Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 21:34

Κεφάλαιο α΄ ΜΑΤΘΑΙΟΣ. Αιτείτε, και θα σας δοθεί· ζητείτε, και θα βρείτε· κρούετε, και θα σας ανοιχθεί. Διότι καθένας που αιτεί λαμβάνει· και όποιος ζητεί βρίσκει· και σε αυτόν που κρούει θα ανοιχθεί, και τα εξής. ΛΟΥΚΑΣ. Τους έλεγε δε και μια παραβολή, σχετικά με το ότι πρέπει πάντοτε να προσεύχονται και να μην αποκάμνουν, λέγοντας: Υπήρχε ένας κριτής σε κάποια πόλη, και τα λοιπά. ΛΟΥΚΑΣ. Προσέχετε δε τους εαυτούς σας, μήπως τυχόν βαρύνουν οι καρδιές σας από κραιπάλη, και μέθη, και βιοτικές μέριμνες, και έλθει ξαφνικά επάνω σας η ημέρα εκείνη. Διότι σαν παγίδα θα επέλθει σε όλους εκείνους που κατοικούν στο πρόσωπο όλης της γης. Αγρυπνείτε λοιπόν, δεόμενοι σε κάθε καιρό, για να αξιωθείτε να διαφύγετε από όλα όσα πρόκειται να συμβούν, και να σταθείτε μπροστά στον Υιό του ανθρώπου. ΠΡΟΣ ΚΟΛ.

Κεφάλαιο Αʹ. ΜΑΤΘΑΙΟΣ. Διότι από την καρδιά εξέρχονται πονηροί διαλογισμοί, φόνοι, μοιχείες, πορνείες, κλοπές, ψευδομαρτυρίες, βλασφημίες. Αυτά είναι που μολύνουν τον άνθρωπο ... Φύγετε από εμένα, οι καταραμένοι, στο πυρ το αιώνιο που έχει ετοιμαστεί για τον διάβολο και τους αγγέλους του. Διότι πείνασα, και δεν μου δώσατε να φάω· δίψασα, και δεν μου δώσατε να πιω· ξένος ήμουν, και δεν με φιλοξενήσατε· γυμνός, και δεν με ντύσατε· ασθενής, και στη φυλακή, και δεν με επισκεφθήκατε. ΛΟΥΚΑΣ. Αλίμονο σε εσάς τους πλουσίους, διότι έχετε ήδη λάβει την παρηγοριά σας· αλίμονο σε εσάς τους χορτασμένους, διότι θα πεινάσετε· αλίμονο σε εσάς που γελάτε τώρα, διότι θα πενθήσετε και θα κλάψετε· αλίμονο όταν μιλήσουν καλά για εσάς όλοι οι άνθρωποι. Προσέχετε δε τους εαυτούς σας, μήπως βαρύνουν οι καρδιές σας από την κραιπάλη, και τη μέθη, και τις βιοτικές μέριμνες, και έλθει ξαφνικά επάνω σας η ημέρα εκείνη. ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ. Και καθώς δεν αποδέχθηκαν να έχουν επίγνωση του Θεού, ο Θεός τους παρέδωσε σε αδόκιμο νου, για να πράττουν τα μη πρέποντα, γεμάτοι από κάθε αδικία, πορνεία, πλεονεξία, κακία, και τα εξής. Διότι το «δεν θα μοιχεύσεις, δεν θα φονεύσεις, δεν θα κλέψεις, δεν θα επιθυμήσεις», και αν υπάρχει κάποια άλλη εντολή, και τα εξής. ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Αʹ.

Να αναστρέφεσαι με καλά έργα και λόγια, να μην ορκίζεσαι καθόλου, να μη δανείζεις χρήματα με τόκο, ούτε σιτάρι και κρασί και λάδι για επιπλέον κέρδος· να απέχεις από την κραιπάλη, τη μέθη και τις βιοτικές μέριμνες· να μη μιλάς με δόλο και να μη λες απολύτως τίποτα εναντίον κανενός· να μην καταλαλείς, ούτε καν να ακούς με ευχαρίστηση την καταλαλιά· να μην πιστεύεις βιαστικά λόγια εναντίον κάποιου· να μην τυραννιέσαι από τον θυμό, να μην κυριεύεσαι από αθυμία, να μην οργίζεσαι αναίτια εναντίον του πλησίον, να μην κρατάς οργή εναντίον κανενός, να μην ανταποδίδεις κακό αντί κακού· αντίθετα, να προτιμάς να λοιδορείσαι παρά να λοιδορείς, να χτυπιέσαι παρά να χτυπάς, να αδικείσαι παρά να αδικείς, να αποστερείσαι παρά να αποστερείς.

Τέτοιου είδους χαρακτήρα έχουν αυτοί που είναι εγκλωβισμένοι στις μέριμνες του παρόντος βίου. Αφιερώνουν σχεδόν όλη τους την καρδιά στο να επιλέγουν να φροντίζουν τα επίγεια, ενώ μεριμνούν ελάχιστα για τα αναγκαία, και δεν φροντίζουν με προθυμία τα του Θεού. Διότι, όπως λέει, «πολλοί είναι οι κλητοί, λίγοι όμως οι εκλεκτοί». Όσοι, λοιπόν, συγκαταλέγονται στους κλητούς εξαιτίας της πίστεως, αλλά δεν ανήκουν ακόμη στους εκλεκτούς επειδή έχουν παραδοθεί στην ηδονή, είναι κάποιες φορές βραδείς και πολύ οκνηροί, ίσως ακόμη και ως προς αυτή την ίδια τη χάρη του αγίου βαπτίσματος. Τρέμουν από φόβο να υπομείνουν, υπέρ της δόξας του Θεού και της δικής τους ωφέλειας, τους κόπους που αρμόζουν στους αγίους και να υποστούν διωγμούς μαζί με τους γνήσιους πιστούς, ακόμη και αν η περίσταση οδηγήσει σε αυτό. Όταν τους ελέγχει ο θείος νόμος και κάποιες φορές τους τρομοκρατεί η θεία οργή, προσέρχονται οκνηρά στο σωτήριο βάπτισμα και συμμετέχουν στους κόπους των εκλεκτών, είτε νηστεύοντας μαζί τους πιο μετριοπαθώς, είτε κάποιες φορές δείχνοντας ζήλο υπέρ των διωκόμενων Εκκλησιών, χωρίς όμως να πείθονται να περιφρονήσουν τα κοσμικά πράγματα, αλλά επιστρέφουν στις επίγειες ηδονές και τέρψεις σαν σε δικό τους κλήρο που τους έχει παραχωρηθεί. Γι' αυτό έλεγε ο Χριστός στους εραστές της ορθότητας και σε εκείνους που έχουν επιδείξει τη μέγιστη σπουδή στην ευσέβεια: «Προσέχετε, μήπως βαρύνουν οι καρδιές σας από τις φροντίδες και τις βιωτικές μέριμνες».

