Πατερικὲς ἀναφορὲς ἀνὰ βιβλικὸ ἐδάφιο
33 πατερικά χωρίαΌλες οι κατηγορίες γνησιότητας
Εἶπε δὲ ὁ Κύριος· Σίμων Σίμων, ἰδοὺ ὁ σατανᾶς ἐξῃτήσατο ὑμᾶς τοῦ σινιάσαι ὡς τὸν σῖτον·Ανάγνωση ολόκληρου κεφαλαίου
1–33 από 33
Φιλονεικία τῶν μαθητῶν περὶ πρωτείων. Εἶτα πρὸς τὸν Σίμωνά φησι· «Ἰδοὺ ὁ Σατανᾶς ἐξῃτήσατο ὑμᾶς·» καὶ προλέγει αὐτοῦ τὴν ἄρνησιν, καὶ παρακελεύεται τοῖς μαθηταῖς βαστάζειν βαλάντιον. Εἶτα συλλαμβάνεται.
Φιλονικία των μαθητών περί των πρωτείων. Έπειτα λέει προς τον Σίμωνα: «Ιδού, ο Σατανάς σας ζήτησε»· και προλέγει την άρνησή του, και παραγγέλλει στους μαθητές να φέρουν βαλάντιο. Έπειτα συλλαμβάνεται.
Λεπτομέρειες
Κεφάλ. εʹ. ΛΟΥΚΑΣ. Εἶπε δὲ ὁ Κύριος· Σίμων, Σίμων, ἰδοὺ ὁ Σατανᾶς ἐξῃτήσατο ὑμᾶς, τοῦ σινιάσαι ὡς τὸν σῖτον· ἐγὼ δὲ ἐδεήθην περὶ σοῦ, ἵνα μὴ ἐκλίπῃ ἡ πίστις σου. ΠΡΟΣ ΕΦΕΣ. Προσευχόμενοι ἐν παντὶ καιρῷ ἐν πνεύματι, καὶ εἰς αὐτὸ ἀγρυπνοῦντες πάντοτε ἐν πάσῃ προσκαρτερήσει καὶ δεήσει, περὶ πάντων τῶν ἁγίων, καὶ ὑπὲρ ἐμοῦ, ἵνα μὴ δοθῇ λόγος ἐν ἀνοίξει τοῦ στόματός μου ἐν παῤῥησίᾳ, γνωρίσαι τὸ μυστήριον τοῦ Εὐαγγελίου, ὑπὲρ οὗ πρεσβεύω ἐν ἁλύσει, ἵνα ἐν αὐτῷ παῤῥησιάσωμαι ὡς δεῖ με λαλῆσαι.
Κεφάλαιο 5. Λουκάς. Είπε δε ο Κύριος: Σίμων, Σίμων, ιδού, ο Σατανάς ζήτησε επίμονα να σας κοσκινίσει σαν το σιτάρι· εγώ όμως δεήθηκα για εσένα, ώστε να μην εκλείψει η πίστη σου. Προς Εφεσίους. Να προσεύχεστε σε κάθε καιρό εν Πνεύματι, και να αγρυπνείτε γι' αυτό πάντοτε με κάθε προσκαρτέρηση και δέηση για όλους τους αγίους, αλλά και για εμένα, ώστε να μου δοθεί λόγος, όταν ανοίγω το στόμα μου, για να φανερώσω με παρρησία το μυστήριο του Ευαγγελίου, υπέρ του οποίου είμαι πρεσβευτής δεμένος με αλυσίδες, ώστε να μιλήσω γι' αυτό με παρρησία, όπως ακριβώς οφείλω να μιλήσω.
Λεπτομέρειες
Κεφάλ. βʹ. ΛΟΥΚΑΣ. Σίμων, Σίμων, ἰδοὺ ὁ Σατανᾶς ἐξῃτήσατο ὑμᾶς, τοῦ σινιάσαι ὡς τὸν σῖτον· ἐγὼ δὲ ἐδεήθην περὶ σοῦ, ἵνα μὴ ἐκλίπῃ ἡ πίστις σου. ΠΡΑΞΕΙΣ. Ὁ μὲν οὖν Πέτρος ἐτηρεῖτο ἐν τῇ φυλακῇ. Προσευχὴ δὲ ἦν ἐκτενὴς γενομένη ὑπὸ τῆς Ἐκκλησίας πρὸς τὸν Θεὸν ὑπὲρ αὐτοῦ.
Κεφάλαιο β΄. ΛΟΥΚΑΣ. Σίμων, Σίμων, ιδού, ο Σατανάς ζήτησε να σας κοσκινίσει σαν το σιτάρι· εγώ όμως δεήθηκα για σένα, ώστε να μην εκλείψει η πίστη σου. ΠΡΑΞΕΙΣ. Ο μεν Πέτρος, λοιπόν, φρουρούνταν στη φυλακή. Από την Εκκλησία, όμως, γινόταν εκτενής προσευχή προς τον Θεό υπέρ αυτού.
Λεπτομέρειες
Ἀλλ᾽ ὅτι μεγαλοφρονέστερον ἐφθέγξατο, λέγων, Εἰ καὶ πάντες σκανδαλισθήσονται ἐν σοὶ, ἀλλ᾽ ἐγὼ οὐδέποτε σκανδαλισθήσομαι, παρεδόθη τῇ ἀνθρωπίνῃ δειλίᾳ, καὶ πέπτωκεν εἰς ἄρνησιν, σωφρονιζόμενος τῷ σφάλματι πρὸς εὐλάβειαν, καὶ διδασκόμενος φείδεσθαι τῶν ἀσθενούντων, τῷ καὶ τὴν ἑαυτοῦ καταμαθεῖν ἀσθένειαν, καὶ γνῶναι σαφῶς, ὅτι καθάπερ ἐν τῷ πελάγει καταποντιζόμενος, ἐκουφίσθη τῇ τοῦ Χριστοῦ δεξιᾷ, οὕτως ἐν τῷ κλύδωνι τοῦ σκανδαλισμοῦ κινδυνεύσας ἀπολέσθαι δι᾽ ἀπιστίας, ἐφυλάχθη δυνάμει Χριστοῦ, ὃς καὶ προεῖπεν αὐτῷ τὸ συμβησόμενον, λέγων· Σίμων, Σίμων, ἰδοὺ ὁ Σατανᾶς ἐξῃτήσατο τοῦ σινιάσαι ὑμᾶς ὡς τὸν σῖτον. Κἀγὼ ἐδεήθην περὶ σοῦ, ἵνα μὴ ἐκλείπῃ ἡ πίστις σου, καὶ σύ ποτε ἐπιστρέψας στήριξον τοὺς ἀδελφούς σου. Καὶ Πέτρος μὲν οὕτως ἐλεγχθεὶς, δικαίως ἐβοηθεῖτο, πρὸς ἀπόθεσιν ἀλαζονείας καὶ φειδὼ τῶν ἀσθενούντων ἐκπαιδευόμενος· ὁ δὲ Φαρισαῖος ἐκεῖνος, ὁ βαρὺς καὶ καθ᾽ ὑπερβολὴν ὑπερήφανος, ὁ μὴ μόνον ἐφ᾽ ἑαυτῷ θρασυνόμενος, ἀλλὰ καὶ τὸν τελώνην ἐπὶ Θεοῦ διασύρων, ἀπώλεσε τῆς δικαιοσύνης τὸ καύχημα διὰ τὸ τῆς ὑπερηφανῖας ἔγκλημα. Καὶ κατῆλθεν ὁ τελώνης δεδικαιωμένος ὑπὲρ αὐτὸν, ὅτι τὸν ἅγιον ἐδόξαζε Θεὸν, καὶ οὐδὲ ἀναβλέπειν ἐτόλμα, ἀλλ᾽ ἱλασμὸν ἐζήτει μόνον, κατήγορος ὢν ἑαυτοῦ καὶ τῷ σχήματι καὶ τῇ κατὰ στήθους πληγῇ, καὶ τῷ ζητεῖν οὐδὲν ἄλλο πλὴν ἱλασμόν.
Αλλά επειδή εκφράστηκε με υπερβολική αλαζονεία, λέγοντας: «Ακόμη κι αν όλοι σκανδαλιστούν εξαιτίας σου, εγώ ποτέ δεν θα σκανδαλιστώ», παραδόθηκε στην ανθρώπινη δειλία και έπεσε στην άρνηση, ώστε να σωφρονιστεί από το σφάλμα οδηγούμενος στην ευσέβεια, και να διδαχθεί να δείχνει επιείκεια προς τους αδυνάτους, κατανοώντας και τη δική του αδυναμία. Και έτσι να γνωρίσει σαφώς ότι, όπως ακριβώς καταποντιζόμενος στο πέλαγος διασώθηκε από το δεξί χέρι του Χριστού, κατά παρόμοιο τρόπο, ενώ κινδύνευσε να χαθεί από την απιστία μέσα στον κλύδωνα του σκανδαλισμού, διαφυλάχθηκε με τη δύναμη του Χριστού. Ο Οποίος, άλλωστε, του είχε προείπει αυτό που επρόκειτο να συμβεί, λέγοντας: «Σίμων, Σίμων, ιδού ο Σατανάς ζήτησε να σας κοσκινίσει όπως το σιτάρι. Εγώ όμως δεήθηκα για σένα, ώστε να μην εκλείψει η πίστη σου· και εσύ, όταν κάποτε επιστρέψεις, στήριξε τους αδελφούς σου». Και ο μεν Πέτρος, αφού ελέγχθηκε κατ' αυτόν τον τρόπο, δικαίως έλαβε βοήθεια, εκπαιδευόμενος στην αποβολή της αλαζονείας και στην επιείκεια προς τους αδυνάτους. Εκείνος όμως ο Φαρισαίος, ο φορτικός και καθ' υπερβολήν υπερήφανος, που όχι μόνο καυχιόταν με θράσος για τον εαυτό του, αλλά και διέσυρε τον τελώνη ενώπιον του Θεού, έχασε το καύχημα της δικαιοσύνης εξαιτίας του εγκλήματος της υπερηφάνειας. Και κατέβηκε στο σπίτι του ο τελώνης δικαιωμένος περισσότερο από εκείνον, επειδή δόξαζε τον άγιο Θεό και δεν τολμούσε ούτε το βλέμμα του να σηκώσει, αλλά ζητούσε μόνο τον ιλασμό, γενόμενος ο ίδιος κατήγορος του εαυτού του, και με τη στάση του σώματος, και με τα χτυπήματα στο στήθος, και με το να μη ζητά τίποτε άλλο παρά μόνο τον ιλασμό.
Λεπτομέρειες
Καὶ ταυτὶ μὲν λέγειν οἴεσθαι δεῖν ὑποτοπητέον αὐτόν· βλέπε δὲ ὅπως διὰ πάντων, ὡς ἔπος εἰπεῖν, τῶν αὐτοῦ λόγων τῇ τοῦ Πατρὸς ἐνεργείᾳ, τῇ κατά τι γοῦν νοουμένῃ, τὸ οἰκεῖον παρεισδύσας πρόσωπον, συνεισάγει πάντως, ἐκεῖνό που τάχα παραδεικνὺς ἀληθὲς ὅτι “πάντα δι᾽ αὐτοῦ ”ἐγένετο, καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἕν.” ἐν μὲν οὖν τοῖς ὀπίσω βραχὺ τηρεῖσθαι τοὺς μαθητὰς παρὰ τοῦ ἰδίου γεννήτορος ἐν ὀνόματι παρεκάλει τῷ δοθέντι αὐτῷ· ἐν δέ γε τούτοις, ἐν τῇ ἀληθείᾳ τοῦ Πατρὸς τὴν ὑπὲρ αὐτῶν αἴτησιν πληροῦσθαι βούλεται. τί οὖν ἄρα καὶ τοῦτό ἐστιν, ἢ τί τὸ ποικίλον τῶν λόγων βούλεται; οὐ μίαν οὖσαν ἐπιδεικνύειν τὴν παρὰ Πατρὸς ἐνέργειαν δι᾽ αὐτοῦ τελουμένην ἐπὶ τῇ τῶν ἁγίων φειδοῖ; ἐν μὲν γὰρ ἐκείνοις, ἐν ὀνόματι τοῦ Πατρὸς χρῆναι λέγων τηρεῖσθαι τοὺς μαθητὰς, οἱονεὶ τὸ ἐν δόξῃ καὶ δυνάμει θεότητος, τῆς τοῦ κακοῦν ἐθέλοντος ἔξω γενέσθαι χειρὸς, τοῖς διὰ Θεὸν κινδυνεύουσιν ὑπάρξαι φησὶν, ὁποῖόν τι καὶ γέγονεν ἐπ᾽ αὐτοῖς, κατὰ τὸ σιωπώμενον, ὃ καὶ τοῖς ἑαυτοῦ μαθηταῖς ἐκκαλύπτων κατὰ καιροὺς εἴρηκεν ὁ Χριστός “Σίμων Σίμων, ἰδοὺ ὁ σατανᾶς ἐξῃτήσατο ὑμᾶς, τοῦ ”σινιάσαι ὡς τὸν σίτον· ἐγὼ δὲ ἐδεήθην περὶ σοῦ, ἵνα μὴ “ἐκλίπῃ ἡ πίστις σου.” λεληθότως γὰρ οἰκονομεῖται τῶν καθ᾽ ἡμᾶς τὰ πολλὰ, προνοοῦντος δηλονότι καὶ ὑπερασπίζοντος τοῦ Χριστοῦ τῆς ἑκάστου ζωῆς.
