Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 21:15

Α. Το να πολιτεύεται κανείς και να ζει κατά Θεόν, και να έχει καύχημά του τον Θεό, δεν θα έλεγες, φίλε μου, ότι ταιριάζει απόλυτα στους αγίους; Β. Βεβαιότατα. Α. Εμπρός λοιπόν, πες μου τούτο. Β. Ποιο; Α. Δεν είναι αλήθεια ότι «κάθε καλή δόση και κάθε τέλειο δώρημα έρχεται από άνωθεν, καταβαίνοντας από τον Πατέρα των φώτων», και πως ο λόγος της σοφίας είναι το πιο πολύτιμο από όλα; Β. Συμφωνώ· διότι έτσι λέει η Ιερή Γραφή. Α. Δες λοιπόν ότι ο Υιός είναι ο διανομέας και χορηγός –και μάλιστα εξουσιαστικά– των αγαθών που έρχονται σε εμάς άνωθεν και από τον Πατέρα· διότι ο Παύλος είπε: «Στον καθένα από εμάς δόθηκε η χάρη σύμφωνα με το μέτρο της δωρεάς του Χριστού». Και εξάλλου κάπου αλλού, όταν ο Θεός μιλούσε στον ιερότατο Μωυσή είπε: «Ποιος έδωσε στόμα στον άνθρωπο, και ποιος έκανε τον βαρύκοο και τον κωφό, αυτόν που βλέπει και τον τυφλό; Δεν τα έκανα εγώ, ο Κύριος και Θεός; Και τώρα πήγαινε, και εγώ θα ανοίξω το στόμα σου»· ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός μιλούσε πάλι κάπου στους αγίους αποστόλους λέγοντας: «Βάλτε λοιπόν στις καρδιές σας να μην προμελετάτε τι θα απολογηθείτε· διότι εγώ θα σας δώσω στόμα και σοφία, στην οποία δεν θα μπορέσουν να αντισταθούν ούτε να αντιμιλήσουν όλοι οι αντίπαλοί σας». Και ενώ ο μακάριος Δαβίδ ψάλλει ότι ο Θεός είναι κριτής, έχοντας σταθερή την πεποίθηση ότι σε Αυτόν ανήκει η εξουσία να διανέμει στον καθένα τις αμοιβές για όσα πράττει και να δικαιώνει όσους Εκείνος επιλέγει («Διότι ο Θεός είναι αυτός που δικαιώνει, ποιος είναι αυτός που θα κατακρίνει;»)

Άκουσε τον Μέγα Βασίλειο: «Αυτό που κινήθηκε από το Άγιο Πνεύμα με αιώνια κίνηση, έγινε άγιο ζωντανό ον· και απέκτησε ο άνθρωπος την αξία προφήτη, αποστόλου, αγγέλου του Θεού, όταν το Πνεύμα κατοίκησε μέσα του, ενώ προηγουμένως ήταν χώμα και στάχτη». Άκουσε τον Ιωάννη τον Χρυσόστομο: «Το στόμα μέσω του οποίου ο Θεός ομιλεί, είναι στόμα του Θεού. Διότι, όπως ακριβώς αυτό το στόμα είναι της ψυχής μας, μολονότι η ψυχή δεν έχει στόμα, έτσι και το στόμα των προφητών είναι στόμα του Θεού». Άκουσε τον Κύριο που τα επισφραγίζει αυτά: διότι, αφού είπε «θα σας δώσω στόμα και σοφία, στην οποία δεν θα μπορέσουν να αντιμιλήσουν ούτε να αντισταθούν όλοι οι αντίπαλοί σας», πρόσθεσε: «Διότι δεν είστε εσείς που μιλάτε, αλλά το Πνεύμα του Πατέρα σας που μιλάει μέσα σας».

Και ως προς την απολογία τους, τους προτρέπει να έχουν θάρρος. Και αλλού μεν λέει: «Εγώ θα σας δώσω στόμα και σοφία»· εδώ όμως λέει: «Το Πνεύμα του Πατρός σας είναι εκείνο που θα μιλάει μέσα σας», ανυψώνοντάς τους στο αξίωμα των προφητών. Γι' αυτό, όταν ανέφερε τη δύναμη που τους δόθηκε, τότε πρόσθεσε και τα δεινά, τους φόνους και τις σφαγές. Διότι, λέει, «θα παραδώσει αδελφός τον αδελφό σε θάνατο, και ο πατέρας το παιδί, και θα επαναστατήσουν τα παιδιά εναντίον των γονέων, και θα τους θανατώσουν». Και δεν σταμάτησε ούτε σε αυτό, αλλά πρόσθεσε και το πολύ πιο φρικτό, ικανό να κλονίσει και βράχο, ότι «Και θα είστε μισητοί από όλους». Και εδώ πάλι η παρηγοριά βρίσκεται προ των πυλών· διότι, λέει, «για το όνομά μου θα τα υποστείτε αυτά». Και μετά από αυτό, πάλι κάτι άλλο: «Εκείνος δε που θα υπομείνει μέχρι τέλους, αυτός θα σωθεί». Αυτά βέβαια και από μόνα τους ήταν ικανά να ανορθώσουν το φρόνημά τους, εφόσον επρόκειτο να αναπτυχθεί τόση δύναμη μέσω του κηρύγματος, ώστε να καταφρονείται η ίδια η φύση, να απορρίπτεται η συγγένεια και να προτιμάται από όλα ο λόγος του Θεού, ο οποίος κατατροπώνει τα πάντα. Διότι, εάν η τυραννία της φύσεως δεν έχει τη δύναμη να αντισταθεί σε αυτά, αλλά διαλύεται και καταπατείται, τι άλλο θα μπορέσει να υπερισχύσει εναντίον σας; Βεβαίως, το γεγονός ότι θα γίνουν αυτά, δεν σημαίνει πως η ζωή σας θα είναι αμέριμνη, αλλά θα έχετε ως κοινούς πολεμίους και εχθρούς όλους τους κατοίκους της οικουμένης.

