέρου για την ανάσταση εκείνων που πιστεύουν από ελεύθερη προαίρεση. Διότι κείται, όπως ακριβώς θα έλεγε κανείς: Το φως ανατέλλει, ώστε όσοι είναι υγιείς να βλέπουν· ενώ εκείνοι που πάσχουν στα μάτια, να αποφεύγουν ακόμη περισσότερο τις ακτίνες του φωτός. Πώς δε θα έπεφταν οι μεν, όντες άξιοι να ελεγχθούν, και θα ανασταίνονταν οι δε, τρέφοντας αγαθές ελπίδες εξαιτίας της προαίρεσής τους, εάν το σημείο δεν ήταν αντιλεγόμενο; Γιατί λέει ο Συμεών «και ως σημείο αντιλεγόμενο»; Για να μην ξενίσει τους πιστούς η αντιλογία.

Έδωσε την άδεια σε όσους επιθυμούσαν να τον πλησιάσουν, κρύβοντας με την ταπείνωση το αξίωμά του, προβάλλοντας ως προτροπή τη συγγένειά του με τους θνητούς, δείχνοντας στους αμαρτωλούς με την ίδια του την όψη τα εχέγγυα της καταλλαγής, χρησιμοποιώντας την Παρθένο αντί για τη βάτο, ανακράζοντας το «Εγώ ειμι ο Ων», βεβαιώνοντας στον εαυτό του την ορατή του υπόσταση με τα θαύματα και τα πάθη της σάρκας, διατηρώντας ως Θεός την αγνεία στη μητέρα του και ως άνθρωπος αποδεχόμενος την κύηση μέσα στον χρόνο, περιοριζόμενος σε έναν τόπο ως βρέφος και ελκύοντας τους μάγους για να τον δουν ως Πλάστης, επιτρέποντας στον Συμεών να τον ψηλαφήσει στις αγκάλες του, μεταθέτοντας τον εαυτό του στην αγκαλιά της Άννας, ώστε όλοι να δώσουν μαρτυρία για το σώμα του, ώστε καθένας που τον έβλεπε να αναγνωρίσει τη συγκατάβασή του, για να μην πλάσει το θαύμα επιφανειακά απλώς ως ένα σχήμα· λαμβάνοντας τον χρόνο ως συνήγορο της πτωχείας στην οποία εκένωσε τον εαυτό του, δείχνοντας την ανθρώπινη φύση του μέσα σε τριάντα κύκλους ετών, βεβαιώνοντας πρώτα σε όσους έβλεπαν σε αυτόν τη δική μας φύση και έπειτα υποδεικνύοντας με εξουσία το γνώρισμα της θεότητάς του, προσθέτοντας στα μικρά τα μεγαλύτερα, φανερώνοντας μέσω των θαυμάτων τον Ποιητή, καταθέτοντας σε όλους όσους είχαν ανάγκη τον μισθό της παρουσίας του, παρέχοντας κρασί σε αυτούς που νυμφεύονταν, προσφέροντας άρτο στους πεινασμένους, όχι δανειζόμενος από άλλον ως φτωχός, αλλά αναβλύζοντας τα αναγκαία ως Θεός, χωρίς να θερίζει στάχυα, χωρίς να κόβει σταφύλια, χωρίς να χρησιμοποιεί ληνό και αλώνι, παρασκευάζοντας άρτο χωρίς μύλο, προσφέροντας κρασί χωρίς αμπέλι, καινουργώντας τη φύση την οποία ο ίδιος παλαιότερα είχε ορίσει διαφορετικά, προστάζοντας και μετατρέποντας τα ύδατα σε κρασί, φανερώνοντας τον Χορηγό μέσα από τα έργα του, υποδεικνύοντας τον αίτιο των βροχών, διανοίγοντας με πηλό τα μάτια των τυφλών, αποκαλύπτοντας μέσω του μέρους τον αίτιο του παντός, υποδηλώνοντας τον Πλάστη του Αδάμ.