Και πρέπει λοιπόν να υποθέσουμε ότι ο ίδιος θεωρεί αναγκαίο να τα λέει αυτά. Πρόσεξε όμως πώς, σχεδόν σε όλα του τα λόγια, συνυφαίνοντας το δικό του πρόσωπο με την ενέργεια του Πατρός, με όποιον τρόπο και αν αυτή νοείται, το συνεισάγει πάντοτε, υποδεικνύοντας ίσως ως αληθινό εκείνο που λέει ότι «τα πάντα δι' αυτού έγιναν, και χωρίς αυτόν δεν έγινε τίποτα». Στα προηγούμενα, λοιπόν, παρακαλούσε να διαφυλαχθούν οι μαθητές από τον ίδιο του τον γεννήτορα στο όνομα που του δόθηκε· ενώ σε αυτά εδώ, θέλει να εκπληρωθεί το αίτημά του υπέρ αυτών μέσα στην αλήθεια του Πατρός. Τι άραγε να σημαίνει αυτό, ή τι σκοπό έχει αυτή η ποικιλία των λόγων; Μήπως δεν θέλει να αποδείξει ότι η ενέργεια που προέρχεται από τον Πατέρα και τελείται μέσω αυτού για την προστασία των αγίων είναι μία; Διότι σε εκείνα τα λόγια, λέγοντας ότι οι μαθητές πρέπει να διαφυλαχθούν στο όνομα του Πατρός, σαν να βρίσκονται μέσα στη δόξα και τη δύναμη της θεότητας, δηλώνει ότι το να ξεφύγουν από τα χέρια εκείνου που θέλει να τους βλάψει είναι δωρεά που δίνεται σε όσους κινδυνεύουν για τον Θεό, πράγμα που άλλωστε έχει ήδη συμβεί σε αυτούς αθόρυβα, και το οποίο ο Χριστός, αποκαλύπτοντάς το κατά καιρούς στους μαθητές του, είπε: «Σίμων, Σίμων, ιδού ο σατανάς ζήτησε να σας κοσκινίσει σαν το σιτάρι· εγώ όμως δεήθηκα για σένα, ώστε να μην εκλείψει η πίστη σου». Διότι τα περισσότερα από τα δικά μας ζητήματα οικονομούνται αόρατα, καθώς βεβαίως ο Χριστός προνοεί και υπερασπίζεται τη ζωή του καθενός.
Λεπτομέρειες
λ.—(B f. 197 b, D f. 73 b) Σύνες ὅπως τῶν τῆς ἐνανθρωπήσεως μέτρων ἀποφοιτᾷ, οὔπω τὸν τίμιον ὑπομείνας σταυρόν· διαλέγεται γὰρ ὡς εἷς ἐξ ἡμῶν· μετὰ δέ γε τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν πεφανέρωκεν ἑαυτοῦ τὴν δόξαν, καιροῦ καλοῦντος εἰς τοῦτο· ἔφη γὰρ, ὅτι «Ἐδόθη μοι πᾶσα ἐξουσία ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς.» Διαλέγεται τοίνυν ἀνθρωπίνως, ὡς ἔφην. Διὰ τοῦτό φησι· «Κἀγὼ διατίθεμαι ὑμῖν, καθὼς διέθετό μοι ὁ Πατήρ μου βασιλείαν, ἵνα ἐσθίητε καὶ πίνητε ἐπὶ τῆς τραπέζης μου.» Ἆρα οὖν καὶ μετὰ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν, ἐνστάντος τοῦ καιροῦ, καθ᾽ ὃν συνεσόμεθα τῷ Χριστῷ, συμμόρφους ἡμᾶς ἀποφαίνοντι τοῦ σώματος τῆς δόξης αὐτοῦ, μετὰ τὸ ἐνδύσεσθαι τὴν ἀφθαρσίαν, ἐδεσμάτων πάλιν ἐν χρείᾳ ἐσόμεθα καὶ τραπέζης; Οὐδαμῶς· ἀλλ᾽ ἐκ τῶν καθ᾽ ἡμᾶς πραγμάτων ὑποφαίνει τὰ πνευματικά. Οἱ μὲν γὰρ τὰς παρὰ τῶν ἐπιγείων βασιλέων πρώτας ἔχοντες τιμὰς, συνέστιοί τέ εἰσιν αὐτοῖς καὶ ὁμόσιτοι. Εἰσὶ δὲ καὶ ἕτεροί τινες τιμῆς μὲν τῆς παρὰ τῶν κρατούντων ἀξιούμενοι, οὐ μὴν ὅτι καὶ κοινῆς τραπέζης ἁπτόμενοι. Ὅτι τοίνυν ἐν ταῖς πρωτευούσαις τιμαῖς ἔσονται παρ᾽ αὐτῷ, ὡς ἐκ παραδείγματος τοῦ καθ᾽ ἡμᾶς διαδείκνυσιν. <Εἶπε δὲ Κύριος· Σίμων, Σίμων, ἰδοὺ ὁ Σατανᾶς ἐξῃτήσατο ὑμᾶς, τοῦ σινιάσαι ὡς τὸν σῖτον.> (A f. 284, B f. 198) Ἀναγκαῖον οἶμαι καὶ ἐπωφελὲς, μαθεῖν τίς ἦν ἡ πρόφασις, ἡ παρενεγκοῦσα εἰς τοῦτο τοῦ Σωτῆρος τοὺς λόγους.
λ.—(B f. 197 b, D f. 73 b) Κατανόησε πώς απομακρύνεται από τα μέτρα της ενανθρωπήσεως, χωρίς να έχει υπομείνει ακόμη τον τίμιο σταυρό· διότι ομιλεί ως ένας από εμάς. Μετά όμως από την ανάσταση εκ νεκρών φανέρωσε τη δόξα του, καθώς ο καιρός το απαιτούσε· διότι είπε: «Μου δόθηκε κάθε εξουσία στον ουρανό και στη γη». Ομιλεί, λοιπόν, ανθρωπίνως, όπως είπα. Γι' αυτό λέει: «Και εγώ παραχωρώ σε εσάς βασιλεία, όπως παραχώρησε σε εμένα ο Πατέρας μου, για να τρώτε και να πίνετε στο τραπέζι μου». Άραγε, λοιπόν, και μετά την εκ νεκρών ανάσταση, όταν φτάσει ο καιρός κατά τον οποίο θα είμαστε μαζί με τον Χριστό, ο οποίος θα μας κάνει σύμμορφους με το σώμα της δόξας του, αφού πρώτα ενδυθούμε την αφθαρσία, θα έχουμε πάλι ανάγκη από τροφές και τραπέζι; Σε καμία περίπτωση· αλλά μέσα από τα δικά μας ανθρώπινα πράγματα υποδηλώνει τα πνευματικά. Διότι εκείνοι που λαμβάνουν τις πρώτες τιμές από τους επίγειους βασιλείς, είναι συνδαιτυμόνες και ομοτράπεζοί τους. Υπάρχουν όμως και κάποιοι άλλοι που αξιώνονται τιμής από τους άρχοντες, χωρίς βέβαια να συμμετέχουν σε κοινό τραπέζι. Το ότι, λοιπόν, θα βρίσκονται στις ύψιστες τιμές κοντά του, το καταδεικνύει χρησιμοποιώντας ως παράδειγμα τα δικά μας. <Είπε δε ο Κύριος: Σίμων, Σίμων, ιδού, ο Σατανάς ζήτησε να σας δοκιμάσει, για να σας κοσκινίσει όπως το σιτάρι.> (A f. 284, B f. 198) Θεωρώ αναγκαίο και ωφέλιμο να μάθουμε ποια ήταν η αφορμή που έφερε σε αυτό το σημείο τους λόγους του Σωτήρος.
Λεπτομέρειες
Διορθωσάμενος δὲ αὐτοὺς ὁ Χριστὸς δι᾽ ὧν ἐπετίμησε τῷ τῆς φιλοδοξίας πάθει, καὶ ἑαυτὸν εἰς ὑπόδειγμα δέδωκε, τρίτον τοῖς μαθηταῖς ἐπικούρημα προσκεκόμικε, διὰ τῶν προκειμένων ἀναγνωσμάτων· διδάσκει γὰρ ὅτι μέτρια φρονεῖν ἡμᾶς ἀναγκαῖον, οὐδὲν μὲν ὄντας τό γε ἦκον εἰς τὴν ἀνθρώπου φύσιν, καὶ εἰς τὸ τῆς ἡμετέρας διανοίας εὐόλισθον, στηριζομένους δὲ καὶ ὄντας ὅπερ ἐσμὲν, δι᾽ αὐτόν τε καὶ παρ᾽ αὐτοῦ. Οὔκουν ἐφ᾽ ἑαυτοῖς μᾶλλον, ἀλλ᾽ ἐπὶ τοῖς παρ᾽ αὐτοῦ χαρίσμασι σεμνύνεσθαι δεῖ. Κἂν εἴ τις οὕτως διατεθῇ, ποῖον εὑρήσει τόπον ἐν αὐτῷ τὸ ὑπερκεῖσθαί τινων ἐθέλειν; Ταύτῃτοι τοὺς μὲν ἑτέρους ἀφίησι μαθητὰς, ἐπ᾽ αὐτὸν δὲ τὸν κορυφαῖον ἔρχεται· καί φησιν ὅτι «Πολλάκις ἠθέλησεν ὁ Σατανᾶς σινιάσαι καὶ ὑμᾶς ὡς τὸν σῖτον,» ἀντὶ τοῦ δοκιμάσαι καὶ πειράσαι· ἔθος γὰρ τῷ Σατανᾷ, τοῖς εὐδοκιμοῦσιν ἐπιπηδᾷν· οὕτως ἐζήτησε τὸν Ἰὼβ, ἀλλ᾽ ἡττᾶτο τῆς ἐκείνου τληπαθείας. Πλὴν πλεονεκτεῖ τὴν ἀνθρώπου φύσιν, ἀσθενὴς γὰρ αὕτη, δεινὸς δὲ καὶ ἀπηνὴς ἐκεῖνος· ὡς γάρ φησι περὶ αὐτοῦ τὸ Γράμμα τὸ ἱερὸν, ἡ καρδία αὐτοῦ πέπηγεν ὥσπερ λίθος, ἕστηκε δὲ ὥσπερ ἄκμων ἀνήλατος.
Αφού ο Χριστός τους διόρθωσε, επιτιμώντας το πάθος της φιλοδοξίας, και προσέφερε τον εαυτό του ως παράδειγμα, έδωσε στους μαθητές και ένα τρίτο βοήθημα, μέσω των προκείμενων αναγνωσμάτων. Διότι διδάσκει ότι είναι αναγκαίο να έχουμε ταπεινό φρόνημα, εφόσον είμαστε ένα τίποτα όσον αφορά την ανθρώπινη φύση και την ευκολία της διάνοιάς μας να ολισθαίνει, αλλά στηριζόμαστε και είμαστε αυτό που είμαστε εξαιτίας του και από αυτόν. Επομένως, δεν πρέπει να καυχόμαστε τόσο για τον εαυτό μας, όσο για τα δικά του χαρίσματα. Και αν κάποιος αποκτήσει αυτή τη διάθεση, ποια θέση θα βρει μέσα του η επιθυμία να υπερέχει των άλλων; Γι' αυτόν τον λόγο, αφήνει τους άλλους μαθητές και απευθύνεται στον ίδιο τον κορυφαίο, και του λέει ότι «Πολλές φορές θέλησε ο Σατανάς να σας κοσκινίσει σαν το σιτάρι», που σημαίνει να σας δοκιμάσει και να σας πειράξει. Διότι είναι συνήθεια του Σατανά να επιτίθεται σε όσους ευδοκιμούν πνευματικά. Έτσι ζήτησε τον Ιώβ, αλλά νικήθηκε από τη δική του υπομονή. Όμως υπερτερεί της ανθρώπινης φύσης, επειδή αυτή είναι ασθενής, ενώ εκείνος είναι φοβερός και ανελέητος. Όπως ακριβώς λέει γι' αυτόν η Ιερά Γραφή, η καρδιά του έχει σκληρύνει σαν πέτρα και στέκεται σαν αμόνι που δεν σφυρηλατείται.
