Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 2:6

Το ότι δε ο τόπος όπου η Παρθένος γέννησε τον Κύριο προδιέγραψε τον τύπο της Εκκλησίας, το άκουσες μόλις προηγουμένως από τον ευαγγελιστή Λουκά να λέει: «Και συνέβη, ενώ βρίσκονταν εκεί, να συμπληρωθούν οι ημέρες για να γεννήσει τον υιό της τον πρωτότοκο· και τον σπαργάνωσε και τον ξάπλωσε στη φάτνη, διότι δεν υπήρχε γι' αυτούς τόπος στο κατάλυμα.» Ω, τι παράδοξα γεγονότα! Ω του θαύματος, πόσο μικρά είναι τα λόγια, και πόσο μεγάλα τα μυστήρια! «Συνέβη, ενώ βρίσκονταν εκεί, να συμπληρωθούν οι ημέρες για να γεννήσει.» Ω, τι παράδοξα γεγονότα, ο Δημιουργός των χρόνων περίμενε ορισμένο χρόνο! Ο Οριοθέτης των χρόνων ανέμενε να παρέλθει η προθεσμία των μηνών, ώστε κανείς να μην θεωρήσει ότι επρόκειτο για φαντασία ή ψευδαίσθηση. «Συνέβη, ενώ βρίσκονταν εκεί, να συμπληρωθούν οι ημέρες για να γεννήσει τον υιό της τον πρωτότοκο· και τον σπαργάνωσε και τον ξάπλωσε στη φάτνη.» Δες τη μυστική γέννηση από την Παρθένο· αυτή τον γέννησε, αυτή τον σπαργάνωσε.

Γράφει, λοιπόν, ο Λουκάς, εξιστορώντας με αυτόν τον τρόπο: «Εκείνες δε τις ημέρες εκδόθηκε διάταγμα από τον Καίσαρα Αύγουστο να απογραφεί όλη η οικουμένη. Αυτή η πρώτη απογραφή έγινε όταν ηγεμόνευε στη Συρία ο Κυρήνιος. Και πήγαιναν όλοι να απογραφούν, ο καθένας στη δική του πόλη. Ανέβηκε δε και ο Ιωσήφ από τη Γαλιλαία, από την πόλη Ναζαρέτ, στην Ιουδαία, στην πόλη του Δαβίδ που ονομάζεται Βηθλεέμ, επειδή καταγόταν από τον οίκο και την πατριά του Δαβίδ, για να απογραφεί μαζί με τη Μαρία, τη μνηστή του, η οποία ήταν έγκυος. Και ενώ βρίσκονταν εκεί, συμπληρώθηκαν οι ημέρες για να γεννήσει, και γέννησε τον υιό της τον πρωτότοκο. Τον σπαργάνωσε και τον ξάπλωσε σε μια φάτνη, διότι δεν υπήρχε γι' αυτούς τόπος στο κατάλυμα. Και στην ίδια περιοχή υπήρχαν ποιμένες που διανυκτέρευαν στο ύπαιθρο και φύλαγαν σκοπιές τη νύχτα για το ποίμνιό τους. Και άγγελος Κυρίου παρουσιάστηκε μπροστά τους και δόξα Θεού τους περιέλαμψε, και κυριεύτηκαν από μεγάλο φόβο. Και τους είπε ο άγγελος: "Μη φοβάστε· διότι, ιδού, σας φέρνω το χαρμόσυνο άγγελμα μιας μεγάλης χαράς, η οποία θα είναι για όλο τον λαό, ότι δηλαδή γεννήθηκε σήμερα για εσάς σωτήρας, ο οποίος είναι ο Χριστός και Κύριος, στην πόλη του Δαβίδ. Και αυτό θα είναι το σημάδι για εσάς: θα βρείτε ένα βρέφος σπαργανωμένο και ξαπλωμένο σε μια φάτνη"».

Και το πώς καταγόταν από νομιζόμενο πατέρα, σας παραγγέλλω να το εξετάσετε. Όταν η απογραφή του αυτοκράτορα Αυγούστου κατέγραφε τους πάντες, άλλοι μεν απογράφονταν σε διάφορες πατρογονικές πόλεις, εκείνοι όμως έφτασαν γρήγορα στην προσφιλή γη του Δαβίδ, τη Βηθλεέμ, η οποία υποδέχθηκε στους κόλπους της τον μέγα Χριστό, και οι δύο, η αγαπημένη μνηστή και ο σεβαστός Ιωσήφ, προκειμένου να απογραφούν. Διότι ανήκαν στην ίδια γενιά. Έτσι, μέσα σε μία φάτνη, η Παρθένος Μητέρα γέννησε τον Βασιλέα ολόκληρου του κόσμου.

