Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 22:30

«Πουλήστε τα υπάρχοντά σας και δώστε ελεημοσύνη, και θα αποκτήσετε πουγκιά που δεν παλιώνουν, θησαυρό ανεξάντλητο στους ουρανούς.» Όταν δε οι άγιοι μαθητές του εκπλήρωσαν και αυτήν την εντολή, τους είπε: «Την ειρήνη τη δική μου σας δίνω, την ειρήνη τη δική μου σας αφήνω.» Διότι, «Εκείνος που με αγαπά, θα τηρήσει τις εντολές μου· και εγώ και ο Πατέρας θα έρθουμε, και θα κατοικήσουμε μαζί του». Υποδεικνύοντάς μας δε να υπομένουμε γενναία τους πειρασμούς και τους αγώνες, είπε: Μέσα στον κόσμο θα έχετε θλίψη. Αλλά «έχετε θάρρος· εγώ έχω νικήσει τον κόσμο. Εσείς δε, είστε εκείνοι που εξαιτίας μου παραμείνατε σταθεροί στους πειρασμούς μου, και εγώ σας παραχωρώ βασιλεία, όπως την παραχώρησε σε εμένα ο Πατέρας μου, ώστε να τρώτε και να πίνετε στο τραπέζι μου.» Αυτά όμως δεν τα λέει σε όλους, αλλά σε εκείνους που υπομένουν τους πειρασμούς και τις θλίψεις με μακροθυμία. Πηγαίνοντας προς το άγιο πάθος του σταυρού ο Κύριος, είπε τα εξής: Όποιος θέλει να τρώει και να πίνει στο τραπέζι μου, ας συμπορευθεί μαζί μου προς τον σταυρό· δηλαδή, ας νεκρωθεί και αυτός ως προς τον κόσμο, όπως εγώ, μέσω της εφαρμογής των εντολών μου. Ακούγοντας δε αυτά ο απόστολος Παύλος, και έχοντας αποκόψει από τον εαυτό του όλα τα σαρκικά φρονήματα, τολμούσε να λέει: «Έχω συσταυρωθεί με τον Χριστό. Και δεν ζω πλέον εγώ, αλλά ζει μέσα μου ο Χριστός.» Διότι, εφόσον πορευόμαστε σαρκικά, είμαστε νεκροί μέσα στις αμαρτίες.

λ.—(B f. 197 b, D f. 73 b) Κατανόησε πώς απομακρύνεται από τα μέτρα της ενανθρωπήσεως, χωρίς να έχει υπομείνει ακόμη τον τίμιο σταυρό· διότι ομιλεί ως ένας από εμάς. Μετά όμως από την ανάσταση εκ νεκρών φανέρωσε τη δόξα του, καθώς ο καιρός το απαιτούσε· διότι είπε: «Μου δόθηκε κάθε εξουσία στον ουρανό και στη γη». Ομιλεί, λοιπόν, ανθρωπίνως, όπως είπα. Γι' αυτό λέει: «Και εγώ παραχωρώ σε εσάς βασιλεία, όπως παραχώρησε σε εμένα ο Πατέρας μου, για να τρώτε και να πίνετε στο τραπέζι μου». Άραγε, λοιπόν, και μετά την εκ νεκρών ανάσταση, όταν φτάσει ο καιρός κατά τον οποίο θα είμαστε μαζί με τον Χριστό, ο οποίος θα μας κάνει σύμμορφους με το σώμα της δόξας του, αφού πρώτα ενδυθούμε την αφθαρσία, θα έχουμε πάλι ανάγκη από τροφές και τραπέζι; Σε καμία περίπτωση· αλλά μέσα από τα δικά μας ανθρώπινα πράγματα υποδηλώνει τα πνευματικά. Διότι εκείνοι που λαμβάνουν τις πρώτες τιμές από τους επίγειους βασιλείς, είναι συνδαιτυμόνες και ομοτράπεζοί τους. Υπάρχουν όμως και κάποιοι άλλοι που αξιώνονται τιμής από τους άρχοντες, χωρίς βέβαια να συμμετέχουν σε κοινό τραπέζι. Το ότι, λοιπόν, θα βρίσκονται στις ύψιστες τιμές κοντά του, το καταδεικνύει χρησιμοποιώντας ως παράδειγμα τα δικά μας. <Είπε δε ο Κύριος: Σίμων, Σίμων, ιδού, ο Σατανάς ζήτησε να σας δοκιμάσει, για να σας κοσκινίσει όπως το σιτάρι.> (A f. 284, B f. 198) Θεωρώ αναγκαίο και ωφέλιμο να μάθουμε ποια ήταν η αφορμή που έφερε σε αυτό το σημείο τους λόγους του Σωτήρος.

