Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 20:36

Κεφάλαιο Α΄. ΛΟΥΚΑΣ. Αποκρίθηκε ο Ιησούς και τους είπε: Οι υιοί του αιώνα τούτου νυμφεύονται και δίνονται σε γάμο· εκείνοι όμως που καταξιώθηκαν να επιτύχουν τον αιώνα εκείνο και την ανάσταση από τους νεκρούς ούτε νυμφεύονται ούτε δίνονται σε γάμο. Διότι δεν μπορούν πλέον ούτε να πεθάνουν· επειδή είναι ισάγγελοι και είναι υιοί του Θεού, όντας υιοί της αναστάσεως. ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Α΄. Αλλά θα πει κάποιος: Πώς ανασταίνονται οι νεκροί; Και με ποιο σώμα έρχονται; Άφρονα, εκείνο που εσύ σπέρνεις δεν ζωοποιείται, εάν πρώτα δεν πεθάνει. Και όσον αφορά αυτό που σπέρνεις, δεν σπέρνεις το σώμα που πρόκειται να δημιουργηθεί, αλλά έναν γυμνό κόκκο, ίσως σιταριού ή κάποιου από τα υπόλοιπα. Ο δε Θεός του δίνει σώμα όπως ο ίδιος θέλησε. Και μετά από λίγα: Έτσι είναι και η ανάσταση των νεκρών. Σπέρνεται στη φθορά, ανασταίνεται στην αφθαρσία. Σπέρνεται στην ατιμία, ανασταίνεται στη δόξα· σπέρνεται στην ασθένεια, ανασταίνεται στη δύναμη· σπέρνεται σώμα ψυχικό, ανασταίνεται σώμα πνευματικό.

Ας δούμε λοιπόν αυτά που είπε ο Χριστός, ελέγχοντάς τους, όταν προσπαθούσαν να χλευάσουν την ανάσταση με το εφεύρημα των επτά αδελφών που πέθαναν έχοντας την ίδια γυναίκα. Διότι, λέει, οι υιοί αυτού του αιώνα, δηλαδή εκείνοι που ζουν τον κοσμικό και ενσώματο βίο, παντρεύονται χάριν της τεκνογονίας. Εκείνοι όμως που κατόρθωσαν να ζήσουν μια ένδοξη και γεμάτη αγαθά ζωή, και έπειτα αξιώθηκαν να τύχουν της έντιμης ανάστασης, οπωσδήποτε θα βρίσκονται ανώτερα από τη ζωή σε αυτόν τον κόσμο. Διότι θα ζήσουν όπως ταιριάζει σε αγίους, και έχουν ήδη βρεθεί κοντά στον Θεό. Επειδή είναι ισάγγελοι και υιοί του Θεού, επιτελώντας τη λατρεία που ταιριάζει στα άγια πνεύματα. Και όπως το αγγελικό πλήθος είναι μεν μεγάλο, δεν αυξήθηκε όμως μέσω της αναπαραγωγής, αλλά υπάρχει εκ δημιουργίας, έτσι συμβαίνει και με τους αναστημένους. Και δεν υπάρχει πλέον ανάγκη γάμου. Επειδή και εδώ, αφού ο Αδάμ απέβαλε τη χάρη της αθανασίας εξαιτίας της αμαρτίας, η διαδοχή του γένους διαφυλάσσεται μέσω της τεκνοποιίας, μια βοήθεια η οποία είχε ήδη προνοηθεί από την αρχή από τον Θεό που προγνωρίζει τα πάντα. Διότι, δημιουργώντας τον άνθρωπο, άρρεν και θήλυ τους έπλασε. Επομένως, θα γίνουμε ανώτεροι από τον ίδιο μας τον εαυτό, αποβάλλοντας τη φθορά και αποκτώντας πνευματικό σώμα, δηλαδή τέτοιο που θα αποβλέπει μόνο στα του πνεύματος. Και δεν θα υπάρχει τότε κανένας νους που να μας καταβιβάζει στη φαυλότητα, καθώς ο Δημιουργός θα μας διατηρεί ενωμένους στο δικό Του θέλημα μέσω του Αγίου Πνεύματος.

