Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 21:24

Αυτά, λοιπόν, συνέβησαν με αυτόν τον τρόπο κατά το δεύτερο έτος της βασιλείας του Ουεσπασιανού, σύμφωνα με τις προγνωστικές προρρήσεις του Κυρίου και Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού, ο οποίος, με θεία δύναμη, τα προείδε σαν να ήταν ήδη παρόντα, και δάκρυσε και θρήνησε γι' αυτά, σύμφωνα με τη γραφή των ιερών ευαγγελιστών, οι οποίοι και παρέθεσαν τις ίδιες τις λέξεις Του. Άλλοτε μεν λέγοντας προς την ίδια την Ιερουσαλήμ: «Αν γνώριζες και εσύ, έστω και κατά την ημέρα αυτή, εκείνα που συντελούν στην ειρήνη σου· τώρα όμως αποκρύφτηκαν από τα μάτια σου. Διότι θα έλθουν ημέρες εναντίον σου, κατά τις οποίες οι εχθροί σου θα σε περιβάλουν με χαρακώματα, και θα σε περικυκλώσουν, και θα σε πολιορκήσουν από παντού, και θα ισοπεδώσουν εσένα και τα τέκνα σου», άλλοτε δε αναφερόμενος στον λαό: «Διότι θα υπάρξει μεγάλη θλίψη επάνω στη γη και οργή στον λαό τούτο· και θα πέσουν από στόμα μαχαίρας και θα οδηγηθούν αιχμάλωτοι σε όλα τα έθνη· και η Ιερουσαλήμ θα καταπατείται από τα έθνη, μέχρις ότου εκπληρωθούν οι καιροί των εθνών». Και πάλι: «Όταν δε δείτε την Ιερουσαλήμ να περικυκλώνεται από στρατόπεδα, τότε να γνωρίζετε ότι πλησίασε η ερήμωσή της». Εάν, λοιπόν, συγκρίνει κανείς τα λόγια του Σωτήρος ημών με τις λοιπές ιστορικές διηγήσεις του συγγραφέα περί ολόκληρου του πολέμου, πώς είναι δυνατόν να μην εκπλαγεί, ομολογώντας ότι η πρόγνωση και συγχρόνως η πρόρρηση του Σωτήρος ημών είναι αληθώς θεία και υπερφυώς παράδοξη;

«Θα σφυρίξει», λέγει, «ο Κύριος στις μύγες εκείνη την ημέρα, οι οποίες θα κυριεύσουν μέρος του ποταμού της Αιγύπτου, και στη μέλισσα που βρίσκεται στη χώρα των Ασσυρίων». Τις μεν πρώτες, τις αποκαλούμενες μύγες και μάλιστα μύγες αιγυπτιακές, τις εννοεί ως ψυχές ειδωλολατρών ή, όπως νομίζω, ως ακάθαρτες και αηδιαστικές δυνάμεις που χαίρονται με τις θυσίες και τα αίματα των ειδώλων· τη δε μέλισσα ως ζώο που φέρει κεντρί, που γνωρίζει να κυβερνά και να κυβερνάται και να πολεμά, καθώς και να αμύνεται και να πληγώνει αυτούς που αντιστέκονται. Αυτές, λοιπόν, αφού συγκεντρωθούν μαζί, οι μεν από τη χώρα των ειδωλολατρών, οι δε από τη γη εκείνων που κατευθύνουν (διότι η λέξη «Ασσύριοι» ερμηνεύεται ως «αυτοί που κατευθύνουν»), με προσταγή και σαν με σφύριγμα του Κυρίου και Θεού των πάντων, θα κυριαρχήσουν σε όλη την Ιουδαία, εξαιτίας της απιστίας τους προς τον Χριστό, κατά την ημέρα του Εμμανουήλ, λέγει. Και υποδηλώνει με αυτά ότι αλλόφυλα και στρατιωτικά έθνη θα κατοικήσουν την Ιερουσαλήμ και την ιουδαϊκή γη, πράγμα που και ο Σωτήρας μας προφήτευσε με πιο ξεκάθαρα λόγια, λέγοντας: «και η Ιερουσαλήμ θα πατείται από τα έθνη». Αυτό ακριβώς και εκπληρώθηκε, όχι πολύ καιρό μετά τα λόγια του Σωτήρα μας, όταν οι Ρωμαίοι κατέλαβαν την πόλη, εγκατέστησαν εκεί αλλόφυλους άνδρες και τους εδραίωσαν σε αυτόν τον τόπο.