Προσθέτει, λοιπόν: Μακάριοι είναι εκείνοι οι δούλοι, τους οποίους, όταν έλθει, θα βρει να αγρυπνούν. Και πώς, άλλωστε, δεν είναι μακάριοι αυτοί που πρόκειται να αξιωθούν τόση τιμή; Τους διαβεβαιώνει, λοιπόν, λέγοντας: Αλήθεια σας λέω, ότι θα ζωστεί και θα τους βάλει να ανακλιθούν στο τραπέζι, και πλησιάζοντας θα τους διακονήσει. Παραβάλλοντας, δε, τον ανθρώπινο βίο με τη νύχτα, ως αληθινά οικείο με το σκοτάδι και την άγνοια, παρομοιάζει τον χρόνο της ανθρώπινης ζωής με διάφορες φυλακές, δηλαδή με τις ώρες και τις περιόδους της νύχτας· και σε αυτόν τον χρόνο, ανακηρύσσει μακάριους όσους αγρυπνούν διαρκώς, εξαιτίας του ότι είναι άδηλο το τέλος του καθενός. Και ποια προτροπή θα μπορούσε να είναι ανώτερη από αυτήν, η οποία υπόσχεται ότι ο ίδιος ο δεσπότης θα διακονήσει τους δούλους, και οι δούλοι θα ανακλιθούν στη βασιλεία του, δηλαδή θα αναπαυθούν; Προχωρώντας, πάλι, επισφραγίζει την ίδια αυτή υπόσχεση προς τους μαθητές λέγοντας: Εγώ όμως βρίσκομαι ανάμεσά σας ως εκείνος που διακονεί. Εσείς, δε, είστε εκείνοι που έχετε παραμείνει μαζί μου στους πειρασμούς μου· και εγώ σας παραχωρώ βασιλεία, όπως μου την παραχώρησε ο Πατέρας μου· για να τρώτε και να πίνετε στο τραπέζι μου, στη βασιλεία μου.

Εσύ, όμως, από αυτό το σημείο και μετά μεταφέρσου με τη διάνοια, κ.λπ. (όπως στη στήλη 572). Μακάριοι, λοιπόν, είναι αυτοί που τώρα πεινούν και διψούν τη δικαιοσύνη, διότι τότε θα χορτάσουν, απολαμβάνοντας το βασιλικό δείπνο και μεταλαμβάνοντας τον άρτο της ζωής και την ευφροσύνη του καινού ποτηρίου. Τελεσιουργώντας τα σύμβολα αυτών πριν από το Πάθος, ο Σωτήρας είπε: «Δεν πρόκειται να πιω από τώρα από το γέννημα τούτο της αμπέλου μέχρι την ημέρα εκείνη, που θα το πίνω μαζί σας καινό στη βασιλεία του Πατέρα μου»· τράπεζα πλήρης αγαθών, από την οποία θα μεταλάβουν εκείνοι με τους οποίους συνήψε διαθήκη, επειδή παρέμειναν μαζί Του στις δοκιμασίες, ώστε να τρώνε και να πίνουν στην τράπεζά Του, τρεφόμενοι αφενός με ουράνιο άρτο, θρεπτικό για τις άγιες ψυχές, και μεταλαμβάνοντας αφετέρου οίνο από το καινό γέννημα της αληθινής αμπέλου, την οποία ο ίδιος ο Θεός και Πατέρας των όλων καλλιεργώντας, θα παρέχει το καινό γέννημά της σε όσους θα είναι τότε άξιοι.