Και αμέσως, λοιπόν, ελέγχονται για όσα φαντάζονται και προφασίζονται σχετικά με το δέντρο που αναφέρεται στον πρώτο ψαλμό, ότι δηλαδή «θα δώσει τον καρπό του στην εποχή του και το φύλλωμά του δεν θα πέσει». Διότι πιο πάνω αναγράφεται ότι «στον νόμο του Κυρίου είναι το θέλημά του, και τον νόμο του θα μελετά ημέρα και νύχτα». Αυτοί όμως αρνούνται τον νόμο και τους προφήτες. Και αν αρνούνται τον νόμο του Κυρίου, μαζί με τον νόμο συκοφαντούν και Εκείνον που μίλησε μέσω του νόμου. Πλανώνται δε από δικές τους επινοήσεις και έχουν εκπέσει από την αλήθεια, και ούτε πιστεύουν σε κρίση ούτε ομολογούν ανάσταση. Και όσα πράττουν με το σώμα γινόμενοι πλήρεις ηδονής, αυτά αποκομίζουν ως καρπό, εκτρεπόμενοι με μανία στις ηδονές και τις επιθυμίες του διαβόλου, ώστε με κάθε τρόπο και παντού ελέγχονται από τον λόγο της αλήθειας. Διότι ο Ιωάννης λέει: «Αν κάποιος έρχεται», αναφέρει, «προς εσάς, και δεν φέρνει αυτή τη διδασκαλία». Και ποια εννοεί; «Αν κάποιος δεν ομολογεί ότι ο Χριστός έχει έλθει εν σαρκί, είναι αντίχριστος», «και τώρα έχουν εμφανιστεί πολλοί αντίχριστοι», καθώς όσοι δεν ομολογούν πως ο Χριστός έχει έλθει εν σαρκί είναι αντίχριστοι. Αλλά και ο ίδιος ο Σωτήρας λέει: «Εκείνοι που καταξιώθηκαν τη βασιλεία των ουρανών ούτε νυμφεύονται ούτε παντρεύονται, αλλά είναι ισάγγελοι».

Το ότι δε υπάρχει σώμα ψυχικό και υπάρχει σώμα πνευματικό, δεν σημαίνει ότι άλλο είναι το σώμα το πνευματικό και άλλο το ψυχικό, αλλά το ίδιο είναι ψυχικό και το ίδιο είναι πνευματικό, *. Διότι, όταν είμαστε στον κόσμο και πράττουμε τα φθαρτά έργα της σάρκας, έχουμε σώματα ψυχικά· επειδή δουλεύουμε στην ψυχή μέσα στον κόσμο με άτοπες πράξεις, όπως ακριβώς και εσύ είπες εν μέρει. Όταν όμως αναστηθούμε, δεν υπάρχει πλέον η δουλεία της ψυχής, αλλά η ακολουθία του πνεύματος, έχοντας ήδη από αυτήν τη ζωή τον αρραβώνα μέσω αυτού που έχει ειπωθεί: «αν ζούμε κατά το πνεύμα, κατά το πνεύμα και ας πορευόμαστε· και αν πορευόμαστε κατά το πνεύμα, θανατώνοντας τις πράξεις του σώματος θα ζήσουμε». Διότι δεν υπάρχουν πλέον γάμοι, δεν υπάρχουν πλέον επιθυμίες, ούτε αγώνες για όσους υπόσχονται εγκράτεια, ούτε παραπτώματα ενάντια στην αγνεία, ούτε οι ενέργειες που πράττονται εδώ, αλλά, όπως λέει ο Κύριος, εκείνοι που αξιώθηκαν εκείνης της ανάστασης ούτε νυμφεύονται ούτε παντρεύονται, αλλά είναι σαν άγγελοι. 64. Όπως ακριβώς και ο Ενώχ μετατέθηκε για να μη δει θάνατο, και δεν βρισκόταν πουθενά. Και δεν μετατέθηκε εγκαταλείποντας το σώμα ή μέρος του σώματος. Διότι, αν εγκατέλειπε το σώμα, άρα θα είχε δει τον θάνατο· ενώ αυτός που μετατέθηκε μαζί με το σώμα δεν είδε θάνατο. Διότι εξακολουθεί να υπάρχει σε ζωντανό σώμα, φερόμενος πνευματικά και όχι ψυχικά εξαιτίας της μετάθεσής του, καίτοι βρίσκεται σε σώμα πνευματικό.