Άλλος Προφήτης βοά, λέγοντας: Ιδού, ο Κύριος έρχεται, και ποιος θα υπομείνει την ημέρα της ελεύσεώς του, ή ποιος θα σταθεί όρθιος κατά την εμφάνισή του; Έτερος δε Προφήτης ανακράζει, λέγοντας: Κύριε, άκουσα το άγγελμά σου και φοβήθηκα, και εισήλθε τρόμος στα οστά μου. Άλλος Προφήτης βοά εκ προσώπου του Κυρίου, λέγοντας: Σε ημέρα εκδικήσεως θα ανταποδώσω, και δεν υπάρχει κανείς που θα ξεφύγει από τα χέρια μου. Περί αυτής της ημέρας ο θεόφατος Δαβίδ έλεγε: Ο Θεός θα έλθει εμφανώς, ο Θεός μας, και δεν θα σιωπήσει· φωτιά θα καεί ενώπιόν του, και γύρω του σφοδρή καταιγίδα. Περί αυτής της ημέρας βοά και ο απόστολος Παύλος: Κατά την ημέρα που ο Θεός θα κρίνει τα κρυπτά των ανθρώπων σύμφωνα με το ευαγγέλιό μου. Και πάλι λέγει: Προσέχετε πώς πορεύεστε· είναι φοβερό να πέσει κανείς στα χέρια του ζωντανού Θεού. Βοά δε και ο μακάριος Πέτρος, ο κορυφαίος των Αποστόλων, για την ημέρα εκείνη, λέγοντας: Η ημέρα του Κυρίου έρχεται όπως ο κλέφτης μέσα στη νύχτα, εξαιτίας της οποίας οι ουρανοί φλεγόμενοι θα διαλυθούν, και τα στοιχεία της φύσεως θα λιώσουν καιγόμενα. Και τι να πω για τους Προφήτες και τους Αποστόλους; Ο ίδιος ο Δεσπότης και Κύριός μας προμαρτύρησε για την ημέρα εκείνη, λέγοντας: Προσέχετε μήπως βαρύνουν οι καρδιές σας από την κραιπάλη, τη μέθη και τις βιοτικές μέριμνες, και έλθει αιφνιδίως σε εσάς η ημέρα εκείνη· διότι σαν παγίδα θα επέλθει σε όλους όσους κατοικούν στο πρόσωπο όλης της γης.

Ελάτε λοιπόν κι εμείς να βαδίσουμε στα ίχνη αυτών που αγωνίστηκαν καλά, και ας περιφρονήσουμε όλα τα πράγματα αυτού του αιώνα, τόσο τα ευχάριστα όσο και τα φοβερά, και ας μην βαρύνουμε τους εαυτούς μας με τα φορτία των μάταιων φρονημάτων και καταποντιστούμε από το βάρος των αμαρτημάτων. Ειδάλλως θα έρθει ο Κύριος και θα μας βρει να κοιμόμαστε εκείνον τον ύπνο που οδηγεί στον θάνατο, και βαρυφορτωμένους με κραιπάλη, μέθη και βιοτικές μέριμνες, και θα μας αποκλείσει από τη βασιλεία των ουρανών, και θα πενθήσουμε για τις ημέρες της ραθυμίας, της αμέλειας και της χαυνότητάς μας, και σε τίποτα δεν θα μας ωφελήσει τότε ο κλαυθμός και τα δάκρυα, ούτε οι στεναγμοί, ούτε αν προσφέρουμε μύριες ικεσίες λέγοντας: Κύριε, Κύριε, άνοιξέ μας. Κανείς δεν θα υπάρχει τότε για να μας ανοίξει, αλλά μάλλον θα μας επιτιμήσει με φρίκη, λέγοντας: Δεν σας γνωρίζω, αποχωρήστε από εμένα οι εργάτες της ανομίας. Γι' αυτό, όλοι οι Άγιοι βάδισαν τη στενόχωρη οδό, ώστε να γλιτώσουν από αυτή την καταδίκη και να φτάσουν στην αιώνια ζωή.

Για αυτήν την ημέρα έλεγε ο θεοπάτωρ Δαβίδ: Ο Θεός θα έλθει φανερά, ο Θεός μας, και δεν θα σιωπήσει· φωτιά θα καίει ενώπιόν του, και γύρω του θα υπάρχει σφοδρή θύελλα. Για αυτήν την ημέρα διαλαλεί και ο απόστολος Παύλος: Την ημέρα κατά την οποία ο Θεός θα κρίνει τα κρυφά των ανθρώπων σύμφωνα με το ευαγγέλιό μου. Και πάλι λέει: Προσέχετε πώς πορεύεστε· είναι φοβερό να πέσει κανείς στα χέρια του ζώντος Θεού. Φωνάζει επίσης και ο μακάριος Πέτρος, ο κορυφαίος των Αποστόλων, για την ημέρα εκείνη, λέγοντας: Η ημέρα του Κυρίου έρχεται σαν κλέφτης μέσα στη νύχτα, εξαιτίας της οποίας οι ουρανοί παραδομένοι στις φλόγες θα διαλυθούν, και τα στοιχεία της φύσεως φλεγόμενα θα λιώσουν. Και τι να πω για τους Προφήτες και τους Αποστόλους; Ο ίδιος ο Δεσπότης και Κύριός μας προειδοποίησε για την ημέρα εκείνη, λέγοντας: Προσέχετε να μην βαρύνουν οι καρδιές σας από την κραιπάλη, τη μέθη και τις βιοτικές μέριμνες, και έρθει ξαφνικά πάνω σας η ημέρα εκείνη· διότι σαν παγίδα θα έρθει σε όλους όσοι κατοικούν στο πρόσωπο όλης της γης. Γρηγορείτε, λοιπόν, διότι την ώρα που δεν το περιμένετε θα έλθει ο Υιός του ανθρώπου· και αγωνιστείτε να εισέλθετε από τη στενή πύλη που οδηγεί στη ζωή.