Για να τρώτε και να πίνετε στην τράπεζά μου. Από τέτοια αγαθά θα είναι γεμάτη η τράπεζα, από την οποία θα μεταλάβουν εκείνοι προς τους οποίους διέθεσε τη Διαθήκη, επειδή παρέμειναν μαζί του κατά τους πειρασμούς· ώστε να τρώνε και να πίνουν στην τράπεζά του· αφενός τρεφόμενοι με τον ουράνιο άρτο των αγίων ψυχών, και αφετέρου μεταλαμβάνοντας τον οίνο, το νέο γέννημα της αληθινής αμπέλου, την οποία καλλιεργώντας ο ίδιος ο Θεός των όλων, θα προσφέρει το νέο γέννημά της σε εκείνους που θα είναι τότε άξιοι.

Γι' αυτό έλεγε στους μαθητές του ο Κύριος ότι «έρχομαι προς εσάς, και θα σας παραλάβω, ώστε όπου είμαι εγώ να είστε και εσείς, και την οδό προς τα εκεί όπου εγώ πηγαίνω τη γνωρίζετε»· αυτή λοιπόν είναι η παραγγελία του, ότι θα έλθει και θα τους παραλάβει, και όχι μόνο αυτούς, αλλά και όσους πίστεψαν σε αυτόν μέσω του λόγου τους και φύλαξαν τις εντολές του, όπως ακριβώς έλεγε και ο Παύλος γράφοντας στους Θεσσαλονικείς, ότι «ο ίδιος ο Κύριος με πρόσταγμα, με φωνή αρχαγγέλου και με σάλπιγγα Θεού θα κατέλθει από τον ουρανό, και οι νεκροί εν Χριστώ θα αναστηθούν πρώτοι, έπειτα εμείς οι ζωντανοί που απομένουμε, θα αρπαγούμε μαζί με αυτούς μέσα σε νεφέλες για να προϋπαντήσουμε τον Κύριο στον αέρα, και έτσι πάντοτε θα είμαστε μαζί με τον Κύριο»· αυτή λοιπόν είναι η επαγγελία του μεγάλου Βασιλέως που λέει ότι «έρχομαι προς εσάς»· εννοεί τον εαυτό του, και πάλι λέει προς αυτούς, «για να τρώτε», αναφέρει, «και να πίνετε μαζί μου στο τραπέζι μου»· αυτή λοιπόν είναι η επαγγελία της αθανάτου τραπέζης, το να αρπαγούν δηλαδή μέσα σε νεφέλες και να είναι πάντοτε μαζί με τον Θεό. «Τότε επέστρεψαν», λέει, «οι απόστολοι από το όρος που ονομάζεται των Ελαιών, το οποίο είναι κοντά στην Ιερουσαλήμ». Διότι από παλαιά αναφέρει ο προφήτης: «και θα σταθούν τα πόδια του πάνω στο όρος των Ελαιών προς ανατολάς, απέναντι από την Ιερουσαλήμ».

Εκείνος που με μία μόνο τροφή πήρε θάρρος και ολοκλήρωσε οδοιπορία σαράντα ημερών, έγινε θεόπτης. Δες ποιο είναι το έπαθλο της εγκράτειας και μιμήσου τον ζηλωτή, ω ψυχή, και θα μπορέσεις να δεις τον Θεό ξεκάθαρα. Ως ανταμοιβή στους μαθητές Σου, Φιλάνθρωπε, παραχώρησες ένδοξα τη βασιλεία του Πατέρα, ώστε να συντρώγουν στο τραπέζι Σου κατά χάριν. Αξίωσε, λοιπόν, και εμένα αυτής της μυσταγωγίας, αφού πρώτα γίνω ολόκληρος καθαρός.

