Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 2:35

Βεβαίως όμως, επειδή απέκτησες έναν τέτοιο Υιό και αξιώθηκες τέτοιας δόξας, ώστε να αναγνωριστείς εντελώς ανώτερη από κάθε γήινη φύση, δεν θα μείνεις αδοκίμαστη και απαθής, ούτε σαν άτρωτη απέναντι στις θλίψεις· αλλά «και τη δική σου ψυχή θα τη διαπεράσει ρομφαία»· διότι, λέει, ας μην σε παρασύρει το μεγαλείο του θαύματος σε υπεροψία αλαζονείας. Διότι, έστω και αν κυοφόρησες υπερφυσικά, θα δοκιμάσεις θλίψη εφάμιλλη με εκείνες που γεννούν σύμφωνα με τη φύση· μάλλον δε πολύ μεγαλύτερη και υπερβάλλουσα, εφόσον εκείνες μεν υπέμειναν τις θλίψεις για τα παιδιά τους χωρίς να έχουν ζήσει θαύματα· εσύ όμως, ύστερα από τέτοιο πλήθος θαυμαστών γεγονότων, ύστερα από εκείνες τις αμέτρητες εκπληρώσεις των προφητικών λόγων, ύστερα από την περιβόητη διαφύλαξη και διατήρηση της παρθενίας σου, ω του θαύματος! «και τη δική σου ψυχή θα τη διαπεράσει ρομφαία». Τίνος; «

«Τη δική σου», λέει, «αυτής», που ευτύχησες να έχεις τον Γαβριήλ ευαγγελιστή και μηνυτή της γέννησης· «τη δική σου», που ολοφάνερα δέχθηκες τη δύναμη του Υψίστου να σε επισκιάζει, και το ίδιο το Άγιο Πνεύμα να επιφοιτά και να περιίπταται γύρω σου· «τη δική σου αυτής», την οποία οι μάγοι, οδηγημένοι από το άστρο μέσω του άστρου, προσκύνησαν, και οι ποιμένες μαζί με τους αγγέλους μακάρισαν και ανύμνησαν μαζί με το θείο βρέφος· «τη δική σου αυτής», την οποία ο Ιακώβ είδε ως κλίμακα που έφτανε στους ουρανούς· και ο θεόπτης Μωυσής ως φλεγόμενη βάτο, και λυχνία, και στάμνα, και πλάκα, και τράπεζα· και ο Ααρών ως ράβδο που βλάστησε χωρίς υγρασία· «τη δική σου αυτής», ω πανάφθορε και πανάμωμε, την οποία ο Δαβίδ ονομάζει κιβωτό του αγιάσματος, και ο Σολομών χρυσή κλίνη, και θρόνο, και κοιλάδα κρίνων· δηλαδή, νομίζω, των θείων αρετών, και θεοφύτευτο παράδεισο. Και «τη δική σου αυτής την ψυχή θα διαπεράσει ρομφαία· τη δική σου», της εκλεγμένης και πριν από τη γέννηση, της προορισμένης από τους αιώνες και από τις γενεές· «τη δική σου αυτής», την οποία ο Πατέρας εξέλεξε, και ο Υιός κατασκήνωσε μέσα της, και το Άγιο Πνεύμα επισκίασε θεοπρεπώς· και ολόκληρη η κτίση την κηρύττει, με τον πιο κύριο και αληθινό τρόπο, Μητέρα του Θεού και Θεοτόκο. «Και τη δική σου αυτής την ψυχή θα διαπεράσει ρομφαία.» Γιατί, λέει, τη δική μου, θαυμαστότατε γέροντα; Μήπως εγώ ανακήρυξα τον εαυτό μου Υιό του Θεού; Μήπως εγώ προφήτευσα για τον ναό; Ή ανέστησα τον Λάζαρο; Ή θεράπευσα τον παράλυτο;

Ή μήπως χάρισα την όραση στον εκ γενετής τυφλό; Για ποιο λόγο θα διαπεράσει την ψυχή μου η ρομφαία; Επειδή κατέλυσα το Σάββατο; Επειδή παρέβην τον νόμο; Ιδού, εξαιτίας αυτού και τον Υιό περιέτεμα, και στην Ιερουσαλήμ έφθασα, και στον ναό παρευρίσκομαι, και τους νεοσσούς των τρυγονιών, οι οποίοι αποτελούν δείγμα μικρής και πενιχρότατης θυσίας, προσφέρω στη θεία τράπεζα. Τι είναι λοιπόν αυτό, μικρό ή μεγάλο, το οποίο αθέτησα από τον νόμο, ώστε να διαπεράσει ρομφαία την ψυχή μου; Πες το μου γρήγορα, για να μην υποπτευθούμε ότι έχεις παραλογιστεί και έχεις πλέον γεράσει από τον μακρόχρονο βίο.

«Όχι», λέει εκείνος ο θείος γέροντας, που ήταν γεμάτος από προφητική χάρη· «για κανέναν από αυτούς τους λόγους· διότι ήσουν έξω από όλα αυτά και υπεράνω· αλλά "για να αποκαλυφθούν οι διαλογισμοί πολλών καρδιών"». «Μοιάζει με αίνιγμα αυτό που λες», λέει εκείνη· «δεν φανέρωσες ακόμη με σαφήνεια την αιτία του πάθους. Πρέπει να μιλήσεις πιο ξεκάθαρα· διότι τα λόγια σου είναι ακόμη κάπως ασαφή και σκοτεινά». «Εγώ», της λέει, «ω απόκτημα, θησαυρέ και σκήνωμα του Χριστού, θα σου επιλύσω κάθε απορία σχετικά με όσα ζητάς. Αλλά πρόσεχε μήπως το πάθος, αφού σε καταβάλει, σε δείξει μικρόψυχη και στερούμενη πνευματικής καρτερίας· πράγμα που για εσένα είναι μάλλον τόσο ανεπίτρεπτο να ειπωθεί, όσο και το να πει κανείς για τον ήλιο ότι στερείται φωτός και θερμότητας».

Θα δεις αυτόν, τον οποίο θεοπρεπώς γέννησας, να προδίδεται, να δένεται, να εμπτύεται και να ραπίζεται, να φραγγελώνεται και να κολαφίζεται, να χτυπιέται με καλάμι, να στεφανώνεται με αγκάθια, να ενδύεται με χλαμύδα, να συκοφαντείται από τους Φαρισαίους, να ονειδίζεται από τους Σαδδουκαίους, να δικάζεται από τον Πιλάτο, να χλευάζεται από τους στρατιώτες, να γονατίζει ενώπιόν του εμπαικτικά η ρωμαϊκή σπείρα· θα δεις τον Βαραββά να προτιμάται και να επιλέγεται αντί αυτού. Τέλος, να προσηλώνεται στον σταυρό, να ποτίζεται με όξος και χολή, να λογχίζεται, να κλείνεται σε τάφο, να αποκαλείται πλάνος, να ασφαλίζεται με σφραγίδες, να φρουρείται από φύλακες. Και με μια λέξη, καθετί επώδυνο και δηλωτικό ατιμίας θα δεις να πράττεται εις βάρος του στον υπερθετικό βαθμό· εξαιτίας αυτών, την ψυχή σου θα διαπεράσει ρομφαία· εξαιτίας αυτών θα κλάψεις και θα οδύρεσαι, και ως μητέρα θα θρηνήσεις για τον Υιό, ο οποίος υπομένει τον θάνατο των κακούργων. Μάλιστα, αναλογιζόμενη μέσα σου εκείνους τους άρρητους λογισμούς· δηλαδή, το χαρμόσυνο άγγελμα του Γαβριήλ, την άσπορη σύλληψη, τον άφθορο τοκετό, την απαραβίαστη παρθενία, το αμόλυντο της αγνείας, το ότι δεν υπέστης τίποτα κατά τον τοκετό από τους φυσικούς νόμους και τις συνέπειες της μητρότητας, εξαιτίας του οποίου και πριν από τον τόκο και μετά τον τόκο, ομοίως ήσουν και παρέμεινες παρθένος πέρα για πέρα αληθινά. «Για να αποκαλυφθούν οι διαλογισμοί πολλών καρδιών.»