Και η υμνωδία των τριών παίδων, η οποία συμπαραλαμβάνει τα πνεύματα και τις ψυχές των δικαίων σε κοινωνία της δοξολογίας, δεν προτρέπει να αινούν ξεχωριστά οι ψυχές και ξεχωριστά από τις ψυχές τα πνεύματα, όπως φρονεί ο Απολινάριος. Διότι ποιος ιδιαίτερος αίνος της ψυχής θα μπορούσε να υπάρξει, εάν δεν εκπληρώνεται μέσω της διανοίας; Διότι ψυχή χωρισμένη από τη διάνοια, όπως ήδη έχει λεχθεί πολλές φορές, είναι κτήνος αμέτοχο της λογικής και διανοητικής ενέργειας. Γιατί, λοιπόν, αποχωρίζει τον νου από την ψυχή μας, όπως ισχυρίζεται αυτός; Ας υποτεθεί ότι είναι δυνατόν να προσφέρεται ο αίνος προς τον Θεό από τα πνεύματα, επειδή ονομάζει τα πνεύματα νου. Εάν όμως θεωρεί την ψυχή ως κάτι διαφορετικό από τον νου, πώς θα αινέσει τον Θεό όποιος στερείται νου; Ποια υμνωδία, που προέρχεται από την έλλειψη νου, θα αρέσει στον Θεό; Και ποια ανάγκη του νου θα είχε πλέον η ψυχή, εάν ως προς τη θεία δοξολογία θα ήταν αυτάρκης να υμνωδεί από μόνη της και να μην έχει καμία ανάγκη από τη συνεργία του νου; Αλλά εμείς δεν διδαχθήκαμε αυτά από εκείνους που μας τα ερμήνευσαν. Αντιθέτως, επειδή οι ψυχές, αφού λυθούν από τα σωματικά δεσμά, είναι ισάγγελοι, όπως λέγει ο Κύριος, για αυτόν τον λόγο ο λόγος της Γραφής, μέσω της σύζευξής τους με τα πνεύματα, καταδεικνύει την ομοτιμία των ψυχών με τους αγγέλους. Διότι οι άγγελοι είναι πνεύματα, σύμφωνα με τον προφήτη που λέγει: «Ο ποιών τους αγγέλους αυτού πνεύματα», μαζί με τους οποίους οι τρεις παίδες αξιώνουν να υμνωδούν και οι ψυχές των δικαίων.

Ο δικός μας όμως λόγος είναι ο εξής: Όταν κάποτε οι Σαδδουκαίοι αντιτάχθηκαν στη διδασκαλία περί της αναστάσεως και πρόβαλαν προς υποστήριξη της δικής τους δοξασίας εκείνη την πολύγαμη γυναίκα, η οποία υπήρξε σύζυγος σε επτά αδελφούς, ρωτώντας έπειτα τίνος σύζυγος θα είναι μετά την ανάσταση, ο Κύριος απαντά στο επιχείρημά τους, όχι μόνο για να διδάξει τους Σαδδουκαίους, αλλά και για να φανερώσει σε όλους τους μεταγενέστερους το μυστήριο της ζωής κατά την ανάσταση. «Διότι κατά την ανάσταση», λέγει, «ούτε νυμφεύονται ούτε παντρεύονται· διότι ούτε να πεθάνουν μπορούν πλέον· επειδή είναι ισάγγελοι, και είναι υιοί του Θεού, εφόσον είναι υιοί της αναστάσεως». Η χάρη της αναστάσεως, όμως, δεν μας υπόσχεται τίποτε άλλο παρά την αποκατάσταση των πεπτωκότων στην αρχική τους κατάσταση. Διότι η προσδοκώμενη χάρη αποτελεί μια επάνοδο στην πρώτη ζωή, επαναφέροντας πάλι στον παράδεισο εκείνον που αποβλήθηκε από αυτόν. Εάν, λοιπόν, η ζωή εκείνων που αποκαθίστανται έχει ομοιότητα με τη ζωή των αγγέλων, είναι φανερό ότι ο βίος πριν από την παράβαση ήταν αγγελικός· γι' αυτό και η επάνοδος της ζωής μας στην αρχική της κατάσταση εξομοιώνεται με τους αγγέλους. Αλλά βέβαια, όπως έχει λεχθεί, παρότι δεν υπάρχει γάμος μεταξύ τους, οι στρατιές των αγγέλων αριθμούν άπειρες μυριάδες· διότι έτσι τα διηγήθηκε ο Δανιήλ στα οράματά του.