Λεπτομέρειες
Οὔπω ἥκει ἡ ὥρα· ὅτε δὲ ἐν τῷ προσήκοντι καταλαβὼν ἦν· Ἐλήλυθεν ἡ ὥρα, φησίν, ἵνα δοξασθῇ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου. «Ἔθου σκότος, καὶ ἐγένετο νύξ.» Σαφῶς τὸν τοῦ σταυροῦ λέγει καιρόν, ἐν ᾧ ἔδυνεν ὁ ἡμέτερος ἥλιος. Τότε γὰρ σκότος ἀπὸ ὥρας ἕκτης ἕως ὥρας ἐνάτης ἐγένετο, ὅπερ εἰς ὁλόκληρον νύκτα, ἕνεκα τοῦ τριημέρου τῆς ἀναστάσεως μυστηρίου παρείληπται. «Ἐν αὐτῇ διελεύσονται πάντα τὰ θηρία.» Θηρία τοῦ δρυμοῦ καὶ σκύμνους τοὺς δαίμονάς φησιν, οἴτινες ἐν τῷ καιρῷ τοῦ Δεσποτικοῦ πάθους ἀναγκαίως ὠρύοντο, νομίζοντες τότε θήρας ἔχειν καιρόν. Ἔβλεπον γὰρ Ἰούδαν προδεδωκότα, τὸν Πέτρον ἀρνούμενον, τοὺς λοιποὺς ἀποστόλους σκορπισθέντας. Ὠρύοντο τοίνυν, ἁρπάσαι καὶ ζητῆσαι παρὰ τοῦ Θεοῦ τοὺς δικαίους ἐξαιτεῖν εἰς πειρατήρια. Ἢ οὐχὶ τὸν Ἰὼβ ἐξῄτησεν ὁ διάβολος; Ἐξῄτησε δὲ καὶ τοὺς ἀποστόλους παρὰ τοῦ Χριστοῦ, ὥστε τὸν Κύριον λέγειν· Σίμων, Σίμων, ποσάκις ἐξῄτησεν ὁ Σατανᾶς σινιᾶσαι ὑμᾶς ὡς τὸν σῖτον· ἐγὼ δὲ ἐδεήθην περὶ σοῦ ἵνα μὴ ἐκλίπῃ ἡ πίστις σου. «Ἀνέτειλεν ὁ ἥλιος, καὶ συνήχθησαν.» Ἀναστάντος γὰρ Χριστοῦ ὑπεχώρησαν. Διὸ Σύμμαχος ἀντὶ τοῦ συνήχθησαν, ὑποχωρήσουσιν ἔγραψε. Ποῦ δὲ ὑπεχώρησαν; εἰς τὰς ἑαυτῶν μάνδρας· ἔνθα κατακοιτάζονται ἑρπετῶν δίκην φωλεύοντες.
«Δεν έχει έλθει ακόμη η ώρα». Όταν όμως έφθασε στον κατάλληλο καιρό, λέει: «Έφθασε η ώρα, για να δοξαστεί ο Υιός του ανθρώπου». «Έβαλες σκοτάδι, και έγινε νύχτα». Σαφώς εννοεί τον καιρό του σταυρού, κατά τον οποίο έδυσε ο δικός μας ήλιος. Διότι τότε έγινε σκοτάδι από την έκτη ώρα μέχρι την ενάτη ώρα, το οποίο έχει εκληφθεί ως ολόκληρη νύχτα, εξαιτίας του μυστηρίου της τριημέρου αναστάσεως. «Μέσα σε αυτήν θα περάσουν όλα τα θηρία». Με τα θηρία του δάσους και τα λιοντάρια εννοεί τους δαίμονες, οι οποίοι κατά τον καιρό του Δεσποτικού πάθους αναγκαστικά ωρύονταν, νομίζοντας ότι τότε είχαν ευκαιρία για θήραμα. Διότι έβλεπαν τον Ιούδα να έχει προδώσει, τον Πέτρο να αρνείται και τους υπόλοιπους αποστόλους σκορπισμένους. Ωρύονταν, λοιπόν, για να αρπάξουν και να ζητήσουν από τον Θεό την παραχώρηση των δικαίων σε πειρασμούς. Ή μήπως δεν ζήτησε τον Ιώβ ο διάβολος; Ζήτησε μάλιστα και τους αποστόλους από τον Χριστό, ώστε ο Κύριος να λέει: «Σίμων, Σίμων, πόσες φορές ζήτησε ο Σατανάς να σας κοσκινίσει σαν το σιτάρι· εγώ όμως παρακάλεσα για σένα, ώστε να μην εκλείψει η πίστη σου». «Ανέτειλε ο ήλιος, και συνάχθηκαν». Διότι, όταν αναστήθηκε ο Χριστός, υποχώρησαν. Γι' αυτό ο Σύμμαχος, αντί για το «συνάχθηκαν», έγραψε «θα υποχωρήσουν». Πού όμως υποχώρησαν; Στις δικές τους μάντρες· όπου κοιμούνται φωλιάζοντας σαν ερπετά.
Λεπτομέρειες
Τί οὖν μετὰ τὴν Ἀνάληψιν τοῦ Σωτῆρος οἱ μακάριοι ἀπόστολοι κατὰ τὴν αὐτοῦ ἐπαγγελίαν ἐκάθισαν ἐν τῇ πόλει Ἱερουσαλήμ; Ἕως οὗ ἐνδύσονται δύναμιν ἐξ ὕψους. Ὁ δὲ μακάριος Πέτρος λαβὼν ἐντολὴν παρὰ τοῦ Σωτῆρος ἐπεστήριζεν τοὺς ἀδελφοὺς αὐτοῦ καὶ ἔλεγε τὰ δέοντα πρὸς τοὺς ὄχλους. Πρὸ γὰρ τοῦ ζωοποιοῦ πάθους ὁ Κύριος εἶπεν αὐτῷ· «Σίμων, Σίμων, ἰδοὺ ὁ σατανᾶς ἐξῃτήσατο ὑμᾶς σινιάσαι {σε} ὡς τὸν σῖτον· ἐγὼ δὲ ἐδεήθην περὶ σοῦ, ἵνα μὴ ἐκλίπῃ ἡ πίστις σου». Ὢ ταπεινώσεως Δεσπότου, ὢ θείας κηδεμονίας. Ὁ συντελέσας πάντα πειρασμὸν ἐν τῇ ἐρήμῳ, ὦ Δέσποτα, ἔδειξας ἀνίσχυρα πάντα αὐτοῦ τὰ μηχανήματα· τότε ἐπετίμησεν αὐτὸν λέγων, «ὕπαγε ὀπίσω μου σατανᾶ». Ὁ ἐκδιώξας αὐτὸν καὶ τοὺς αὐτοῦ παῖδας ἐκ τῶν τυφλῶν καὶ δαιμονιζομένων ἐκ τῆς θυγατρὸς τῆς Χαναναίας, ἐκ τοῦ υἱοῦ τοῦ ἄρχοντος τῶν Ἰουδαίων καὶ ἐκ πλειόνων. Ἔτι, ἵνα μὴ πάντας λέγω, οὐ γὰρ δυνατὸν ἄνθρωπον λέγειν τῇ γραφῇ ὅσα σύ, Κύριε, ἐποίησας, ὡς μαρτυρεῖ καὶ ὁ ἀγαπητός σου μαθητὴς Ἰωάννης, ὅτι «ἐὰν καθ’ ἓν γραφῇ, οὐδ’ αὐτὸν <οἶμαι> τὸν κόσμον δύνασθαι χωρεῖν τὰ γραφόμενα βιβλία»· καὶ ὁ παντὶ καὶ πανταχοῦ ματαιώσας τὰς βουλὰς αὐτοῦ, ὦ Δέσποτα, οὐ λέγεις καὶ τῷ Σίμωνι ὅτι «ἐγὼ ἐβοήθησά σοι», ἀλλὰ λέγεις ὅτι «ἐγὼ ἐδεήθην περὶ σοῦ, ἵνα μὴ ἐκλίπῃ ἡ πίστις σου· καὶ σύ ποτε ἐπιστρέψας στήριξον τοὺς ἀδελφούς σου».
Λοιπόν, μετά την Ανάληψη του Σωτήρος, οι μακάριοι απόστολοι, σύμφωνα με την υπόσχεσή Του, παρέμειναν στην πόλη της Ιερουσαλήμ, έως ότου ενδυθούν δύναμη εξ ύψους. Ο δε μακάριος Πέτρος, έχοντας λάβει εντολή από τον Σωτήρα, στήριζε τους αδελφούς του και έλεγε τα δέοντα προς τα πλήθη. Διότι, πριν από το ζωοποιό πάθος, ο Κύριος του είπε: «Σίμων, Σίμων, ιδού ο σατανάς ζήτησε επίμονα να σας κοσκινίσει σαν το σιτάρι· εγώ όμως δεήθηκα για εσένα, ώστε να μην εκλείψει η πίστη σου». Ώ ταπείνωση του Δεσπότου, ώ θεία κηδεμονία! Εσύ, ω Δέσποτα, που έθεσες τέρμα σε κάθε πειρασμό στην έρημο, απέδειξες ανίσχυρα όλα τα τεχνάσματά του· τότε τον επιτίμησε λέγοντας: «ύπαγε οπίσω μου, σατανά». Εκείνος που εξέδιωξε αυτόν και τους ακολούθους του από τους τυφλούς και τους δαιμονιζομένους, από τη θυγατέρα της Χαναναίας, από τον υιό του άρχοντα των Ιουδαίων και από πολλούς άλλους. Ακόμη, για να μην τα αναφέρω όλα —διότι δεν είναι δυνατόν σε άνθρωπο να καταγράψει όσα Εσύ, Κύριε, έπραξες, όπως μαρτυρεί και ο αγαπημένος σου μαθητής Ιωάννης, ότι «αν γραφτούν ένα προς ένα, ούτε ο ίδιος ο κόσμος θεωρώ ότι θα μπορούσε να χωρέσει τα βιβλία που θα γράφονταν»— και Εσύ που ματαίωσες παντού και για τον καθένα τις βουλές του, ω Δέσποτα, δεν λες στον Σίμωνα ότι «εγώ σε βοήθησα», αλλά λες ότι «εγώ δεήθηκα για εσένα, ώστε να μην εκλείψει η πίστη σου· και εσύ, όταν κάποτε επιστρέψεις, στήριξε τους αδελφούς σου».
Λεπτομέρειες
γʹ. Θέλεις ἰδεῖν μετάνοιαν ἀκριβῆ; Ἄκουσον τὴν τοῦ Πέτρου μετάνοιαν μετὰ τὴν ἄρνησιν. Διηγούμενος γὰρ ἡμῖν τὰ κατ᾽ αὐτὸν ὁ εὐαγγελιστὴς, φησὶ, Καὶ ἐξελθὼν ἔξω, ἔκλαυσε πικρῶς. Διὰ τοῦτο καὶ ἀφείθη αὐτῷ τὸ τοιοῦτον ἁμάρτημα, ὅτι μετενόησεν ὃν ἔδει τρόπον. Καίτοι οὔπω τὸ θῦμα προσενήνεκτο, οὔπω ἡ θυσία ἐγεγένητο, οὔπω ἦρτο ἡ ἁμαρτία, ἔτι ἐκράτει καὶ ἐτυράννει. Καὶ ἵνα μάθῃς, ὅτι οὐχ οὕτω ῥᾳθυμίας ἦν ἡ ἄρνησις, ὅσον ἐγκαταλείψεως τοῦ Θεοῦ παιδεύοντος αὐτὸν εἰδέναι τὰ ἀνθρώπινα μέτρα, καὶ μὴ ἀντιλέγειν τοῖς παρὰ τοῦ διδασκάλου λεγομένοις, μηδὲ μείζονα τῶν ἄλλων φρονεῖν, ἀλλ᾽ εἰδέναι ὅτι χωρὶς Θεοῦ οὐδὲν γενέσθαι δυνατὸν, καὶ ὅτι, Ἐὰν μὴ ὁ Κύριος οἶκον οἰκοδομήσῃ, εἰς μάτην ἐκοπίασαν οἱ οἰκοδομοῦντες αὐτόν· ἄκουε πῶς ἀσφαλιζόμενος, καὶ πείθων μετριάζειν, εἶπε πρὸς αὐτὸν μόνον ὁ Χριστός· Σίμων, Σίμων, ἰδοὺ ὁ Σατανᾶς ἐξῃτήσατο σινιάσαι σε ὡς τὸν σῖτον, κἀγὼ ἐδεήθην περὶ σοῦ, ἵνα μὴ ἐκλίπῃ ἡ πίστις σου. Ἐπειδὴ γὰρ εἰκὸς ἦν αὐτὸν μέγα φρονεῖν, συνειδότα ἑαυτῷ ὅτι μᾶλλον ἁπάντων ἀγαπᾷ τὸν Χριστὸν, διὰ τοῦτο συγχωρεῖται πεσεῖν, ἀπαρνήσασθαι τὸν διδάσκαλον, διὰ τοῦτο καὶ κλαίει πικρῶς, καὶ τὰ ἄλλα τὰ ἑξῆς τοῦ κλαυθμοῦ ὁμοίως ποιεῖ. Τί γὰρ οὐκ ἐποίησε; μυρίοις κινδύνοις ἑαυτὸν περιέβαλε μετὰ ταῦτα, διὰ πάντων δεικνὺς αὑτοῦ τὴν ἀνδρείαν καὶ τὸ παράστημα τῆς ψυχῆς.