Δεν είχαν τη δύναμη να αντισταθούν στη σοφία και στο Πνεύμα με το οποίο μιλούσε. Ω, τι καινοφανή γεγονότα! Πόσο ωραία τα συγγράφει ο αοίδιμος Λουκάς! Πώς φέρνει σε πέρας τις υποσχέσεις του Χριστού! Διότι ο Χριστός είπε ότι: «Θα σας δώσω στόμα και σοφία, στην οποία δεν θα μπορέσουν να αντισταθούν όλοι οι αντίπαλοί σας». Ορθώς, λοιπόν, αναφέρει: «Δεν είχαν τη δύναμη να αντισταθούν στη σοφία και στο Πνεύμα με το οποίο μιλούσε». Σε ποια σοφία; Στον Χριστό που ομιλούσε μέσα του. Και για το ότι ο Χριστός είναι σοφία, ας έλθει ο Παύλος να πει: «Ο Χριστός είναι Θεού δύναμη και Θεού σοφία».

Ενώ διέμενε στην Έφεσο, εν σαρκί, άπλωσε το δίχτυ της θεολογίας μέχρι τα πέρατα της οικουμένης λέγοντας: Εν αρχή ην ο Λόγος. Πραγματικά μέγας είναι ο Κύριός μας και μεγάλη η ισχύς του, και η σύνεσή του δεν έχει όριο· αυτός που τους είπε: Εγώ θα σας δώσω στόμα και σοφία. Πόσοι βασιλείς, ηγεμόνες και σοφοί μίλησαν πολλές φορές με μεγάλη δύναμη, αλλά η φωνή τους δεν έφτασε ούτε μέχρι τα τείχη της πόλης; Αντιθέτως, ο φτωχός ψαράς μίλησε στην Έφεσο: Εν αρχή ην ο Λόγος, και η φωνή του κάλυψε ολόκληρη τη γη. Είδες στόμα πιο υψηλό από κάθε φωνή; Είδες γλώσσα πιο οξεία από την αστραπή; Είδες φωνή πιο τρανή από κάθε βροντή; Είδες τέτοια δύναμη; Έναν δάσκαλο από την Έφεσο να μαθητεύει όλα τα έθνη και να διδάσκει θεολογία: Εν αρχή ην ο Λόγος. Αυτή η φωνή αλίευσε την οικουμένη και την στήριξε όταν κλονιζόταν· αυτή η φωνή φώτισε τον κόσμο και τον ενίσχυσε εναντίον του αντιπάλου· αυτή η φωνή έγινε για τους πολλούς ανάσταση και πρόξενος σωτηρίας, για μερικούς όμως πτώση και καθαίρεση επειδή αποτέλεσε σημείο αντιλεγόμενο· για εκείνους μεν που πιστεύουν ότι υπήρχε εν αρχή, είναι ανάσταση, για εκείνους δε που λένε ότι δημιουργήθηκε εκ του μη όντος, είναι πτώση και σιωπή. Διότι μεγάλο πλήθος αιρετικών τότε, έχοντας ξεσηκωθεί, κλόνιζαν την Εκκλησία, λαλώντας αδικία προς τα ύψη, και λέγοντας ότι υπήρξε εποχή που δεν υπήρχε ο Υιός, και ότι πριν γεννηθεί δεν υπήρχε, και ότι δημιουργήθηκε εκ του μη όντος.

