Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 22:10

Διότι δεν ανέφερε ένα τυχαίο πρόσωπο, αλλά έδωσε ένα σημείο, απλώς έναν άνθρωπο φορτωμένο με ένα πήλινο σκεύος. Τι λέμε, λοιπόν, ως προς αυτό; Ο προδότης είχε ήδη υποσχεθεί στους Ιουδαίους ότι θα τον παραδώσει. Για να μη μάθει, λοιπόν, ποιος ήταν ο άνθρωπος και τρέξει να το αναγγείλει σε αυτούς που τον είχαν μισθώσει, δίνει ένα σημείο· διότι ακόμη προσποιούνταν ότι είχε την αφοσίωση του μαθητή, ενώ κυοφορούσε τη δολοφονία. «Διότι θα σας συναντήσει», λέει, «ένας άνθρωπος που θα βαστάζει ένα πήλινο σταμνί με νερό». Ή ίσως μέσω αυτού φανερώνει και κάτι μυστικό και αναγκαίο· διότι όπου εισέλθει το νερό (και είναι προφανές ότι πρόκειται για το νερό του αγίου βαπτίσματος), εκεί θα καταλύσει ο Χριστός. Διότι μας απαλλάσσει από κάθε ρύπο, ώστε να γίνουμε και εμείς άγιος ναός του Θεού, και κοινωνοί της θείας του φύσεως μέσω της μετοχής στο Άγιο Πνεύμα. Δεν θα αστοχούσε, εξάλλου, ως προς την αλήθεια όποιος θα έλεγε ότι η ψυχή κάθε αγίου είναι δοχείο [ή ανώγειο] του Αγίου Πνεύματος. «Ας καυχάται», λέει, «ο ταπεινός αδελφός για το ύψος του». <Και όταν ήρθε η ώρα, κάθισε στο τραπέζι, και οι δώδεκα απόστολοι μαζί του.> (A f. 279) Αφού οι μαθητές ετοίμασαν το Πάσχα, ο Χριστός συνέφαγε μαζί τους· δείχνοντας δε ανεξικακία προς τον προδότη, λέει: «Επιθύμησα πολύ να φάω αυτό το Πάσχα μαζί σας». Τι φανερώνει, λοιπόν, αυτό;

2. Μας ανέφερε λοιπόν ο θεσπέσιος Λουκάς στα δικά του συγγράμματα: «Ήρθε η ημέρα των Αζύμων, κατά την οποία έπρεπε να θυσιαστεί το πάσχα· και απέστειλε τον Πέτρο και τον Ιωάννη λέγοντας: Πηγαίνετε και ετοιμάστε μας το πάσχα, για να φάμε. Εκείνοι δε του είπαν: Πού θέλεις να το ετοιμάσουμε; Και εκείνος τους είπε: Ιδού, μόλις εισέλθετε στην πόλη, θα σας συναντήσει ένας άνθρωπος που θα βαστάζει μια στάμνα με νερό. Ακολουθήστε τον στο σπίτι όπου θα μπει, και θα πείτε στον οικοδεσπότη του σπιτιού: Σου λέει ο Διδάσκαλος, πού είναι το κατάλυμα, όπου θα φάω το πάσχα μαζί με τους μαθητές μου; Και εκείνος θα σας δείξει ένα ανώγειο μεγάλο, στρωμένο· εκεί ετοιμάστε το.» Ακούς πώς, ερευνώντας πάρα πολύ καλά με τα μάτια της θεότητάς Του πού άραγε ήταν άξιο να καταλύσει, είπε ότι θα υποδειχθεί στους αγίους αποστόλους ένα ανώγειο μεγάλο και στρωμένο, και πρόσταξε να έχουν ως οδηγό σε αυτό εκείνον που ήταν φορτωμένος με τη στάμνα και έφερνε το νερό στον κύριο του σπιτιού; Έλα λοιπόν, μέσα από αυτές τις απλές έννοιες, να προχωρήσουμε στα ακόμη μεγαλύτερα και νοητά. Και αν κάποιος έχει σκοπό να έχει τον Χριστό να κατοικεί, να αναπαύεται και να συνεορτάζει μέσα στον νου του, πλουτίζοντας προηγουμένως με την κάθαρση διά του ύδατος, ας ξεπλύνει την αμαρτία της ψυχής του, και ας αποβάλει τους μολυσμούς των παλαιών αινιγμάτων.