Διότι θα εκπλαγούν, λέει, βλέποντάς τον να πάσχει, να αγωνιά, και να στάζει θρόμβους ιδρώτα· ακόμη και να δειλιάζει, και να προσεύχεται για την αποτροπή του πάθους· φέρνοντας δε στον νου τους την ανάσταση των νεκρών και την απόδοση της όρασης στους τυφλούς, τον καθαρισμό των λεπρών και την εκδίωξη των πονηρών πνευμάτων, και όλο το υπόλοιπο πλήθος των σημείων που επιτέλεσε, θα απορήσουν, και ο νους τους θα κλονίζεται εδώ κι εκεί, θεωρώντας τα γεγονότα αυτά ασύμφωνα και αταίριαστα προς τα πρώτα. Πάλι, θα εκπλαγούν όσοι δουν τον σεισμό, τη νύχτα μέσα στη μέρα, το σχίσιμο του καταπετάσματος και τη διάρρηξη των βράχων· καθώς και το άνοιγμα των μνημάτων και την εξανάσταση των νεκρών. Θα θαυμάσουν και θα εκστασιαστεί η καρδιά τους, και θα περιέλθουν σε βυθό απορίας, βλέποντας από τη μία άνθρωπο να κρέμεται στον σταυρό, και από την άλλη τον Θεό να ενεργεί και να επιτελεί τα θαυμαστά αυτά γεγονότα. Έτσι θα αποκαλυφθούν οι διαλογισμοί πολλών καρδιών, καθώς άλλοι θα συλλογίζονται τα μεν και άλλοι τα δε. Εντούτοις, αυτή η μάχη των λογισμών, η διένεξη, η σύγχυση και η αντίθεση, θα καταστεί πρόξενος της ύψιστης ομόνοιας, συμφωνίας και ειρήνης στην Εκκλησία. Διότι, μέσω αμφοτέρων αυτών των καταστάσεων, θα κηρυχθεί ποιος πραγματικά ήταν ο Χριστός, και θα αναγνωριστεί ο Ίδιος ταυτόχρονα ως Θεός και ως άνθρωπος, ο οποίος αυτεξούσια θέλει και ενεργεί, τα μεν ως προς τη θεότητά Του, τα δε ως προς την ανθρωπότητά Του.

Τα λόγια του Συμεών προς τη Μαρία δεν έχουν τίποτε το περίπλοκο ή το βαθύ. «Διότι τους ευλόγησε ο Συμεών και είπε προς τη Μαρία τη μητέρα του: Ιδού, αυτός κείται για την πτώση και την ανάσταση πολλών στον Ισραήλ και ως σημείο αντιλεγόμενο. Και τη δική σου ψυχή θα τη διαπεράσει ρομφαία, ώστε να αποκαλυφθούν οι διαλογισμοί πολλών καρδιών». Σε αυτά, εκείνο που μου προξένησε απορία είναι πώς, προσπερνώντας τα προηγούμενα ως σαφή, ζήτησες εξήγηση μόνο για τούτο: «Και τη δική σου ψυχή θα τη διαπεράσει ρομφαία». Αν και σε εμένα δεν φαίνεται λιγότερο άπορο το πώς ο ίδιος κείται για πτώση και ανάσταση, και τι είναι το αντιλεγόμενο σημείο, και τρίτον, πώς την ψυχή της Μαρίας θα τη διαπεράσει ρομφαία.

Διότι έπρεπε ο Κύριος να γευθεί θάνατο υπέρ του καθενός και, αφού γίνει ιλαστήριο του κόσμου, να δικαιώσει τους πάντες με το αίμα Του. Επομένως και εσένα την ίδια, που έχεις διδαχθεί άνωθεν τα περί του Κυρίου, θα σε αγγίξει κάποιος κλονισμός, δηλαδή ρομφαία». Το «Για να αποκαλυφθούν οι διαλογισμοί πολλών καρδιών» υπονοεί ότι μετά τον σκανδαλισμό, ο οποίος συνέβη κατά τον σταυρικό θάνατο του Χριστού, τόσο στους μαθητές όσο και στην ίδια τη Μαρία θα επακολουθήσει κάποια ταχεία ίαση από τον Κύριο, η οποία θα στερεώσει την καρδιά τους στην πίστη προς Αυτόν.

Είπε λοιπόν ο Συμεών στην αγία Παρθένο: «Και τη δική σου ψυχή θα τη διαπεράσει ρομφαία»· ονομάζοντας ρομφαία ίσως τη λύπη που δοκίμασε για τον Χριστό, βλέποντας να σταυρώνεται εκείνος που είχε γεννήσει, και μη γνωρίζοντας πλήρως ότι θα αποδειχθεί ισχυρότερος από τον θάνατο και ότι θα αναστηθεί από τους νεκρούς. Και μην απορήσεις καθόλου εάν το αγνοούσε η Παρθένος, αφού και αυτούς ακόμη τους αγίους αποστόλους θα τους βρούμε να ολιγοπιστούν σχετικά με αυτό.

Δεν είναι καθόλου παράξενο αν μια γυναίκα ολίσθησε κάπως σε αυτό. Διότι, αν και ο ίδιος ο κορυφαίος των αγίων μαθητών, ο Πέτρος, σκανδαλίστηκε κάποτε, όταν ο Χριστός έλεγε και δίδασκε ξεκάθαρα ότι επρόκειτο να παραδοθεί «στα χέρια αμαρτωλών» και να υπομείνει σταυρό και θάνατο, ώστε να αναφωνήσει πολύ βιαστικά: «Ίλεώς σοι, Κύριε, δεν πρόκειται να σου συμβεί αυτό», τι το παράδοξο είναι αν ο ευαίσθητος νους της γυναίκας παρασυρόταν σε πιο αδύναμες σκέψεις; Και αυτά τα λέμε όχι κάνοντας μάταιες εικασίες, όπως ίσως νομίσει κανείς, αλλά οδηγούμενοι σε αυτές τις υποψίες από όσα έχουν γραφτεί για τη μητέρα του Κυρίου. Διότι θυμόμαστε ότι ο δίκαιος Συμεών, όταν, σύμφωνα με τις Γραφές, «δέχτηκε στην αγκαλιά του» τον Κύριο ως βρέφος, αφού πρώτα ευχαρίστησε τον Θεό και είπε: «Νυν απολύεις τον δούλον σου, Δέσποτα, κατά το ρήμα σου εν ειρήνη, ότι είδον οι οφθαλμοί μου το σωτήριόν σου», είπε και προς την ίδια την αγία παρθένο: «Ιδού, ούτος κείται εις πτώσιν και ανάστασιν πολλών εν τω Ισραήλ, και εις σημείον αντιλεγόμενον· και σου δε αυτής την ψυχήν διελεύσεται ρομφαία· όπως αν αποκαλυφθώσιν εκ πολλών καρδιών διαλογισμοί». Διότι ονόμαζε «ρομφαία» την οξεία προσβολή του πάθους που κατακόβει τον νου της γυναίκας με άτοπους λογισμούς.