Διότι μπορείς μετά την απόλυση να απαγγείλεις στο κελί σου τους ψαλμούς, τους οποίους υπέκλεψε η φαντασία των δαιμόνων. Και μην προφασίζεσαι τη μετέπειτα προσευχή ως αφορμή οκνηρίας, αγαπητέ, αλλά την επόμενη ημέρα να βρεθείς πιο έτοιμος για το έργο του Κυρίου. Διότι, εάν την παραλείψεις, χωρίς να υπάρχει ανάγκη ή ασθένεια, θα ακούσεις αυτό που έχει ειπωθεί στον ψαλμό: κοιμήθηκαν τον ύπνο τους και δεν βρήκαν τίποτα. Και να γνωρίζεις αυτό, αγαπητέ: ότι όσο κάποιος περιθάλπει με κακό τρόπο τη σάρκα του, τόσο περισσότερο αυξάνονται μέσα του τα πάθη. Και η ψυχή, λοιπόν, καταβαρυμένη από την κακή συνήθεια του σώματος, γίνεται άκαρπη. Γι' αυτό λέγει ο Σωτήρας: προσέχετε μήπως βαρύνουν οι καρδιές σας από την κραιπάλη και τη μέθη και τις βιοτικές μέριμνες. Γι' αυτό και ο Απόστολος λέγει: ταλαιπωρώ το σώμα μου και το δουλαγωγώ, μήπως, αφού κήρυξα σε άλλους, ο ίδιος αποδειχθώ αδόκιμος.

«Εκείνος που φθείρει τα όρη και δεν το αντιλαμβάνονται, αυτός που τα ανατρέπει με την οργή του». Ή μάλλον, οι καρδιές μας έχουν βαρύνει από την κραιπάλη, τη μέθη και τις βιοτικές μέριμνες. Γι' αυτό δεν μπορούμε να γνωρίσουμε τη δική μας τάξη. Διότι, αντί να αναλογιστεί ο καθένας μας και να πει στην ψυχή του: «Δεν βρίσκω σταθερότητα, αλλά παρασύρομαι από κάθε άνεμο· γιατί λοιπόν να ταράξω τις ψυχές των άλλων προς δική μου καταδίκη;». Και δεν θα έπρεπε μάλλον να συγκρατώ με νουθεσία και προτροπή ακόμη και όσους το επιχειρούν, ώστε να μην εκπέσω από την υιοθεσία;

Απομακρύνσου μακριά από εμένα, δραπέτη του ουρανού. Και σφράγισε τον εαυτό σου με το σημείο του σταυρού· και θα φύγει από εσένα. Αδελφοί μου, ας μην πειστούμε από τον Εχθρό που μας συμβουλεύει κακά με σκοπό να μας καταστρέψει, αλλά ας πιστέψουμε ότι υπάρχει κρίση και ανταπόδοση για κάθε έργο, για κάθε λόγο, για κάθε ενθύμηση, για κάθε κίνηση, για κάθε σκέψη. Γνωρίζοντας όλα αυτά, ας ασφαλίσουμε τους εαυτούς μας, ώστε, χωρίς οι πολέμιοί μας να έχουν να πουν τίποτα φαύλο για εμάς την ημέρα της φοβερής κρίσης, να βρούμε ανάπαυση μαζί με εκείνους που φοβούνται τον Κύριο. Και μαζί με όλα αυτά ας εργαστούμε το αγαθό· διότι η πίστη χωρίς τα έργα είναι νεκρή, όπως ακριβώς και τα έργα χωρίς πίστη. Διότι είναι αδύνατον κάποιος που ζει μέσα στη σπατάλη να εισέλθει στη βασιλεία των ουρανών, σύμφωνα με την επί λέξει φωνή του Ευαγγελίου: προσέχετε μήπως βαρύνουν οι καρδιές σας από την κραιπάλη και τη μέθη.

Διότι αυτό ακριβώς δίδασκε και ο Κύριος λέγοντας: «Ας μην καταβαρυνθούν, λέει, οι καρδιές σας από την κραιπάλη και τη μέθη και τις βιοτικές μέριμνες», καθώς και το: «αν είσαι κάπως άπληστος, μην επιθυμείς τα φαγητά του πλουσίου· διότι αυτά είναι συνδεδεμένα με ψεύτικη ζωή». Ακόμη περισσότερο δε, ο άγιος απόστολος, ανακόπτοντας τους άπληστους και τους αδηφάγους και καταδικάζοντας τις λαίμαργες επιθυμίες, είπε: «τα φαγητά είναι για την κοιλιά και η κοιλιά για τα φαγητά· ο δε Θεός θα καταργήσει και αυτήν και αυτά». Αλλά και ο Ησαύ έχασε τα πρωτοτόκια εξαιτίας ενός βραστού φαγητού από «πυρό» (σιτάρι), όπως λέει η Γραφή, η οποία αποκαλεί το ίδιο πράγμα βραστό σιτάρι και φακή (νομίζω δε, ίσως, ότι δεν προερχόταν από «πυρό», δηλαδή από σιτάρι, αλλά μάλλον, επειδή ήταν υπόλειμμα ήδη βρασμένης φακής που τοποθετήθηκε ξανά στη φωτιά, αυτό που πυρώθηκε [ζεστάθηκε] εκ νέου η Γραφή το περιέγραψε ως βραστό της φωτιάς [πυρού], λόγω του ότι αναθερμάνθηκε αφού είχε κρυώσει). Και όπως εκείνος γυμνώθηκε εξαιτίας του κρασιού χωρίς να υποστεί καμία βλάβη, έτσι και αυτός, χάνοντας τα πρωτοτόκια μάλλον εξαιτίας της πείνας και της απληστίας, ζημιώθηκε περισσότερο σε σχέση με εκείνον με το κρασί. Και καμία παραποιημένη λέξη ούτε κάποια μυθώδης επινοημένη δραματουργία δεν έχει καμία ισχύ απέναντι στην αλήθεια. 3.

