Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 22:27

Προχωρώντας δε και φανερώνοντας τις δεσποτικές και θείες ευεργεσίες του, εκλέγοντας στη συνέχεια μαθητές, και έχοντας σκοπό να κηρύξει τη βασιλεία των ουρανών, δεν παρέμενε σε μία γωνία, ούτε ήταν σωματικά εξαντλημένος ώστε να έχει ανάγκη τη διακονία άλλων, αλλά, άλλοτε μεν οδοιπορώντας και βαδίζοντας συνεχώς πεζός, διακονούσε ταυτόχρονα τους μαθητές, όπως ο ίδιος είπε: «Εγώ, όμως, βρίσκομαι ανάμεσά σας ως ο διακονών»· και, «Καθώς ο Υιός του ανθρώπου δεν ήλθε για να διακονηθεί, αλλά για να διακονήσει»· άλλοτε δε νίβοντας τα πόδια των μαθητών· και πάλι, αφιερώνοντας πολύ χρόνο στη διδασκαλία και μεταβαίνοντας ακούραστα από τόπο σε τόπο, συνέχιζε το έργο του για τη σωτηρία μας. Μία μόνο φορά φαίνεται να χρησιμοποίησε υποζύγιο, και αυτό για λίγο, όχι για να αναπαύσει το σώμα του, αλλά για να επισφραγίσει έμπρακτα την προφητεία. Τι έκαναν δε οι απόστολοι; Δεν μιμήθηκαν τον Δεσπότη; Δεν υποβάλλονταν συνεχώς σε κόπους;

ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΕΠΙΣΚΟΠΟ ΙΝΝΟΚΕΝΤΙΟ Και σε ποιον άλλον άρμοζε να εμπνέει θάρρος στους δειλούς και να αφυπνίζει εκείνους που κοιμούνται, παρά στη δική σου θεοσέβεια, του δικού μας Δεσπότη, ο οποίος φανέρωσες την τελειότητά σου στα πάντα και μέσω τούτου: με το να καταδεχθείς να συγκαταβείς και σε εμάς τους ταπεινούς, ως αληθινός μαθητής Εκείνου που είπε «Είμαι εκεί ανάμεσά σας», όχι ως ανακείμενος, αλλά «ως διακονών». Διότι καταδέχθηκες και ο ίδιος να μας διακονήσεις την πνευματική σου ευφροσύνη, και με τις τίμιες επιστολές σου να ανορθώσεις τις ψυχές μας και να μας αγκαλιάσεις με το δικό σου μεγαλείο, σαν να ήμασταν νήπια.

Διότι ποιος είναι ανώτερος, εκείνος που παρακάθεται στο δείπνο ή εκείνος που διακονεί; Δεν είναι εκείνος που παρακάθεται; Εγώ όμως βρίσκομαι ανάμεσά σας ως εκείνος που διακονεί. ΠΡΑΞΕΙΣ. Στέλνοντας δε ανθρώπους από τη Μίλητο στην Έφεσο, κάλεσε τους πρεσβυτέρους της Εκκλησίας. Και όταν προσήλθαν σε αυτόν, τους είπε: Εσείς γνωρίζετε καλά, από την πρώτη ημέρα που έφτασα στην Ασία, πώς πέρασα όλο τον χρόνο μαζί σας, δουλεύοντας στον Κύριο με κάθε ταπεινοφροσύνη, και με πολλά δάκρυα και δοκιμασίες, που μου συνέβησαν από τις επιβουλές των Ιουδαίων. ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Β΄. Διότι με ευχαρίστηση ανέχεστε τους άφρονες, αφού εσείς είστε φρόνιμοι. Ανέχεστε δηλαδή, αν κάποιος σας υποδουλώνει, αν κάποιος σας καταβροχθίζει, αν κάποιος σας εκμεταλλεύεται, αν κάποιος υπερηφανεύεται, αν κάποιος σας χτυπά στο πρόσωπο. Προς ντροπή μου το λέω, σαν να φανήκαμε εμείς αδύναμοι στο ζήτημα αυτό.