Γι' αυτό ο Κύριος είναι σημείο αντιλεγόμενο. <Και τη δική σου την ψυχή θα τη διαπεράσει ρομφαία.> (A f. 40, B f. 31, E f. 131, H f. 117) Για να μιλήσουμε πιο σύντομα, λέμε ότι με τη ρομφαία εδώ υποδηλώνεται ο πειρασμός, σαν να έχει μορφή μαχαιριού, ή ακόμη και το ίδιο το πάθος που επιβλήθηκε στον Εμμανουήλ από την παραφροσύνη των Ιουδαίων. Και φαίνεται ότι έτσι το κατανοεί και έτσι το λέει ο δίκαιος Συμεών· διότι σχεδόν με ρομφαία κατασφαζόταν η αγία Παρθένος, βλέποντας να σταυρώνεται αυτός που γεννήθηκε από αυτήν κατά σάρκα. Παρόμοιο είναι και εκείνο στον Ζαχαρία: «Ρομφαία, εξεγέρσου εναντίον του ποιμένα μου»· δηλαδή, ας ενεργηθεί πλέον το σωτήριο πάθος, και ας έλθει ο καιρός της φανέρωσης των αγαθών. <Το δε παιδί μεγάλωνε, κ.τ.λ.> (A f. 42, B f. 32, C f. 109 b., E f. 135 b., H. f. 124) Το να λέει δε ότι «Το παιδί μεγάλωνε και δυνάμωνε στο πνεύμα, γεμάτο από σοφία, και η χάρη του Θεού ήταν πάνω του», αυτά πρέπει να δεχθούμε ότι λέγονται ως προς την ανθρώπινη φύση. Παρατήρησέ μου όμως το βάθος της θείας οικονομίας· ο Λόγος υπομένει ανθρώπινη γέννηση, αν και έχει ως Θεός το άναρχο και άχρονο· υποβάλλεται σε αύξηση σώματος αυτός που είναι παντέλειος ως Θεός, σε ανάπτυξη μελών ο ασώματος· γεμίζει από σοφία, ενώ ο ίδιος είναι η πάσα σοφία. Και τι λέμε ως προς αυτό;

Διότι φαίνεται ότι έτσι το κατανοούσε και βεβαίως το εξέφρασε ο δίκαιος Συμεών, όταν η αγία Παρθένος προσέφερε τον Ιησού σε ηλικία οκτώ ημερών: «Και τη δική σου ψυχή θα τη διαπεράσει ρομφαία». Διότι σχεδόν κατασφαζόταν από ρομφαία, βλέποντας να σταυρώνεται αυτός που γεννήθηκε από αυτήν, εννοώ βέβαια κατά τη σάρκα. Λέει λοιπόν: «Ω ρομφαία, εξέγερθητι εναντίον του ποιμένα μου», δηλαδή, ας ενεργηθεί πλέον το σωτήριο πάθος και ας έλθει ο καιρός της φανερώσεως των αγαθών. Διότι έχει τεθεί πάνω μας αρχιποιμένας ο Χριστός, και κάτω από αυτόν βρισκόμαστε όλοι εμείς που έχουμε πιστέψει, χωρίς όμως να είμαστε έξω από το χέρι του Θεού και Πατέρα. Διότι μας κυβερνά εν τω Υιώ, και δι' αυτού και εν αυτώ έχουμε σωθεί και έχουμε αποκτήσει την προσαγωγή. Γι' αυτό άλλωστε έλεγε ο Σωτήρας: «Τα δικά μου πρόβατα ακούνε τη φωνή μου, και εγώ τα γνωρίζω, και με ακολουθούν, και εγώ τους δίνω αιώνια ζωή, και δεν πρόκειται να χαθούν ποτέ, και κανείς δεν θα τα αρπάξει από το χέρι μου. Ο Πατέρας μου που μου τα έδωσε είναι μεγαλύτερος από όλους, και κανείς δεν μπορεί να τα αρπάξει από το χέρι του Πατέρα. Εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα».

Αλλά και αν νομίζουν μερικοί ότι εμείς έχουμε σφάλει, ας αναζητήσουν τα ίχνη των Γραφών και θα διαπιστώσουν ότι δεν αναφέρεται ούτε θάνατος της Μαρίας, ούτε αν πέθανε ούτε αν δεν πέθανε, ούτε αν έχει ταφεί ούτε αν δεν έχει ταφεί, μολονότι ο Ιωάννης κατηύθυνε την πορεία του προς την Ασία· και πουθενά δεν λέει ότι πήρε μαζί του την Αγία Παρθένο, αλλά απλώς η Γραφή σιώπησε λόγω του υπερβάλλοντος θαύματος, για να μην οδηγήσει σε κατάπληξη τη διάνοια των ανθρώπων. Διότι εγώ δεν τολμώ να μιλήσω, αλλά σκεπτόμενος τηρώ σιωπή. Διότι ίσως κάπου βρίσκουμε και ίχνη εκείνης της αγίας και μακαρίας, καθώς δεν είναι δυνατόν να βρούμε τον θάνατό της. Από τη μία πλευρά, ο Συμεών λέει γι' αυτήν: «και τη δική σου ψυχή θα διαπεράσει ρομφαία, για να αποκαλυφθούν οι διαλογισμοί πολλών καρδιών», και από την άλλη η Αποκάλυψη του Ιωάννη αναφέρει ότι: «και όρμησε ο δράκοντας εναντίον της γυναίκας που γέννησε το άρρεν, και της δόθηκαν φτερούγες αετού, και μεταφέρθηκε στην έρημο, για να μην την πιάσει ο δράκοντας». Ίσως αυτό να μπορεί να εκπληρώνεται στο πρόσωπό της· δεν αποφαίνομαι πάντως απολύτως επ' αυτού, και δεν λέω ότι παρέμεινε αθάνατη· αλλά ούτε και διαβεβαιώνω αν έχει πεθάνει. Διότι η Γραφή υπερέβη τον ανθρώπινο νου και άφησε το ζήτημα μετέωρο εξαιτίας αυτού του τίμιου και εξοχότατου σκεύους, ώστε να μη δημιουργηθεί σε κανέναν η υπόνοια σαρκικών πραγμάτων σχετικά με αυτήν.

Διότι στα Σίκιμα, δηλαδή στη σημερινή Νεάπολη, οι ντόπιοι τελούν θυσίες στο όνομα της Κόρης, δήθεν με την πρόφαση της κόρης του Ιεφθάε, η οποία προσφέρθηκε κάποτε ως θυσία στον Θεό· και αυτό απέβη προς βλάβην των εξαπατημένων, οδηγώντας τους στην ειδωλολατρία και την κενολατρία. Αλλά και την κόρη του Φαραώ, η οποία τίμησε τον δούλο του Θεού Μωυσή, περισυλλέγοντας και ανατρέφοντάς τον, εξαιτίας της μεγάλης φήμης του παιδιού τότε, οι Αιγύπτιοι την τίμησαν περισσότερο από το πρέπον ως θεότητα, και το παρέδωσαν και αυτό στους ανόητους ως κακή παράδοση προς θρησκευτική λατρεία. Και προσκυνούν τη Θέρμουτι, την κόρη του Αμενώφ, που ήταν έως τότε Φαραώ, επειδή, όπως προείπα, ανέθρεψε τον Μωυσή. Και πολλά τέτοια παρόμοια έχουν συμβεί στον κόσμο προς πλάνη των εξαπατημένων, όχι επειδή οι άγιοι έγιναν πρόσκομμα για κάποιους, αλλά επειδή ο νους των ανθρώπων δεν ησυχάζει, αλλά εκτρέπεται προς τα πονηρά. Είτε λοιπόν η αγία Παρθένος πέθανε και ετάφη —η κοίμησή της έγινε με τιμή, το τέλος της με αγνεία και ο στέφανός της με παρθενία· είτε θανατώθηκε, καθώς είναι γεγραμμένο: «και την ψυχή της θα διαπεράσει ρομφαία» —τότε η δόξα της συγκαταλέγεται μεταξύ των μαρτύρων και το άγιο σώμα της μακαρίζεται, μέσω της οποίας ανέτειλε φως στον κόσμο· είτε παρέμεινε στη ζωή· διότι τίποτα δεν είναι αδύνατο για τον Θεό, ο Οποίος μπορεί να κάνει όλα όσα βούλεται· διότι το τέλος της κανείς δεν το γνώρισε— δεν πρέπει, συνεπώς, να τιμούμε τους αγίους πέρα από το πρέπον, αλλά να τιμούμε τον Δεσπότη τους.