Διότι κανείς, λέγει, ας μην προσδοκά ότι μετά την επερχόμενη πολιορκία και την επακόλουθη ερήμωση του τόπου θα υπάρξει άλλη ανανέωσή της, όπως συνέβη κατά τους χρόνους του Κύρου του βασιλιά των Περσών και έπειτα επί Αντιόχου του Επιφανούς και πάλι επί Πομπηίου. Διότι, ενώ ο τόπος έχει ήδη υποστεί πολλές φορές πολιορκία, έπειτα αξιώθηκε μεγαλύτερης τιμής. Αλλά τώρα πρέπει να γνωρίζετε ότι θα επέλθει σε αυτήν η έσχατη ερήμωση της πόλεως και ο παντελής αφανισμός, όταν «την δείτε να πολιορκείται από στρατόπεδα». Ως ερήμωση δε της Ιερουσαλήμ ονομάζει τον αφανισμό του ναού και την κατάργηση των όσων επιτελούνταν παλαιότερα σε αυτόν σύμφωνα με τον νόμο του Μωυσή. Διότι μη νομίσεις βέβαια ότι με αυτά δηλώνεται η ερήμωση της ίδιας της πόλεως με την έννοια ότι κανείς δεν θα κατοικήσει πλέον σε αυτήν. Προσθέτει εξάλλου στη συνέχεια ότι η πόλη θα κατοικηθεί, όχι βέβαια από Ιουδαίους, αλλά από εθνικούς 〈λέγοντας περίπου τα εξής: «και η Ιερουσαλήμ θα πατείται από εθνικούς». Επομένως γνωρίζει ότι θα κατοικηθεί από εθνικούς〉. Ονομάζει δε ερήμωσή της το γεγονός ότι δεν θα συγκροτείται πλέον από τους οικείους της, ούτε σύμφωνα με τη νόμιμη λατρεία. Το πώς δε και αυτά εκπληρώθηκαν, δεν χρειάζεται πολλά λόγια. Διότι είναι δυνατόν να δει κανείς ιδίοις όμμασι τους μεν Ιουδαίους διεσπαρμένους σε όλα τα έθνη, αλλοφύλους δε και αλλογενείς να είναι οι κάτοικοι της άλλοτε μεν Ιερουσαλήμ, η οποία τώρα όμως μετονομάστηκε σε Αιλία από τον πολιορκητή Αίλιο Αδριανό.

Το παράδοξο λοιπόν αυτού του θεσπίσματος θα ήταν τούτο: ότι για μεν τους Ιουδαίους λέει, «θα αιχμαλωτιστούν σε όλα τα έθνη», ενώ για τα έθνη «και η Ιερουσαλήμ θα καταπατείται από τα έθνη». Εκπληκτικό δε είναι το αποτέλεσμα, αφού οι Ιουδαίοι, αν και έχουν γεμίσει ολόκληρη την ανθρώπινη οικουμένη, ώστε να έχουν φτάσει μέχρι τους Αιθίοπες και τους Σκύθες και μέχρι τα ίδια τα πέρατα της γης, μόνο στη δική τους πόλη και στον τόπο όπου παλαιότερα τελούσαν τη λατρεία τους δεν μπορούν να εισέλθουν. Και αν μεν η πόλη ήταν εντελώς έρημη και ακατοίκητη, θα μπορούσε κάποιος να υποθέσει ότι αυτή ήταν η αιτία. Τώρα όμως, ενώ ο τόπος κατοικείται από αλλογενή και αλλόφυλα έθνη, τυγχάνει να είναι άβατος μόνο για αυτούς, ώστε ούτε καν από μακριά να μπορούν να αντικρίσουν το πατρικό τους έδαφος· πράγματα τα οποία έχουν πραγματοποιηθεί με αυτόν ακριβώς τον τρόπο σε συμφωνία με τον χρησμό που έλεγε: «<ότι θα αιχμαλωτιστούν σε όλα τα έθνη> και η Ιερουσαλήμ θα καταπατείται από τα έθνη». [ ] Υποδηλώνει δε και τον πόλεμο πριν από την αιχμαλωσία λέγοντας: «διότι θα υπάρξει συμφορά πάνω στη γη και οργή μεγάλη στον λαό τούτο, και θα πέσουν από στόμα μαχαιριού».