γ΄. Θέλεις να δεις ακριβή μετάνοια; Άκουσε για τη μετάνοια του Πέτρου μετά την άρνηση. Διότι ο ευαγγελιστής, διηγούμενος σε εμάς τα σχετικά με αυτόν, λέει: «Και βγαίνοντας έξω, έκλαψε πικρά». Γι' αυτόν τον λόγο και του συγχωρήθηκε ένα τέτοιο αμάρτημα, επειδή μετανόησε με τον τρόπο που έπρεπε. Καίτοι δεν είχε ακόμη προσφερθεί το θύμα, ούτε είχε γίνει η θυσία, ούτε είχε αρθεί η αμαρτία, αλλά αυτή ακόμη κυριαρχούσε και τυραννούσε. Και για να μάθεις ότι η άρνηση δεν ήταν τόσο αποτέλεσμα ραθυμίας, όσο εγκατάλειψης από τον Θεό, ο οποίος τον παιδαγωγούσε ώστε να γνωρίζει τα ανθρώπινα μέτρα και να μην αντιλέγει σε όσα λέγονται από τον Διδάσκαλο, ούτε να έχει υψηλότερο φρόνημα από τους άλλους, αλλά να γνωρίζει ότι χωρίς τον Θεό τίποτα δεν είναι δυνατόν να γίνει, και ότι «εάν ο Κύριος δεν οικοδομήσει οίκο, μάταια κοπίασαν αυτοί που τον οικοδομούν»· άκουσε πώς, για να τον προφυλάξει και να τον πείσει να είναι μετριόφρων, του είπε ιδιαιτέρως ο Χριστός: «Σίμων, Σίμων, ιδού ο Σατανάς ζήτησε να σε κοσκινίσει σαν το σιτάρι, κι εγώ παρακάλεσα για σένα, για να μην εκλείψει η πίστη σου». Διότι, επειδή ήταν επόμενο να έχει μεγάλο φρόνημα, έχοντας τη συνείδηση ότι αγαπά τον Χριστό περισσότερο από όλους, γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο του παραχωρείται να πέσει, να απαρνηθεί τον Διδάσκαλο, γι' αυτό και κλαίει πικρά, και πράττει αναλόγως και όλα τα υπόλοιπα που ακολούθησαν το κλάμα. Διότι τι δεν έκανε; Σε αμέτρητους κινδύνους έβαλε τον εαυτό του μετά από αυτά, αποδεικνύοντας μέσα από όλα την ανδρεία και το παράστημα της ψυχής του.
Λεπτομέρειες
εʹ. Καὶ Πέτρος δὲ ἀπὸ τοῦ ἐλεηθῆναι τοιοῦτος ἦν. Ἄκουε γὰρ τοῦ Χριστοῦ πρὸς αὐτὸν λέγοντος· Πέτρε, Πέτρε, ἠθέλησεν ὁ Σατανᾶς σινιάσαι ὑμᾶς, ὡς τὸν σῖτον, καὶ ἐδεήθην περὶ σοῦ, ἵνα μὴ ἐκλείπῃ ἡ πίστις σου. Καὶ Ἰωάννης ἐλέῳ τοιοῦτος ἦν, καὶ πάντες δὲ ἁπλῶς οἱ ἀπόστολοι. Ἄκουε γὰρ τοῦ Χριστοῦ τοῦτο αἰνιττομένου καὶ λέγοντος· Οὐχ ὑμεῖς με ἐξελέξασθε, ἀλλ᾽ ἐγὼ ἐξελεξάμην ὑμᾶς.
εʹ. Και ο Πέτρος χάρη στο ότι ελεήθηκε έγινε αυτός που ήταν. Διότι, άκου τον Χριστό να του λέει: «Πέτρε, Πέτρε, ο σατανάς ζήτησε να σας κοσκινίσει σαν το σιτάρι, εγώ όμως δεήθηκα για εσένα, για να μην εκλείψει η πίστη σου». Και ο Ιωάννης από το έλεος του Θεού έγινε τέτοιος, και γενικώς όλοι ανεξαιρέτως οι απόστολοι. Διότι, άκου τον Χριστό να το υπονοεί αυτό και να λέει: «Δεν εκλέξατε εσείς εμένα, αλλά εγώ εξέλεξα εσάς».
Λεπτομέρειες
Τὸ γὰρ καύχημα, φησὶν, εἰς ἑαυτὸν ἕξεις, καὶ οὐκ εἰς τὸν ἕτερον. Δέον γὰρ δεηθῆναι καὶ εἰπεῖν, Βοήθησον ἡμῖν, ὥστε μὴ ἀποσχισθῆναι, ὁ δὲ ἑαυτῷ θαῤῥεῖ, καί φησι· Καὶ εἰ πάντες σκανδαλισθήσονται ἐν σοὶ, ἀλλ᾽ ἐγὼ οὐδέποτε· κἂν πάντες τοῦτο πάθωσι, φησὶν, ἐγὼ οὐ πείσομαι· ὅπερ εἰς αὐθάδειαν αὐτὸν ἦγε κατὰ μικρόν. Τοῦτο τοίνυν καταστεῖλαι βουλόμενος ὁ Χριστὸς, συνεχώρησε τὴν ἄρνησιν. Ἐπειδὴ γὰρ οὐδὲ αὐτοῦ ἠνέσχετο, οὔτε τοῦ προφήτου· (καίτοι διὰ τοῦτο καὶ τὸν προφήτην ἐπηγάγετο, ἵνα μὴ ἀντείπωσιν·) ἀλλ᾽ ὅμως ἐπειδὴ οὐκ ἠνέσχετο τῶν ῥημάτων, παιδεύεται διὰ τῶν ἔργων. Ὅτι γὰρ διὰ τοῦτο συνεχώρησεν, ἵνα τοῦτο ἐν αὐτῷ κατορθώσῃ, ἄκουσον τί φησιν· Ἐγὼ δὲ ἐδεήθην περὶ σοῦ, ἵνα μὴ ἐκλίπῃ σου ἡ πίστις. Τοῦτο γὰρ σφόδρα αὐτοῦ καθαπτόμενος ἔλεγε, καὶ δηλῶν ὅτι τὸ πτῶμα αὐτοῦ τῶν ἄλλων χαλεπώτερον, καὶ πλείονος δεόμενον βοηθείας. Καὶ γὰρ δύο τὰ ἐγκλήματα ἦν, καὶ ὅτι ἀντεῖπε, καὶ ὅτι τῶν ἄλλων ἑαυτὸν προὔθηκε· μᾶλλον δὲ καὶ τρίτον, ὅτι τὸ πᾶν ἑαυτῷ ἀνέθηκε. Ταῦτα οὖν ἰώμενος, εἴασε γενέσθαι τὸ πτῶμα· καὶ διὰ τοῦτο καὶ τοὺς ἄλλους ἀφεὶς, πρὸς αὐτὸν ἀποτείνεται. Σίμων γὰρ, φησὶ, Σίμων, ἰδοὺ ὁ Σατανᾶς ᾐτήσατο ὑμᾶς συνιάσαι ὡς τὸν σῖτον· τουτέστι, θορυβῆσαι, ταράξαι, πειράσαι· Ἐγὼ δὲ ἐδεήθην περὶ σοῦ, ἵνα μὴ ἐκλίπῃ σου ἡ πίστις. Καὶ διατί, εἰ πάντας ᾐτήσατο, οὐ περὶ πάντων εἶπεν, Ἐδεήθην;
Διότι το καύχημα, λέει, θα το έχεις για τον εαυτό σου, και όχι για τον άλλον. Ενώ δηλαδή θα έπρεπε να παρακαλέσει και να πει: «Βοήθησέ μας, ώστε να μην αποχωριστούμε», αυτός στηρίζεται στον εαυτό του και λέει: «Ακόμη και αν όλοι σκανδαλιστούν εξαιτίας σου, εγώ ποτέ»· και αν όλοι το πάθουν αυτό, λέει, εγώ δεν θα το πάθω· πράγμα το οποίο τον οδηγούσε σταδιακά στην αυθάδεια. Θέλοντας λοιπόν ο Χριστός να το καταστείλει αυτό, επέτρεψε την άρνηση. Επειδή δηλαδή δεν άκουσε ούτε τον Ίδιο ούτε τον προφήτη (αν και για αυτόν τον λόγο επικαλέστηκε τον προφήτη, για να μην αντιμιλήσουν)· αλλά όμως, επειδή δεν συμμορφώθηκε με τα λόγια, διαπαιδαγωγείται μέσα από τα γεγονότα. Για να καταλάβεις ότι για αυτό το επέτρεψε, προκειμένου να το διορθώσει αυτό μέσα του, άκου τι λέει: «Εγώ όμως προσευχήθηκα για σένα, ώστε να μην εκλείψει η πίστη σου». Διότι το έλεγε αυτό ελέγχοντάς τον σφοδρά, και φανερώνοντας ότι η δική του πτώση ήταν βαρύτερη από των άλλων και χρειαζόταν περισσότερη βοήθεια. Επειδή τα σφάλματά του ήταν δύο: και το ότι αντιμίλησε, και το ότι τοποθέτησε τον εαυτό του πάνω από τους άλλους· μάλλον υπήρχε και τρίτο, το ότι απέδωσε τα πάντα στον εαυτό του. Θεραπεύοντας λοιπόν αυτά, επέτρεψε να συμβεί η πτώση· και για αυτόν τον λόγο, αφήνοντας τους άλλους, απευθύνεται σε αυτόν. «Σίμων», λέει, «Σίμων, ιδού ο Σατανάς ζήτησε να σας κοσκινίσει σαν το σιτάρι»· δηλαδή, να σας θορυβήσει, να σας ταράξει, να σας πειράξει· «εγώ όμως προσευχήθηκα για σένα, ώστε να μην εκλείψει η πίστη σου». Και γιατί, αφού τους ζήτησε όλους, δεν είπε για όλους, «Προσευχήθηκα»;
Λεπτομέρειες
Γρηγορεῖτε γὰρ, φησὶ, καὶ προσεύχεσθε μὴ εἰσελθεῖν εἰς πειρασμόν. Ὁρᾷς πῶς πάλιν αὐτοὺς παιδεύει μὴ ἀπαυθαδιάζεσθαι, ἀλλὰ συντετρῖφθαι τὴν διάνοιαν, καὶ ταπεινοφρονεῖν, καὶ τῷ Θεῷ τὸ πᾶν ἀνατιθέναι; Καὶ νῦν μὲν πρὸς Πέτρον ἀποτείνεται, νῦν δὲ πρὸς πάντας κοινῇ. Κἀκείνῳ μέν φησι· Σίμων, Σίμων, ἐξῄτησεν ὁ Σατανᾶς σινιάσαι ὑμᾶς· κἀγὼ ἐδεήθην περὶ σοῦ· κοινῇ δὲ πᾶσιν, Εὔχεσθε μὴ εἰσελθεῖν εἰς πειρασμὸν, πανταχοῦ τὸ αὔθαδες αὐτῶν ἐκκόπτων καὶ ἐναγωνίους ποιῶν. Εἶτα ἵνα μὴ δόξῃ διόλου καταφορικὸν ποιεῖν τὸν λόγον, λέγει· Τὸ μὲν πνεῦμα πρόθυμον, ἡ δὲ σὰρξ ἀσθενής. Εἰ γὰρ καὶ βούλει, φησὶν, ὑπεριδεῖν θανάτου, ἀλλ᾽ οὐ δυνήσῃ, ἕως ἂν ὁ Θεὸς ὀρέξῃ χεῖρα· καθέλκει γὰρ τὸ φρόνημα τὸ σαρκικόν. Καὶ πάλιν ηὔξατο τὸ αὐτὸ, λέγων· Πάτερ, εἰ οὐ δύναται τοῦτο παρελθεῖν ἀπ᾽ ἐμοῦ, ἐὰν μὴ αὐτὸ πίω, γενηθήτω τὸ θέλημά σου· δεικνὺς ἐνταῦθα, ὅτι σφόδρα συνᾴδει τῷ θελήματι τοῦ Θεοῦ, καὶ ὅτι πανταχοῦ τούτῳ ἕπεσθαι δεῖ, καὶ τοῦτο ἐπιζητεῖν.
Διότι λέγει: «Γρηγορείτε και προσεύχεσθε, για να μην εισέλθετε σε πειρασμό». Βλέπεις πώς πάλι τους διδάσκει να μην αυθαδιάζουν, αλλά να έχουν συντετριμμένη τη διάνοια, να ταπεινοφρονούν και να αναθέτουν τα πάντα στον Θεό; Και άλλοτε μεν απευθύνεται προς τον Πέτρο, άλλοτε δε προς όλους από κοινού. Και σε εκείνον μεν λέγει: «Σίμων, Σίμων, ο Σατανάς ζήτησε να σας κοσκινίσει· αλλά εγώ προσευχήθηκα για σένα»· προς όλους δε από κοινού λέγει: «Προσεύχεσθε να μην εισέλθετε σε πειρασμό», αποκόπτοντας παντού την αυθάδειά τους και καθιστώντας τους εναγώνιους. Έπειτα, για να μη φανεί ότι κάνει τον λόγο του εντελώς επιτιμητικό, προσθέτει: «Το μεν πνεύμα είναι πρόθυμο, η δε σάρκα ασθενής». Διότι, ακόμη κι αν θέλεις, λέγει, να περιφρονήσεις τον θάνατο, δεν θα μπορέσεις, εάν ο Θεός δεν σου απλώσει το χέρι· επειδή το σαρκικό φρόνημα σε τραβά προς τα κάτω. Και πάλι προσευχήθηκε με τα ίδια λόγια, λέγοντας: «Πατέρα, εάν δεν είναι δυνατόν να παρέλθει αυτό από εμένα χωρίς να το πιώ, ας γίνει το θέλημά σου»· δείχνοντας εδώ ότι συμφωνεί απόλυτα με το θέλημα του Θεού, και ότι παντού πρέπει κανείς να το ακολουθεί, και αυτό να επιζητεί.