Ή είναι φανερό ότι πρόκειται για την παρθενία, και ότι αυτό που γεννήθηκε μέσα της ήταν εκ Πνεύματος Αγίου, και ότι συμπληρώθηκαν οι ημέρες για να γεννήσει, και γέννησε, και παρ' όλα αυτά η αφθαρσία διαφυλάχθηκε ταυτόχρονα με τον τοκετό. Έπειτα, πιστεύεις ότι η γέννηση από γυναίκα είναι καθαρή από πάθος, εάν πράγματι το πιστεύεις, ενώ τη θεία και ακήρατη γέννηση από τον Πατέρα δεν την αποδέχεσαι, για να μην αποδώσεις κάποιο πάθος στη γέννηση; Αλλά γνωρίζω σαφώς ότι δεν είναι το πάθος που επιδιώκει να αποφύγει στο δόγμα, το οποίο ούτως ή άλλως δεν διακρίνει καθόλου στη θεία και ακήρατη φύση· απεναντίας, προκειμένου ο δημιουργός πάσης της κτίσεως να θεωρηθεί μέρος της κτίσεως, κατασκευάζει αυτά τα επιχειρήματα προς άρνηση του Μονογενούς Θεού, χρησιμοποιώντας ως σύμμαχό του την προσποιητή ευλάβεια σχετικά με το πάθος.

Και συνέβη, ενώ βρίσκονταν εκεί, να συμπληρωθούν οι ημέρες για να γεννήσει· και γέννησε τον υιό της τον πρωτότοκο, και τον σπαργάνωσε και τον ανέκλινε στη φάτνη, διότι δεν υπήρχε γι' αυτούς τόπος στο κατάλυμα. Από αυτό είναι φανερό ότι γεννήθηκε κατά την πρώτη απογραφή. Και όποιος το επιθυμεί μπορεί να το γνωρίζει με ακρίβεια, εάν ανατρέξει στους αρχαίους κώδικες που φυλάσσονται στα δημόσια αρχεία της Ρώμης και πληροφορηθεί τον χρόνο της απογραφής. «Τι σχέση έχουν λοιπόν αυτά με εμάς», θα πει κάποιος, «οι οποίοι ούτε ήμασταν εκεί ούτε παρευρεθήκαμε;»

Επειδή λοιπόν ο Ιωσήφ και η Μαρία, αν και ήταν πολίτες της Βηθλεέμ, την εγκατέλειψαν και εγκαταστάθηκαν στη Ναζαρέτ, και εκεί διέμεναν (όπως άλλωστε είναι φυσικό να συμβαίνει συχνά σε πολλούς ανθρώπους, οι οποίοι εγκαταλείπουν τις πόλεις από τις οποίες κατάγονται, και διαμένουν σε άλλες, στις οποίες δεν γεννήθηκαν εξ αρχής), έπρεπε όμως ο Χριστός να γεννηθεί στη Βηθλεέμ· εκδόθηκε το διάταγμα, το οποίο τους ωθούσε, έστω και παρά τη θέλησή τους, προς εκείνη την πόλη, καθώς έτσι το οικονομούσε ο Θεός. Διότι ο νόμος, που πρόσταζε τον καθένα να απογραφεί στην ιδιαίτερη πατρίδα του, τους ανάγκαζε να αναχωρήσουν από εκεί, δηλαδή από τη Ναζαρέτ, και να έλθουν στη Βηθλεέμ για να απογραφούν. Αυτό ακριβώς, άλλωστε, υπονοώντας και ο ευαγγελιστής, έλεγε: «Ανέβηκε δε και ο Ιωσήφ από τη Γαλιλαία, από την πόλη Ναζαρέτ, στην Ιουδαία, στην πόλη του Δαβίδ, η οποία ονομάζεται Βηθλεέμ, επειδή αυτός προερχόταν από τον οίκο και την πατριά του Δαβίδ, για να απογραφεί μαζί με τη Μαριάμ, τη μνηστευμένη του γυναίκα, η οποία ήταν έγκυος. Και συνέβη, ενώ βρίσκονταν εκεί, να συμπληρωθούν οι ημέρες για να γεννήσει, και γέννησε τον Υιό της τον πρωτότοκο».