ΙΣΤ΄. Πώς από τη Βηθλεέμ ο μεν Ματθαίος εξιστορεί ότι ο Ιησούς μεταφέρεται από τους γονείς του στην Αίγυπτο, ενώ ο Λουκάς στην Ιερουσαλήμ, και από εκεί στη Ναζαρέτ. Α΄. Ο μεν Λουκάς, εξιστορώντας τον χρόνο της γεννήσεως του Σωτήρος μας, μνημονεύει τη βασιλεία του Αυγούστου και την απογραφή που έγινε επί των ημερών του· και αναφέρει ότι δεν βρήκαν καν κατάλυμα στη Βηθλεέμ, καθώς είχε συγκεντρωθεί, όπως ήταν φυσικό, πλήθος ανθρώπων στη Βηθλεέμ από το γένος του Δαβίδ εξαιτίας της απογραφής· γι' αυτό και ο Ιωσήφ δεν βρήκε διαθέσιμο οίκημα· εξού και αναφέρει ότι η Μαρία, αφού γέννησε, σπαργάνωσε το βρέφος και το απέθεσε σε φάτνη, επειδή δεν υπήρχε γι' αυτούς τόπος στο κατάλυμα· και ήταν εύλογο, εφόσον είχαν συγκεντρωθεί πάρα πολλοί λόγω της απογραφής, να μη βρίσκουν κατάλυμα. Αλλά και λέει: «Όταν συμπληρώθηκαν οι ημέρες για να περιτμηθεί (και τούτο πρέπει να γίνεται την όγδοη ημέρα μετά τον τοκετό), ανέβασαν το παιδί στα Ιεροσόλυμα, και αφού τέλεσαν γι' αυτό τα νενομισμένα, αναχώρησαν για τη Ναζαρέτ». Ενώ αυτά καταγράφονται από τον Λουκά, ο Ματθαίος δεν μνημόνευσε κανένα από αυτά, αλλά παραχωρώντας στον Λουκά τα προειρημένα, ο ίδιος διηγείται άλλα· και ποια ήταν αυτά, παρά η άφιξη των Μάγων από την Ανατολή;

ΘΕΟΤΟΚΟΣ Μακάρι να μην είχε συρθεί ποτέ το φίδι στο λιβάδι του Παραδείσου, και να μην παραμόνευε στις ρεματιές του ο δόλιος δράκοντας. Διότι τότε το βλάστημα της πλευράς, η δυστυχισμένη μητέρα του γένους, δεν θα είχε εξαπατηθεί ώστε να τολμήσει το πάντολμο εγχείρημα, έχοντας θαμπωθεί η ψυχή της από τον πόθο για τον βλαστό, πεισμένη ότι θα αποκτούσε αμέσως από αυτόν τη θέωση. Ούτε, αφού έπεισε τον σύζυγό της να φάει από τον καρπό που καθόλου δεν τους ωφελούσε εκείνη τη στιγμή, θα είχε εκδιωχθεί από το πανόλβιο λιβάδι, καταδικασμένη σε φθορά και σε θλιβερό θάνατο. Ούτε θα ονομαζόταν μητέρα παιδιών από επώδυνη εγκυμοσύνη, γεννώντας με κόπο και εξαντλημένη από τις ωδίνες. Ούτε θα κατοικούσε σε τούτη την ολέθρια γη με ιδρώτα, μαζί με τον άνδρα της και τα παιδιά της έσχατης κατάρας, τα οποία ορίστηκε να γεννά με λύπες και στεναγμούς, αφήνοντας διαδόχους στη ζωή, και βρίσκοντας έκτοτε τόσο μεγάλες μεταπτώσεις. Ούτε θα είχε καταστραφεί ολόκληρο το ανθρώπινο γένος, πείθοντας κατά κάποιον τρόπο τον Δυνατό να το θεραπεύσει, κατεβαίνοντας από αγαθότητα στη γη, για να γίνει με πρωτόγνωρο τρόπο άνθρωπος και να υπομείνει το Πάθος. Ούτε εγώ θα είχα γίνει παρθένος μητέρα, και δεν θα άκουγα τώρα ότι ο Υιός μου σύρεται σε δίκη, ο ουράνιος, ο γήινος, ο αμόλυντος στην καταγωγή, και δεν θα έφριττα βλέποντάς τον να καθυβρίζεται, φέροντας μέσα μου, αλίμονο, μια φοβερή φλόγα χωρίς δαυλούς, η οποία με ταράζει σφοδρά και συγκλονίζει την ψυχή μου, και διαπερνά την καρδιά σαν βαρύ πλήγμα, όπως ακριβώς το προανήγγειλε με ακρίβεια ο γέροντας Συμεών, προβλέποντάς τα όλα με τα προφητικά του μάτια.

Το ότι ο θεόφρων Συμεών είπε πως ο Κύριος έχει τεθεί για την πτώση και την ανάσταση πολλών στον Ισραήλ, αποδεικνύει, μέσω της συμφωνίας των νοημάτων με τα προφητικά μηνύματα, ότι ένας και ο αυτός Θεός και νομοθέτης μίλησε τόσο στους προφήτες όσο και στην Καινή Διαθήκη. Διότι ο προφητικός λόγος διακήρυξε τον λίθο του προσκόμματος και την πέτρα του σκανδάλου ως αιτία του να μην καταισχυνθούν όσοι πιστεύουν σε αυτόν. Επομένως, πτώση μεν υπάρχει για όσους προσκρούουν από απιστία στην ταπεινότητα της σάρκας, ενώ ανάσταση για όσους έχουν επιγνώσει τη στερεότητα της θείας οικονομίας. Λέγοντας δε ότι ρομφαία θα διαπεράσει την ψυχή της ίδιας της Θεοτόκου, προφητεύει σαφώς το πάθος του σταυρού. Διότι, καθώς τα όσα θεοπρεπώς είχαν λεχθεί και πραχθεί γι' αυτόν από την ίδια την παράδοξη σύλληψη μέχρι τον καιρό του πάθους αποτελούσαν σαν ένα αδιαίρετο σώμα, και η Θεοτόκος είχε μια υψηλότερη και πιο θεοπρεπή αντίληψη γι' αυτόν, θεωρούμε ότι αυτή υπέστη ένα είδος τομής μέσα στην αδοξία της σταύρωσης, έστω και αν το θαύμα της ανάστασης επέφερε την απόλυτη επούλωση αυτής της τομής. Αλλά δεν υποδηλώνει ότι μόνο αυτή θα δοκιμαστεί από ένα τέτοιο πάθος, παρά προλέγει ότι από πολλές καρδιές θα αναφανούν διαλογισμοί αμφιβολίας και διχόνοιας, ώστε εν μέσω των διαφορετικών αντιλήψεων γι' αυτόν, να μην υποστεί κάποιον κλονισμό η Θεομήτωρ Παρθένος.

Γι' αυτούς τους λόγους, λοιπόν, ενετείλατο το θείο βάπτισμα και έθεσε σωτηριώδεις νόμους και κήρυξε σε όλους μετάνοια και μετέδωσε από το ίδιο του το σώμα και αίμα. Διότι δεν δέχεται το βάπτισμα απλώς η φύση, αλλά η υπόσταση καθενός από τους πιστούς, και σύμφωνα με τις θείες εντολές πολιτεύεται και γίνεται μέτοχος του θεουργού άρτου και του ποτηρίου. Μέσω αυτών, λοιπόν, ο Χριστός μας δικαίωσε υποστατικώς και μας επανέφερε στην υπακοή του υπέρτατου Πατέρα. Αυτή δε τη φύση, την οποία προσέλαβε από εμάς και ανακαίνισε, την παρουσίασε αγιασμένη και δικαιωμένη και σε όλα υπάκουη στον Πατέρα, μέσω όσων Εκείνος, έχοντας ενωθεί μαζί της καθ' υπόστασιν, έπραξε και έπαθε σύμφωνα με αυτήν. Στα γεγονότα αυτά συγκαταλέγεται και η δική Του, που εορτάζεται σήμερα από εμάς, ανάβαση ή αναβίβαση σε εκείνο το παλαιό ιερό για καθαρισμό, καθώς και η υπαπαντή του θεόληπτου Συμεών και η δοξολογία της Άννας, η οποία σε όλη της τη ζωή παρέμενε προσηλωμένη στο ιερό.