Λεπτομέρειες
Ταῦτα δὲ πάντα κανόνες εἰσὶ καὶ ὅροι καὶ δόγματα ἀκίνητα· καὶ δεῖ τοῦτο πεπηγέναι ἐν τῇ ψυχῇ τῇ ἡμετέρᾳ, ὅτι ἀμήχανόν τινα σπουδῇ χρώμενον καὶ μεριμνῶντα ὑπὲρ τῆς ἑαυτοῦ σωτηρίας, καὶ τὰ παρ᾽ ἑαυτοῦ πάντα ἐπιδεικνύμενον, ἐγκαταλειφθῆναί ποτε παρὰ τοῦ Θεοῦ. Οὐκ ἀκούεις τί φησι πρὸς τὸν Πέτρον; Σίμων, Σίμων, ποσάκις ᾐτήσατο ὁ Σατανᾶς σινιάσαι ὑμᾶς ὡς τὸν σῖτον, κἀγὼ ἐδεήθην περὶ σοῦ, ἵνα μὴ ἐκλείπῃ ἡ πίστις σου.
Όλα αυτά είναι κανόνες και όροι και δόγματα ακλόνητα· και πρέπει να είναι στερεωμένο αυτό στην ψυχή μας, ότι δηλαδή είναι αδύνατον κάποιος, ο οποίος επιδεικνύει ζήλο και μεριμνά για τη δική του σωτηρία, και ο οποίος πράττει καθετί που εξαρτάται από τον ίδιο, να εγκαταλειφθεί ποτέ από τον Θεό. Δεν ακούς τι λέει προς τον Πέτρο; Σίμων, Σίμων, πόσες φορές ζήτησε ο Σατανάς να σας κοσκινίσει σαν το σιτάρι, και εγώ προσευχήθηκα για σένα, ώστε να μην εκλείψει η πίστη σου.
Λεπτομέρειες
Ὥστε εἴ τις εὐδοκιμεῖν βούλοιτο παρ᾽ αὐτῷ, τούτων ἐπιμελείσθω τῶν προβάτων, τὸ κοινῆ συμφέρον ζητείτω, τῶν ἀδελφῶν κηδέσθω τῶν ἑαυτοῦ· οὐδὲν γὰρ τούτου τῷ Θεῷ προτιμότερον κατόρθωμα· διὰ τοῦτο καὶ ἀλλαχοῦ φησι· Σίμων, Σίμων, ᾔτησεν ὁ Σατανᾶς σινιάσαι σε ὡς τὸν σῖτον· κἀγὼ ἐδεήθην περὶ σοῦ, ἵνα μὴ ἐκλείπῃ ἡ πίστις σου.
Επομένως, εάν κάποιος επιθυμεί να φανεί ευάρεστος ενώπιόν Του, ας φροντίζει αυτά τα πρόβατα, ας επιζητεί το κοινό συμφέρον και ας μεριμνά για τους αδελφούς του· διότι κανένα κατόρθωμα δεν είναι προτιμότερο για τον Θεό από αυτό. Γι' αυτό και αλλού λέει: «Σίμων, Σίμων, ο Σατανάς ζήτησε να σε κοσκινίσει σαν το σιτάρι· εγώ όμως δεήθηκα για εσένα, ώστε να μην εκλείψει η πίστη σου».
Λεπτομέρειες
Καὶ τί λέγω περὶ ἡμῶν τῶν εὐτελῶν καὶ ἀπεῤῥιμμένων; Κἂν γὰρ Παῦλός τις ᾖ, καὶ Πέτρος, κἂν Ἰάκωβος, κἂν Ἰωάννης, τῆς ἄνωθεν βοηθείας ἀποστερηθεὶς ἐλέγχεται ῥᾳδίως, καὶ ὑποσκελίζεται, καὶ καταπίπτει. Καὶ ὑπὲρ τούτων αὐτοῦ τοῦ Χριστοῦ φωνὴν ὑμῖν ἀναγνώσομαι· τῷ γὰρ Πέτρῳ φησίν· Ἰδοὺ ὁ Σατανᾶς ᾐτήσατο, ἵνα σινιάσῃ ὑμᾶς ὡς τὸν σῖτον· κἀγὼ ἐδεήθην περὶ σοῦ, ἵνα μὴ ἐκλίπῃ ἡ πίστις σου. Τί ἐστι, σινιάσαι; Ἀγαγεῖν, περιαγαγεῖν, σαλεῦσαι, κινῆσαι, διαδονῆσαι, βασανίσαι, ὅπερ ἐπὶ τῶν κοσκινιζομένων γίνεται· ἀλλ᾽ ἐγὼ, φησὶν, ἐπέσχον, εἰδὼς ὅτι τὸν πειρασμὸν ἐνεγκεῖν οὐ δύνασθε· τὸ γὰρ εἰπεῖν· Ἵνα μὴ ἐκλίπῃ ἡ πίστις σου, δηλοῦντός ἐστιν, ὅτι εἰ συνεχώρησεν, ἐξέλιπεν ἂν αὐτοῦ ἡ πίστις. Εἰ δὲ Πέτρος ὁ θερμὸς ἐραστὴς τοῦ Χριστοῦ καὶ τὴν ψυχὴν ὑπὲρ αὐτοῦ μυριάκις ἐπιδοὺς, καὶ προπηδῶν ἀεὶ τοῦ χοροῦ τῶν ἀποστόλων, καὶ παρὰ τοῦ Διδασκάλου μακαριζόμενος, καὶ διὰ τοῦτο Πέτρος κληθεὶς, ἐπειδὴ ἄσειστον εἶχε καὶ ἀπερίτρεπτον τὴν πίστιν, ἠνέχθη ἂν καὶ τῆς ὁμολογίας ἐξέπεσεν, εἰ συνεχώρησεν ὁ Χριστὸς τῷ διαβόλῳ πειράσαι ὅσον ἠβούλετο, τίς ἕτερος στῆναι δυνήσεται χωρὶς τῆς αὐτοῦ βοηθείας; Διὰ τοῦτο καὶ Παῦλός φησι· Πιστὸς δὲ ὁ Θεὸς, ὃς οὐκ ἐάσει ὑμᾶς πειρασθῆναι ὑπὲρ ὃ δύνασθε, ἀλλὰ ποιήσει σὺν τῷ πειρασμῷ καὶ τὴν ἔκβασιν τοῦ δύνασθαι ὑμᾶς ὑπενεγκεῖν.
Και τι να πω για εμάς τους ευτελείς και απορριμμένους; Διότι, ακόμη κι αν κάποιος είναι ο Παύλος, ή ο Πέτρος, ή ο Ιάκωβος, ή ο Ιωάννης, εάν στερηθεί την άνωθεν βοήθεια, καταβάλλεται εύκολα, υποσκελίζεται και καταπίπτει. Και σχετικά με αυτά θα σας διαβάσω τα λόγια του ίδιου του Χριστού· διότι λέει στον Πέτρο: «Ιδού ο Σατανάς ζήτησε να σας κοσκινίσει σαν το σιτάρι· εγώ όμως δεήθηκα για σένα, για να μην εκλείψει η πίστη σου». Τι σημαίνει «να σας κοσκινίσει»; Να σας φέρει γύρω γύρω, να σας περιφέρει, να σας σαλεύσει, να σας κινήσει, να σας δονήσει εντόνως, να σας βασανίσει, όπως ακριβώς γίνεται με όσα κοσκινίζονται. Αλλά εγώ, λέει, τον εμπόδισα, επειδή γνωρίζω ότι δεν μπορείτε να αντέξετε τον πειρασμό. Διότι το να πει: «Για να μην εκλείψει η πίστη σου», φανερώνει ότι, εάν του το επέτρεπε, η πίστη του θα είχε εκλείψει. Εάν λοιπόν ο Πέτρος, ο θερμός εραστής του Χριστού, που μύριες φορές προσέφερε τη ζωή του για Αυτόν, και πάντοτε προπορευόταν στον χορό των αποστόλων, και μακαριζόταν από τον Διδάσκαλο, και για τον λόγο αυτόν ονομάστηκε Πέτρος, επειδή είχε πίστη άσειστη και αμετακίνητη, θα παρασυρόταν και θα εξέπιπτε από την ομολογία, εάν ο Χριστός επέτρεπε στον διάβολο να τον πειράξει όσο ήθελε, ποιος άλλος θα μπορέσει να σταθεί όρθιος χωρίς τη δική Του βοήθεια; Γι' αυτό και ο Παύλος λέει: «Πιστός είναι ο Θεός, ο οποίος δεν θα επιτρέψει να πειραστείτε περισσότερο από όσο μπορείτε, αλλά μαζί με τον πειρασμό θα δώσει και τη διέξοδο, ώστε να μπορέσετε να τον υπομείνετε».
Λεπτομέρειες
Καὶ ἵνα μάθῃς ὅτι δίκαιοι ἐλέῳ τειχίζονται, ἄκουε τί φησι τῷ Πέτρῳ, τῷ στύλῳ, τῇ κρηπῖδι, τῷ διὰ τοῦτο κληθέντι Πέτρῳ, ἐπειδὴ τῇ πίστει πεπετρωμένος ἦν· Σίμων, Σίμων, πολλάκις ἠθέλησεν ὁ Σατανᾶς σινιάσαι σε ὡς τὸν σῖτον· ἐγὼ δὲ ἐδεήθην περὶ σοῦ, ἵνα μὴ ἐκλίπῃ ἡ πίστις σου. Ὁρᾷς ὅτι καὶ οἱ δίκαιος ἐλέους χρῄζουσιν, ἵνα καὶ ἐξ ἁμαρτωλῶν δίκαιοι γένωνται, καὶ ἵνα δίκαιοι γενόμενοι, μένωσι δίκαιοι. Καὶ γὰρ ὁ Ἀπόστολος ἐξ ἐλέου ἐγένετο τοιοῦτος· Χάριν ἔχω τῷ ἐνδυναμώσαντί με Χριστῷ Ἰησοῦ, ὅτι πιστόν με ἡγήσατο, θέμενος εἰς διακονίαν τὸν πρότερον ὄντα βλάσφημον καὶ διώκτην καὶ ὑβριστήν. Πῶς οὖν ἐσώθης;
Και για να μάθεις ότι οι δίκαιοι περιτειχίζονται με το έλεος, άκου τι λέει στον Πέτρο, τον στύλο, το θεμέλιο, σε αυτόν που γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο ονομάστηκε Πέτρος, επειδή ήταν στερεωμένος σαν πέτρα στην πίστη: «Σίμων, Σίμων, πολλές φορές θέλησε ο Σατανάς να σε κοσκινίσει σαν το σιτάρι· εγώ όμως δεήθηκα για σένα, ώστε να μην εκλείψει η πίστη σου». Βλέπεις ότι και οι δίκαιοι έχουν ανάγκη από έλεος, ώστε και από αμαρτωλοί να γίνονται δίκαιοι, και αφού γίνουν δίκαιοι, να παραμένουν δίκαιοι. Διότι και ο Απόστολος από το έλεος έγινε τέτοιος: «Ευγνωμονώ τον Χριστό Ιησού που με ενδυνάμωσε, διότι με θεώρησε πιστό, θέτοντάς με στη διακονία εμένα που προηγουμένως ήμουν βλάσφημος και διώκτης και υβριστής». Πώς λοιπόν σώθηκες;
Λεπτομέρειες
Καὶ γὰρ ἦσαν ἄοπλοι καὶ γυμνοὶ, καὶ αἰχμάλωτοι καὶ δοῦλοι, καὶ ἄρτι τῶν κακῶν ἀπηλλαγμένοι, καὶ πόλιν ἀτείχιστον ἔχοντες, μᾶλλον δὲ οὐδὲ πόλιν, καὶ πᾶσι μετὰ τὴν ἐπάνοδον προέκειντο θήρα ἕτοιμος· ἀλλ᾽ ἀντὶ τείχους καὶ πύργου ὁ Θεὸς αὐτοῖς γέγονε. Τοῦτο καὶ ἡμεῖς νῦν λέγωμεν· Εἰ μὴ ὅτι Κύριος ἦν ἐν ἡμῖν, ἄρα ζῶντας ἂν κατέπιον ἡμᾶς. Τί γὰρ ἂν οὐκ ἐποίησεν ὁ ἐχθρὸς ἡμῶν διάβολος, εἰ μὴ Κύριος ἦν ἐν ἡμῖν; Ἄκουσον τῷ Σίμωνι τί φησιν ὁ Χριστός· Σίμων, Σίμων, ποσάκις ᾐτήσατο ὁ Σατανᾶς σινιάσαι σε ὡς τὸν σῖτον, καὶ ἐγὼ ἐδεήθην περὶ σοῦ, ἵνα μὴ ἐκλίπῃ ἡ πίστις σου; Πονηρὸν γὰρ τὸ θηρίον καὶ ἀκόρεστον, καὶ εἰ μὴ συνεχῶς ἐχαλινοῦτο, πάντα ἂν ἀνέτρεψε καὶ συνέχεεν. Εἰ γὰρ ἐπὶ τοῦ μακαρίου Ἰὼβ μικράν τινα λαβὼν ἐπιτροπὴν, πρόῤῥιζον αὐτοῦ τὴν οἰκίαν ἀνέσπασε, τὸ σῶμα αὐτοῦ διελωβήσατο, τοσαύτην τραγῳδίαν εἰργάσατο, τὴν οὐσίαν διέφθειρε, τοὺς παῖδας κατέχωσε, τὴν σάρκα σκώληκας ἐπιζέσαι ἐποίησε, τὴν γυναῖκα ἐπέστησε, τοὺς φίλους, τοὺς ἐχθροὺς, τοὺς οἰκέτας τοιαῦτα εἰπεῖν παρεσκεύασεν, εἰ μὴ μυρίοις κατείχετο χαλινοῖς, πῶς οὐκ ἂν ἅπαντας ἐλυμήνατο; Διὰ τοῦτο καὶ οὗτος λέγει· Εἰ μὴ ὅτι Κύριος ἦν ἐν ἡμῖν. Καὶ γὰρ σφόδρα ὀλίγοι ἦσαν, καὶ εὐτελεῖς, καὶ πολλοὶ αὐτοῖς ἐνεπέθεντο ἐπανελθοῦσι.