Διότι, εάν ο Κύριος δεν ντράπηκε τη διακονία των ίδιων του των δούλων, αλλά καταδέχθηκε να γίνει υπηρέτης του χώματος και του πηλού, τον οποίο ο ίδιος έπλασε και διαμόρφωσε σε άνθρωπο (διότι λέει: «εγώ είμαι ανάμεσά σας ως εκείνος που διακονεί»)· τι άραγε πρέπει να κάνουμε εμείς στους ομοτίμους μας, ώστε να νομίζουμε ότι επιτυγχάνουμε τη μίμησή του; Αυτό λοιπόν είναι το ένα χαρακτηριστικό που πρέπει να υπάρχει σε τόσο μεγάλο βαθμό στον προεστώτα. Έπειτα, πρέπει να είναι εύσπλαχνος, και να ανέχεται με μακροθυμία εκείνους που από απειρία παραλείπουν κάποιο από τα καθήκοντά τους, χωρίς να αποσιωπά τα αμαρτήματα, αλλά να υπομένει με πραότητα αυτούς που απειθαρχούν και να τους παρέχει τις θεραπείες με κάθε ευσπλαχνία και μέτρο. Να είναι ικανός να εξευρίσκει τον κατάλληλο τρόπο θεραπείας που προσιδιάζει στο κάθε πάθος, όχι επιτιμώντας με αυθάδεια, αλλά νουθετώντας και παιδαγωγώντας με πραότητα, καθώς είναι γραμμένο· να είναι νηφάλιος στις παρούσες καταστάσεις, προορατικός για τις μελλοντικές, ικανός αφενός να συναθλεί με τους ισχυρούς, και αφετέρου να βαστάζει τις αδυναμίες των αδυνάτων, και να μπορεί να πράττει και να λέει τα πάντα για τον καταρτισμό των αδελφών που συμβιούν μαζί του· να μην αναλαμβάνει από μόνος του την ηγεσία, αλλά να έχει εγκριθεί από τους προεστώτες των άλλων αδελφοτήτων, και να έχει δώσει ικανή απόδειξη του ήθους του κατά τον παρελθόντα βίο.

Αλλά εκείνοι μεν, ως ευρισκόμενοι έξω από τους ιερούς νόμους, ας παραμένουν σε τέτοιες αρρώστιες· ανάμεσά σας όμως ας μην γίνεται έτσι, αλλά το ύψος ας βρίσκεται στην ταπεινότητα. <Εγώ όμως είμαι ανάμεσά σας ως εκείνος που διακονεί.> (A f. 283 b) Εφόσον λέγει αυτά ο Χριστός, ποιος είναι τόσο σκληρός, ώστε να μην αποστραφεί κάθε φιλοδοξία; Διότι αυτός που διακονείται από κάθε λογική και άγια κτίση, ο σύνθρονος και συμβασιλεύων με τον Θεό και Πατέρα, λαμβάνοντας θέση διακόνου, έπλυνε τα πόδια των μαθητών. Κατά έναν άλλο τρόπο, ο τρόπος της ένσαρκης οικονομίας επέχει θέση διακονίας. Διότι είπε ο Παύλος: «Λέγω, λοιπόν, ότι ο Χριστός έγινε διάκονος της περιτομής, για να εκπληρώσει τις υποσχέσεις που δόθηκαν στους πατέρες», και τα εξής. Επομένως, διακόνησε αυτός που διακονείται· και ο Κύριος της δόξης ταπείνωσε τον εαυτό του, αφήνοντας σε εμάς υπόδειγμα. Αλλά ήταν φυσικό ίσως οι μαθητές να σκέφτονταν από μέσα τους και να έλεγαν το εξής: Ποιος λοιπόν θα είναι ο μισθός της γνησιότητας; Ή ποιο θα είναι το όφελος από αυτό, όταν μάλιστα θα συμβούν κάποτε και πειρασμοί; Για να αποβάλουν λοιπόν από τη διάνοιά τους κάθε οκνηρία για τα αγαθά έργα, ενδυναμούμενοι από την ελπίδα των μελλοντικών αγαθών, αναγκαίως λέγει: «Εσείς όμως είστε εκείνοι που έχετε παραμείνει μαζί μου στους πειρασμούς μου», κ.λπ.