ΕΡΩΤΗΣΗ Γ΄. Ποιος είναι, σύμφωνα με το Ευαγγέλιο, αυτός που μέσα στην πόλη κρατάει το σταμνί με το νερό, και γιατί με νερό, τον οποίο συναντούν οι μαθητές που αποστέλλονται από τον Χριστό και λαμβάνουν την εντολή να τον ακολουθήσουν; Και ποιος είναι ο οικοδεσπότης; Και γιατί αποσιωπάται το όνομά του από τους ευαγγελιστές; Και τι είναι το μεγάλο και στρωμένο ανώγειο, στο οποίο τελείται το φρικτό μυστήριο του θείου δείπνου;

Εάν όμως κάποιος επιθυμεί να εξετάσει τα λεχθέντα αναφορικά με τον κάθε άνθρωπο προσωπικά, δεν απομακρύνεται από την αλήθεια. Διότι πόλη είναι η ψυχή του καθενός, προς την οποία αποστέλλονται διαρκώς, ως μαθητές του Λόγου και του Θεού, οι λόγοι περί αρετής και γνώσεως. Αυτός δε που βαστάζει το κεράμιο με το νερό είναι ο καρτερικός τρόπος και λογισμός, ο οποίος κρατά επάνω στους ώμους της εγκράτειας ακατάλυτη τη χάρη της πίστεως που δόθηκε κατά το βάπτισμα. Και η οικία είναι η κατάσταση και η έξη των αρετών, η οποία έχει οικοδομηθεί από πολλά και διάφορα, σαν λίθους, στερεά και ανδρεία ήθη και λογισμούς. Το δε ανώγειο είναι η πλατιά και ευρύχωρη διάνοια και δεκτικότητα της γνώσεως, η οποία έχει κατακοσμηθεί με τις θείες θεωρίες των μυστικών και απόρρητων δογμάτων. Και ο οικοδεσπότης είναι ο νους, ο οποίος πλατύνεται με τη λαμπρότητα της ενάρετης οικίας και με το ύψος, το κάλλος και το μέγεθος της γνώσεως· προς αυτόν, όταν ο Λόγος έρχεται να κατοικήσει μαζί με τους μαθητές Του, δηλαδή με τα πρώτα και πνευματικά νοήματα περί φύσεως και χρόνου, μεταδίδει τον εαυτό Του. Διότι αληθινό Πάσχα είναι η διάβαση του Λόγου προς τον ανθρώπινο νου, κατά την οποία ο Λόγος του Θεού, προσερχόμενος μυστικώς διά της μετοχής στα δικά Του αγαθά, χαρίζει την πληρότητα σε όλους τους αξίους.

«Στρατηγούς» εδώ ονομάζει τους άρχοντες των οικοδομημάτων του ιερού, ή και εκείνους που επιμελούνταν την ευταξία. Διότι οι Ρωμαίοι είχαν εγκαταστήσει κάποιους πάνω στον λαό, προκειμένου να μην προκαλεί ταραχές· επειδή είχαν στασιαστικές τάσεις. Αυτούς, λέει, ονομάζει στρατηγούς. Ίσως μάλιστα να είχαν και στρατιωτικές δικαιοδοσίες· οι οποίοι, όντας μέλη της ιερατικής τάξης, ονομάστηκαν στρατηγοί. Διότι, πάσχοντας από φιλοπρωτία, αναλάμβαναν και τέτοιου είδους διοικήσεις· γι' αυτό και τους ονόμασε στρατηγούς του ιερού, κατακρίνοντάς τους ίσως με αυτόν τον τρόπο πιο εμφατικά. «Ήλθε δε η ημέρα των Αζύμων, κατά την οποία έπρεπε να θυσιαστεί το πάσχα. Και απέστειλε τον Πέτρο και τον Ιωάννη, λέγοντας: Πηγαίνετε και ετοιμάστε μας το πάσχα, για να φάμε. Εκείνοι του είπαν: Πού θέλεις να το ετοιμάσουμε; Ο δε τους είπε: Ιδού, όταν εισέλθετε στην πόλη, θα σας συναντήσει ένας άνθρωπος που θα βαστάζει μια στάμνα με νερό· ακολουθήστε τον στο σπίτι όπου θα εισέλθει, και θα πείτε στον οικοδεσπότη του σπιτιού: Σου λέει ο Διδάσκαλος: Πού είναι το κατάλυμα, όπου θα φάω το πάσχα μαζί με τους μαθητές μου; Και εκείνος θα σας δείξει ένα μεγάλο ανώγειο στρωμένο· εκεί να ετοιμάσετε. Αφού απήλθαν, τα βρήκαν όπως τους είχε πει, και ετοίμασαν το πάσχα». Το ότι το πάσχα, που στα εβραϊκά λέγεται φασέκ, δηλώνει τη διάβαση από την Αίγυπτο, έχει ειπωθεί από πολλούς· και γενικά όλα όσα τελούνταν τότε στη γιορτή, έχουν ερμηνευθεί από τους αγίους. Τώρα όμως πρέπει να πούμε ποια εννοεί ως ημέρα των Αζύμων.