Διότι ήταν άοπλοι και γυμνοί, και αιχμάλωτοι και δούλοι, και μόλις είχαν απαλλαγεί από τα δεινά, και είχαν πόλη ατείχιστη, ή μάλλον ούτε καν πόλη, και μετά την επιστροφή τους βρίσκονταν εκτεθειμένοι σε όλους ως έτοιμο θήραμα· αλλά αντί για τείχος και πύργο, στάθηκε γι' αυτούς ο Θεός. Αυτό ας λέμε κι εμείς τώρα: «Εάν ο Κύριος δεν ήταν μαζί μας, τότε θα μας κατάπιναν ζωντανούς». Διότι, τι δεν θα είχε κάνει ο εχθρός μας ο διάβολος, εάν ο Κύριος δεν ήταν μαζί μας; Άκουσε τι λέει ο Χριστός στον Σίμωνα: «Σίμων, Σίμων, πόσες φορές ζήτησε ο Σατανάς να σε κοσκινίσει σαν το σιτάρι, αλλά εγώ δεήθηκα για σένα, ώστε να μην εκλείψει η πίστη σου;». Διότι το θηρίο είναι πονηρό και ακόρεστο, και αν δεν χαλιναγωγούνταν συνεχώς, θα τα ανέτρεπε και θα τα σύγχεε όλα. Διότι, εάν στην περίπτωση του μακαρίου Ιώβ, λαμβάνοντας μια μικρή παραχώρηση, ξερίζωσε το σπίτι του συθέμελα, κατέστρεψε το σώμα του, προκάλεσε τόση τραγωδία, διέφθειρε την περιουσία του, καταπλάκωσε τα παιδιά του, έκανε τη σάρκα του να αναβρύζει σκουλήκια, έστρεψε εναντίον του τη γυναίκα του, και παρακίνησε τους φίλους, τους εχθρούς και τους υπηρέτες να πουν τέτοια λόγια, εάν δεν συγκρατούνταν με αμέτρητα χαλινάρια, πώς δεν θα είχε καταστρέψει τους πάντες; Γι' αυτό και αυτός λέει: «Εάν ο Κύριος δεν ήταν μαζί μας». Διότι πράγματι ήταν πάρα πολύ λίγοι και ταπεινοί, και πολλοί τους επιτέθηκαν όταν επέστρεψαν.
Λεπτομέρειες
Προφήτας ἀνέγνω κατὰ ἀκρίβειαν, τοῦ πατρῴου νόμου ζηλωτὴς ὑπάρχων, σημεῖα εἶδεν ἐπιτελούμενα, καὶ ὅμως ἔμενε διώκων, καὶ οὐ πρότερον μετέστη, ἕως τῆς θαυμαστῆς ἐκείνης ἀπέλαυσεν ὄψεως, καὶ τῆς φρικτῆς ἤκουσε φωνῆς· πρὸ δὲ τούτου ἔμενε πάντα φύρων καὶ συγχέων. Ἀλλ᾽ ὅμως πάντα ἐκεῖνα παραδραμὼν ὁ Θεὸς καὶ ἐκάλεσε, καὶ χάριτος ἠξίωσε πολλῆς. Τί δὲ τὸν κορυφαῖον ἐκεῖνον τὸν Πέτρον; οὐ μετὰ μυρία θαύματα καὶ σημεῖα, καὶ τοσαύτην παραίνεσιν καὶ συμβουλὴν, ἤλεγξε εἰς τὸ πτῶμα ἐκεῖνο τὸ χαλεπὸν πεσόντα; Ἀλλ᾽ ὅμως κἀκεῖνο παρέδραμε, καὶ πρῶτον τῶν ἀποστόλων κατέστησε. Διὸ ἔλεγε· Σίμων, Σίμων, ἰδοῦ ἐζήτησεν ὁ σατανᾶς σινιάσαι σε ὡς τὸν σῖτον· κἀγὼ ἐδεήθην περὶ σοῦ, ἵνα μὴ ἐκλίπῃ ἡ πίστις σου. Καὶ μετὰ ταῦτα δὲ, εἰ μὴ ἐλέῳ καὶ φιλανθρωπίᾳ ἔλθῃ κρῖναι, ἀλλ᾽ ἀκριβῆ ποιήσασθαι τὴν ἐξέτασιν, πάντας ὑπευθύνους εὑρήσει πάντως. Διὸ καὶ Παῦλος ἔλεγεν· Οὐδὲν ἐμαυτῷ σύνοιδα, ἀλλ᾽ οὐκ ἐν τούτῳ δεδικαίωμαι. Ἐὰν ἀνομίας παρατηρήσῃ, Κύριε, Κύριε. Ὁ διπλασιασμὸς οὐχ ἁπλῶς, ἀλλὰ θαυμάζοντος, καὶ ἐκπληττομένου τὸν πολὺν τῆς φιλανθρωπίας ἐστὶν ὄγκον, καὶ τὴν μεγαλωσύνην αὐτοῦ τὴν ἀπέραντον, καὶ τὸ ἀχανὲς πέλαγος τῆς ἀγαθότητος. Τίς ὑποστήσεται;
Διάβασε με ακρίβεια τους προφήτες, όντας ζηλωτής του πατρικού νόμου, είδε να επιτελούνται σημεία, και όμως συνέχιζε να διώκει, και δεν μεταστράφηκε νωρίτερα, παρά μόνο όταν απόλαυσε εκείνο το θαυμαστό όραμα και άκουσε την τρομερή φωνή· πριν από αυτό, συνέχιζε να προκαλεί παντού ταραχή και σύγχυση. Αλλά όμως, ο Θεός, παραβλέποντας όλα εκείνα, και τον κάλεσε και τον αξίωσε να λάβει πολλή χάρη. Τι να πούμε όμως και για εκείνον τον κορυφαίο, τον Πέτρο; Ύστερα από μύρια θαύματα και σημεία, και έπειτα από τόσες παραινέσεις και συμβουλές, δεν τον έλεγξε όταν έπεσε σε εκείνο το βαρύ παράπτωμα; Αλλά όμως, παρέβλεψε και εκείνο, και τον κατέστησε πρώτο μεταξύ των αποστόλων. Γι' αυτό έλεγε: «Σίμων, Σίμων, ιδού ο σατανάς ζήτησε να σας κοσκινίσει σαν το σιτάρι· εγώ όμως δεήθηκα για σένα, για να μην εκλείψει η πίστη σου». Και έπειτα από αυτά, αν ο Θεός δεν έρθει να κρίνει με έλεος και φιλανθρωπία, αλλά κάνει την εξέταση με αυστηρή ακρίβεια, θα τους βρει οπωσδήποτε όλους υπόλογους. Γι' αυτό και ο Παύλος έλεγε: «Η συνείδησή μου δεν με ελέγχει για τίποτα, αλλά δεν δικαιώνομαι εξαιτίας αυτού». «Εάν παρατηρήσεις τις ανομίες, Κύριε, Κύριε». Ο διπλασιασμός του ονόματος δεν γίνεται τυχαία, αλλά είναι έκφραση ανθρώπου που θαυμάζει και εκπλήσσεται για τον μεγάλο όγκο της φιλανθρωπίας Του, για την απέραντη μεγαλωσύνη Του, και για το αχανές πέλαγος της αγαθότητάς Του. «Ποιος θα μπορέσει να σταθεί;»
Λεπτομέρειες
Οὕτω μετ᾽ ἐπιθυμίας προσέβαλε τῷ Ἰώβ· οὕτως ἐβουλεύετο τῷ Πέτρῳ προσβαλεῖν· διὸ καὶ ἔλεγε· Ποσάκις ἐξῃτήσατό σε ὁ Σατανᾶς σινιάσαι σε ὡς τὸν σῖτον; Εἶδες πόσην εἶχεν ἐπιθυμίαν; Εἰσὶ καὶ ἄνθρωποι ἐκείνου ζηλοῦντες κακίαν ὑπὸ βασκανίας καὶ φθόνου, καὶ τοῦ χαίρειν ἐπὶ κακοῖς. Οὓς καὶ ταλανίζει ἡ Γραφὴ λέγουσα, Οὐαὶ οἱ εὐφραινόμενοι ἐπὶ κακοῖς, οἱ χαίροντες ἐπὶ διαστροφῇ κακῶν· καὶ μάλα εἰκότως· διεφθαρμένης γὰρ τοῦτο διανοίας. Εἰ γὰρ καὶ ἀλγεῖν δεῖ, καὶ στένειν, καὶ θρηνεῖν ἐπὶ τοῖς ἀπολλυμένοις, τίνα ἂν σχοῖεν συγγνώμην, ποίαν δὲ ἀπολογίαν, οἱ μὴ μόνον οὐ συναλγοῦντες, ἀλλὰ καὶ χαίροντες;
Έτσι με σφοδρή επιθυμία επιτέθηκε στον Ιώβ· έτσι σχεδίαζε να επιτεθεί και στον Πέτρο· γι' αυτό και έλεγε: «Πόσες φορές σε ζήτησε ο Σατανάς για να σε κοσκινίσει σαν το σιτάρι;» Είδες πόση επιθυμία είχε; Υπάρχουν μάλιστα και άνθρωποι που μιμούνται τη δική του κακία εξαιτίας της βασκανίας και του φθόνου, και από το να χαίρονται με τις συμφορές. Αυτούς ακριβώς ταλανίζει η Γραφή λέγοντας: «Ουαί σε εκείνους που ευφραίνονται με τα κακά, που χαίρονται με τη διαστροφή των κακών»· και πολύ σωστά· διότι αυτό είναι γνώρισμα διεφθαρμένης διάνοιας. Επειδή, αν πρέπει κανείς να πονά, να στενάζει και να θρηνεί για όσους οδεύουν προς την απώλεια, ποια συγχώρεση θα μπορούσαν να έχουν, και ποια δικαιολογία, εκείνοι που όχι μόνο δεν συμπάσχουν, αλλά επιπλέον χαίρονται;
Λεπτομέρειες
Τί ἐστιν, Ὅσιος; Ἄληπτος, ὀρθὸς, καθαρὸς, ἄμωμος, οὐδεμίαν οὐδενὶ παρέχων λαβήν. Ὑποστηρίζει Κύριος πάντας τοὺς καταπίπτοντας, καὶ ἀνορθοῖ πάντας τοὺς κατεῤῥαγμένους. Εἰπὼν περὶ τῆς βασιλείας, ὅτι ἀπέραντος, περὶ τῶν λόγων, ὅτι ἀληθεῖς, περὶ τῶν πράξεων, ὅτι ἄληπτοι, περὶ τῆς δόξης, περὶ τῆς μεγαλοπρεπείας, λέγει πάλιν περὶ τῆς φιλανθρωπίας· ὃ καὶ αὐτὸ μεγίστη δόξα τῆς βασιλείας αὐτοῦ, τὸ μὴ μόνον διακρατεῖν τοὺς ἑστῶτας, ἀλλὰ καὶ μέλλοντας καταπίπτειν μὴ ἐᾷν τοῦτο παθεῖν, καὶ κειμένους ἀνιστᾷν, καὶ τὸ δὴ θαυμαστὸν, ὅτι πάντας, οὐ τὸν δεῖνα μόνον, ἀλλὰ πάντας, κἂν δοῦλοι, κἂν πένητες ὦσι, κἂν ἄσημοι, κἂν ἐξ ἀσήμων. Πάντων γάρ ἐστι Δεσπότης, καὶ οὐδὲ κειμένους παρατρέχει, οὐδὲ σαλευομένους ὑπερορᾷ. Τοῦτο καὶ ἐπὶ τῆς κοινῆς φύσεως ἐποίησε· τοῦτο καὶ ἐφ᾽ ἑκάστου ἐργάζεται. Εἰ δέ τινες τῶν κειμένων οὐκ ἀνίστανται, οὐ παρ᾽ αὐτὸν τὸν βουλόμενον ἀνορθῶσαι, ἀλλὰ παρ᾽ ἐκείνους τοὺς μὴ θέλοντας ἀναστῆναι. Ἐπεὶ καὶ τὸν Ἰούδαν πεσόντα ἠβουλήθη ἀναστῆσαι, καὶ πρὸς τοῦτο πάντα εἰργάσατο, ἀλλ᾽ ἐκεῖνος οὐκ ἠθέλησε. Τὸν γοῦν Δαυῒδ πεσόντα ἀνώρθωσε· καὶ ἰσχυρὸν ἐποίησε. Τὸν Πέτρον μέλλοντα καταπίπτειν ἀνέστησε. Καὶ ἄκουε πῶς· Σίμων, Σίμων, φησὶν, ἰδοὺ ὁ Σατανᾶς ἐξῄτησε σινιάσαι ὑμᾶς, ὡς τὸν σῖτον· κἀγὼ ἐδεήθην περὶ σοῦ, ἵνα μὴ ἐκλίπῃ ἡ πίστις σου.