Προσθέτει, λοιπόν: Μακάριοι είναι εκείνοι οι δούλοι, τους οποίους, όταν έλθει, θα βρει να αγρυπνούν. Και πώς, άλλωστε, δεν είναι μακάριοι αυτοί που πρόκειται να αξιωθούν τόση τιμή; Τους διαβεβαιώνει, λοιπόν, λέγοντας: Αλήθεια σας λέω, ότι θα ζωστεί και θα τους βάλει να ανακλιθούν στο τραπέζι, και πλησιάζοντας θα τους διακονήσει. Παραβάλλοντας, δε, τον ανθρώπινο βίο με τη νύχτα, ως αληθινά οικείο με το σκοτάδι και την άγνοια, παρομοιάζει τον χρόνο της ανθρώπινης ζωής με διάφορες φυλακές, δηλαδή με τις ώρες και τις περιόδους της νύχτας· και σε αυτόν τον χρόνο, ανακηρύσσει μακάριους όσους αγρυπνούν διαρκώς, εξαιτίας του ότι είναι άδηλο το τέλος του καθενός. Και ποια προτροπή θα μπορούσε να είναι ανώτερη από αυτήν, η οποία υπόσχεται ότι ο ίδιος ο δεσπότης θα διακονήσει τους δούλους, και οι δούλοι θα ανακλιθούν στη βασιλεία του, δηλαδή θα αναπαυθούν; Προχωρώντας, πάλι, επισφραγίζει την ίδια αυτή υπόσχεση προς τους μαθητές λέγοντας: Εγώ όμως βρίσκομαι ανάμεσά σας ως εκείνος που διακονεί. Εσείς, δε, είστε εκείνοι που έχετε παραμείνει μαζί μου στους πειρασμούς μου· και εγώ σας παραχωρώ βασιλεία, όπως μου την παραχώρησε ο Πατέρας μου· για να τρώτε και να πίνετε στο τραπέζι μου, στη βασιλεία μου.

Ήδη, λοιπόν, ενώ οι μεν Φαρισαίοι δεν πίστευαν στα ίδια τους τα αυτιά και προσπαθούσαν να παρουσιάσουν όσους είχαν εκπλαγεί από τη θαυματουργία ως πλανημένους, ισχυριζόμενοι ότι το γλεύκος τους είχε προκαλέσει μια τέτοια παραφορά, ο δε Πέτρος με μία μόνο ομιλία του σαγήνευσε για τον Χριστό τρεις χιλιάδες ψυχές, και στη συνέχεια η Εκκλησία αυξανόταν συνεχώς σε πλήθος με την προσθήκη των σωζομένων, και καθώς ο εκ γενετής χωλός άνοιξε πάλι την Ωραία Πύλη του ιερού για τους σωζομένους, ο οποίος, καθισμένος εκεί, με το θαύμα της δικής του θεραπείας χειραγώγησε στην πίστη εκείνους που χώλαιναν κατά την ψυχή· καθώς, λοιπόν, πολλοί συνέρρεαν στο κήρυγμα της πίστεως και η ανάγκη απαιτούσε περισσότερα χέρια για τη διακονία της χάριτος, τότε καλείται από το Πνεύμα προς βοήθεια των αποστόλων ο Στέφανος, ο οποίος ήταν πλούσιος σε σοφία και χάρη. Και ας μην υποθέσει κανείς, εξαιτίας του ονόματος της διακονίας, ότι αυτός έρχεται δεύτερος σε σχέση με το αποστολικό αξίωμα· επειδή και ο Παύλος θεωρεί τον εαυτό του διάκονο των μυστηρίων του Χριστού, αλλά και ο Κύριος των πάντων, ο οποίος οικονόμησε την ανθρώπινη σωτηρία μέσω της σάρκας, δεν επαισχύνθηκε το όνομα της διακονίας, λέγοντας ότι βρίσκεται ανάμεσά τους ως «εκείνος που διακονεί», αυτός που ενεργεί τις διαιρέσεις των διακονιών, καθώς λέει ο απόστολος.

Βλέπεις ότι έκανε πολλά για να δώσει παράδειγμα; Διότι, όπως ακριβώς ένας δάσκαλος γεμάτος σοφία ψελλίζει μαζί με τα παιδιά που ψελλίζουν, και το ψέλλισμα δεν αποτελεί απόδειξη της αμάθειας του δασκάλου, αλλά τεκμήριο της μέριμνάς του προς τα παιδιά· έτσι ακριβώς και ο Χριστός δεν τα έκανε αυτά εξαιτίας κάποιας κατωτερότητας της ουσίας Του, αλλά από συγκατάβαση. Και δεν πρέπει να τα προσπερνάμε αυτά επιφανειακά· διότι, εάν εξετάσουμε τώρα το γεγονός αυτό καθαυτό, δες πόσο άτοπο συμπέρασμα προκύπτει. Διότι, εάν αυτός που πλένει θεωρείται κατώτερος από αυτόν που πλένεται (και αυτός μεν που πλένει είναι ο Χριστός, ενώ αυτοί που πλένονται είναι οι μαθητές), άρα ο Χριστός θα είναι κατώτερος από τους μαθητές. Αλλά κανείς δεν θα το έλεγε αυτό, ούτε καν ένας παράφρων. Βλέπεις πόσο κακό είναι να αγνοούμε τις αιτίες για τις οποίες ο Χριστός έκανε όλα όσα έκανε; Ή μάλλον, βλέπεις πόσο καλό είναι να τα εξετάζουμε όλα με ακρίβεια, και όχι απλώς να στεκόμαστε στο ότι είπε ή έκανε κάτι ταπεινό, αλλά να προσθέτουμε για ποιον σκοπό και γιατί; Και δεν το έκανε αυτό μόνο εδώ, αλλά και αλλού υπαινίχθηκε το ίδιο ακριβώς. Διότι, αφού ρώτησε: «Ποιος είναι μεγαλύτερος, αυτός που παρακάθεται στο τραπέζι ή αυτός που υπηρετεί;», πρόσθεσε: «Δεν είναι αυτός που παρακάθεται στο τραπέζι;»