Ξεκινώ, λοιπόν, το εγχείρημα όχι έχοντας θάρρος στη δική μου σοφία, ούτε φιλοδοξώντας να επιδείξω τη θύραθεν γνώση που απέκτησα από ανθρώπινη διδασκαλία (διότι δεν αγνοώ τη διπλή άγνοια που με διακρίνει, η οποία προέρχεται τόσο από φυσική αδυναμία όσο και από ραθυμία της προαιρέσεως), αλλά έχοντας επικαλεστεί τον Λόγο που ήταν εν αρχή και προς τον Θεό και ήταν Θεός, την ίδια τη Σοφία, το αληθινό φως που φωτίζει και δίνει σοφία στους τυφλούς, και έχοντας ζητήσει από Αυτόν λόγο κατά το άνοιγμα του στόματός μου και έχοντας πιστέψει ότι έλαβα, σύμφωνα με την απολύτως αληθινή υπόσχεσή Του, όχι μόνο λόγο αλλά και στόμα και σοφία ακαταμάχητη. Οχυρωμένος με αυτήν ακριβώς την πίστη, προχωρώ πλέον με θάρρος στους λόγους υπέρ της αληθείας, γνωρίζοντας ξεκάθαρα ότι δεν πρόκειται να πω τίποτα δικό μου, ή μάλλον ούτε καν θα μιλήσω εγώ, αλλά, για να μιλήσω προφητικά, θα ακούσω όσα θα μου πει Εκείνος, ο οποίος είναι πιστός σε όλους τους λόγους Του και όσιος σε όλα τα έργα Του, Εκείνος που συλλαμβάνει τους σοφούς μέσα στην πανουργία τους, του Οποίου το μωρό είναι σοφότερο από τους ανθρώπους, και ο οποίος εξέλεξε τα μωρά του κόσμου και μέσω αυτών καταντρόπιασε τους σοφούς, και, όπως προείπε, κατέστρεψε τη σοφία τους και αθέτησε τη σύνεση εκείνων που θεωρούνταν συνετοί, του Οποίου τα μυστήρια αποκρύφθηκαν μεν από τους σοφούς και τους συνετούς, αποκαλύφθηκαν δε στα νήπια.

Γενικά, αυτά μπορούν να θεωρηθούν κοινά, τόσο για τον καιρό της συντέλειας όσο και της άλωσης, εννοώ τα σχετικά με τις ακαταστασίες και τους πολέμους και τα υπόλοιπα. «Πριν όμως από όλα αυτά, θα βάλουν πάνω σας τα χέρια τους και θα σας καταδιώξουν, παραδίδοντάς σας σε συναγωγές και φυλακές, και θα οδηγηθείτε μπροστά σε βασιλείς και ηγεμόνες εξαιτίας του ονόματός μου, και αυτό θα σας βγει σε μαρτύριο. Βάλτε λοιπόν στις καρδιές σας να μην προμελετάτε πώς θα απολογηθείτε. Διότι εγώ θα σας δώσω λόγο και σοφία, στην οποία δεν θα μπορέσουν να αντιτάξουν λόγο ούτε να αντισταθούν όλοι οι αντίπαλοί σας. Θα παραδοθείτε ακόμη και από γονείς και συγγενείς και φίλους και αδελφούς, και θα θανατώσουν κάποιους από εσάς, και θα είστε μισητοί από όλους εξαιτίας του ονόματός μου. Αλλά ούτε μία τρίχα από το κεφάλι σας δεν πρόκειται να χαθεί. Με την υπομονή σας θα σώσετε τις ψυχές σας.» Πριν από όλα αυτά, τα της συντέλειας ή και τα της άλωσης· διότι, όπως είπα, συμπλέκει τους λόγους για τη συντέλεια με εκείνους για την άλωση. Θα βάλουν επάνω σας, λέει, στους δικούς μου μαθητές, τα χέρια τους. Διότι και πριν από την άλωση οι απόστολοι εκδιώχθηκαν από τα Ιεροσόλυμα, καθώς ο Θεός οικονομούσε και αυτό, ώστε τα δεινά να επιπέσουν μόνο στους σταυρωτές, ενώ εκείνοι, οι απόστολοι εννοώ, να γεμίσουν όλον τον κόσμο με το κήρυγμα.

Προς αυτούς οι άγιοι, χωρίς να υποχωρήσουν ούτε στο ελάχιστο, είπαν: Έπρεπε βέβαια εμείς, ω ηγεμόνες, να δίνουμε τις απαντήσεις στις ερωτήσεις ενώπιον αδιάφθορων κριτών· διότι έτσι θα αποδεικνυόταν πιο ξεκάθαρα η αλήθεια. Επειδή όμως έχουμε τους ίδιους ανθρώπους και ως κατηγόρους και ως δικαστές, μας είναι φανερό το τι θα συμβεί, ότι δηλαδή η αλήθεια θα επισκιαστεί από το ψεύδος. Εντούτοις, ακόμη και έτσι δεν θα σιωπήσουμε. Διότι έχουμε θάρρος στον Χριστό, ο οποίος έγινε για εμάς σοφία από τον Θεό, και δίνει λόγο σε όσους ευαγγελίζονται όταν ανοίγουν το στόμα τους, και παρέχει στόμα και σοφία και λόγο στους αθλητές και μάρτυρές του, όπως ακριβώς ο ίδιος υποσχέθηκε, στην οποία δεν θα μπορέσουν να αντισταθούν ούτε να αντείπουν όλοι οι αντίπαλοι.