Διότι είπε πως αυτός, ο οποίος αγκαλιάστηκε από τα χέρια του, κείται για την πτώση και την ανάσταση πολλών και ως σημείο αντιλεγόμενο. Αυτό, βέβαια, αν και έχει άλλη, βαθύτερη έννοια, δεν είναι δικό μας έργο προς το παρόν να το αναφέρουμε. Εκείνο όμως που φάνηκε ορθό και σε άλλους και σε εμάς, είναι δυνατόν να ειπωθεί. Ποιο είναι, λοιπόν, αυτό; Ότι, επειδή ο λαός των εθνικών βρισκόταν προηγουμένως σε δεινή πτώση, τώρα όμως αναστήθηκε και εγκατέλειψε την προηγούμενη πτώση του, ενώ ο Ισραηλιτικός λαός, ο οποίος ονομάστηκε και άγιο έθνος, εξέπεσε από τη θέση του και οδηγήθηκε σε πτώση, επειδή δεν αποδέχτηκαν Εκείνον που ήλθε σε αυτούς, ευλόγως ο Συμεών προφητεύοντας το ανέφερε αυτό, ότι δηλαδή ο Χριστός ονομάστηκε και πτώση και ανάσταση, όπως ακριβώς και λίθος προσκόμματος, με το να έχουν άλλοι μεν πέσει εξαιτίας Του, άλλοι δε να έχουν αναστηθεί με τρόπο θαυμαστό.

Εύλογα λοιπόν και ο Χριστός ονομάστηκε ανάσταση και πτώση των ίδιων ανθρώπων, ως προς αυτό ακριβώς για το οποίο ο Συμεών προείπε ότι Εκείνος έχει τεθεί, καθώς οι ίδιοι, εξαιτίας Εκείνου που έλαβε και τα δύο ονόματα, υπέστησαν μάλιστα και τα δύο. Έχει όμως ο λόγος να προσθέσει και κάτι άλλο σχετικά με το προκείμενο ζήτημα: ότι, επειδή ο Χριστός, όντας Θεός και άνθρωπος, είχε τα πάντα διπλά μέσα Του εξαιτίας και της διπλότητας των φύσεων, για εκείνους μεν που προσκρούουν στην ταπεινότητα της σάρκας και δεν κατανοούν ούτε λέγουν τίποτα το θεοπρεπές, υπήρξε βεβαίως πτώση, ενώ πάλι ανάσταση ήταν για εκείνους που έχουν επιγνώσει τη σταθερότητα της θείας οικονομίας και οι οποίοι στηρίζονται και πορεύονται στο ασφαλές.

Επειδή δε αυτός τέθηκε και ως σημείο αντιλεγόμενο, αυτό ακριβώς φανερώνει τον αμφίβολο χαρακτήρα του σημείου, ότι δηλαδή συνέβη σε πολλούς να φιλονικήσουν σχετικά με την θεία οικονομία και να έχουν αμφίρροπες γνώμες. Τι συνέβαινε δηλαδή; Άλλοι μεν έλεγαν ότι αυτός είχε προσλάβει σάρκα, ενώ άλλοι ότι δεν είχε προσλάβει· άλλοι μεν ότι ούσιωσε αληθινά σώμα στον εαυτό του, ενώ άλλοι ότι εξετέλεσε την οικονομία κατά φαντασίαν· άλλοι μεν ότι αυτό ήταν ουράνιο, ενώ άλλοι ότι προσελήφθη από τα κάτω· άλλοι μεν ότι προσέλαβε σώμα άψυχο και άνοο, ενώ άλλοι σώμα έμψυχο και νοερό, καθώς και όσα άλλα ισχυρίζονταν διαφωνώντας μεταξύ τους και διχαζόμενοι στις απόψεις τους.

Εκείνοι που ζουν με κτηνώδη τρόπο προσηλωμένοι μόνο στις αισθήσεις, μετατρέπουν επικίνδυνα για τον εαυτό τους τον λόγο σε σάρκα, καταχρώμενοι τα δημιουργήματα του Θεού για την εξυπηρέτηση των παθών τους. Δεν κατανοούν τον λόγο της σοφίας που φανερώνεται στα πάντα, ώστε να γνωρίσουν και να δοξάσουν τον Θεό μέσα από τα έργα Του, και να αντιληφθούν από πού προερχόμαστε, τι είμαστε, για ποιον σκοπό και προς τα πού κατευθυνόμαστε μέσω των ορατών πραγμάτων. Αντιθέτως, διαπορευόμενοι τον παρόντα αιώνα μέσα στο σκοτάδι, το μόνο που ψηλαφούν και με τα δύο τους χέρια είναι η άγνοια για τον Θεό. μβ. Εκείνοι που προσκολλώνται μόνο στο γράμμα της Αγίας Γραφής και δεσμεύουν το αξίωμα της ψυχής στη σωματική λατρεία του νόμου, με αξιοκατάκριτο τρόπο μετατρέπουν για τον εαυτό τους τον λόγο σε σάρκα, νομίζοντας ότι ο Θεός ευαρεστείται με θυσίες άλογων ζώων. Αυτοί φροντίζουν υπερβολικά το σώμα με εξωτερικούς καθαρμούς, ενώ έχουν παραμελήσει το κάλλος της ψυχής, το οποίο στιγματίζεται από τις κηλίδες των παθών· για χάρη της ψυχής, άλλωστε, έχει δημιουργηθεί όλο το σύστημα των ορατών πραγμάτων και έχει παραδοθεί κάθε θείος λόγος και νόμος. μγ. Το Ευαγγέλιο λέει ότι ο Κύριος έχει τεθεί για την πτώση και την ανάσταση πολλών μέσα στον Ισραήλ.