Εγώ όμως είμαι ανάμεσά σας ως εκείνος που διακονεί. Και αυτό βέβαια το είπε, και εκείνο το έπραξε, δείχνοντας ότι πολλές φορές αναλαμβάνει πρόθυμα τα κατώτερα για τη διδασκαλία των μαθητών, πείθοντάς τους συγχρόνως να είναι μετριόφρονες. Και είναι φανερό ότι όλα αυτά δεν τα ανέχεται εξαιτίας κάποιας κατωτερότητας της φύσεώς του, αλλά για τη δική τους διδασκαλία.

«Εάν όμως προειδοποιήσεις τον δίκαιο ώστε να μην αμαρτήσει, εσύ θα σώσεις τη δική σου ψυχή.» «Κανένας ιερέας δεν πρέπει να πιει κρασί όταν εισέρχεται στην εσωτερική αυλή. Από όλες τις απαρχές σας, το μερίδιο θα ανήκει στους ιερείς.» «Εκείνοι που φύλαξαν με οσιότητα τα όσια, θα αγιαστούν, και εκείνοι που τα διδάχθηκαν, θα βρουν απολογία.» «Μη ζητάς από τον Κύριο αξίωμα εξουσίας, ούτε από τον βασιλιά κάθισμα δόξας. Με όλη σου την ψυχή να ευλαβείσαι τον Κύριο και να τρέφεις βαθύ σεβασμό για τους ιερείς του. Με όλη σου τη δύναμη να δοξάζεις τον Δημιουργό σου και να μην εγκαταλείπεις τους λειτουργούς του. Να φοβάσαι τον Κύριο, να τιμάς τον ιερέα και να δίνεις το μερίδιό τους, όπως ακριβώς σε πρόσταξε.» «Σε όρισαν ηγέτη; Μην υπερηφανεύεσαι. Γίνε ανάμεσά τους σαν ένας από αυτούς. Φρόντισέ τους, και έπειτα κάθισε, και αφού εκπληρώσεις κάθε χρέος σου, αναπαύσου, για να ευφρανθείς χάρη σε αυτούς και να λάβεις ως χάρη ευδοκίας το στεφάνι.» «Όταν ήλθε ο Ιησούς στα μέρη της Καισαρείας του Φιλίππου,» και τα λοιπά. «Είπε ο Κύριος στον Πέτρο: Σίμων, γιε του Ιωνά, με αγαπάς;» «Έγινε δε φιλονικία μεταξύ των μαθητών για το ποιος από αυτούς θεωρείται μεγαλύτερος. Ο δε Ιησούς τούς είπε: Οι βασιλείς των εθνών τα κατακυριεύουν, και εκείνοι που τα εξουσιάζουν ονομάζονται ευεργέτες. Εσείς όμως δεν πρέπει να είστε έτσι· αλλά ο μεγαλύτερος ανάμεσά σας ας γίνει σαν τον νεότερο, και ο ηγέτης σαν αυτόν που διακονεί. Διότι ποιος είναι μεγαλύτερος, αυτός που κάθεται στο τραπέζι ή αυτός που διακονεί;»