Προσέχετε τους εαυτούς σας, μήπως τυχόν βαρύνουν οι καρδιές σας από την κραιπάλη. Αφυπνίζει τους μαθητές ώστε να είναι πάντοτε έτοιμοι και προετοιμασμένοι για την παρουσία Του, προς την οποία και ο ίδιος, παρακινώντας μας, απηύθυνε όλους τους λόγους της διδασκαλίας Του· τους προτρέπει να νήφουν και να βρίσκονται σε εγρήγορση, και να αγρυπνούν καθ' όλη τη διάρκεια της νύχτας του θνητού βίου, επειδή σε κανέναν δεν είναι γνωστός ο καιρός της συντέλειας. —Αλλά εσείς, λέει, πρέπει να φυλαχθείτε από το βάρος που προέρχεται από αυτά, ώστε να μπορέσετε να νήφετε, μήπως έρθει αιφνίδια επάνω σας η ημέρα εκείνη· για την οποία και ο ιερός Απόστολος προέτρεπε γράφοντας: Αδελφοί, γνωρίζετε καλά ότι η ημέρα του Κυρίου έρχεται όπως ο κλέφτης μέσα στη νύχτα. Όταν δε πουν, ειρήνη και ασφάλεια, τότε επέρχεται σε αυτούς αιφνίδιος όλεθρος. Εσείς όμως δεν είστε στο σκοτάδι, ώστε να σας καταλάβει η ημέρα σαν κλέφτης· διότι όλοι εσείς είστε υιοί του φωτός και υιοί της ημέρας. Πρέπει, λοιπόν, να γρηγορούμε όχι μόνο εξαιτίας της αθρόας και απροσδόκητης έλευσης του Δεσπότη, αλλά και εξαιτίας του κλέφτη που παραμονεύει.

Εάν όμως κάποιος μοιράζει τον εαυτό του στις ηδονές και στα σωματικά πάθη, με κανέναν τρόπο δεν εναποθέτει την ψυχή του στα χέρια του Θεού. Διότι, εάν κατά την ώρα της θείας λειτουργίας παρασυρόμαστε σε βιοτικές φροντίδες, και η ενασχόλησή μας εκείνη την ώρα αναλώνεται σε αυτές, και εγκαταλείπουμε την αίνεση του Θεού, δεν έχουμε αναθέσει τις ψυχές μας στα χέρια Του. Εάν παραλείπουμε τους εωθινούς ύμνους κοιμώμενοι και αναπαυόμενοι στην κλίνη, και κατά τις εσπερινές αινέσεις επιδιδόμαστε στην κραιπάλη και στη μέθη και τρόπον τινά προσκολλόμαστε σε αυτές, δεν έχουμε παραδώσει τις ψυχές μας στα χέρια του Θεού.

Και ο Κύριος είπε: «Αγρυπνείτε, μήπως τυχόν βαρύνουν οι καρδιές σας από την κραιπάλη, τη μέθη και τις βιοτικές μέριμνες». Και κάποιος από τους προφήτες, θρηνώντας για τέτοιου είδους συμπεριφορές, είπε: «Όλη τη νύχτα κοιμόσουν, Εφραίμ». «Άκουσε τη φωνή μου, Κύριε, σύμφωνα με το έλεός σου· σύμφωνα με το κρίμα σου ζωογόνησέ με». Αυτός που κοσμείται από τόσα αγαθά, αξιώνει να τύχει ελέους· και δεν ζητά το έλεος αόριστα, αλλά σύμφωνα με την ωφέλιμη απόφαση του Θεού. Παρακαλεί, λοιπόν, και ικετεύει τον Θεό, ώστε να έχει τη ζωή του σύμφωνα με τα κρίματα του Θεού, και μέσω του εαυτού του να καθοδηγήσει και εμάς να προσευχόμαστε για αυτό το πράγμα.

Ποιος, λοιπόν, που αγαπά την προσευχή, θα μπορέσει να παραμελήσει τη νηστεία, διδασκόμενος από την ίδια τη Γραφή ότι η νηστεία και η δέηση λυτρώνουν από τον θάνατο; Άλλωστε, δεν είναι δυνατόν να επικαλείται κανείς τον Κύριο από τα βάθη της καρδιάς του, όταν συζεί με την αδηφαγία και την κραιπάλη· καθώς ακριβώς παρήγγειλε και ο Κύριος στο Ευαγγέλιο στους μαθητές του: «Προσέχετε», λέει, «μήπως βαρύνουν οι καρδιές σας από την κραιπάλη και τη μέθη». Διότι η αναθυμίαση από το πλήθος των τροφών που καταναλώνονται, φτάνοντας στα κοίλα μέρη του εγκεφάλου, θολώνει την ωφέλιμη λειτουργία του λογισμού, ταράζοντας και την ίδια την καρδιά. Έτσι, η αληθινή προσευχή αποτελεί την αφετηρία όλων των εντολών, αναγκάζοντάς τες όλες να συμπορεύονται με την αρμόζουσα τάξη τους. Το ύψιστο αγαθό είναι η προσευχή και η συνομιλία με τον Θεό· διότι είναι κοινωνία και ένωση με τον Θεό· και όπως ακριβώς τα μάτια του σώματος, όταν αντικρίζουν το φως, φωτίζονται, έτσι και η ψυχή που εκτείνεται προς τον Θεό, καταυγάζεται και φωτίζεται από το ανέκφραστο φως Του. Μια προσευχή, λοιπόν, που δεν γίνεται επιφανειακά, αλλά επιτελείται μέσα από την καρδιά· που δεν περιορίζεται σε συγκεκριμένους καιρούς και χρονικά διαστήματα ωρών, αλλά έχει την εργασία της ακατάπαυστη, νύχτα και μέρα.

Ας μη νομίσει κανείς ότι τα λέω αυτά αστειευόμενος· δεν ψεύδομαι. Διότι, όπως ακριβώς στον ιππόδρομο τα μάτια όλων είναι προσηλωμένα στον μαππάριο, αφού έχει στηθεί το σήμαντρο, περιμένοντας να δοθεί το άνοιγμα σύμφωνα με τη βούλησή του· κατά παρόμοιο τρόπο και όσοι συγκεντρώνονται στο ίδιο μέρος για την εκκλησιαστική σύναξη, όταν ο διάκονος πρόκειται να ανοίξει το τετράθυρο του Ευαγγελίου, όλοι προσηλώνουμε το βλέμμα μας σε αυτόν τηρώντας ησυχία, και όταν εκείνος αρχίσει τον δρόμο της ανάγνωσης, αμέσως εμείς σηκωνόμαστε όρθιοι αναφωνώντας: «Δόξα σοι, Κύριε». Ανέβα στο άρμα, κυνήγησε, τρέξε στον αγώνα, καθύποταξε, εκδίωξε, απότρεψε, πιάσε, και κάνε με το στόμα σου την καλή ομολογία, τρέξε εναντίον του αντιπάλου· διότι αυτός που πορεύεται με ακεραιότητα, πορεύεται με ασφάλεια. Καθύποταξέ τον όπως ο Δαβίδ τον Γολιάθ, εκδίωξέ τον όπως ο Ελισσαίος τον Γιεζή, πιάσε τον όπως ο Ηλίας τον Αχαάβ στον αμπελώνα του Ναβουθαί, ρίξε τον στο εξώτερο σκοτάδι, όπου υπάρχει ο κλαυθμός και ο τριγμός των οδόντων· πρόσεχε τον εαυτό σου. Διότι λέγει: «Προσέχετε τους εαυτούς σας, μήπως βαρύνουν οι καρδιές σας από την κραιπάλη και τη μέθη». Βάσταξε τα πάντα· διότι λέγει: «Αλλήλων τα βάρη βαστάζετε». Έχοντας ανηφορικό δρόμο να διανύσεις, φυλάξου, «μήπως σκοντάψεις το πόδι σου πάνω σε πέτρα»· μην επιστρέφεις προς τα πίσω, φέρνοντας στο νου σου τη γυναίκα του Λωτ. Κράτα τη μέση οδό της δικαιοσύνης, μην παρεκκλίνεις ούτε προς τα δεξιά ούτε προς τα αριστερά.