Ας εξετάσουμε, λοιπόν, μήπως τίθεται για πτώση μεν εκείνων που προσεγγίζουν την ορατή κτίση μόνο μέσω των αισθήσεων, καθώς και εκείνων που ακολουθούν μόνο το γράμμα της Αγίας Γραφής, επειδή εξαιτίας της πνευματικής τους αμβλύνοιας δεν μπορούν να μεταβούν στο νέο πνεύμα της χάριτος· για ανάσταση δε, εκείνων που βλέπουν τα κτίσματα του Θεού και ακούν τα λόγια Του με πνευματικό τρόπο, και οι οποίοι με τους πρέποντες τρόπους φροντίζουν μόνο τη θεία εικόνα της ψυχής. ΜΔ΄. Το ότι ο Κύριος κείται για την πτώση και την ανάσταση πολλών στον Ισραήλ, εάν ερμηνευθεί μόνο με θετικό (αξιέπαινο) τρόπο, νοείται ως πτώση μεν των παθών και των πονηρών λογισμών που υπάρχουν στον καθένα από τους πιστούς, ανάσταση δε των αρετών και κάθε θεοφιλούς λογισμού. ΜΕ΄. Εκείνος που θεωρεί τον Κύριο δημιουργό μόνο όσων υπόκεινται σε γένεση και φθορά, Τον παρεξηγεί θεωρώντας Τον κηπουρό, όπως έπραξε η Μαρία η Μαγδαληνή. Γι' αυτό, προς ωφέλεια ενός τέτοιου ανθρώπου, ο Δεσπότης αποφεύγει το άγγιγμά του, επειδή κατά την αντίληψη αυτού δεν έχει μπορέσει ακόμη να ανέλθει προς τον Πατέρα, λέγοντας: «Μη μου άπτου» (Μην με αγγίζεις). Διότι γνωρίζει ότι βλάπτεται όποιος Τον πλησιάζει με μια τόσο κατώτερη αντίληψη.

Διότι καθένας που, εξαιτίας της παραμέλησης των εντολών, εξόρυξε από μέσα του τέτοια μάτια της πίστεως, είναι απολύτως καταδικασμένος, μη έχοντας πλέον τον Θεό να τον επιβλέπει. Και νομίζω πως για την αιτία αυτήν η πίστη ονομάζεται στη Γραφή «λίθος κασσιτέρινος», επειδή η ίδια είναι και τιμωρητική για όσους δεν την κοσμούν με τις εντολές, και προστατευτική για όσους τη διατηρούν λαμπρυσμένη με τις ενέργειες του Πνεύματος. Διότι, λέει ο μέγας Συμεών αναφερόμενος στον Κύριο, θα είναι για πτώση και ανάσταση πολλών μέσα στον Ισραήλ, πτώση βέβαια όσων απιστούν, και ανάσταση όσων πιστεύουν. Διότι μερικοί αναφέρουν ότι ο κασσίτερος είναι σύνθεση από άργυρο και μόλυβδο. Επομένως, ο μεν μόλυβδος φέρει τον συμβολισμό της παιδαγωγίας, της τιμωρίας, της κολάσεως και του βάρους της καταδίκης, ενώ ο άργυρος αποτελεί ομοίως τύπο της λαμπρότητας, της δόξας και της περιφάνειας.