Λέγει λοιπόν, «έως ότου εκπληρωθούν οι καιροί των εθνών», υποδηλώνοντας έτσι τη συντέλεια του βίου. [ ] Γι' αυτό ακριβώς, [ο Κύριος] φανερώνει με απόλυτη σαφήνεια τις διαφορές που υπάρχουν στις ψυχές εκείνων οι οποίοι πρόκειται να αποδεχθούν τη διδασκαλία του στα μεταγενέστερα χρόνια. Και προαγγέλλει αφενός ότι θα υπάρξουν τρία τάγματα ανθρώπων που δεν αποδέχονται με γνήσιο τρόπο τον σπόρο της διδασκαλίας του, και αφετέρου ομοίως τρεις χορείες αγαθών ανθρώπων οι οποίοι, σαν εύφορη γη, καρποφορούν πλούσια και πολλαπλασιάζουν τον λόγο. Για εκείνους λοιπόν που χάνουν τα σπέρματα τα οποία σπέρνονται στην ψυχή τους, αναφέρει ότι οι αιτίες είναι τρεις. Διότι, είτε θάβοντας τον σπόρο που βρίσκεται μέσα τους εξαιτίας των βιοτικών μεριμνών και της ενασχόλησης με τα μη αναγκαία, καθώς και λόγω του πλούτου και της τρυφής, μοιάζουν με εκείνους που τον συμπνίγουν με τα αγκάθια· είτε, επειδή δεν τον αποδέχθηκαν από τα βάθη της διανοίας τους, γρήγορα αποσβήνονται όταν ενσκήψει κάποια δοκιμασία· είτε, κατά την τρίτη αιτία, καθίστανται οι ίδιοι υπαίτιοι της απώλειας του σπόρου μέσα τους, παραδίδοντας άκριτα την ακοή τους σε όσους επιθυμούν να τους εξαπατήσουν και να υφαρπάξουν τα σπέρματα που καταβλήθηκαν στην ψυχή τους. [ ] Εκείνοι, λοιπόν, στερούνται την κατά Θεόν καρποφορία με κανέναν άλλο παρά με έναν από τους προαναφερθέντες τρόπους. Όσοι όμως διάκεινται αντίθετα από εκείνους, έχοντας υποδεχθεί τον σωτήριο σπόρο με καθαρή ψυχή και γνήσια προαίρεση, πολλαπλασιάζουν τους καρπούς τους αναλόγως πάλι της δυνάμεως της ψυχής τους.

Εάν δε θέλεις να δεις τέτοια πράγματα και μετά την έλευση της χάριτος, αναλογίσου όσα έπαθαν οι Ιουδαίοι, πώς οι γυναίκες τους κατέφαγαν τα ίδια τους τα παιδιά, άλλες ψήνοντάς τα και άλλες καταναλώνοντάς τα με άλλους τρόπους· πώς παραδόθηκαν σε αθεράπευτο λιμό και σε ποικίλους και σκληρούς πολέμους, σε τέτοιο βαθμό ώστε να επισκιάσουν όλες τις προηγούμενες τραγωδίες εξαιτίας της υπερβολής των δικών τους συμφορών. Διότι, για το γεγονός ότι ο Χριστός τους προκάλεσε αυτά τα δεινά, άκουσέ Τον να τα προλέγει, τόσο μέσω παραβολών όσο και με τρόπο σαφή και απροκάλυπτο· μέσω παραβολών μεν, όπως όταν λέει: «Εκείνους δε που δεν ήθελαν να βασιλεύσω επάνω τους, φέρτε τους και κατασφάξτε τους»· και μέσα από την παραβολή του αμπελώνα, και του γάμου· καθαρά δε και ρητά, όπως όταν αναφέρει απειλώντας, ότι «Θα πέσουν από κόψη μαχαιριού, και θα υπάρξει στη γη μεγάλη οδύνη των εθνών, τα οποία θα βρίσκονται σε απόγνωση εξαιτίας της βουής της θάλασσας και του σάλου, ενώ οι άνθρωποι θα ξεψυχούν από τον φόβο τους», και ότι «Θα υπάρξει τέτοια θλίψη, η οποία δεν έχει συμβεί ποτέ ως τώρα, ούτε και πρόκειται να ξανασυμβεί».