«Προσέχετε τους εαυτούς σας, μήπως βαρύνουν οι καρδιές σας από την κραιπάλη, τη μέθη και τις βιοτικές μέριμνες, και έρθει επάνω σας ξαφνικά η ημέρα εκείνη. Διότι σαν παγίδα θα έρθει επάνω σε όλους όσοι κατοικούν στο πρόσωπο όλης της γης.» «Όταν αναστηθούν από τους νεκρούς, ούτε νυμφεύονται ούτε παντρεύονται, αλλά είναι σαν άγγελοι στον ουρανό.» «Διότι φρονώ ότι τα παθήματα του τωρινού καιρού δεν είναι άξια να συγκριθούν με τη μελλοντική δόξα που πρόκειται να αποκαλυφθεί σε εμάς. Διότι η έντονη προσδοκία της κτίσης περιμένει την αποκάλυψη των υιών του Θεού.» «Το έργο του καθενός, τι λογής είναι, το πυρ θα το δοκιμάσει.»

«Εκείνοι που έτρωγαν τα πολυτελή εδέσματα χάθηκαν στους δρόμους· εκείνοι που ανατράφηκαν μέσα σε πορφύρα περιβλήθηκαν με κοπριά.» «Πίσω από τις επιθυμίες σου μην πορεύεσαι, και από τις ορέξεις σου να εγκρατεύεσαι. Εάν προσφέρεις στην ψυχή σου την ικανοποίηση της επιθυμίας, θα την κάνεις περίγελο των εχθρών σου.» «Μην ευφραίνεσαι με πολλή πολυτέλεια. Πόνος στα σπλάχνα ακολουθεί τον άπληστο άνθρωπο. Η όρεξη της κοιλίας και η σαρκική συνεύρεση ας μη με κυριεύσουν.» «Μην είσαι άπληστος σε κάθε απόλαυση. Διότι στα πολλά φαγητά θα υπάρξει αρρώστια. Ο άνθρωπος που αποβλέπει σε ξένο τραπέζι, ο βίος του δεν υπολογίζεται καν ως ζωή.» «Αλίμονο σε εσάς τους χορτασμένους, διότι θα πεινάσετε. Αλίμονο σε εσάς που γελάτε, διότι θα πενθήσετε και θα κλάψετε.» «Προσέχετε τον εαυτό σας, μήπως βαρύνουν οι καρδιές σας από την κραιπάλη, τη μέθη και τις βιοτικές μέριμνες, και σας βρει ξαφνικά η ημέρα εκείνη. Διότι σαν παγίδα θα έρθει πάνω σε όλους όσους κατοικούν στο πρόσωπο όλης της γης.» «Θρέψατε τις καρδιές σας, σαν σε ημέρα σφαγής.» «Τους εχθρούς του σταυρού, των οποίων το τέλος είναι η απώλεια, των οποίων Θεός είναι η κοιλιά, και η δόξα τους βρίσκεται στην ντροπή τους.» «Ας μην υπάρξει κανένας πόρνος ή βέβηλος σαν τον Ησαύ, ο οποίος αντί για ένα πιάτο φαγητό πούλησε τα πρωτοτόκιά του.» Όταν το αίμα σου βρίσκεται σε ευεξία και αναβράζει, η πολυσαρκία γίνεται αφορμή για αμαρτία.

Προσέχετε τους εαυτούς σας, μήπως βαρύνουν οι καρδιές σας από την κραιπάλη, τη μέθη και τις βιοτικές μέριμνες, και σας έλθει αιφνίδια η ημέρα εκείνη.

Τι από αυτά, όπως είπα, είναι πιο φοβερό για τα μάτια ή τα αυτιά των Χριστιανών; Το να βλέπουν να επιτρέπεται σε ένα έθνος σκληρό και αλλόκοτο να απλώνει απειλητικά τα χέρια του εναντίον της θείας κληρονομίας. Όμως, αυτά προκάλεσε να συμβούν το πλήθος των αμαρτημάτων μας. Διότι δεν πολιτευθήκαμε επάξια προς το Ευαγγέλιο του Χριστού. Όλοι αμαρτήσαμε, όλοι παρανομήσαμε, όλοι εγκαταλείψαμε την οδό των εντολών, εκείνη που είπε: «Εγώ είμαι η οδός», και εξαγριωθήκαμε ο ένας εναντίον του άλλου, αγνοώντας τη χάρη της φιλανθρωπίας και το μυστήριο των παθών που υπέστη για εμάς ο σαρκωθείς Θεός· και βαδίσαμε σε αδιάβατα μονοπάτια, επικυρώνοντας δηλαδή με τη διάθεση της θελήσεώς μας τις σχέσεις με τα πάθη της ατιμίας. Αλλά ας γρηγορήσουμε και ας προσευχηθούμε, μήπως βαρύνουν ακόμη περισσότερο οι καρδιές μας μέσα σε κραιπάλη και μέθη. Διότι κραιπάλη είναι ο δισταγμός ως προς τον λόγο της πίστεως σε καιρούς διωγμών· μέθη δε, είναι η αποβολή των κατά φύσιν λογισμών, μέσω των οποίων εκ φύσεως επιτυγχάνεται η αληθινή διάγνωση των όντων, όταν η ψυχή εξαιτίας της ατονίας λυγίσει στις επήρειες των πειρασμών· και αφού σκοτιστεί, υποστεί κλονισμό, όπως είπα, ως προς τον λόγο της πίστεως.