Έπειτα, συνομίλησε και με την Παρθένο και Μητέρα του βρέφους, δείχνοντας ότι, μέσα από την οδύνη της για τον σταυρό του παιδιού, θα φανερωνόταν ως η κατά φύσιν μητέρα του νυν θεανθρώπου βρέφους, και ότι, αφού αποκαλύψει τους αμφίβολους λογισμούς σχετικά με αυτό, θα τους εξαλείψει από τις καρδιές· διότι και ο Συμεών ορθά τεκμηρίωσε ποια ήταν η γνήσια μητέρα του αμφισβητούμενου παιδιού, μέσα από την οδύνη για το πάθος του παιδιού και τη σφοδρή λύπη και συμπόνια της για αυτό.

Οι πρεσβύτεροι και οι γραμματείς έλεγαν: «Θυμηθήκαμε ότι εκείνος ο πλάνος είπε, όσο ακόμη ζούσε, ότι μετά από τρεις ημέρες ανασταίνομαι». Ο δε εκατόνταρχος φώναζε: «Αληθινά, αυτός ήταν Υιός του Θεού». Αλλά και μέχρι σήμερα ο λόγος του σταυρού είναι «για τους Ιουδαίους μεν σκάνδαλο, για τα έθνη δε μωρία, για εμάς όμως τους κλητούς ο Χριστός είναι δύναμη Θεού και σοφία Θεού». «Και τη δική σου την ψυχή θα την διαπεράσει ρομφαία, ώστε να αποκαλυφθούν οι διαλογισμοί πολλών καρδιών». Ρομφαία ονομάζεται η διχόνοια, επειδή, όπως ακριβώς η ρομφαία σχίζει και χωρίζει τα σώματα, έτσι κάνει και στις ψυχές η διχόνοια, οδηγώντας τες στην αμφιβολία· διότι αν και ήταν παρθένος, ήταν όμως και γυναίκα· αν και Θεοτόκος, προερχόταν όμως από το δικό μας φύραμα. Ρομφαία, λοιπόν, διαπέρασε την ψυχή της, «ώστε να αποκαλυφθούν οι διαλογισμοί πολλών καρδιών». Ποιοι διαλογισμοί;

Με αυτά συμφωνούν και τα ακόλουθα: «Και τη δική σου ψυχή θα διαπεράσει ρομφαία, ώστε να αποκαλυφθούν οι διαλογισμοί πολλών καρδιών». Την ψυχή σου θα διαπεράσει «ρομφαία», δηλαδή η διάκριση, κατά τον καιρό του σταυρού· διότι θα απορήσεις βλέποντας να κρέμεται στον σταυρό εκείνος που γεννήθηκε χωρίς φθορά, που συνελήφθη χωρίς άνδρα, που δεν άνοιξε τη μήτρα και που πραγματοποίησε τη δική του γέννηση απαθώς και αφθάρτως.

Τι θα επακολουθήσει λοιπόν από αυτό; «Για να αποκαλυφθούν οι διαλογισμοί πολλών καρδιών»· ίσως βέβαια και άλλων, πολύ περισσότερο όμως εκείνων που μαθήτευσαν στον Κύριο, και παρακολούθησαν τα όσα αφορούσαν τα πάθη του και τα θαύματα που επιτέλεσε, και υπέμειναν τρικυμία λογισμών και για τα δύο, όπως αυτή που βίωνε ο Κλεόπας από τα γεγονότα που του αποκάλυψε ο Χριστός συναντώντας τον στον δρόμο προς την Εμμαούς· διότι, όταν ρωτήθηκε ο Κλεόπας για ποιο λόγο είναι σκυθρωποί και έχουν συγχυσμένη την καρδιά, αφού είπε λίγα λόγια για τον Χριστό, όσα δηλαδή επέτρεπε η περίσταση, μη γνωρίζοντας σε ποιον μιλάει, πρόσθεσε: «Εμείς όμως ελπίζαμε ότι αυτός είναι εκείνος που πρόκειται να λυτρώσει τον Ισραήλ», δηλαδή ότι εξελίχθηκαν γι' αυτόν πράγματα αντίθετα από την δική μας ελπίδα.

Γι' αυτό παρακαλώ και δέομαι και ικετεύω να μη σπιλώσετε τη νυμφική στολή, αλλά πολύ περισσότερο διά της μετανοίας να τη λαμπρύνετε. Ας επανέλθουμε όμως στο προκείμενο. Διότι τι λέει ο δίκαιος Συμεών προς την άχραντη Παρθένο; «Και τη δική σου ψυχή θα διαπεράσει ρομφαία». Ποια άραγε λέει ότι είναι η ρομφαία, εάν όχι βεβαίως οι προσβολές του εχθρού; Και πού, θα ρωτήσει κανείς, δέχθηκε η Παρθένος τη ρομφαία; Όταν στεκόταν δίπλα στον σταυρό.

Και πώς άραγε την δέχθηκε; Πώς; Εγώ θα σας πω: Έχοντας λοιπόν κατανοήσει η μακαρία Παρθένος το άφθαρτο κύημά της και τις ιάσεις των θαυμάτων του, καθώς και τα απόρρητα μυστήρια της διδασκαλίας του, αναγνώρισε ότι αυτός είναι αληθινά Θεός. Όταν όμως τον είδε αργότερα κρεμασμένο πάνω στο ξύλο του σταυρού, τότε δέχθηκε τη ρομφαία στην ψυχή, όπως λέει ο Συμεών: «Και της δικής σου της ίδιας την ψυχή θα διαπεράσει ρομφαία». Δεν είπε «θα παραμείνει», αλλά «θα διαπεράσει». Επειδή λοιπόν λίγο αργότερα είδε το καταπέτασμα να σχίζεται, τους βράχους να διαρρηγνύονται, τους νεκρούς να ανασταίνονται, αποβάλλοντας αμέσως το βέλος κατανόησε το μυστήριο της οικονομίας. Δες, λοιπόν, ότι διαπέρασε και δεν παρέμεινε.

Για την ανάσταση ποιών; Εκείνων που τον αναγνωρίζουν και τον ομολογούν με ευγνωμοσύνη. Και ως σημείο αντιλεγόμενο. Ποιο είναι το αντιλεγόμενο σημείο; Το σημείο του σταυρού, το οποίο η Εκκλησία γνωρίζει ως σωτήριο του κόσμου, το οποίο εχθρεύονται οι Ιουδαίοι, και το οποίο πολλές φορές κήρυξε και ο ίδιος ο ουρανός. Αντιλέγεται, όμως, το σημείο, για να νικήσει η αλήθεια· διότι χωρίς αντιλογία, η νίκη δεν είναι ολοκληρωμένη. Έπρεπε λοιπόν να εισαχθεί η αντιλογία, ώστε ο δικαστής, με μακροθυμία, να εκφέρει την απόφασή του σε όλη τη διάρκεια του αιώνα. Γι' αυτό λέει: «Και ως σημείο αντιλεγόμενο»· και αυτοί που αντιλέγουν είναι οι άπιστοι. Και εσύ, λέει, θεωρείσαι μητέρα· άραγε λοιπόν εσύ θα μείνεις απείραστη, επειδή ομολόγησες ότι είσαι μητέρα, επειδή τον γέννησες, επειδή δέχθηκες να του δανείσεις τη μήτρα σου; Διότι η κοιλιά σου έγινε δοχείο της ενέργειας του Πνεύματος. Άραγε λοιπόν θα μείνεις απείραστη, επειδή έγινες Θεοτόκος, επειδή συνέλαβες χωρίς να γνωρίσεις γάμο, επειδή αναδείχθηκες μητέρα του δημιουργού σου; Άραγε εσύ θα μείνεις απείραστη; Ούτε εσύ θα είσαι απείραστη, αλλά «και τη δική σου ψυχή θα τη διαπεράσει ρομφαία». Γιατί, Κύριε; Τι αμάρτησα εγώ; Δεν αμάρτησες βέβαια σε τίποτα· αλλά όταν τον δεις να κρέμεται στον σταυρό, όταν τον δεις να πάσχει για χάρη του κόσμου, όταν δεις τα χέρια του απλωμένα στον σταυρό, και καρφωμένα στο ξύλο, τότε θα αρχίσεις να αμφιβάλλεις και να λες: «Αυτός είναι εκείνος για τον οποίο μου μίλησε ο άγγελος;»