Και όπως τώρα είναι δύσκολο να αντιληφθούμε ότι έχουμε νοερή ψυχή, η οποία μπορεί να υφίσταται από μόνη της, εξαιτίας αυτής της παχιάς, θνητής και συμπαγούς σάρκας που επισκιάζει και έλκει προς τα κάτω, καθιστώντας την ψυχή σωματοειδή και υποκείμενη στη φαντασία, γι' αυτό και αγνοούμε τη νοερή αίσθηση του νου, έτσι, σε εκείνη τη μακαριότατη διαβίωση του μέλλοντος αιώνος, για τους «υιούς της αναστάσεως» το σώμα κατά κάποιον τρόπο θα κρυφτεί, αφού αυτοί θα έχουν μεταποιηθεί στην αξία των αγγέλων σύμφωνα με το Ευαγγέλιο του Χριστού. Διότι το σώμα θα λεπτυνθεί τόσο πολύ, ώστε να φαίνεται ότι δεν είναι καθόλου ύλη, ούτε να εμποδίζει τις νοερές ενέργειες, καθώς ο νους θα έχει υπερισχύσει. Γι' αυτό και θα απολαύσουν το θεϊκό φως ακόμη και με τις σωματικές αισθήσεις.

Διότι θα γίνουμε υιοί Θεού, όντας «υιοί της αναστάσεως» και «ως άγγελοι Θεού στον ουρανό», οι οποίοι πάντοτε «βλέπουν το πρόσωπο του Πατρός μας που είναι στους ουρανούς», σύμφωνα με τον λόγο του Κυρίου. Γι’ αυτό και ο μέγας Διονύσιος, αφού εδώ είπε ότι όσοι φθάνουν στο χριστοειδές και μακάριο τέλος πληρούνται από την ορατή θεοφάνεια, πρόσθεσε λίγο αργότερα: «σε θειότερη μίμηση των υπερουρανίων νόων». Και προχωρώντας, αφού μνημόνευσε και τις ενώσεις των αγγέλων προς τον Θεό —οι οποίες υπάρχουν μόνο στους ίδιους τους αγγέλους που αξιώθηκαν κάτι υπεράνω της αγγελικής γνώσεως, δηλαδή στους αγαθούς, και είναι επιβολή ή παραδοχή της υπέρλαμπρης αγαθότητας— προσθέτει λέγοντας: «Και οι θεοειδείς νόες των ανθρώπων, αφού γίνουν τελείως τέτοιοι, ενώνονται με αυτό το φως κατά μίμηση των αγγέλων και το υμνούν με την αφαίρεση όλων». Δεν μαθαίνουν όμως από την αφαίρεση, αλλά από την ένωση προς το φως, ότι αυτό «είναι υπερούσια εξαιρεμένο από όλα».

«Δεν θα αδικήσουν ούτε θα καταστρέψουν πάνω στο άγιο όρος», λέει ο Κύριος. Αυτό λοιπόν που έχει ειπωθεί σε αυτά τα λόγια, είπα: «Διότι, όπως οι ημέρες του ξύλου της ζωής, έτσι θα είναι οι ημέρες του λαού μου, τα έργα των κόπων τους θα τα απολαύσουν», έχουμε κατανοήσει ότι υποδηλώνει μυστηριωδώς χίλια έτη. Διότι, όπως ειπώθηκε στον Αδάμ ότι όποια ημέρα φάει από το δέντρο, εκείνη την ημέρα θα πεθάνει, γνωρίζουμε ότι αυτός δεν συμπλήρωσε χίλια έτη. Κατανοήσαμε επίσης ότι και αυτό που ειπώθηκε, ότι «Μία ημέρα του Κυρίου είναι σαν χίλια έτη», καταλήγει στο ίδιο συμπέρασμα. Και έπειτα και ανάμεσά μας κάποιος άνδρας, του οποίου το όνομα είναι Ιωάννης, ένας από τους αποστόλους του Χριστού, σε αποκάλυψη που του έγινε, προφήτευσε ότι όσοι πίστεψαν στον δικό μας Χριστό θα ζήσουν χίλια έτη στην Ιερουσαλήμ, και μετά από αυτά θα γίνει η καθολική και, για να το πούμε με λίγα λόγια, η αιώνια και ταυτόχρονη ανάσταση όλων μαζί και η κρίση. Πράγμα που είπε και ο Κύριός μας, ότι «Ούτε θα νυμφευθούν ούτε θα υπανδρευθούν, αλλά θα είναι ίσοι με τους αγγέλους, όντας τέκνα του Θεού της αναστάσεως».