Και ποια, λέγει, είναι εκείνη η τεθλιμμένη οδός, και τι είδους είναι άραγε οι οδοιπόροι της; Τεθλιμμένη οδός είναι η τήρηση των εντολών, μέσω των οποίων αποκόπτονται ολοκληρωτικά οι σαρκικές ηδονές, και επιτυγχάνεται η φυγή από τον κόσμο και η άρνηση των επίγειων παθών. Οδοιπόροι δε, είναι οι εραστές και συνάμα τηρητές των θείων εντολών, οι οποίοι βιάζουν τον εαυτό τους όχι μόνο να μην ανταποδίδουν κακό αντί κακού, αλλά μάλλον καλό αντί για κακό, και να αγαπούν τους εχθρούς τους, να ευλογούν όσους τους καταριούνται, να κάνουν το καλό σε όσους τους μισούν, να προσεύχονται για εκείνους που τους διώκουν και τους κακομεταχειρίζονται, να μην αντιστέκονται στον πονηρό, να ακολουθούν πρόθυμα εκείνον που τους αγγαρεύει, σε εκείνον που τους ραπίζει στη μία σιαγόνα να προσφέρουν και την άλλη, σε εκείνον που θέλει να κριθεί μαζί τους για να πάρει τον χιτώνα να παραχωρούν σε εκείνον τον πλεονέκτη και το ιμάτιο, να μην βαραίνουν από κραιπάλη και μέθη και βιωτικές μέριμνες, να μην αμαρτάνουν και γίνονται δούλοι της αμαρτίας, και να μην βιάζονται να πλουτίσουν, διότι δύσκολα οι πλούσιοι οδηγούνται στη βασιλεία, αλλά μάλλον να σηκώνουν τον σταυρό και να ακολουθούν τον Δεσπότη, να αγρυπνούν και να προσεύχονται, επειδή δεν γνωρίζουν την ώρα ή την ημέρα που έρχεται σαν κλέφτης ο θάνατος.

Διότι είσαι παιδαγωγός και χορηγός της αληθινής νηστείας μαζί με την πραότητα, και της ταπεινοφροσύνης και της φρόνησης, της δικαιοσύνης και της ανδρείας και κάθε αγαθού, από τα οποία τίποτα δεν είναι πιο χρήσιμο στη ζωή των ανθρώπων. Γι' αυτό και, απεργαζόμενος τη σωτηρία μας, δίδασκες με τα έργα σου, ώστε να μην καταβαραίνονται οι καρδιές μας «με κραιπάλη και μέθη και βιοτικές μέριμνες»· και: «Μάθετε από εμένα ότι είμαι πράος και ταπεινός στην καρδιά, και θα βρείτε ανάπαυση για τις ψυχές σας».

Διότι, ακούγοντας τον Χριστό να προστάζει να αγαπάμε τους εχθρούς μας, να ευλογούμε εκείνους που μας καταριούνται, να προσευχόμαστε υπέρ εκείνων που μας κακομεταχειρίζονται, να κάνουμε το καλό σε εκείνους που μας μισούν, να έχουμε μάτια απλά και απαλλαγμένα από την περιέργεια, να μη βαραίνουμε την καρδιά μας με κραιπάλη και μέθη, να μην υποδουλωνόμαστε στις βιοτικές μέριμνες, να μη θησαυρίζουμε πάνω στη γη, να μην αντιστεκόμαστε στον πονηρό άνθρωπο, σε αυτόν που μας χτυπά στη μία σιαγόνα να στρέφουμε και την άλλη, σε αυτόν που μας αγγαρεύει να τον ακολουθούμε πρόθυμα, να έχουμε ταπεινή καρδιά, να μην κάνουμε κανένα έργο με σκοπό να δοξαστούμε από τους ανθρώπους, να περιφρονούμε τα επίγεια, να προσκολλώμαστε στα επουράνια, να σηκώνουμε τον σταυρό και να Τον ακολουθούμε, να θησαυρίζουμε στον ουρανό, να είμαστε έτοιμοι επειδή δεν γνωρίζουμε πότε έρχεται ο θάνατος σαν κλέφτης, και από εκείνον που παίρνει τα δικά σου να μην τα απαιτείς πίσω, και σε εκείνον που θέλει να κριθεί μαζί σου και να σου πάρει τον χιτώνα, άφησέ του και το ιμάτιο, και πρώτα συμφιλιώσου με τον αδελφό σου και έπειτα με αυτόν τον τρόπο πρόσφερε το δώρο σου, και σε αυτόν που σου ζητά να δίνεις και εκείνον που θέλει να δανειστεί από εσένα να μην τον αποστραφείς, και καθένας που δεν απαρνείται όλα τα υπάρχοντά του δεν είναι άξιός μου ούτε μπορεί να είναι μαθητής μου· ακούγοντας, λοιπόν, εμείς αυτές και όσες τέτοιες άγιες εντολές, νομίζουμε ίσως ότι ακούμε εκείνον τον γεωργό που προστάζει σκληρά να σπέρνουμε σε κάθε αυλάκι άλλο και διαφορετικό σπόρο, να ποτίζουμε σε ακατάλληλη ώρα, να θερίζουμε εκτός εποχής, να μετράμε τον καρπό μέσα στο ψύχος, και όλα όσα γενικώς φανέρωσε μέσα από τη ρηθείσα παραβολή εκείνος ο θείος άγγελος.

Αν πάλι προσπαθεί να σε παρασύρει με λαιμαργίες και μέθες, εσύ μην παραβλέψεις τον Ιώβ που προτρέπει και υπενθυμίζει ότι η δύναμη του σατανά βρίσκεται στον ομφαλό της κοιλιάς. Να θυμάσαι και τον προφήτη Ησαΐα, που φωνάζει δυνατά και λέει, αλίμονο σε αυτούς που σηκώνονται το πρωί και αναζητούν το μεθυστικό ποτό, σε αυτούς που παραμένουν ως αργά, διότι το κρασί θα τους καταφλέξει. Ούτε πάλι να απειθήσεις σε άλλον που προτρέπει και συμβουλεύει ορθά, μην πορεύεσαι πίσω από τις επιθυμίες σου και να συγκρατείσαι από τις ορέξεις σου. Εάν ικανοποιήσεις την ευχαρίστηση της επιθυμίας της ψυχής σου, θα σε κάνει περίγελο των εχθρών σου. Αναλογίσου και τη δεσποτική εντολή, ή μάλλον τη φρικτή και φοβερή κατάρα, αυτού που απειλεί, αλίμονο σε εσάς τους χορτασμένους, διότι θα πεινάσετε. Και, προσέχετε τους εαυτούς σας, μήπως βαρύνουν οι καρδιές σας από την κραιπάλη, τη μέθη και τις βιοτικές μέριμνες, και έρθει ξαφνικά πάνω σας η ημέρα εκείνη. Διότι σαν παγίδα θα έρθει σε όλους όσοι κατοικούν πάνω στο πρόσωπο της γης.