Αυτός είναι για τον οποίο συντελέστηκε το θαύμα της συλλήψεώς μου; Παρθένος ήμουν και γέννησα, και παρέμεινα παρθένος. Γιατί αυτός σταυρώνεται; Και τη δική σου ψυχή θα διαπεράσει ρομφαία. Επομένως, κανείς δεν έμεινε απείραστος, σύμφωνα με την προφητεία του δικαίου Συμεών. Ο Πέτρος, ο κορυφαίος των μαθητών, αρνήθηκε τρεις φορές· οι άλλοι μαθητές τον εγκατέλειψαν και έφυγαν. Διότι ούτε ο ποιμένας είχε ανάγκη από την προστασία των προβάτων, καθώς εκδίωκε τους λύκους· ούτε ο αγωνιστής είχε ανάγκη από βοηθούς, αλλά όλοι αποχώρησαν· ο δε Χριστός ήταν μόνος, κρεμασμένος σαν κριός. Διαπέρασε, λοιπόν, και τη δική της ψυχή η ρομφαία· δηλαδή η δοκιμασία και η αμφιβολία· «Και τη δική σου ψυχή θα διαπεράσει ρομφαία, ώστε να αποκαλυφθούν οι διαλογισμοί πολλών καρδιών». Ώστε ο Ιησούς πάσχει για τον έλεγχο της απιστίας και για την επιβεβαίωση της ευγνωμοσύνης αυτών που πιστεύουν. Αμφισβητείται δε το σημείο, για να ελεγχθούν όσοι το αμφισβητούν από πονηρία.

Έδωσε την άδεια σε όσους επιθυμούσαν να τον πλησιάσουν, κρύβοντας με την ταπείνωση το αξίωμά του, προβάλλοντας ως προτροπή τη συγγένειά του με τους θνητούς, δείχνοντας στους αμαρτωλούς με την ίδια του την όψη τα εχέγγυα της καταλλαγής, χρησιμοποιώντας την Παρθένο αντί για τη βάτο, ανακράζοντας το «Εγώ ειμι ο Ων», βεβαιώνοντας στον εαυτό του την ορατή του υπόσταση με τα θαύματα και τα πάθη της σάρκας, διατηρώντας ως Θεός την αγνεία στη μητέρα του και ως άνθρωπος αποδεχόμενος την κύηση μέσα στον χρόνο, περιοριζόμενος σε έναν τόπο ως βρέφος και ελκύοντας τους μάγους για να τον δουν ως Πλάστης, επιτρέποντας στον Συμεών να τον ψηλαφήσει στις αγκάλες του, μεταθέτοντας τον εαυτό του στην αγκαλιά της Άννας, ώστε όλοι να δώσουν μαρτυρία για το σώμα του, ώστε καθένας που τον έβλεπε να αναγνωρίσει τη συγκατάβασή του, για να μην πλάσει το θαύμα επιφανειακά απλώς ως ένα σχήμα· λαμβάνοντας τον χρόνο ως συνήγορο της πτωχείας στην οποία εκένωσε τον εαυτό του, δείχνοντας την ανθρώπινη φύση του μέσα σε τριάντα κύκλους ετών, βεβαιώνοντας πρώτα σε όσους έβλεπαν σε αυτόν τη δική μας φύση και έπειτα υποδεικνύοντας με εξουσία το γνώρισμα της θεότητάς του, προσθέτοντας στα μικρά τα μεγαλύτερα, φανερώνοντας μέσω των θαυμάτων τον Ποιητή, καταθέτοντας σε όλους όσους είχαν ανάγκη τον μισθό της παρουσίας του, παρέχοντας κρασί σε αυτούς που νυμφεύονταν, προσφέροντας άρτο στους πεινασμένους, όχι δανειζόμενος από άλλον ως φτωχός, αλλά αναβλύζοντας τα αναγκαία ως Θεός, χωρίς να θερίζει στάχυα, χωρίς να κόβει σταφύλια, χωρίς να χρησιμοποιεί ληνό και αλώνι, παρασκευάζοντας άρτο χωρίς μύλο, προσφέροντας κρασί χωρίς αμπέλι, καινουργώντας τη φύση την οποία ο ίδιος παλαιότερα είχε ορίσει διαφορετικά, προστάζοντας και μετατρέποντας τα ύδατα σε κρασί, φανερώνοντας τον Χορηγό μέσα από τα έργα του, υποδεικνύοντας τον αίτιο των βροχών, διανοίγοντας με πηλό τα μάτια των τυφλών, αποκαλύπτοντας μέσω του μέρους τον αίτιο του παντός, υποδηλώνοντας τον Πλάστη του Αδάμ.

Και σχετικά με το παιδί, ο Συμεών και τα είχε προείπει αυτά και τα προφήτευσε και έδειξε ολοφάνερα σε όλους ότι και ο νους του και η γλώσσα του ήταν θεόληπτα, μέσω των οποίων διακήρυξε τόσο σπουδαία πράγματα. Στη συνέχεια, στρέφει τον λόγο και προς τη μητέρα Του και λέει τα εξής: «Και τη δική σου την καρδιά θα τη διαπεράσει ρομφαία, ώστε να αποκαλυφθούν οι διαλογισμοί από πολλές καρδιές». Όσο για εμάς, στο μέτρο του δυνατού, ας προχωρήσει ο λόγος και γι' αυτά, χρησιμοποιώντας και εδώ μια απλή και ανεπιτήδευτη αφήγηση. Η Παρθένος λοιπόν και Θεόπαις, επειδή μετά από εκείνη την άρρητη σύλληψη, μετά την άσπορη γέννηση, μετά την τέλεση τόσων θαυμάτων, είδε τον Υιό να σταυρώνεται, να ραπίζεται και να υφίσταται χλευασμό και περιπαίγματα, δοκίμασε, όπως είναι φυσικό, κάποια ταραχή στην ψυχή και υπέστη εσωτερικό σάλο και κλονισμό, αναμοχλεύοντας τους λογισμούς της και μη μπορώντας να κατανοήσει για ποιον λόγο και γιατί τα υποφέρει αυτά από τους παρανομούντες, και πώς, ενώ είναι Θεός και Δεσπότης, παραδίδεται σε τέτοιες απρεπείς πράξεις, στις οποίες δεν θα παραδιδόταν ούτε ο πιο άνομος από όλους. Αυτά ο Συμεών ονόμασε ρομφαία της Παρθένου, αυτά προανήγγειλε ότι θα προξενήσουν οδύνη στην καρδιά της, αποκαλώντας έτσι κατά κάποιον τρόπο τον πειρασμικό λογισμό, που κρίνει τις σκέψεις.

Όσο για το πώς «θα αποκαλυφθούν οι διαλογισμοί πολλών καρδιών», νομίζω ότι φανερώνει τούτο: ότι μετά τον σκανδαλισμό του σταυρού, μετά από εκείνον τον μεγάλο σάλο τον οποίο υπέστη και η ίδια που Τον γέννησε, καθώς και οι μαθητές μαζί με αυτήν —επειδή και αυτούς τους κατέλαβε σε μεγάλο βαθμό ο σάλος— θα επακολουθήσει κάποια ίαση και σταθερή γαλήνη που θα κυριεύσει την καρδιά τους, αποκαλύπτοντας την πίστη τους, επιβεβαιώνοντας και φανερώνοντας σε μεγαλύτερο βαθμό την αγάπη τους προς τον Θεό. Ή, διαφορετικά, το ότι θα αποκαλυφθούν οι διαλογισμοί των πολλών υποδηλώνει τούτο: το να γίνουν αυτοί φανεροί και σαφείς στους ανθρώπους, ώστε να μάθουν οι πολλοί ποιος είναι εκείνος που αγαπά τον Θεό και δεν μετέβαλε την αγάπη του μέχρι θανάτου, και ποιος είναι εκείνος που την έχει επίπλαστη και την απέδειξε ευάλωτη· ποιος είναι εκείνος που συμπαρέμεινε κοντά σε Αυτόν που σταυρωνόταν, και ποιος είναι εκείνος που επιτέθηκε στον σταυρό και μάλιστα επέσπευσε τη θανάτωσή Του. Διότι όλων αυτών έγιναν φανεροί και έκδηλοι στους ανθρώπους τόσο οι εσωτερικοί λογισμοί όσο και οι εξωτερικές κινήσεις και πράξεις.