Και συμπληρώθηκαν οι ημέρες για να γεννήσει, και γέννησε τον πρωτότοκο υιό της, τον οποίο δεν φύτεψε άνδρας· γέννησε τον υιό της, τον οποίο δεν βάσταξε πατέρας· γέννησε τον στάχυ, τον οποίο δεν έσπειρε σώμα· γέννησε τον Δημιουργό που έγινε άνθρωπος· γέννησε σε σπήλαιο, και στην Περσία φανερώθηκε. Διότι, όταν γεννήθηκε ο Χριστός στη Βηθλεέμ της Ιουδαίας, ιδού, μάγοι από την ανατολή έφτασαν στα Ιεροσόλυμα λέγοντας: Πού είναι ο τεχθείς βασιλεύς των Ιουδαίων; Πού είναι αυτός που δεν σπάρθηκε αλλά γεννήθηκε; αυτός που έστειλε το δικό του αστέρι πριν από τον εαυτό του; πού είναι αυτός που μέσω μιας παράδοξης ακτίνας μας ελκύει προς ένα άγνωστο φως; πού είναι αυτός που με την αμέτρητη παλάμη του περιτειχίζει την οικουμένη; πού είναι αυτός που παντού βρίσκεται, και μέσα στη σάρκα κρύβεται; πού είναι αυτός που μας ελευθέρωσε από την πλάνη, και μας οδηγεί προς τη χάρη; πού είναι αυτός που φανερώθηκε κάτω από τη δρυ ως τριάδα αγγέλων; πού είναι αυτός που δεν κατέκαψε τη βάτο, και δεν έφθειρε τη μητέρα του; πού είναι αυτός που προέρχεται από τον Πατέρα αόρατος, και από τη μητέρα του κρατιέται; πού είναι αυτός που ξέρανε την Ερυθρά Θάλασσα, και πίνει γάλα; πού είναι αυτός που πάταξε τον Φαραώ, και κρύβεται από τον Ηρώδη; πού είναι αυτός που βύθισε τον δράκοντα, και κείτεται μέσα σε σπάργανα; πού είναι αυτός που δεν είδαν αρχάγγελοι, και τον βλέπουν άνθρωποι;

Τι λέει, λοιπόν, ο Δαβίδ; «Ο Κύριος θα διηγηθεί κατά την απογραφή των λαών και των αρχόντων αυτών». Αυτά είναι τα λόγια του προφήτη, αυτά είναι τα γεγονότα του Ευαγγελίου. Αυτή είναι η πρώτη απογραφή. Και ανέβηκε, λέει, και ο Ιωσήφ από τη Γαλιλαία, από την πόλη Ναζαρέτ, στην Ιουδαία, στην πόλη του Δαβίδ, η οποία ονομάζεται Βηθλεέμ, επειδή καταγόταν από τον οίκο και την πατριά του Δαβίδ, για να απογραφεί μαζί με τη Μαριάμ, τη μνηστευμένη του γυναίκα, η οποία ήταν έγκυος. Διότι η σύλληψη έγινε ενώ υπήρχε μόνο η μνηστεία. Και ενώ βρίσκονταν εκεί, συμπληρώθηκαν οι ημέρες για να γεννήσει, και γέννησε τον Υιό της τον πρωτότοκο, και τον σπαργάνωσε και τον έβαλε μέσα στη φάτνη, διότι δεν υπήρχε γι' αυτούς τόπος στο κατάλυμα.

Αλλά άκουσε πάλι τον ευαγγελιστή να λέει: Και συνέβη, ενώ βρίσκονταν εκεί, να συμπληρωθούν οι ημέρες για να γεννήσει, και γέννησε τον υιό της τον πρωτότοκο. Ω των παράδοξων πραγμάτων! Ο Δημιουργός των χρόνων περίμενε τον φυσικώς καθορισμένο χρόνο των εννέα μηνών, ώστε να μην εκλάβει κανείς τη θεία οικονομία ως φαινομενικό γεγονός ή φαντασία.