«Στην ανάσταση, λοιπόν, τίνος από αυτούς θα είναι γυναίκα; Διότι και οι επτά την πήραν ως γυναίκα. Και αποκρινόμενος ο Ιησούς τούς είπε: Οι υιοί αυτού του αιώνα νυμφεύονται και νυμφεύουν· εκείνοι όμως που καταξιώθηκαν να γίνουν μέτοχοι εκείνου του αιώνα και της αναστάσεως εκ των νεκρών, ούτε νυμφεύονται ούτε νυμφεύουν. Διότι δεν μπορούν πλέον ούτε να πεθάνουν, επειδή είναι ισάγγελοι και υιοί του Θεού, όντας υιοί της αναστάσεως. Ότι δε ανασταίνονται οι νεκροί, και ο Μωυσής το φανέρωσε στο περιστατικό με τη βάτο, όταν αποκαλεί τον Κύριο, Θεό του Αβραάμ και Θεό του Ισαάκ και Θεό του Ιακώβ. Ο Θεός δεν είναι Θεός νεκρών, αλλά ζώντων· διότι για αυτόν όλοι ζουν. Τότε μερικοί από τους γραμματείς αποκρίθηκαν και είπαν: Διδάσκαλε, ορθά μίλησες. Και δεν τολμούσαν πλέον να του κάνουν καμία ερώτηση». Οι Σαδδουκαίοι, έχοντας θέσει στους εαυτούς τους ένα σαθρό θεμέλιο, απιστούσαν στους λόγους περί αναστάσεως, διότι, νομίζοντας ότι στην ανάσταση θα υπάρχει σωματική διαβίωση, εύλογα πλανήθηκαν. Γι' αυτό και, θέλοντας να διαβάλουν το δόγμα της αναστάσεως ως άτοπο, πλάθουν αυτήν την ανόητη διήγηση. Ο Κύριος, λοιπόν, αφού κλόνισε το θεμέλιό τους και έδειξε ότι δεν υφίσταται σωματική διαβίωση, τότε αμέσως μαζί με αυτή τη σαθρή βάση και την εσφαλμένη αντίληψη συνέτριψε και το δόγμα τους, λέγοντας: Πλανάσθε, επειδή δεν γνωρίζετε τις Γραφές, αλλά παρερμηνεύετε το νόημά τους.

Διότι οι μεν υιοί του αιώνος τούτου, οι οποίοι σε αυτόν τον κόσμο γεννούν και γεννιούνται, νυμφεύονται και υπανδρεύονται, δηλαδή δίδονται σε γάμο· ενώ οι υιοί εκείνου του αιώνος δεν κάνουν τίποτε τέτοιο, διότι δεν μπορούν πλέον να πεθάνουν· γι' αυτό δεν υπάρχουν εκεί τα του γάμου, αλλά αγγελικός και θείος τρόπος ζωής. Εδώ, βέβαια, επειδή υπάρχει θάνατος, γι' αυτό υπάρχει και γάμος, και επειδή υπάρχει γάμος, γι' αυτό υπάρχει θάνατος. Εκεί όμως, εφόσον ο θάνατος έχει καταργηθεί, ποια είναι η ανάγκη του γάμου; Διότι ο γάμος είναι βοήθεια για τον θνητό και αναπλήρωση αυτού που λείπει· όπου όμως τίποτε δεν λείπει, ποια η ανάγκη αυτού που αναπληρώνει; Είναι λοιπόν ισάγγελοι και υιοί του Θεού. Γιατί; Επειδή είναι υιοί της αναστάσεως. Αυτό που λέει έχει την εξής έννοια: Τους ονόμασα, λέει, υιούς του Θεού, διότι τίποτε το σωματικό δεν παρατηρείται κατά τη γέννησή τους, αλλά τα πάντα είναι θεία· διότι κατά την ανάσταση ούτε συνουσία προηγείται, ούτε σπέρμα, ούτε μήτρα, ούτε κύηση υπάρχει, αλλά ο Θεός είναι αυτός που γεννά τα σώματά μας με τρόπους που Εκείνος γνωρίζει. Επομένως, επειδή ο Θεός είναι αυτός που ενεργεί κατά την ανάσταση, δικαίως ονομάζονται υιοί του Θεού αυτοί που αναγεννιούνται από την ανάσταση. Και προσθέτει στους συλλογισμούς του και μαρτυρία από τη Γραφή.