Διότι πώς θα μπορούσε, αφού γέννησε τον Θεό και γνώρισε το θαύμα από την εμπειρία των όσων επακολούθησαν, να δεχθεί συνάφεια με άνδρα; Μη γένοιτο. Δεν είναι γνώρισμα σώφρονος λογισμού ούτε καν να σκέπτεται κανείς τέτοια πράγματα, πόσο μάλλον να τα πράττει. Αλλά αυτή η μακαρία, που αξιώθηκε τις υπερφυσικές δωρεές, τις ωδίνες τις οποίες απέφυγε όταν γεννούσε, αυτές ακριβώς υπέμεινε κατά τον καιρό του πάθους, υποφέροντας τον σπαραγμό των σπλάγχνων της από μητρική συμπόνια· και βλέποντας Εκείνον που γνώρισε ως Θεό μέσω της γεννήσεως, να θανατώνεται ως κακούργος, σπαρασσόταν στους λογισμούς της σαν από ρομφαία. Και αυτό ακριβώς σημαίνει το: «Και τη δική σου ψυχή θα την διαπεράσει ρομφαία». Αλλά η χαρά της αναστάσεως μεταβάλλει τη λύπη, διακηρύσσοντας ως Θεό Αυτόν που πέθανε κατά σάρκα.

Επειδή όμως δεν είχε φθάσει ακόμη ο καιρός των θεοσημειών του, δεν αποδέχεται με χαρά την υπόδειξη και λέει: «Τι κοινό υπάρχει μεταξύ εμού και σου, γύναι; Δεν έχει έλθει ακόμη η ώρα μου», θαυματουργεί ωστόσο, για να μην ακυρώσει το μητρικό αίτημα, και μεταβάλλει αρρήτως το ύδωρ σε οίνο. Και άλλη φορά πάλι, ενώ ζητούσε να τον δει, δεν μπορούσε εξαιτίας του πλήθους. Και κάποιος του είπε: «Η μητέρα σου και οι αδελφοί σου στέκονται έξω και θέλουν να σε δουν». Εάν όμως κάποιος θελήσει να παραλείψει αυτά και τα παρόμοια με αυτά, και τη δει να θρηνεί κατά το εκούσιο πάθος, εκεί θα τη δει να καταπονείται μητρικά και ρομφαία πόνου να διαπερνά την καρδιά της, όπως είπε ο Συμεών.

Ακούγοντας αυτά η άμεμπτη Παρθένος και ο δίκαιος Ιωσήφ θαύμαζαν. Διότι, από τη σύλληψη και τον τοκετό και τα υπόλοιπα μυστήρια, γνώριζαν ότι το παιδί προέρχεται από τον Θεό και είναι Θεός· ακούγοντας όμως ότι μέσω αυτού έχει ετοιμαστεί η σωτηρία όλων και ότι το φως του θα γίνει αποκάλυψη για τα έθνη, θαύμαζαν ακόμη περισσότερο. Και τους ευλόγησε ο Συμεών, δηλαδή τους δόξασε, τους μεγάλυνε, τους εγκωμίασε, και είπε προς τη Μαριάμ, τη μητέρα του: «Αυτός κείται για την πτώση και την ανάσταση πολλών στον Ισραήλ και ως σημείο αντιλεγόμενο»· για πτώση των δαιμόνων και των άπιστων ανθρώπων και των τυράννων βασιλέων, και για ανάσταση των ευσεβών και των νεκρών και των αμαρτωλών προς μετάνοια· «και τη δική σου την ψυχή θα τη διαπεράσει ρομφαία», βλέποντας στον σταυρό, μαζί με ληστές, ως κακούργο τον Υιό σου και Κύριο, «έτσι ώστε να αποκαλυφθούν οι διαλογισμοί πολλών καρδιών», προκειμένου να μην υποθέσει κανείς ότι η σάρκωση ήταν φαινομενική ή κατά φαντασίαν, ούτε πάλι να τον θεωρήσει απλό άνθρωπο. Διότι, αν δεν είχε σαρκωθεί αληθινά, δεν θα είχε σταυρωθεί· επειδή μια ασώματη φύση κανείς δεν θα μπορούσε να τη σταυρώσει.

Και αν αυτός που σταυρώθηκε ήταν απλός άνθρωπος, δεν θα είχε αναστηθεί εκ νεκρών τόσο ολοφάνερα· διότι πολλοί σταυρώθηκαν πριν από αυτόν, αλλά εκτός από αυτόν κανείς δεν αναστήθηκε, «για να αποκαλυφθούν οι διαλογισμοί πολλών καρδιών», δηλαδή ότι αυτός που σταυρώθηκε και τάφηκε και αναστήθηκε ήταν τέλειος άνθρωπος και τέλειος Θεός, και σταυρώνεται και πεθαίνει ως άνθρωπος, αλλά ως ισχυρός Θεός συντρίβει με δύναμη τον θάνατο και ανασταίνει μαζί του τους νεκρούς. «Και υπήρχε η Άννα, προφήτιδα, κόρη του Φανουήλ, από τη φυλή Ασήρ· αυτή ήταν πολύ προχωρημένης ηλικίας, έχοντας ζήσει με τον άνδρα της επτά χρόνια μετά την παρθενία της, και η ίδια ήταν χήρα περίπου ογδόντα τεσσάρων ετών, η οποία δεν απομακρυνόταν από τον ναό, λατρεύοντας τον Θεό νύχτα και μέρα με νηστείες και δεήσεις· και αυτή, αφού πλησίασε εκείνη την ώρα, δοξολογούσε τον Κύριο και μιλούσε για αυτόν σε όλους όσοι περίμεναν λύτρωση στην Ιερουσαλήμ». Όντως «δεν υπάρχει προσωποληψία εκ μέρους του Θεού»· διότι είτε βρει γέροντα πρεσβύτη σαν τον Συμεών, είτε νέο σαν τον Δανιήλ, είτε έγγαμη γυναίκα σαν την Σωσάννα, είτε ηλικιωμένη χήρα που του είναι ευάρεστη, δεν τους στερεί τη χάρη του Παρακλήτου. Διότι, πόσοι άραγε κατοικούσαν τότε στα Ιεροσόλυμα, πρεσβύτες και νέοι και χήρες και έγγαμες και νεάνιδες και γερόντισσες;

Γι' αυτό, μια υπερφυσική και πρωτόγνωρη θλίψη κατέλαβε την Παρθένο, τέτοια που δεν ένιωσε κανένας άνθρωπος, καθώς ήταν ευγνώμων και μητέρα, και μπορούσε να βλέπει την αδικία. 12. Διότι έπρεπε σε όλα να γίνει κοινωνός με τον Υιό στην πρόνοιά Του για εμάς. Και όπως ακριβώς του μετέδωσε σάρκα και αίμα, και με τη σειρά της συμμετείχε στις δικές Του χάρες, με τον ίδιο τρόπο συμμετείχε και σε όλα τα οδυνηρά και στον πόνο. Και Εκείνος μεν, προσηλωμένος στον σταυρό, δέχθηκε στην πλευρά τη λόγχη, ενώ της δικής της την καρδιά τη διαπέρασε ρομφαία, όπως προφήτευσε ο θειότατος Συμεών. Και εκείνοι οι κύνες προξενούσαν τα υπόλοιπα κοινά και στον Υιό και στη μητέρα, θυμούμενοι τα προηγούμενα λόγια Του ως λόγια αλαζόνα, αποκαλώντας Τον πλάνο και προσπαθώντας να αποδείξουν την πλάνη.