ΛΟΓΟΣ 36ος. Περί παραδείσου και πνευματικού νόμου. Όπως ακριβώς από τα φανερά έργα είναι δυνατόν να κατανοήσει κανείς τα κρυμμένα νοήματα, έτσι και τα ζητήματα της ψυχής είναι δυνατόν να τα αντιληφθεί από τις διηγήσεις της Γραφής. Αυτό, όμως, δεν μπορούν να το κάνουν όλοι, παρά μόνον όσοι μέσω της κακουχίας απέκτησαν εν μέρει την απάθεια. Διότι, όπως η Γραφή διηγείται τα μέλλοντα, έτσι διηγείται και τα ζητήματα της ψυχής. Επειδή όλα τα μελλοντικά κρύβονται πνευματικά μέσα της, και σε όσα συμμετέχει κανείς από εδώ, γίνεται μέτοχος αυτών και εκεί. Όταν λοιπόν ακούς τη Γραφή να διηγείται τα περί του παραδείσου, τα περί του Αδάμ και τα περί του όφεως, πρόσεχε με ακρίβεια την καρδιά σου, και θα βρεις ως παράδεισο τον λόγο του Κυρίου, και ως απόλαυση μέσα σε αυτόν τη μετοχή του Αγίου Πνεύματος, και ως όφι την ηδυπάθεια που τυλίγεται γύρω σου, η οποία έρπει μέσω της συναναστροφής και μας εξαπατά ώστε να γευθούμε από το ξύλο (δηλαδή τη βιοτική μέριμνα) και μας θανατώνει μέσω της παρακοής. Διότι, «μην μεριμνήσετε για την αυριανή ημέρα». Και τα δύο άλλωστε τα είπε ο ίδιος ο Θεός, και το λεγόμενο: «Την ημέρα που θα φάτε από το ξύλο, θα πεθάνετε με θάνατο» και το: «Προσέχετε να μην βαρύνουν οι καρδιές σας από την κραιπάλη». Διότι το σκοτάδι που προέρχεται από τη μέριμνα και την κραιπάλη θανατώνει την ψυχή, εκδιώκοντάς την από τον πνευματικό λόγο και στερώντας της τη θεία ενέργεια.

Και πάλι λέει: «Προσέχετε μήπως βαρύνουν οι καρδιές σας από την κραιπάλη και τη μέθη και τις βιοτικές μέριμνες», και πάλι: «Να εργάζεστε όχι για την τροφή που χάνεται, αλλά για την τροφή που μένει εις ζωήν αιώνιον», νομοθετώντας και προστάζοντας αυτά όχι μόνο σε εκείνους, αλλά μέσω εκείνων και σε εμάς, και μάλιστα και άλλα περισσότερα από αυτά. Διότι, αφού είπε: «Μην μεριμνάτε για τη ζωή σας τι θα φάτε ή τι θα πιείτε, ούτε για το σώμα σας τι θα ντυθείτε. Παρατηρήστε τα κρίνα του αγρού πώς αυξάνονται· δεν κοπιάζουν ούτε γνέθουν», και λίγο μετά λέει: «Μην μεριμνάτε λοιπόν λέγοντας: Τι θα φάμε ή τι θα πιούμε; Διότι όλα αυτά τα επιζητούν τα έθνη. Επειδή ο ουράνιος Πατέρας σας γνωρίζει ότι τα έχετε ανάγκη όλα αυτά. Ζητείτε δε πρώτον τη βασιλεία του Θεού και τη δικαιοσύνη του, και όλα αυτά θα σας προστεθούν· μην μεριμνάτε λοιπόν για το αύριο.» Έχοντας λοιπόν πει προς αυτούς αυτά και άλλα περισσότερα από αυτά, ύστερα πρόσθεσε και είπε: «Και όσα λέω σε εσάς, τα λέω σε όλους.» Αυτός λοιπόν που δεν επιτρέπει σε κανέναν να μεριμνά για το αύριο, αλλά προστάζει να ζητάμε μόνο τη βασιλεία του Θεού και τη δικαιοσύνη του, πώς άραγε, αντίθετα προς τα δικά του προστάγματα, πρόσταξε ποτέ τον απόστολο να μεριμνά για τη διατροφή και την ένδυση των προβάτων του, ή για την προστασία και την υπεράσπισή τους καθώς και των υπαρχόντων τους;

π'. Όχι μόνο αυτός που ησυχάζει ή αυτός που υποτάσσεται, αλλά και αυτός που είναι ηγούμενος και αυτός που προΐσταται πολλών, καθώς και ο ίδιος ο διάκονος, οφείλει να είναι αμέριμνος, δηλαδή ελεύθερος από όλα ανεξαιρέτως τα βιωτικά πράγματα. Διότι, εάν μεριμνούμε, βρισκόμαστε παραβάτες της εντολής του Θεού που λέει: «Μην μεριμνάτε για τη ζωή σας τι θα φάτε ή τι θα πιείτε ή τι θα ντυθείτε· διότι όλα αυτά τα επιζητούν τα έθνη.» Και πάλι: «Προσέχετε μήπως βαρύνουν οι καρδιές σας από κραιπάλη και μέθη και βιωτικές μέριμνες.» πα'. Εκείνος που έχει τον λογισμό του να μεριμνά για τα βιωτικά πράγματα δεν είναι ελεύθερος· διότι κατέχεται και είναι υποδουλωμένος από τη μέριμνα αυτών, είτε μεριμνά για αυτά για τον εαυτό του είτε για άλλους. Ενώ εκείνος που είναι ελεύθερος από αυτά, ούτε για τον εαυτό του ούτε για άλλους θα μεριμνήσει με κοσμικό τρόπο, έστω κι αν τύχει να είναι επίσκοπος ή ηγούμενος ή διάκονος· αλλά ούτε θα αδρανήσει ποτέ ή θα καταφρονήσει κάποιο από τα πιο ευτελή και μικρά πράγματα, αλλά κάνοντας και πράττοντας τα πάντα με τρόπο αρεστό στον Θεό, θα παραμείνει αμέριμνος σε όλα και σε όλη τη ζωή του.