Τι σημαίνει «Όσιος»; Ανεπίληπτος, ευθύς, καθαρός, άμωμος, ο οποίος δεν δίνει σε κανέναν καμία αφορμή κατηγορίας. Ο Κύριος στηρίζει όλους εκείνους που πέφτουν και ανορθώνει όλους τους καταβεβλημένους. Αφού μίλησε για τη βασιλεία, ότι είναι απεριόριστη, για τα λόγια, ότι είναι αληθινά, για τις πράξεις, ότι είναι ανεπίληπτες, για τη δόξα, για τη μεγαλοπρέπεια, μιλάει και πάλι για τη φιλανθρωπία· πράγμα που και αυτό αποτελεί τη μέγιστη δόξα της βασιλείας Του, το ότι δηλαδή όχι μόνο συγκρατεί όσους στέκονται όρθιοι, αλλά και όσους κινδυνεύουν να πέσουν δεν τους αφήνει να το πάθουν, και όσους έχουν πέσει κάτω τους σηκώνει, και το θαυμαστό μάλιστα είναι ότι το κάνει για όλους, όχι μόνο για κάποιον συγκεκριμένο, αλλά για όλους, έστω κι αν είναι δούλοι, έστω κι αν είναι φτωχοί, έστω κι αν είναι άσημοι, έστω κι αν προέρχονται από άσημους. Διότι είναι Δεσπότης όλων, και ούτε εκείνους που έχουν πέσει προσπερνά, ούτε εκείνους που κλονίζονται παραβλέπει. Αυτό έπραξε και για την κοινή ανθρώπινη φύση· αυτό εργάζεται και στον καθένα ξεχωριστά. Εάν όμως κάποιοι από όσους έχουν πέσει δεν σηκώνονται, δεν φταίει Αυτός που επιθυμεί να τους ανορθώσει, αλλά εκείνοι που δεν θέλουν να σηκωθούν. Επειδή και τον Ιούδα, όταν έπεσε, θέλησε να τον σηκώσει, και για τον σκοπό αυτό έκανε τα πάντα, αλλά εκείνος δεν το θέλησε. Τον Δαβίδ, πάντως, όταν έπεσε τον ανόρθωσε· και τον έκανε δυνατό. Τον Πέτρο, που επρόκειτο να πέσει, τον κράτησε όρθιο. Και άκουσε με ποιον τρόπο: «Σίμων, Σίμων», λέει, «ιδού ο Σατανάς ζήτησε να σας κοσκινίσει όπως το σιτάρι· εγώ όμως προσευχήθηκα για σένα, ώστε να μην εκλείψει η πίστη σου».
Λεπτομέρειες
Θηρία δὲ τοῦ δρυμοῦ καὶ σκύμνους τοὺς δαίμονάς φησιν, οἵτινες ἐν τῷ καιρῷ τοῦ Δεσποτικοῦ σταυροῦ ὠρύοντο, νομίζοντες τότε θήρας ἔχειν καιρόν. Ἔβλεπον γὰρ Ἰούδαν προδεδωκότα, τὸν Πέτρον ἀρνούμενον, τοὺς λοιποὺς ἀποστόλους σκορπισθέντας. Ὠρύοντο τοίνυν ἁρπάσαι καὶ ζητῆσαι παρὰ τοῦ Θεοῦ βρῶσιν αὐτοῖς· πρότερον ἁρπάσαι· οὐκ ἐπιτυχόντες δὲ τῆς ἁρπαγῆς, ζητῆσαι. Οὐδὲ γὰρ ὀκνοῦσι παρὰ τοῦ Θεοῦ ὑπὸ ἀναιδείας τοὺς δικαίους ἐξαιτεῖν εἰς πειρατήρια. Ἢ οὐχὶ τὸν Ἰὼβ ἐξῄτησεν ὁ διάβολος; Ἐξῄτησε δὲ καὶ τοὺς ἀποστόλους παρὰ Χριστοῦ, ὥστε τὸν Κύριον λέγειν· Σίμων, Σίμων, ποσάκις ἐξῄτησεν ὁ Σατανᾶς σινιάσαι σε, ὡς τὸν σῖτον;
Ως θηρία του δρυμού και σκύμνους εννοεί τους δαίμονες, οι οποίοι κατά τον καιρό του Δεσποτικού σταυρού ωρύονταν, νομίζοντας ότι τότε ήταν καιρός για θήρα. Διότι έβλεπαν τον Ιούδα να έχει προδώσει, τον Πέτρο να αρνείται και τους λοιπούς αποστόλους σκορπισμένους. Ωρύονταν, λοιπόν, για να αρπάξουν και να ζητήσουν από τον Θεό τροφή για τους ίδιους· πρώτα να αρπάξουν, και αφού δεν πέτυχαν την αρπαγή, να ζητήσουν. Διότι από αναίδεια δεν διστάζουν να εξαιτούνται από τον Θεό τους δικαίους, για να τους υποβάλουν σε πειρασμούς. Ή μήπως δεν εξαιτήθηκε τον Ιώβ ο διάβολος; Εξαιτήθηκε όμως και τους αποστόλους από τον Χριστό, ώστε ο Κύριος να λέει: «Σίμων, Σίμων, πόσες φορές εξαιτήθηκε ο Σατανάς να σε κοσκινίσει σαν το σιτάρι;»
Λεπτομέρειες
Καὶ Πέτρος δὲ ἀπὸ τοῦ ἐλεηθῆναι τοιοῦτος ἦν· ἄκουε γὰρ τοῦ Χριστοῦ πρὸς αὐτὸν λέγοντος, ὅτι Ἠθέλησεν ὁ σατανᾶς σινιάσαι ὑμᾶς, ὡς τὸν σῖτον, καὶ ἐδεήθην περὶ σοῦ, ἵνα μὴ ἐκλίπῃ ἡ πίστις σου. Καὶ Ἰωάννης ἐν ἐλέῳ τοιοῦτος ἦν· καὶ πάντες δὲ ἁπλῶς· ἄκουε γὰρ τοῦ Χριστοῦ λέγοντος· Οὐχ ὑμεῖς με ἐξελέξασθε, ἀλλ᾽ ἐγὼ ἐξελεξάμην ὑμᾶς. Πάντες γὰρ δεόμεθα τοῦ ἐλέους τοῦ Θεοῦ· Ἔλεος γὰρ Θεοῦ, φησὶν, ἐπὶ πᾶσαν σάρκα. Εἰ δὲ οὗτοι ἐδέοντο τοῦ ἐλέους τοῦ Θεοῦ, τί ἄν τις εἴποι περὶ τῶν λοιπῶν;
Και ο Πέτρος, χάρη στο ότι ελεήθηκε, αναδείχθηκε τέτοιος· διότι, άκου τον Χριστό που του λέει: «Ο σατανάς ζήτησε να σας κοσκινίσει σαν το σιτάρι, εγώ όμως δεήθηκα για σένα, ώστε να μην εκλείψει η πίστη σου». Και ο Ιωάννης χάρη στο έλεος έγινε τέτοιος· και, γενικώς, όλοι. Διότι, άκου τον Χριστό που λέει: «Δεν με εκλέξατε εσείς, αλλά εγώ σας εξέλεξα». Επειδή όλοι έχουμε ανάγκη από το έλεος του Θεού· διότι, «το έλεος του Θεού», λέει, «απλώνεται σε κάθε σάρκα». Εάν λοιπόν αυτοί είχαν ανάγκη από το έλεος του Θεού, τι θα μπορούσε να πει κανείς για τους υπολοίπους;
Λεπτομέρειες
Ἐὰν ζητήσῃ ἡμᾶς ὁ Σατανᾶς σινιάσαι, ὡς τὸν σῖτον, ὥσπερ καὶ τοὺς ἀποστόλους ἐζήτησε, καὶ ὡς δέον ἀπέτυχεν, ἀλλ᾽ ὡς τὸ πάλαι Ἰὼβ, μὴ δῷς αὐτῷ ἐξουσίαν καθ᾽ ἡμῶν· ἀλλ᾽ εἰ καὶ πονηρὸς ἄνθρωπος θελήσῃ πειρᾶσαι ἡμᾶς ἢ ἀδικῆσαι, μὴ δῷς ἡμᾶς εἰς τὸ θέλημα αὐτοῦ, ἀλλὰ σκέπασον ἡμᾶς ἐν τῇ σκέπῃ τῶν πτερύγων σου. Ὅτι σοῦ ἐστιν ἡ βασιλεία καὶ ἡ δύναμις. Κύριε, ἐπεὶ σή ἐστιν ἡ βασιλεία, μὴ ἐάσῃς ἡμᾶς φοβηθῆναι ἑτέραν βασιλείαν, εἴτε δεσποτείαν ἄλλην, εἰ καὶ ἄξιοί ἐσμεν κολάσεως διὰ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν. Σὺ ἡμᾶς, οἵῳ θέλεις τρόπῳ, τιμώρησον, καὶ μὴ παραδῷς ἡμᾶς εἰς χεῖρας ἀνθρώπων· ἀλλ᾽ ἐμπεσώμεθα εἰς χεῖράς σου ὅτι ὡς ἡ μεγαλωσύνη σου, οὕτω καὶ τὸ ἔλεός σου, Πάτερ παντοκράτορ, εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν.
Εάν ο Σατανάς ζητήσει να μας κοσκινίσει σαν το σιτάρι, όπως ακριβώς ζήτησε και για τους αποστόλους, και, όπως ήταν πρέπον, απέτυχε, αλλά όπως συνέβη παλαιά με τον Ιώβ, μη του δώσεις εξουσία εναντίον μας. Αλλά ακόμη κι αν κάποιος πονηρός άνθρωπος θελήσει να μας βάλει σε πειρασμό ή να μας αδικήσει, μην μας παραδώσεις στο θέλημά του, αλλά σκέπασέ μας υπό τη σκέπη των πτερύγων σου. Διότι δική σου είναι η βασιλεία και η δύναμη. Κύριε, επειδή δική σου είναι η βασιλεία, μην επιτρέψεις να φοβηθούμε άλλη βασιλεία ή άλλη δεσποτεία, ακόμη κι αν είμαστε άξιοι κολάσεως εξαιτίας των αμαρτιών μας. Εσύ, με όποιον τρόπο θέλεις, τιμώρησέ μας, και μην μας παραδώσεις σε χέρια ανθρώπων· αλλά ας πέσουμε στα δικά σου χέρια, διότι όπως είναι η μεγαλωσύνη σου, έτσι είναι και το έλεός σου, Πάτερ παντοκράτορ, στους αιώνες. Αμήν.
Λεπτομέρειες
Καὶ ὅτι οὐ στοχασμὸς τὰ εἰρημένα, ἄκουσον αὐτοῦ λέγοντος τοῦ Χριστοῦ· Σίμων, Σίμων, ποσάκις ἐζήτησεν ὁ Σατανᾶς σινιάσαι σε ὡς τὸν σῖτον· κἀγὼ ἐδεήθην περὶ σοῦ, ἵνα μὴ ἐκλίπῃ ἡ πίστις σου. Καὶ σύ ποτε ἐπιστρέψας, στήριξον τοὺς ἀδελφούς σου. Ταύτην μοι δὸς τὴν ἀμοιβὴν, φησὶ, τῆς περὶ σὲ βοηθείας· εἰ γὰρ μὴ τῆς ἐμῆς ἀπέλαυες προνοίας, οὐκ ἂν ἤρκεσας καθ᾽ ἑαυτὸν ἐνεγκεῖν ἐκείνου τὴν ἔφοδον. Ἐννοῶν τοίνυν τὰ σὰ, γίνου καὶ τοῖς ἄλλοις συγγνωμονικός· τὸ γὰρ, Στήριξον, τοῦτό ἐστιν αἰνιττομένου· τοὺς σαλευομένους στήριξον συγκαταβαίνων, χεῖρα ὀρέγων, φιλανθρωπίαν ἐπιδεικνύμενος πολλήν.
Και για να βεβαιωθείς ότι τα όσα ειπώθηκαν δεν αποτελούν εικασίες, άκουσε τον ίδιο τον Χριστό που λέει: «Σίμων, Σίμων, πόσες φορές ζήτησε ο Σατανάς να σε κοσκινίσει σαν το σιτάρι· εγώ όμως προσευχήθηκα για σένα, ώστε να μην εκλείψει η πίστη σου. Και εσύ, όταν κάποτε επιστρέψεις, στήριξε τους αδελφούς σου». Αυτή την ανταμοιβή δώσε μου, λέει, για τη βοήθεια που σου προσέφερα· διότι, εάν δεν απολάμβανες τη δική μου πρόνοια, δεν θα ήσουν ικανός από μόνος σου να αντέξεις την επίθεσή του. Αναλογιζόμενος, λοιπόν, τα δικά σου, να γίνεσαι και προς τους άλλους επιεικής· διότι η προτροπή «Στήριξε», αυτό ακριβώς υπονοεί: να στηρίζεις εκείνους που κλονίζονται, δείχνοντας συγκατάβαση, απλώνοντας το χέρι και επιδεικνύοντας πολλή φιλανθρωπία.