Αφού εξέθεσε στην παρθένο ο ιερός Συμεών τα όσα ειπώθηκαν, ως κατακλείδα σε αυτά προσθέτει και το πάθος της οδύνης της ίδιας της παρθένου, και λέει: «και τη δική σου ψυχή θα τη διαπεράσει ρομφαία, ώστε να αποκαλυφθούν οι διαλογισμοί από πολλές καρδιές». «Τη δική σου», δηλαδή εσένα που έχεις εξακριβώσει με κάθε ακρίβεια τα πάντα σχετικά με το μυστήριο, ούτε εσένα θα λυπηθεί το πάθος της λύπης. Διότι, το πώς συνέλαβες άσπορα και η γέννηση έγινε άσπορη, και η κύηση ανώδυνη, και τα χαρμόσυνα μηνύματα του Γαβριήλ, η διήγηση των ποιμένων, και τα μύρια άλλα θαυμαστά και εξαίρετα γεγονότα, κανείς δεν θα μπορούσε να τα γνωρίζει καλύτερα από εσένα. Όμως, δεν θα πουν μόνο αυτά οι εραστές της πλάνης και οι κατήγοροι της αλήθειας, αλλά και εσένα την ίδια θα συκοφαντήσουν, τόσο για τη σύλληψη όσο και για τον τοκετό. Αυτή η συκοφαντία, όχι λιγότερο από ρομφαία, θα διαπεράσει τη δική σου ψυχή, σπαράζοντας και καταπληγώνοντάς την.

Αλλά όταν σε υβρίσουν εξαιτίας αυτών, τότε ακόμη περισσότερο θα αποκαλυφθούν και θα διαλυθούν οι διαλογισμοί πολλών καρδιών. Πώς ακριβώς και με ποιον τρόπο; Με το να μην υποχωρούν οι συκοφάντες από τις συκοφαντίες τους, και οι συκοφαντούμενοι να καταφεύγουν στην παλαιά διάκριση και κρίση του νόμου. Ποια είναι όμως αυτή; Εκείνη που γίνεται μέσω του ύδατος του ελέγχου. Διότι κυκλοφόρησε από παλιά η παράδοση ότι, όταν συκοφαντούνταν η Αειπάρθενος Μαρία, καταδέχθηκε να υποβάλει τον εαυτό της στην κρίση του ύδατος, και αφού αυτό κατέδειξε και φανέρωσε λαμπρά την καθαρότητα και το άσπιλό της, οι μεν συκοφάντες ντροπιάστηκαν, ενώ όσοι προηγουμένως αμφέβαλλαν για την παρθενία και τον άφθορο τόκο της βεβαιώθηκαν με αναντίρρητες αποδείξεις, και η Παρθένος απαλλάχθηκε από τη δυσθυμία και τη λύπη που προκαλούσαν η συκοφαντία και οι διαβολές. Το ύδωρ του ελέγχου, βέβαια, όπως έχουμε παραλάβει από την ιστορία, αναβλύζει από τις πηγές γύρω από τη Γάβη (όρος της Παλαιστίνης), το οποίο και ο παλαιός νόμος αναγνωρίζει ως κριτήριο, τόσο για τις γυναίκες που δεν διαφθείρουν τη σωφροσύνη τους, όσο και για εκείνες που μολύνουν τα σπλάχνα τους με αθέμιτες συνευρέσεις.

Τι σημαίνει το «και τη δική σου ψυχή θα διαπεράσει ρομφαία»; Την ψυχή της Παναγίας και Αειπαρθένου Μαρίας διαπέρασε ρομφαία ακριβώς κατά το σωτήριο πάθος του Χριστού, όχι επειδή βαλλόταν από διστακτικούς λογισμούς, ούτε επειδή τραυματιζόταν από τα βέλη της απιστίας, ούτε επειδή αντάλλασσε με λύπη τη χαρά της, αλλά επειδή παραχωρούσε τα μητρικά σπλάχνα στην έμφυτη συμπόνια, ώστε, ενώ ο υιός της σταυρωνόταν, να νιώσουν τα φυσικά τους αισθήματα. Διότι, τι δεν θα ένιωθε μια μητέρα βλέποντας τον υιό της, και μάλιστα Εκείνον που ζούσε ανώτερα από την ανθρώπινη φύση, να υφίσταται τις τιμωρίες των κακούργων; Αυτό το πάθος έγινε για την πανάχραντη μητέρα του Λόγου πιο πικρό και πιο οδυνηρό από κάθε ρομφαία· διότι, αν και είχε πολλές αποδείξεις για να γνωρίζει ότι ο υιός της είναι ο σεσαρκωμένος Θεός, εντούτοις δεν καταργούσε σε όλα τους νόμους της φύσης, αλλά επέτρεπε και στη φύση να εκδηλώνεται μέσα στα δικά της όρια. Γι' αυτό και, βλέποντας με τα μητρικά της μάτια το φρικτό πάθος ως προκείμενο θέαμα, η ψυχή της κοβόταν και κομματιαζόταν σαν από χτύπημα ρομφαίας.

Ο Χριστός είναι εκπληρωτής, και όχι οφειλέτης του νόμου. Έχει τεθεί για πτώση και ανάσταση, πτώση μεν της αμαρτίας, έγερση δε της δικαιοσύνης, και ως σημείο αντιλεγόμενο για τους κυριοκτόνους Ιουδαίους που λένε: «Αν είσαι Υιός του Θεού, κατέβα από τον σταυρό, και θα σε πιστέψουμε» και «Τη δική σου ψυχή θα τη διαπεράσει ρομφαία, ώστε να αποκαλυφθούν οι διαλογισμοί πολλών καρδιών», διότι είσαι αληθινά μητέρα που υποφέρεις τον μητρικό πόνο για το τέκνο και Θεό, ο οποίος έπαθε για εμάς κατά σάρκα.

Τότε ο προφήτης Συμεών, μετά από εκείνα τα λόγια, απλώνοντας τα χέρια για να κρατήσει το βρέφος, έλεγε στη Μαρία που το γέννησε: Αυτό το βρέφος, Πάναγνε, προορίζεται για την ανάσταση πολλών και για την πτώση άλλων μεταξύ των εθνών, και ως σημείο αντιλεγόμενο. Και τη δική σου ψυχή, Κόρη, θα τη διαπεράσει αιχμηρή ρομφαία, ώστε να φανερωθούν οι διαλογισμοί αναρίθμητων καρδιών.

Ήλθε σε εμάς από τον ουρανό και δίνει ουράνιο φρόνημα σε αυτούς που δέχονται με πίστη την άφιξή του και αρνούνται την ένδυση του πρώτου Αδάμ, ενώ αποδέχονται τη γέννηση του νέου Αδάμ. Διότι σε όσους τον δεχτούν με πίστη, σε αυτούς χαρίζει αθάνατη υιοθεσία προς τον Θεό και Πατέρα· οι οποίοι δεν γεννιούνται από θέλημα ανδρός ούτε αναδεικνύονται από θέλημα σαρκός, αλλά βλαστάνουν από τον Θεό κατά χάριν· διότι δεν προέρχονται από αυτόν κατ' ουσίαν και φύσιν. Διότι μόνο αυτός, ω αμόλυντε Παρθενομήτορ, έχει γεννηθεί κατ' ουσίαν από τον Θεό και είναι ομοούσιος με τον Θεό και Πατέρα, μόνος αυτός που γεννήθηκε από τον γεννήτορα Θεό και γνωρίζεται ως μονογενής του Υιός, κι ας έχει σαρκωθεί από σένα την παρθένο και ας καταδέχεται τη σαρκική του γέννηση από σένα. Και τη δική σου ψυχή, αυτής που είδε τα μεγάλα μυστήρια του Θεού και που γέννησε για εμάς αυτόν τον θησαυρό της χάριτος, θα τη διαπεράσει ρομφαία δισταγμού και τον νου σου θα διατρέξει μάχαιρα καταπλήξεως, όταν θα δεις με τα μάτια σου αυτόν να προσηλώνεται στον εκούσιο σταυρό και να αιωρείται ανάμεσα σε ληστές, και να νεκρώνει μεν τον θάνατο που μας νέκρωσε, να ζωοποιεί δε εμάς που δικαίως πεθαίναμε. Και να δένει μεν τη φάλαγγα του διαβόλου, να λύνει δε από τα δεσμά της αμαρτίας τον άνθρωπο, τον οποίον παλαιότερα είχε δέσει ο ίδιος ο διάβολος.