Και από πού μπορεί κανείς να το μάθει αυτό, λέει, ότι δηλαδή το έλεος του Θεού σημαίνει τη βασιλεία Του; Από τα όσα λέει ο Χριστός όταν περιγράφει το έπαθλο των ελεημόνων, και την αμοιβή της αγαθότητας που θα λάβουν από Αυτόν, πότε λέγοντας ότι αυτοί «θα ελεηθούν» και πότε ότι θα επιτύχουν τη βασιλεία, ως να είναι το ίδιο πράγμα το να τύχουν του ελέους Του και το να λάβουν τη βασιλεία. «Διότι μακάριοι», λέει, «είναι οι ελεήμονες, επειδή αυτοί θα ελεηθούν.» Έπειτα αλλού, σαν να εξηγεί τον ίδιο Του τον εαυτό, και δηλώνοντας τι σημαίνει το να ελεηθεί κανείς: «Θα πει», λέει, «ο βασιλιάς προς εκείνους που βρίσκονται στα δεξιά Του, εννοώντας τους ελεήμονες: Ελάτε, οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς.» Και με άλλον τρόπο, αν κάποιος θελήσει να διακρίνει το έργο του θείου ελέους από όσα πράττουν οι ελεήμονες άνθρωποι, δεν θα βρει να σημαίνει τίποτα άλλο παρά την ίδια τη βασιλεία. Τι κάνουν λοιπόν οι ελεήμονες; «Πείνασα», λέει, «και μου δώσατε να φάω· δίψασα, και με ποτίσατε.» Επομένως και ο Χριστός, αυτούς που ελεεί, θα τους κάνει κοινωνούς της δικής Του τράπεζας. Και ποια είναι αυτή; «Για να τρώτε», λέει, «και να πίνετε στο τραπέζι μου στη βασιλεία μου.» Και για να γνωρίσεις τη λαμπρότητα εκείνης της τράπεζας, και ότι δεν είναι τράπεζα δούλων αλλά βασιλιάδων, μάθετε ποιος είναι ο διάκονος, ότι είναι δηλαδή ο ίδιος ο Δεσπότης των πάντων. «Διότι θα ζωστεί», λέει, «και θα τους βάλει να καθίσουν στο τραπέζι, και περνώντας θα τους διακονήσει.» Αλλά και θα ντύσει αυτόν που ελεήθηκε, επειδή ήταν γυμνός.

Όπως όταν τον ακούει να λέει προς τους μαθητές: «Δεν θα σας αφήσω ορφανούς· έρχομαι σε εσάς. Λίγο ακόμη, και ο κόσμος δεν θα με βλέπει πλέον· εσείς όμως με βλέπετε, διότι εγώ ζω και εσείς θα ζήσετε.» Και πάλι: «Εγώ είμαι η άμπελος η αληθινή, εσείς τα κλήματα.» Και πάλι: «Εσείς είστε φίλοι μου, εάν κάνετε όσα εγώ σας δίνω ως εντολή. Δεν σας ονομάζω πλέον δούλους, διότι ο δούλος δεν γνωρίζει τι κάνει ο κύριός του· εσάς όμως σας ονόμασα φίλους, διότι όλα όσα άκουσα από τον Πατέρα μου σας τα έκανα γνωστά.» Και πάλι: «Εσείς είστε εκείνοι που παραμείνατε μαζί μου στους πειρασμούς μου· και εγώ συνάπτω μαζί σας —διαθήκη αιώνια—, ώστε να τρώτε και να πίνετε πάντοτε στο τραπέζι μου στη βασιλεία μου.» Ακούγοντας, λοιπόν, αυτά και τα παρόμοια, ο φιλόθεος όχι μόνο χαίρεται, αλλά και προαιρείται να πεθαίνει κάθε ημέρα για τον Χριστό.