Λεπτομέρειες
γίνωσκε τοίνυν ὅτι καὶ αὐτὸς ἄνθρωπος εἶ ὁμοιοπαθὴς, καὶ τῆς αὐτῆς φύσεως τῶν παθημάτων μετεσχηκώς· καὶ εἰ Θεός σε βασιλέα κατέστησεν, εἰ ἄρα γε ἐκ Θεοῦ τὸ βασίλειον ἔχεις, καὶ μὴ ἀρχέκακος καὶ πονηρὸς διάβολος ὥσπερ τὸν Ἰὼβ ἐξῃτήσατο καὶ ἔλαβεν, οὕτως καὶ σὲ καθ᾽ ἡμῶν ἐξαιτησάμενος εἴληφεν ὁ παμπόνηρος, ἵνα σινιάσῃ τὸν τοῦ Χριστοῦ σῖτον, καὶ ἐπισπείρῃ ζιζάνια· ἀλλ᾽ εἰς μάτην αὐτοῦ τὸ ἐγχείρημα· οὐκέτι γὰρ αὐτῷ ἰσχὺς ὡς καὶ πρότερον.
Γνώριζε λοιπόν ότι και εσύ ο ίδιος είσαι άνθρωπος ομοιοπαθής, και συμμετέχεις στην ίδια φύση των παθημάτων· και αν ο Θεός σε κατέστησε βασιλιά, αν δηλαδή έχεις τη βασιλεία από τον Θεό, και όχι ο αρχέκακος και πονηρός διάβολος, όπως ακριβώς ζήτησε και έλαβε τον Ιώβ, έτσι και εσένα ζήτησε και έλαβε εναντίον μας ο παμπόνηρος, για να κοσκινίσει το σιτάρι του Χριστού και να επισπείρει ζιζάνια· αλλά μάταιο είναι το εγχείρημά του, διότι δεν έχει πλέον ισχύ όπως πρωτύτερα.
Λεπτομέρειες
Ὥσπερ γὰρ ἐν τῷ σινίῳ ὁ σῖτος ὑπὸ τοῦ σινιάζοντος προσκόπτει καὶ ἐν αὐτῷ ἀστάτως σαλευόμενος στρέφεται, οὕτως διὰ τῶν γηΐνων πραγμάτων πάντας τοὺς ἀνθρώπους κατέχει ὁ τῆς πονηρίας ἄρχων καὶ δι᾽ αὐτῶν σαλεύει καὶ κλονεῖ καὶ σείει καὶ προσκόπτειν ποιεῖ διαλογισμοῖς ματαίοις καὶ αἰσχραῖς ἐπιθυμίαις καὶ δεσμοῖς γηΐνοις καὶ κοσμικοῖς, ἀστάτως αἰχμαλωτίζων καὶ κλονῶν καὶ δελεάζων πᾶν τὸ ἁμαρτωλὸν γένος τοῦ Ἀδάμ, ὡς ὁ κύριος τοῖς ἀποστόλοις τὴν τοῦ πονηροῦ κατ᾽ αὐτῶν ἐπανάστασιν μέλλουσαν ἔσεσθαι προέλεγεν· ‹ἐξῃτήσατο ὑμᾶς ὁ σατανᾶς σινιάσαι ὡς τὸν σῖτον· ἀλλ᾽ ἐγὼ ἐδεήθην τοῦ πατρός μου, ἵνα μὴ ἐκλίπῃ ἡ πίστις ὑμῶν›. ὁ γὰρ τῷ Κάϊν ὑπὸ τοῦ δημιουργοῦ ῥηθεὶς λόγος καὶ ἡ ἀπόφασις εἰς τὸ προφανές, τὸ ‹στένων καὶ τρέμων καὶ σειόμενος ἔσῃ ἐπὶ τῆς γῆς›, τύπος καὶ εἰκὼν πάντων τῶν ἁμαρτωλῶν τυγχάνει κατὰ τὸ κρυπτόν.
Διότι, όπως ακριβώς το σιτάρι μέσα στο κόσκινο χτυπάει από εκείνον που το κοσκινίζει και μέσα σε αυτό ανακατεύεται σαλευόμενο ασταθώς, έτσι, μέσω των γήινων πραγμάτων, ο άρχοντας της πονηρίας κρατά υποταγμένους όλους τους ανθρώπους και μέσω αυτών τους σαλεύει, τους κλονίζει, τους σείει και τους κάνει να προσκόπτουν σε μάταιους διαλογισμούς, αισχρές επιθυμίες και γήινους και κοσμικούς δεσμούς, αιχμαλωτίζοντας, κλονίζοντας και δελεάζοντας μέσα στην αστάθεια όλο το αμαρτωλό γένος του Αδάμ, όπως ακριβώς ο Κύριος προέλεγε στους αποστόλους για την επίθεση του πονηρού που επρόκειτο να συμβεί εναντίον τους: «Ο σατανάς ζήτησε να σας κοσκινίσει σαν το σιτάρι· αλλά εγώ παρακάλεσα τον Πατέρα μου να μην εκλείψει η πίστη σας». Διότι ο λόγος και η απόφαση που ειπώθηκε φανερά στον Κάιν από τον Δημιουργό, το «θα στενάζεις, θα τρέμεις και θα σείεσαι πάνω στη γη», αποτελεί μυστικά τον τύπο και την εικόνα όλων των αμαρτωλών.
Λεπτομέρειες
Ὥσπερ γὰρ ἄλλος ἐστὶν ὁ σῖτος· καὶ ἄλλο τὸ σίνιον· καὶ ἄλλος ὁ σινιάζων διὰ τοῦ σινίου τὸν σῖτον, ἰδοὺ γὰρ ἐν τῷ σινίῳ ὁ σῖτος ὑπὸ τοῦ σινιάζοντος προσκόπτει καὶ ἐν αὐτῷ ἀστάτως σαλευόμενος ἐνστρέφεται, οὕτω διὰ τῶν γηΐνων πραγμάτων πάντας τοὺς ἀνθρώπους κατέχει ὁ τῆς πονηρίας ἄρχων καὶ δι᾽ αὐτῶν σαλεύει καὶ κλονεῖ καὶ σείει καὶ προσκόπτειν ποιεῖ διαλογισμοῖς ματαίοις καὶ αἰσχροῖς καὶ ἐπιθυμίαις καὶ δεσμοῖς γηΐνοις καὶ κοσμικοῖς, ἀστάτως αἰχμαλωτίζων καὶ περικλονῶν καὶ δελεάζων· πᾶν τὸ ἁμαρτωλὸν γένος τοῦ Ἀδάμ, ὡς καὶ ὁ κύριος τοῖς ἀποστόλοις τὴν τοῦ πονηροῦ κατ᾽ αὐτῶν ἐπανάστασιν μέλλουσαν ἔσεσθαι προέλεγεν· «ἐξῃτήσατο ὑμᾶς ὁ σατανᾶς τοῦ σινιάσαι ὡς τὸν σῖτον· ἀλλ᾽ ἐγὼ ἐδεήθην τοῦ πατρός μου, ἵνα μὴ ἐκλείπῃ ἡ πίστις ὑμῶν». ὁ γὰρ τῷ Κάϊν ὑπὸ τοῦ δημιουργοῦ ῥηθεὶς λόγος καὶ ἀπόφασις εἰς τὸ προφανές· «στένων καὶ τρέμων καὶ σειόμενος ἔσῃ ἐπὶ τῆς γῆς», τύπος καὶ εἰκὼν πάντων τῶν ἁμαρτωλῶν τυγχάνει κατὰ τὸ κρυπτόν.
Διότι, όπως άλλο είναι το σιτάρι, άλλο το κόσκινο και άλλος εκείνος που κοσκινίζει το σιτάρι με το κόσκινο, και ιδού, το σιτάρι μέσα στο κόσκινο χτυπιέται από εκείνον που το κοσκινίζει και ανακατεύεται μέσα σε αυτό σαλευόμενο ασταθώς, έτσι και ο άρχοντας της πονηρίας κατέχει όλους τους ανθρώπους μέσω των γήινων πραγμάτων και μέσα από αυτά τους σαλεύει και τους κλονίζει και τους σείει, και τους κάνει να προσκόπτουν σε διαλογισμούς μάταιους και αισχρούς και σε επιθυμίες και δεσμά γήινα και κοσμικά, αιχμαλωτίζοντάς τους ασταθώς και κλονίζοντας και δελεάζοντας όλο το αμαρτωλό γένος του Αδάμ, όπως άλλωστε και ο Κύριος προέλεγε στους αποστόλους την επερχόμενη επίθεση του πονηρού εναντίον τους: «Σας ζήτησε ο σατανάς για να σας κοσκινίσει σαν το σιτάρι· αλλά εγώ παρακάλεσα τον Πατέρα μου, ώστε να μην εκλείψει η πίστη σας». Διότι ο λόγος και η απόφαση που ειπώθηκε φανερά στον Κάιν από τον Δημιουργό, «θα στενάζεις και θα τρέμεις και θα σείεσαι πάνω στη γη», αποτελεί κρυφά τον τύπο και την εικόνα όλων των αμαρτωλών.
Λεπτομέρειες
Οὐδὲν τοιγαροῦν ἕτερόν ἐστι τὸ ποιμαίνειν εἰ μὴ ἡ διὰ τοῦ λόγου καὶ τῆς διδασκαλίας τῶν ποιμαινομένων ἐπιμέλεια· καὶ τοῦτο αὐτὸς ἔδειξεν ὁ Χριστὸς οὕτως τῷ Πέτρῳ εἰπών· «Ποσάκις ᾐτήσατο ὁ Σατανᾶς σινιᾶσαί σε ὡς τὸν σῖτον; κἀγὼ ἐδεήθην περὶ σοῦ, ἵνα μὴ ἐκλείπῃ ἡ πίστις σου.» Εἶτα προσέθετο καὶ τοῦτο εἰπεῖν πρὸς αὐτόν· «Καὶ σὺ οὖν ἐπιστρέψας ποτέ, στήριξον τοὺς ἀδελφούς σου.» Τί οὖν ἐστι τὸ «στήριξον τοὺς ἀδελφούς σου»; Ἐκ τοῦ εἰς σέ, φησίν, ὑποδείγματος, πληροφόρησον μηδέποτε εἰς ἀπόγνωσιν καταστρέφεσθαι, εἴ τι δ’ ἂν καὶ συμβῇ αὐτοῖς ἁμαρτῆσαι.
Επομένως, το να ποιμαίνει κανείς δεν είναι τίποτε άλλο παρά η φροντίδα των ποιμαινομένων μέσω του λόγου και της διδασκαλίας. Και αυτό το έδειξε ο ίδιος ο Χριστός, λέγοντας τα εξής στον Πέτρο: «Πόσες φορές ζήτησε ο Σατανάς να σε κοσκινίσει σαν το σιτάρι; Εγώ όμως προσευχήθηκα για σένα, για να μην εκλείψει η πίστη σου». Έπειτα πρόσθεσε και αυτό, λέγοντάς του: «Και εσύ, λοιπόν, όταν κάποτε επιστρέψεις, στήριξε τους αδελφούς σου». Τι σημαίνει, λοιπόν, το «στήριξε τους αδελφούς σου»; Μέσα από το δικό σου παράδειγμα, λέει, διαβεβαίωσέ τους να μην καταπέσουν ποτέ στην απόγνωση, ακόμη και αν τους συμβεί να αμαρτήσουν.
Λεπτομέρειες
ΚΑΤΗΧΗΣΙΣ ΟΑʹ ΟΤΙ ΔΕΙ ΦΥΛΑΤΤΕΙΝ ΕΑΥΤΟΥΣ ΑΠΟ ΤΗΣ ΤΟΥ ΔΙΑΒΟΛΟΥ ΠΑΝΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΜΗ ΑΦΙΔΙΑΖΕΙΝ Ἀδελφοὶ καὶ πατέρες, εἴρηκεν ὁ Κύριος ἐν τοῖς εὐαγγελίοις· «Σίμων, Σίμων, ἐξῄτησεν ὁ σατανᾶς σινιάσαι ὑμᾶς ὡς τὸν σῖτον· ἐγὼ δὲ ἐδεήθην περὶ σοῦ, ἵνα μὴ ἐκλίπῃ ἡ πίστις σου.» Τοιοῦτόν τι καὶ ἐφ’ ἡμῖν τοῖς ταπεινοῖς ἔφθασε γενέσθαι· ἀλλ’ ὁ ὑπεράγαθος οὐκ εἴασεν ἡμᾶς λυπηθῆναι «Ὑπὲρ ὃ δυνάμεθα, ἀλλ’ ἐποίησε σὺν τῷ πειρασμῷ καὶ τὴν ἔκβασιν τοῦ δύνασθαι ἡμᾶς ὑπενεγκεῖν.» Καὶ ἴστε ὃ λέγω· καὶ ἀπεδεξάμην ὑμῶν τὴν φιλάδελφον συγκίνησίν τε καὶ σύνθλιψιν, ὡς θεάρεστον, ὡς ὠφέλιμον, ὡς αἰνέσιμον κατὰ τὸ ὑπὸ τοῦ Ἀποστόλου εἰρημένον· «Ἰδοὺ γὰρ αὐτὸ τοῦτο τὸ κατὰ Θεὸν λυπηθῆναι ὑμᾶς πόσην κατειργάσατο ὑμῖν σπουδήν· ἀλλὰ ἀπολογίαν, ἀλλὰ ἀγανάκτησιν, ἀλλὰ φόβον, ἀλλ’ ἐπιπόθησιν, ἀλλὰ ζῆλον, ἀλλ’ ἐκδίκησιν· ἐν παντὶ συνεστήσατε ἑαυτοὺς ἁγνοