Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 21:20

Γιατί; Διότι τα χέρια σας είναι γεμάτα αίμα. Αθανάσιος και Κύριλλος. Καθώς ο Σωτήρας είχε προείπει: «Όταν δείτε την Ιερουσαλήμ περικυκλωμένη από στρατόπεδα»· όταν ο λόγος αυτός επαληθεύτηκε στην πράξη, καθώς οι Ρωμαίοι τους εκπόρθησαν, θρηνούσαν· πρώτον μεν, επειδή είχαν προσκρούσει στον Θεό· έπειτα, επειδή είχαν εκπέσει από τη σωτηρία Του· και τρίτον, επειδή οι γειτονικοί λαοί, καταπατώντας τους, έλεγαν χλευαστικά: «Πού είναι ο Θεός σου;».

Για αυτή την αιτία τους απειλούσε, λέγοντας ολοκάθαρα ότι δεν θα ξεφύγουν από την τιμωρία για όσα ασεβούν, αλλά, αν και προς το παρόν βλέπουν τη μακροθυμία του, στο τέλος, όταν η τρομερή ασέβειά τους απέναντί του φτάσει στο αποκορύφωμά της, δηλαδή στον θάνατο και τον σταυρό, θα υποστούν μια πανδεινή τιμωρία και θα δεχτούν μια αφόρητη συμφορά: δηλαδή αυτή του πολέμου προς τους Ρωμαίους, ο οποίος τους συνέβη μετά τη σταύρωση του Σωτήρος εξαιτίας της άνωθεν οργής από τον Θεό. Το ότι επρόκειτο να υποστούν τα πιο φοβερά δεινά, ο Σωτήρας τους το επισήμανε πάλι κάπου πολύ καθαρά λέγοντας, άλλοτε προς τις γυναίκες που έκλαιγαν: «Θυγατέρες της Ιερουσαλήμ, μην κλαίτε για εμένα, αλλά να κλαίτε για τους εαυτούς σας και για τα τέκνα σας»· και άλλοτε πάλι: «Όταν δείτε την Ιερουσαλήμ να περικυκλώνεται από στρατόπεδα, τότε θα πείτε στα όρη: Σκεπάστε μας, και στους λόφους: Πέστε πάνω μας». Διότι σε τέτοιο βαθμό υπερίσχυσαν τα πάθη του πολέμου για τους Ιουδαίους, ώστε κάθε είδος θανάτου να γίνει πιο γλυκό και προτιμότερο από την εμπειρία εκείνων των δεινών. Και τον ξεριζωμό της χώρας τους, τους εξανδραποδισμούς των κατοίκων της, την ωμότατη σφαγή, τους λιμούς σε κάθε πόλη και τις τεκνοφαγίες μέσα σε αυτές, τα εξιστορεί και ο Ιώσηπος στα δικά του συγγράμματα.

Διότι τόσο φοβερός πόλεμος ξέσπασε εναντίον τους, και βίωσαν τόσο σκληρές συμφορές, ώστε, αν ήταν δυνατόν, θα προτιμούσαν κάποιοι, και μάλιστα πολλοί, να χωθούν στα βουνά και στους βράχους και να πεθάνουν εκεί παρά να αντικρίσουν τον πόλεμο· αυτό ακριβώς προαναγγέλλοντας ο Κύριος ότι θα επιλέξουν, έλεγε: «Όταν δείτε την Ιερουσαλήμ περικυκλωμένη από στρατόπεδα, τότε θα πείτε στα βουνά, Σκεπάστε μας, και στους λόφους, Πέστε πάνω μας». <Βγήκε, λοιπόν, ο Πιλάτος έξω προς αυτούς και λέει: Ποια κατηγορία φέρνετε εναντίον αυτού του ανθρώπου;> Εκείνοι αποφεύγουν, όπως νόμιζαν, τον μολυσμό από τις πέτρες και τους τοίχους, ενώ βγαίνει ο Πιλάτος, και ρωτά μεν την αιτία της προσέλευσής τους σε αυτόν, ζητά δε να πουν τα εγκλήματα αυτού που του προσήγαγαν, κατακρίνοντας με άλλον τρόπο τους καθοδηγητές των Ιουδαίων. Διότι ένας αλλόεθνος άνδρας ντρέπεται από σεβασμό τον νόμο των Ιουδαίων και διστάζει από ευλάβεια να παραβεί το έθιμο που επικρατούσε σε αυτούς.

Και αυτό τους το είχε προαναγγείλει ο Σωτήρας: «Όταν δείτε την Ιερουσαλήμ να περικυκλώνεται από στρατόπεδα, τότε θα πείτε στα όρη: Σκεπάστε μας· και στους λόφους: Πέστε πάνω μας.» Είναι φοβερό, λοιπόν, το να πέσει κανείς στα χέρια του ζωντανού Θεού· όχι διότι είναι σκληρός και αμείλικτος, αφού μάλλον είναι χρηστός και αγαθός, αλλά διότι λυπείται όταν καταφρονείται, και μάλιστα όταν εμείς οι ίδιοι στερούμε από τους εαυτούς μας τα δικά Του χαρίσματα, αν και είναι δυνατόν να τα λάβουμε πλουσίως και να τα απολαύσουμε, εφόσον επιλέξουμε να υποταχθούμε στους νόμους Του. Αποτινάσσοντας δε τους πονηρούς και ανόσιους διδασκάλους της παρούσας ζωής, οι οποίοι σπεύδουν να καταλύσουν την ορθότητα της πίστεως με τα λόγια τους, και οι οποίοι, εκχέοντας τον ιό της δικής τους κακοτροπίας στις ψυχές των πιο ακέραιων ανθρώπων, τις παρεκτρέπουν ώστε να επιλέξουν αναπόφευκτα τα πονηρά. <«Και θα επιφέρω το χέρι μου πάνω σου, και θα σε καθαρίσω με φωτιά, τους δε απειθούντες θα τους καταστρέψω, και θα ταπεινώσω όλους τους υπερήφανους· και θα εγκαταστήσω τους κριτές σου, όπως παλαιότερα, και τους συμβούλους σου όπως εξ αρχής. Και μετά από αυτά θα ονομαστείς πόλη δικαιοσύνης, πιστή μητρόπολη Σιών. Διότι με δίκαιη κρίση θα σωθεί η αιχμαλωσία της, και με ελεημοσύνη. Και θα συντριβούν μαζί οι άνομοι και οι αμαρτωλοί, και όσοι εγκαταλείπουν τον Κύριο θα εξολοθρευτούν.»> Επιφέρει το χέρι Του ο Θεός, ως χτύπημα· διότι τέτοια περίπου είναι πάντοτε η στάση εκείνων που χτυπούν.

«Από τον φόβο σου και από το μεγαλείο σου διασκορπίστηκαν στα έθνη· Τώρα όμως θα συγκεντρωθούν τα λάφυρά σας, μικρού και μεγάλου. Όπως όταν συγκεντρώνει κανείς ακρίδες, έτσι θα σας εμπαίξουν». Διότι σε εκείνους από τον Ισραήλ που επέλεξαν με κάθε τρόπο και ολωσδιόλου να απειθήσουν, και που δεν αποδέχθηκαν την πίστη στον Χριστό, θα συμβεί να υποστούν τα χειρότερα από όλα· και έτσι αφενός διακήρυσσε δυνατά ο νόμος μέσω του Μωυσή, αφετέρου δε εξίσου το φανερώνουν και οι λόγοι των αγίων προφητών. Αλλά και ο ίδιος ο Χριστός είπε: «Όταν δείτε την Ιερουσαλήμ να περικυκλώνεται από στρατόπεδα, τότε θα πείτε στα όρη: Καλύψτε μας, και στους λόφους: Πέστε πάνω μας». Εξαιτίας της φωνής λοιπόν, λέει, του φόβου σου, δηλαδή αυτής που καταπτοεί προκαλώντας φόβο, «εξέστησαν οι λαοί», και το «εξέστησαν» το λέει αντί του «κατεπλάγησαν». Και υπέστησαν την κατάπληξη. Με ποιον τρόπο; Εξαιτίας, νομίζω, του μεγέθους της συμφοράς.

Αφαιρώντας δε και τις αφορμές της ανθρώπινης μικροψυχίας, λέει ότι θα παραδοθούν από τους πιο οικείους τους, αλλά ότι οπωσδήποτε και με κάθε τρόπο θα σωθούν από αυτόν· γι' αυτό προσθέτει: «Θα παραδοθείτε και από γονείς, και αδελφούς, και φίλους, και συγγενείς.» —(A f. 270, C f. 151) Πλην όμως ότι οπωσδήποτε και με κάθε τρόπο θα σωθούν από αυτόν. «Διότι ούτε μία τρίχα από το κεφάλι σας δεν θα χαθεί», λέει. Κάνοντας δε σαφέστερη την προφητεία της αλώσεως, προσθέτει: «Όταν όμως δείτε την Ιερουσαλήμ περικυκλωμένη από στρατόπεδα, τότε να γνωρίζετε ότι έχει πλησιάσει η ερήμωσή της.» Έπειτα μεταφέρει πάλι τον λόγο στον καιρό της συντέλειας. Έχει γραφεί στις Πράξεις ότι μετά την ανάσταση έγινε μεγάλος λιμός επί Κλαυδίου Καίσαρος, και έγιναν πολλοί σεισμοί. Διότι, αυτά που είδατε να γίνονται σε εμένα, να τα περιμένετε και για εσάς. <Επί της γης συνοχή των εθνών.> (B f. 191 b) Διότι, καθώς η κτίση θα αρχίσει τρόπον τινά να μεταβάλλεται, θα υπάρξει κάποια φοβερή στενοχώρια και εξάντληση μέχρι θανάτου· διότι ο επερχόμενος αφόρητος τρόμος, σε πολλούς θα είναι αρκετός για να προκαλέσει τον όλεθρο. <Τότε θα δουν τον Υιό του ανθρώπου να έρχεται μέσα σε νεφέλη.> (A f. 272, C f. 151 b, E f. 315) Πώς όμως θα έλθει; Πώς θα φθάσει; Όπως ο ίδιος δήλωσε [και] αλλού λέγοντας: «Και τότε θα δουν τον Υιό του ανθρώπου να έρχεται μέσα σε νεφέλες, με δύναμη και δόξα πολλή.»

Διότι πάντοτε οι εχθροί, όταν εισβάλλουν στις πόλεις που αλώνονται, βγάζουν κάποια φρικτή πολεμική κραυγή, λυγίζοντας εκ των προτέρων από τον φόβο τους κατοίκους τους, και παροτρύνοντας ο ένας τον άλλον προς την ωμότητα. Από την άλλη πύλη, λέει, θα υπάρχει θρήνος και δάκρυα, καθώς οι αιχμάλωτοι θα συνωθούνται μεταξύ τους, και ο καθένας θα βιάζεται να αποδράσει από την πόλη σαν από πλοίο που βυθίζεται. Λέει επίσης ότι θα υπάρξει μεγάλη συντριβή από τα βουνά, ίσως ονομάζοντας βουνά τη λεγόμενη άνω πόλη στα Ιεροσόλυμα, δηλαδή τη Σιών, ή ίσως δηλώνοντας κάτι άλλο. Διότι πάντοτε στις πολεμικές επιδρομές οι κάτοικοι καταφεύγουν στις κορυφές των βουνών, θεωρώντας ότι το δύσβατο των τόπων θα σταθεί εμπόδιο στους εχθρούς, και ότι θα ανακόψει τις ορμές εκείνων που τους καταδιώκουν. Γι' αυτό άλλωστε και ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός είχε πει κάποτε στα πλήθη των Ιουδαίων: «Όταν δε δείτε την Ιερουσαλήμ να περικυκλώνεται από στρατόπεδα, τότε εκείνοι που βρίσκονται στην Ιουδαία ας φεύγουν στα βουνά».

Έλεγαν βεβαίως και στα πλήθη για αυτόν: «Έχει δαιμόνιο και είναι μανιακός· γιατί τον ακούτε;» [<Βγάλε ρομφαία.> Διότι το ότι δεν έστειλε απλώς εναντίον τους ρομφαία, αλλά σαν να την εξέχεε σαν ρεύμα ποταμού, θα το δούμε εύκολα, αναλογιζόμενοι τις συμφορές των Ιουδαίων. Διότι, μετά τον σταυρό του Σωτήρα, έγιναν θύματα της ρομφαίας· διότι καταστράφηκαν από τα ξίφη εκείνων που έκαιγαν μαζί και πόλεις και χωριά. Και αυτό τους το είχε προμηνύσει ο Σωτήρας λέγοντας: «Όταν δείτε την Ιερουσαλήμ περικυκλωμένη από στρατόπεδα, τότε θα πείτε στα βουνά: Καλύψτε μας· και στους λόφους: Πέστε πάνω μας.» Διότι σε τόσο μεγάλη αθλιότητα και ανίατη συμφορά κατέπεσαν τα πράγματα των Ιουδαίων, ώστε θα ήταν πολύ καλύτερο για αυτούς να συνθλιβούν από πέτρες και βουνά, παρά να περιπέσουν στα άγρια ξίφη των φονιάδων. Το ότι δε και εγκλωβίστηκαν, δηλαδή πολιορκήθηκαν, πάλι θα μας το διδάξει η ιστορική αφήγηση γι' αυτούς. «Λοιπόν, εγκλώβισέ τους, λέει, απέναντι σε αυτούς που με καταδιώκουν.»] <Ας ντροπιαστούν και ας καταισχυνθούν αυτοί που ζητούν την ψυχή μου.> (B f. 113 b) Επειδή έστησαν στον Σωτήρα μια τόσο πικρή και, όσο εξαρτιόταν από αυτούς, αναπόφευκτη παγίδα, σαν να τον περιέβαλαν με τις θηλιές του θανάτου, ντροπιάστηκαν και καταισχύνθηκαν, όταν, αφού κατέρριψε ως Θεός το κράτος του θανάτου, ανέστησε τον δικό του ναό.

Αυτά, λοιπόν, συνέβησαν με αυτόν τον τρόπο κατά το δεύτερο έτος της βασιλείας του Ουεσπασιανού, σύμφωνα με τις προγνωστικές προρρήσεις του Κυρίου και Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού, ο οποίος, με θεία δύναμη, τα προείδε σαν να ήταν ήδη παρόντα, και δάκρυσε και θρήνησε γι' αυτά, σύμφωνα με τη γραφή των ιερών ευαγγελιστών, οι οποίοι και παρέθεσαν τις ίδιες τις λέξεις Του. Άλλοτε μεν λέγοντας προς την ίδια την Ιερουσαλήμ: «Αν γνώριζες και εσύ, έστω και κατά την ημέρα αυτή, εκείνα που συντελούν στην ειρήνη σου· τώρα όμως αποκρύφτηκαν από τα μάτια σου. Διότι θα έλθουν ημέρες εναντίον σου, κατά τις οποίες οι εχθροί σου θα σε περιβάλουν με χαρακώματα, και θα σε περικυκλώσουν, και θα σε πολιορκήσουν από παντού, και θα ισοπεδώσουν εσένα και τα τέκνα σου», άλλοτε δε αναφερόμενος στον λαό: «Διότι θα υπάρξει μεγάλη θλίψη επάνω στη γη και οργή στον λαό τούτο· και θα πέσουν από στόμα μαχαίρας και θα οδηγηθούν αιχμάλωτοι σε όλα τα έθνη· και η Ιερουσαλήμ θα καταπατείται από τα έθνη, μέχρις ότου εκπληρωθούν οι καιροί των εθνών». Και πάλι: «Όταν δε δείτε την Ιερουσαλήμ να περικυκλώνεται από στρατόπεδα, τότε να γνωρίζετε ότι πλησίασε η ερήμωσή της». Εάν, λοιπόν, συγκρίνει κανείς τα λόγια του Σωτήρος ημών με τις λοιπές ιστορικές διηγήσεις του συγγραφέα περί ολόκληρου του πολέμου, πώς είναι δυνατόν να μην εκπλαγεί, ομολογώντας ότι η πρόγνωση και συγχρόνως η πρόρρηση του Σωτήρος ημών είναι αληθώς θεία και υπερφυώς παράδοξη;

«και πάνω στην ακμή της ισχύος του συνετρίβη το μεγάλο του κέρας, και φύτρωσαν άλλα κέρατα κάτω από αυτό προς τους τέσσερις ανέμους του ουρανού, και από το ένα εξήλθε ένα ισχυρό κέρας και μεγάλωσε υπερβολικά προς τον νότο και τη δύση». Και τι χρειάζεται να αναφέρουμε τις προφητείες περί του Χριστού, όπως τον τόπο της γεννήσεώς του, τη Βηθλεέμ, και τον τόπο της ανατροφής του, τη Ναζαρέτ, και την αναχώρηση στην Αίγυπτο και τα θαυμαστά έργα που επιτέλεσε, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο προδόθηκε από τον Ιούδα, ο οποίος είχε κληθεί στο αποστολικό αξίωμα; Διότι όλα αυτά αποτελούν σημεία της πρόγνωσης του Θεού. Αλλά και ο ίδιος ο Σωτήρας λέει: «Όταν δείτε την Ιερουσαλήμ να περικυκλώνεται από στρατόπεδα, τότε να γνωρίζετε ότι έχει πλησιάσει η ερήμωσή της». Διότι προείπε αυτό που συνέβη αργότερα, δηλαδή την τελική εκθεμελίωση της Ιερουσαλήμ.

Εκείνοι μεν λοιπόν ⟨τα όσα επρόκειτο να τους συμβούν μετά από αυτά⟩ δεν τα προείδαν, αυτός όμως μέσα από την προφητεία τα προαναγγέλλει σαφέστατα, έχοντας προσημάνει την πολιορκία από τους Ρωμαίους που τους κατέλαβε· ⟨«διότι θα έρθουν ημέρες εναντίον σου», επειδή δεν γνώρισες όσα οδηγούν στην ειρήνη σου. Γι' αυτήν ακριβώς την αιτία «θα έρθουν ημέρες εναντίον σου και οι εχθροί σου θα σε περιβάλουν, και θα σε περικυκλώσουν, και θα σε αποκλείσουν από παντού, και θα ισοπεδώσουν εσένα και τα τέκνα σου μέσα σε εσένα»,⟩ περιγράφοντας ⟨δε μέσα από αυτά⟩ τον τρόπο του πολέμου που θα διεξαγόταν εναντίον τους. Το πώς δε αυτά έφτασαν στην εκπλήρωσή τους, μπορεί κανείς να το αναγνώσει από το σύγγραμμα του Ιωσήπου, ο οποίος, όντας Ιουδαίος και καταγόμενος από την ιουδαϊκή φυλή τους, συγκαταλεγόμενος μεταξύ των επισήμων και επιφανών του έθνους, εξιστόρησε το κάθε τι που συνέβη κατά τους χρόνους της πολιορκίας, παρουσιάζοντας τα γεγονότα σε απόλυτη συμφωνία με τις προκείμενες προφητείες. [ ] . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Μέσα από τα προαναφερθέντα δίνει τα σημεία του καιρού της παντελούς ερήμωσης του τόπου, ⟨τα οποία μάλιστα παρουσιάζει λέγοντας: «όταν δε δείτε την Ιερουσαλήμ να περικυκλώνεται από στρατόπεδα, τότε να γνωρίζετε ότι πλησίασε η ερήμωσή της»⟩.

Επειδή λοιπόν απέκρυψε από αυτούς την ημέρα, αλλά την φανέρωσε μέσω των σημείων που γίνονται, μέσα από τα οποία ο άνθρωπος θα την επιγνώσει εύκολα, οφείλουμε να κατανοούμε τα όσα συμβαίνουν κατά καιρούς και, γνωρίζοντάς τα, να σιωπούμε. Πρέπει δε αυτά να γίνουν, ακόμη κι αν εμείς δεν το θέλουμε· διότι η αλήθεια ποτέ δεν ψεύδεται. Όπως ακριβώς δηλαδή είπε για την πόλη της Ιερουσαλήμ: «όταν δε δείτε την Ιερουσαλήμ να κυκλώνεται από στρατόπεδα, τότε να γνωρίζετε ότι πλησίασε η ερήμωσή της», και επήλθαν σε αυτήν τα όσα ειπώθηκαν, έτσι πρέπει να προσδοκούμε και το τωρινό. Διότι λέγει: «όταν δείτε το βδέλυγμα της ερημώσεως να στέκεται σε άγιο τόπο —εκείνος που διαβάζει ας κατανοεί—, τότε αυτοί που βρίσκονται στην Ιουδαία ας φεύγουν στα όρη, και αυτός που βρίσκεται στο δώμα ας μην καταβεί για να πάρει κάτι από την οικία του, και αυτός που βρίσκεται στον αγρό ας μην επιστρέψει πίσω για να πάρει το ιμάτιό του. Αλίμονο δε στις εγκυμονούσες και σε αυτές που θηλάζουν εκείνες τις ημέρες. Διότι θα υπάρξει τότε μεγάλη θλίψη, τέτοια που δεν έχει γίνει από την αρχή του κόσμου ούτε πρόκειται να γίνει. Και εάν δεν συντομεύονταν οι ημέρες εκείνες, δεν θα σωζόταν καμία σάρκα». Το κατέστησε λοιπόν φανερό σε εμάς με αυτό, ώστε να μην αμφιβάλλουμε πλέον σε τίποτα.

Πρόσεξε δε το «θα θανατώσουν μερικούς από εσάς»· διότι θα κατανοήσεις κάτι βαθύτερο, ότι δεν θα σας θανατώσουν ολόκληρους, αλλά, επειδή είστε διπλοί, αποτελούμενοι από ψυχή και σώμα, δεν θα θανατώσουν και τα δύο, αλλά από εσάς θα θανατώσουν το ένα, το σώμα εννοώ, ενώ τις ψυχές σας να τις κερδίσετε μέσω της υπομονής· πράγμα που λέει και αλλού: «Μη φοβάστε εκείνους που σκοτώνουν το σώμα, αλλά δεν μπορούν να σκοτώσουν την ψυχή». «Όταν δε δείτε την Ιερουσαλήμ να κυκλώνεται από στρατόπεδα, τότε να γνωρίζετε ότι πλησίασε η ερήμωσή της. Τότε εκείνοι που βρίσκονται στην Ιουδαία ας φεύγουν στα βουνά, και εκείνοι που βρίσκονται στο εσωτερικό της ας αναχωρήσουν. Και εκείνοι που βρίσκονται στην ύπαιθρο, ας μην εισέρχονται σε αυτήν, διότι αυτές είναι ημέρες εκδικήσεως, για να εκπληρωθούν όλα τα γεγραμμένα. Αλίμονο στις εγκυμονούσες και σε αυτές που θηλάζουν εκείνες τις ημέρες, διότι θα υπάρξει μεγάλη θλίψη πάνω στη γη, και οργή σε αυτόν τον λαό, και θα πέσουν από κόψη μαχαιριού, και θα οδηγηθούν αιχμάλωτοι σε όλα τα έθνη, και η Ιερουσαλήμ θα καταπατείται από τα έθνη, μέχρι να εκπληρωθούν οι καιροί των εθνών. Και θα υπάρξουν σημεία στον ήλιο, και στη σελήνη, και στα άστρα, και πάνω στη γη στενοχώρια των εθνών, σε αδιέξοδο εξαιτίας του βουητού της θάλασσας και του σάλου, ενώ οι άνθρωποι θα λιποθυμούν από τον φόβο και την προσδοκία των δεινών που επέρχονται στην οικουμένη. Διότι οι δυνάμεις των ουρανών θα σαλευθούν, και τότε θα δουν τον Υιό του ανθρώπου να έρχεται μέσα σε νεφέλες με δύναμη και δόξα πολλή.»