«Και συνέβη», αναφέρει, «ενώ βρίσκονταν εκεί, συμπληρώθηκαν οι ημέρες για να γεννήσει, και γέννησε τον υιό της τον πρωτότοκο και τον σπαργάνωσε και τον ανέκλινε στη φάτνη, διότι δεν υπήρχε γι' αυτούς τόπος στο κατάλυμα». Διότι ο τόπος ήταν έρημος, και η ώρα πλησίαζε προς το βράδυ, και δεν υπήρχε σε αυτόν παρά μόνο ένα πολύ μικρό σπήλαιο. Και τούτο βέβαια συνέβη κατά θεία ευδοκία· διότι ο Δεσπότης καταδέχθηκε να γεννηθεί σε ένα μικρό σπήλαιο, Αυτός που δεν χωράει πουθενά, που έχει ως θρόνο τον ουρανό και ως υποπόδιο τη γη, προκειμένου τον άνθρωπο, που είχε υποστεί μεγάλη πτώση και είχε μετατραπεί όντως σε σπήλαιο ληστών με την αλλοίωση της εικόνας του, να τον λαμπρύνει εκ νέου, με τη θεία συνέργεια, προς μια λαμπρότερη ευπρέπεια κάλλους. Και σπαργανώνεται με φτωχικό ύφασμα από την ίδια Του τη μητέρα Εκείνος που περιβάλλεται θεϊκά το φως ως ιμάτιο, για να λύσει τα δεσμά των σφιχτοδεμένων αμαρτιών μας.

Ακόμη αναζητάς το πώς; Ακόμη απορείς; Πόσο απέχεις από το να είσαι πιστός· ίσως δεν έχεις ακόμη κατηχηθεί το μυστήριο της πίστεως. Ή πες μου εσύ ο ίδιος, πώς γέννησε η Παρθένος; Πώς ο Λόγος έγινε σάρκα; Συνέβησαν όλα με φυσικό τρόπο; Δεν μπορείς να το πεις αυτό· διότι η φύση δεν γνωρίζει γέννηση χωρίς σπορά, ούτε Θεό να λαμβάνει υλικό σώμα. Μήπως τότε συνέβησαν όλα με τρόπο υπερφυσικό; Ούτε και αυτό· διότι η Παρθένος συνέλαβε αληθινά στη μήτρα της σύμφωνα με τον λόγο του Αγγέλου και γέννησε κατά τον νόμο της φύσεως· διότι συμπληρώθηκε ο χρόνος, όπως έχει λεχθεί, για να γεννήσει, και γέννησε τον Υιό της, ο οποίος ήταν εξαρχής ο Λόγος και ήταν Θεός σύμφωνα με τη θεολογία του Ιωάννη, και ο οποίος έγινε σάρκα από τα δικά της αίματα.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Βʹ. Περί της απογραφής. Περί του τοκετού της Μαρίας. Περί των ποιμένων. Περί του Συμεών. Περί της προφήτιδος Άννας. Περί του Ιησού που βρέθηκε ανάμεσα στους δασκάλους. «Εκείνες τις ημέρες, βγήκε διάταγμα από τον Καίσαρα Αύγουστο να απογραφεί όλη η οικουμένη. Αυτή η απογραφή ήταν η πρώτη που έγινε όταν ηγεμόνας της Συρίας ήταν ο Κυρήνιος. Και πήγαιναν όλοι να απογραφούν, ο καθένας στη δική του πόλη. Ανέβηκε λοιπόν και ο Ιωσήφ από τη Γαλιλαία, από την πόλη Ναζαρέτ, στην Ιουδαία, στην πόλη του Δαβίδ, η οποία ονομάζεται Βηθλεέμ, επειδή καταγόταν από τον οίκο και την πατριά του Δαβίδ, για να απογραφεί μαζί με τη Μαριάμ, τη μνηστευμένη του γυναίκα, η οποία ήταν έγκυος. Ενώ βρίσκονταν εκεί, συμπληρώθηκαν οι ημέρες για να γεννήσει. Και γέννησε τον Υιό της τον πρωτότοκο, και τον σπαργάνωσε και τον ξάπλωσε στη φάτνη, διότι δεν υπήρχε γι' αυτούς τόπος στο κατάλυμα.»