Ακούγοντας αυτά η άμεμπτη Παρθένος και ο δίκαιος Ιωσήφ θαύμαζαν. Διότι, από τη σύλληψη και τον τοκετό και τα υπόλοιπα μυστήρια, γνώριζαν ότι το παιδί προέρχεται από τον Θεό και είναι Θεός· ακούγοντας όμως ότι μέσω αυτού έχει ετοιμαστεί η σωτηρία όλων και ότι το φως του θα γίνει αποκάλυψη για τα έθνη, θαύμαζαν ακόμη περισσότερο. Και τους ευλόγησε ο Συμεών, δηλαδή τους δόξασε, τους μεγάλυνε, τους εγκωμίασε, και είπε προς τη Μαριάμ, τη μητέρα του: «Αυτός κείται για την πτώση και την ανάσταση πολλών στον Ισραήλ και ως σημείο αντιλεγόμενο»· για πτώση των δαιμόνων και των άπιστων ανθρώπων και των τυράννων βασιλέων, και για ανάσταση των ευσεβών και των νεκρών και των αμαρτωλών προς μετάνοια· «και τη δική σου την ψυχή θα τη διαπεράσει ρομφαία», βλέποντας στον σταυρό, μαζί με ληστές, ως κακούργο τον Υιό σου και Κύριο, «έτσι ώστε να αποκαλυφθούν οι διαλογισμοί πολλών καρδιών», προκειμένου να μην υποθέσει κανείς ότι η σάρκωση ήταν φαινομενική ή κατά φαντασίαν, ούτε πάλι να τον θεωρήσει απλό άνθρωπο. Διότι, αν δεν είχε σαρκωθεί αληθινά, δεν θα είχε σταυρωθεί· επειδή μια ασώματη φύση κανείς δεν θα μπορούσε να τη σταυρώσει.

Τι λέω λοιπόν; Ότι, όπως ακριβώς αυτός ο λόγος του σταυρού για εκείνους μεν που χάνονται είναι μωρία, για εμάς δε που σωζόμαστε είναι δύναμη Θεού. Και το να κηρύσσεται ο Χριστός εσταυρωμένος, για τους Ιουδαίους μεν είναι σκάνδαλο, για τους Έλληνες δε μωρία. Και: Αυτός κείται για πτώση και ανάσταση πολλών. Έτσι ακριβώς και η ιερή ιστορία του Ευαγγελίου: για εκείνους μεν που διάκεινται με κακό και άθεο τρόπο απέναντι στην οικονομία της σωτηρίας του Χριστού, και οι οποίοι ταράσσονται και δυσφορούν με αυτή την ανάμνηση, προβάλλει ως σκάνδαλο και βλαβερό θέαμα. Διότι τους είναι βαρύς ο Χριστός ακόμη και όταν τον βλέπουν σε εικόνα. Για εμάς όμως, που ορθοτομούμε την αλήθεια, αποτελεί εξήγηση και ανάμνηση του θείου μυστηρίου, και πρόξενο της μέγιστης ωφέλειας και σωτηρίας, και για τον λόγο αυτόν λογίζεται ως σεβάσμια και τίμια.

Λαμπρός είναι αυτός ο ήλιος και προσφέρει ευάρεστο φως σε όσους έχουν υγιή όραση, και το μέλι είναι γλυκό σε όσους έχουν υγιή γεύση· όμως ο μεν (ήλιος) περισσότερο σκοτίζει παρά φωτίζει όσους αμβλυωπούν, το δε (μέλι) φαίνεται πικρό στους αρρώστους· έτσι και ο ήλιος της δικαιοσύνης, ο γλυκύς Ιησούς, του οποίου τα λόγια είναι γλυκύτερα από την κηρήθρα και το μέλι, η ανόρθωση όσων έχουν πέσει, η ανάσταση των νεκρών, αφού βρέθηκε και εδώ μαζί μας, έχει γραφτεί ότι κείται για την πτώση πολλών, δηλαδή αυτών που δεν πιστεύουν, και για την ανάσταση εκείνων που πιστεύουν. Και εκεί (στη μέλλουσα κρίση) πάλι, όταν θα κρίνει και θα αποδίδει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του, για τους μεν θα είναι φως και γλυκύτητα και απόλαυση παντοίων αγαθών, για τους δε θα είναι όλα τα αντίθετα, σκοτάδι, πικρία και παντοειδής κόλαση, όχι εξαιτίας της δικής Του φύσης· διότι σε καμία περίπτωση δεν είναι κακή η Αυτοαγαθότητα, ο Υπεράγαθος, ούτε είναι αίτιος κακών· αλλά εξαιτίας της δικής τους διαγωγής, σύμφωνα με την οποία οι ίδιοι ήδη από εδώ κληροδότησαν στον εαυτό τους τη συμφορά, θεωρώντας το φως σκοτάδι και αποκαλώντας το γλυκό πικρό, προτιμώντας τα έργα του σκότους και την πικρή ηδονή, και διαστρέφοντας την ευθύτητα της θείας εντολής, ενώ παρεξέκλιναν προς τις δαιμονικές στρεβλώσεις και δίκαια καταδικάστηκαν να οδηγηθούν μαζί με εκείνους που εργάζονται την ανομία, την αντίθετη προς τη θεία νομοθεσία, για τους οποίους έχει ετοιμαστεί και το πυρ και το εξώτερο σκότος, και κάθε κόλαση θα παραμένει μαζί τους αιώνια, αφού η ύπαρξή τους καθίσταται αιώνια.