Επειδή όμως δεν επιδιώξαμε μόνο αυτό, να κλείσουμε δηλαδή τα στόματα εκείνων, αλλά και να διδάξουμε στην Εκκλησία πληρέστερα τα δικά της δόγματα, ας αποδείξουμε πάλι εκ περισσού και τούτο, ότι ούτε ο ναός πρόκειται πλέον να ανοικοδομηθεί, ούτε εκείνοι θα επανέλθουν στο πρότερο πολίτευμά τους. Διότι έτσι και εσείς θα γνωρίσετε ακριβέστερα τα αποστολικά δόγματα, και εκείνοι θα καταδικαστούν επειδή ασεβούν σε μεγαλύτερο βαθμό. Ως μάρτυρα δε αυτών δεν θα παρουσιάσουμε κάποιον άγγελο, ούτε αρχάγγελο, αλλά τον ίδιο τον Δεσπότη ολόκληρης της οικουμένης, τον Κύριό μας Ιησού Χριστό. Διότι, όταν εισήλθε στα Ιεροσόλυμα και είδε τον ναό, έλεγε ότι η Ιερουσαλήμ θα καταπατείται από πολλά έθνη, μέχρι να εκπληρωθούν οι καιροί πολλών εθνών, εννοώντας τον χρόνο μέχρι τη συντέλεια. Και πάλι, σχετικά με τον ναό εξέφρασε αυτή την απειλή, λέγοντας στους μαθητές: Δεν πρόκειται να μείνει λίθος επί λίθου σε τούτον τον τόπο, έως ότου καταστραφεί, προαναγγέλλοντας έτσι τον παντελή αφανισμό και την οριστική ερήμωση. Όμως ο Ιουδαίος ασφαλώς απορρίπτει τη μαρτυρία, και δεν ανέχεται αυτά που ειπώθηκαν.

Πρόσεξε δε το «θα θανατώσουν μερικούς από εσάς»· διότι θα κατανοήσεις κάτι βαθύτερο, ότι δεν θα σας θανατώσουν ολόκληρους, αλλά, επειδή είστε διπλοί, αποτελούμενοι από ψυχή και σώμα, δεν θα θανατώσουν και τα δύο, αλλά από εσάς θα θανατώσουν το ένα, το σώμα εννοώ, ενώ τις ψυχές σας να τις κερδίσετε μέσω της υπομονής· πράγμα που λέει και αλλού: «Μη φοβάστε εκείνους που σκοτώνουν το σώμα, αλλά δεν μπορούν να σκοτώσουν την ψυχή». «Όταν δε δείτε την Ιερουσαλήμ να κυκλώνεται από στρατόπεδα, τότε να γνωρίζετε ότι πλησίασε η ερήμωσή της. Τότε εκείνοι που βρίσκονται στην Ιουδαία ας φεύγουν στα βουνά, και εκείνοι που βρίσκονται στο εσωτερικό της ας αναχωρήσουν. Και εκείνοι που βρίσκονται στην ύπαιθρο, ας μην εισέρχονται σε αυτήν, διότι αυτές είναι ημέρες εκδικήσεως, για να εκπληρωθούν όλα τα γεγραμμένα. Αλίμονο στις εγκυμονούσες και σε αυτές που θηλάζουν εκείνες τις ημέρες, διότι θα υπάρξει μεγάλη θλίψη πάνω στη γη, και οργή σε αυτόν τον λαό, και θα πέσουν από κόψη μαχαιριού, και θα οδηγηθούν αιχμάλωτοι σε όλα τα έθνη, και η Ιερουσαλήμ θα καταπατείται από τα έθνη, μέχρι να εκπληρωθούν οι καιροί των εθνών. Και θα υπάρξουν σημεία στον ήλιο, και στη σελήνη, και στα άστρα, και πάνω στη γη στενοχώρια των εθνών, σε αδιέξοδο εξαιτίας του βουητού της θάλασσας και του σάλου, ενώ οι άνθρωποι θα λιποθυμούν από τον φόβο και την προσδοκία των δεινών που επέρχονται στην οικουμένη. Διότι οι δυνάμεις των ουρανών θα σαλευθούν, και τότε θα δουν τον Υιό του ανθρώπου να έρχεται μέσα σε νεφέλες με δύναμη και δόξα πολλή.»

Αλίμονο στις εγκύους· διότι δεν θα μπορούν να φύγουν εξαιτίας του βάρους της εγκυμοσύνης· και σε αυτές που θηλάζουν, εξαιτίας της στοργής προς τα βρέφη τους, μη μπορώντας ούτε να τα αφήσουν αβοήθητα, ούτε να τα πάρουν μαζί τους. Κάποιοι δε λένε ότι με αυτά ο Κύριος υπαινίσσεται την τεκνοφαγία, την οποία εξιστορεί ο Ιώσηπος και προφητεύει ο Ιερεμίας. Και η Ιερουσαλήμ, λέει, θα καταπατείται από τα έθνη. Μέχρι αυτό το σημείο εκτίθενται τα σχετικά με την άλωση. Έπειτα πάλι τα σχετικά με τη συντέλεια. Διότι θα υπάρξουν, λέει, σημεία στον ήλιο, και στη σελήνη, και στα άστρα. Επειδή, καθώς η κτίση θα αλλοιώνεται, εύλογα και τα στοιχεία της φύσεως θα μεταβάλλονται.