Αλλά επειδή, μέχρι να εξέλθουμε μέσω του θανάτου από αυτόν τον κόσμο, δεν επιτρέπεται ούτε στο ελάχιστο να αμελήσουμε τη σωτηρία μας, επειδή τότε τα έχουμε χάσει όλα, γι' αυτό σας υπενθυμίζω και τώρα: προσέχετε μήπως βαρύνουν οι καρδιές σας από την ακηδία, τη χαύνωση και τους άκαιρους λογισμούς, και εισέλθει από εκεί όλεθρος και ψυχική πτώση σε εσάς, αλλά, διατηρώντας ακμαία την προθυμία μας, ας ολοκληρώσουμε από κοινού και το υπόλοιπο της πρόσκαιρης και ολιγοήμερης ζωής που μας απομένει, έτσι ώστε, με καλούς αγώνες και ιερότατες προσπάθειες και σεπτότατα κατορθώματα, να μεταβούμε στον μέλλοντα αιώνα από αυτήν τη ζωή, λαμβάνοντας το αμάραντο στεφάνι της δικαιοσύνης από τον μισθαποδότη Θεό. Ας προσέχει λοιπόν ο καθένας πώς παρίσταται στο διακόνημά του λειτουργώντας στον Κύριο, όχι με αμέλεια, όχι με ραθυμία, όχι με οκνηρία, όχι υποκριτικά. Ας γνωρίζει ότι προσκρούει όχι σε άνθρωπο, αλλά στον Θεό, προς τον οποίο γίνεται η λειτουργία. Διότι εμείς ποια θέση κατέχουμε, παρά μόνο την τάξη του συνδούλου, υπενθυμίζοντας τα προστάγματα του Δεσπότη; Ώστε και εκείνοι που υπακούουν και εκείνοι που παρακούουν δεν θα λογοδοτήσουν ούτε θα ευαρεστήσουν εμάς, αλλά τον αγαθό Δεσπότη και Θεό που έδωσε τις εντολές. Είτε λοιπόν κάποιος καλλιγραφεί, είτε διακονεί, είτε οργώνει, είτε σκάβει, είτε κάνει οτιδήποτε άλλο, ας το κάνει σαν να βρίσκεται ενώπιον του Θεού και όχι των ανθρώπων, και το έργο του θα είναι καθαρό, αξιολογούμενο σύμφωνα με τη δύναμη που διαθέτει από τον καρδιογνώστη Θεό.

{"chunk_id": "", "translation": "«Αλήθεια σας λέω, ότι δεν θα παρέλθει αυτή η γενεά, έως ότου γίνουν όλα αυτά.» Ως «γενεά», λέει, δεν εννοεί εκείνους που ήταν τότε παρόντες, αλλά ολόκληρη τη γενεά των πιστών. Διότι η Γραφή συνηθίζει να ονομάζει γενεά και αυτούς που έχουν τον ίδιο τρόπο ζωής, όπως στο χωρίο: «Αυτή είναι η γενεά εκείνων που ζητούν τον Κύριο». Επειδή δηλαδή προείπε ότι θα συμβούν ταραχές και πόλεμοι, και αλλοιώσεις των στοιχείων της φύσης και των πραγμάτων, για να μην υποθέσει κάποιος ότι ίσως και ο Χριστιανισμός θα καταλυθεί, «Όχι», λέει, «δεν θα παρέλθει αυτή η γενεά των Χριστιανών». Διότι ο ουρανός και η γη θα αλλοιωθούν, τα λόγια μου όμως και το Ευαγγέλιό μου δεν θα καταλυθούν, αλλά θα παραμείνουν, ακόμη και αν τα πάντα κλονίζονται, και η πίστη σε εμένα δεν θα εκλείψει. Φανερώνει δε από αυτό, ότι θεωρεί την Εκκλησία πολυτιμότερη από όλη την κτίση, εφόσον η μεν κτίση αλλοιώνεται, ενώ την Εκκλησία των πιστών, και τα λόγια του και το Ευαγγέλιο τίποτα δεν θα τα καταβάλει. «Προσέχετε δε τους εαυτούς σας, μήπως βαρύνουν οι καρδιές σας από την κραιπάλη, τη μέθη και τις βιοτικές μέριμνες, και έρθει ξαφνικά καταπάνω σας η ημέρα εκείνη· διότι σαν παγίδα θα έρθει σε όλους εκείνους που κατοικούν πάνω στο πρόσωπο όλης της γης. Αγρυπνείτε λοιπόν σε κάθε καιρό προσευχόμενοι, για να αξιωθείτε να ξεφύγετε από όλα όσα πρόκειται να γίνουν, και να σταθείτε μπροστά στον Υιό του ανθρώπου.»}```

Διότι το να βρίσκεται κανείς πάντοτε σε ετοιμότητα και σε προσδοκία του τέλους, αυτό θα μπορέσει να συντελέσει περισσότερο από όλα τα άλλα. Και αυτό θα το αποκτήσετε, λέγει, εάν είστε νηφάλιοι, και δεν βαρύνουν οι καρδιές σας από κραιπάλη, μέθη και βιοτικές μέριμνες. Διότι η ημέρα εκείνη δεν έρχεται με προειδοποίηση, αλλά απροσδόκητα, συλλαμβάνοντας κρυφά σαν παγίδα όσους δεν προσέχουν. Ίσως δε κάποιος εξετάσει πιο προσεκτικά αυτή τη φράση: «Αυτούς που κάθονται στο πρόσωπο όλης της γης». Διότι η ημέρα εκείνη παγιδεύει εκείνους που ζουν με ανεμελιά και αργία· διότι αυτοί είναι που κάθονται, και αυτοί είναι που παγιδεύονται. Όσοι όμως είναι ενεργοί και δραστήριοι, και νηφάλιοι στο έργο του αγαθού, και κινούνται πάντοτε προς το καλό, χωρίς να μένουν προσκολλημένοι και να αναπαύονται στα γήινα, αλλά εγείρονται από αυτά και λένε στον εαυτό τους: «Σήκω και πορεύου, διότι αυτή δεν είναι η ανάπαυσή σου», και ποθούν μια καλύτερη πατρίδα· για τέτοιους ανθρώπους η ημέρα εκείνη δεν είναι παγίδα και κίνδυνος, αλλά ημέρα εορτής. Γι' αυτό πρέπει να αγρυπνούμε και να προσευχόμαστε στον Θεό, ώστε να μπορέσουμε να διαφύγουμε από όλα όσα πρόκειται να συμβούν.