δεν είναι αυτός που κάθεται στο τραπέζι; Εγώ όμως βρίσκομαι ανάμεσά σας ως εκείνος που υπηρετεί.» «Μακάριοι είναι εκείνοι οι δούλοι, τους οποίους ο κύριος, όταν έλθει, θα τους βρει να αγρυπνούν. Αλήθεια σας λέω, ότι θα ζωστεί, θα τους βάλει να καθίσουν στο τραπέζι, και περνώντας θα τους υπηρετήσει. Είπε δε ο Κύριος: Ποιος άραγε είναι ο πιστός και φρόνιμος οικονόμος, τον οποίο ο κύριος θα εγκαταστήσει πάνω στους υπηρέτες του, για να τους δίνει στην κατάλληλη ώρα το μερίδιο της τροφής; Μακάριος είναι εκείνος ο δούλος, τον οποίο, όταν έλθει ο κύριός του, θα τον βρει να πράττει έτσι. Αληθινά σας λέω, ότι θα τον εγκαταστήσει υπεύθυνο σε όλα τα υπάρχοντά του.» «Σας δηλώνω επισήμως τη σημερινή ημέρα, ότι είμαι καθαρός από το αίμα όλων σας. Διότι δεν δίστασα να σας αναγγείλω ολόκληρο το θέλημα του Θεού. Προσέχετε λοιπόν τους εαυτούς σας και όλο το ποίμνιο, στο οποίο το Άγιο Πνεύμα σας έθεσε επισκόπους, για να ποιμαίνετε την Εκκλησία του Θεού, την οποία απέκτησε με το δικό του αίμα. Και τώρα σας εμπιστεύομαι, αδελφοί, στον Θεό και στον λόγο της χάριτός του, ο οποίος έχει τη δύναμη να σας δώσει την κληρονομιά ανάμεσα στους αγιασμένους.» «Έτσι μιλάμε, όχι για να αρέσουμε στους ανθρώπους, αλλά στον Θεό, ο οποίος δοκιμάζει τις καρδιές μας.»

«Διότι κατέβηκα από τον ουρανό, όχι για να κάνω το δικό μου θέλημα, αλλά το θέλημα του Πατέρα που με έστειλε»· και πάλι: «Όσα εγώ λαλώ, δεν τα λαλώ από τον εαυτό μου, αλλά ο Πατέρας που με έστειλε μου έδωσε εντολή τι να πω και τι να λαλήσω». Ζώστηκε ακόμη και λέντιο, και, λαμβάνοντας μορφή υπηρέτη, έπλενε τα πόδια των μαθητών και τα σκούπιζε με το λέντιο. Και κάπου πάλι έχει ειπωθεί: «Εγώ είμαι ανάμεσά σας ως αυτός που διακονεί». Εάν λοιπόν, τέκνα μου και αδελφοί, όπως βλέπετε, ο Κύριος ανέλαβε και το δικό μας υποτακτικό πολίτευμα, περισσότερο από όλους τους άλλους τρόπους ζωής, δεν χαίρεστε; Δεν αγάλλεστε; Δεν γεμίζετε ηδονή πνευματική και ένθεο ενθουσιασμό, επειδή ζείτε κατά την ομοίωση του Κυρίου; Ύστερα από αυτό, υπάρχει για σας κάτι άλλο να μακαρίσετε ή να στραφείτε επιπλέον σε άλλους τρόπους ζωής; Μη μακαρίσετε λοιπόν άλλον βίο περισσότερο από τον δικό σας, εφόσον βέβαια τον ακολουθείτε με ακρίβεια. Γι’ αυτό και στο άγιο Γεροντικό, από τα τρία τάγματα —του ερημίτη, του ασκητή μέσα στην ασθένεια και του υποτακτικού— δεν φάνηκε άραγε ενδοξότερος ο υποτακτικός, φορώντας εκείνο το λαμπρό σημείο της νίκης; Ναι, σας λέγω, αδελφοί μου· μεγάλος είναι ο βίος μας και πανάγιος. Και αν με κάθε τρόπο τελειώσετε τον δρόμο σας, θα δοξασθείτε μαζί με τον Αβραάμ, θα χορεύσετε μαζί με τους μάρτυρες και θα κατασκηνώσετε μαζί με τους δικαίους.

«Εσείς όμως όχι έτσι· αλλά ο μεγαλύτερος ανάμεσά σας ας γίνει σαν τον νεότερο, και ο προϊστάμενος σαν αυτόν που διακονεί. Διότι ποιος είναι μεγαλύτερος; Αυτός που κάθεται στο τραπέζι ή αυτός που διακονεί; Δεν είναι αυτός που κάθεται; Εγώ όμως είμαι ανάμεσά σας σαν αυτόν που διακονεί». Τίποτα δεν είναι πιο άθλιο από μια πωρωμένη ψυχή. Ιδού λοιπόν, πρόσεξε τι λέει ο Κύριος, ότι «Το χέρι εκείνου που με παραδίδει είναι μαζί μου πάνω στο τραπέζι»· και ο ασύνετος δεν το αντιλαμβανόταν. Και τούτο διότι ο Κύριος λέει αυτά τα λόγια όχι μόνο για να δείξει ότι δεν αγνοεί αυτό που πρόκειται να συμβεί, αλλά και για να δείξει σε εμάς τόσο τη δική του αγαθότητα όσο και την πονηρία του προδότη, επειδή δεν ντράπηκε ούτε να παρακαθίσει στο ίδιο τραπέζι μαζί του.