Μου φαίνεται, μάλιστα, ότι δεν υπενθύμισε έτσι τυχαία αυτή την κατάκλιση στο δείπνο και τη διακονία, αλλά για να τους υπενθυμίσει ότι: Αν φάγατε από έναν άρτο και ήπιατε από ένα ποτήριο, η μία τράπεζα σας καθιστά φίλους και ενωμένους· γιατί, λοιπόν, τρέφετε φρονήματα ανάξια αυτών; Αλλά ούτε και εγώ διακόνησα τον έναν ναι, και τον άλλον όχι, παρά όλους σας εξίσου· όλοι σας, επομένως, να έχετε ένα και το αυτό φρόνημα. Εσύ, λοιπόν, από όλα αυτά αναλογίσου πόσο ατελείς ήταν ακόμη οι μαθητές· δες όμως πώς έλαμψαν αργότερα. Ας ντρέπονται οι Μανιχαίοι που ισχυρίζονται ότι κάποιοι είναι από τη φύση τους αμαθείς και ότι είναι αδύνατον να αλλάξουν. «Εσείς είστε εκείνοι που παραμείνατε μαζί μου στις δοκιμασίες μου, και εγώ σας ετοιμάζω, όπως μου ετοίμασε ο Πατέρας μου βασιλεία, για να τρώτε και να πίνετε στην τράπεζά μου, και να καθίσετε σε θρόνους κρίνοντας τις δώδεκα φυλές του Ισραήλ.»

«Σου λέγω, Πέτρε, δεν θα λαλήσει σήμερα πετεινός, προτού απαρνηθείς τρεις φορές ότι με γνωρίζεις.» Επειδή είπε ότι «Αλίμονο σε εκείνον που με παραδίδει», και στο μεταξύ τους δίδαξε ότι πρέπει να μετριοφρονούν· όπως ακριβώς σε αυτόν που τον παραδίδει απέδωσε το αλίμονο, έτσι αντίθετα σε αυτούς λέει ότι «Εσείς είστε εκείνοι που παραμείνατε μαζί μου στις δοκιμασίες μου· γι' αυτό και σας ορίζω ανταμοιβές», δηλαδή, «Συμφωνώ μαζί σας, ώστε, επειδή ο Πατέρας μου μού όρισε, δηλαδή μού παραχώρησε βασιλεία, να τρώτε και να πίνετε στο τραπέζι μου». Το να τρώνε όμως και να πίνουν το είπε, όχι με την έννοια ότι θα υπάρχουν εκεί φαγητά, ούτε ότι η βασιλεία του θα είναι αισθητή. Διότι και ο ίδιος δίδαξε, με όσα είπε προς τους Σαδδουκαίους, ότι η εκεί διαβίωση είναι αγγελική, και ο Παύλος επίσης διδάσκει ότι η βασιλεία του Θεού δεν είναι βρώση και πόση. Ας μην πλανάται λοιπόν κανείς ακούγοντας εδώ το «Για να τρώτε και να πίνετε στο τραπέζι μου»· αλλά ας κατανοήσει ότι αυτό ελέχθη μεταφορικά, λαμβάνοντας παράδειγμα από αυτούς που τιμώνται από τους βασιλείς του κόσμου. Διότι οι ομοτράπεζοι του βασιλιά θεωρείται ότι έχουν τα πρωτεία μεταξύ όλων. Αυτό λοιπόν λέει και για τους αποστόλους, ότι θα είναι οι πιο τιμώμενοι από όλους κοντά του. Επειδή, και όταν ακούς για καθέδρες θρόνων, μην εννοείς υλικούς θρόνους, αλλά τιμή και δόξα.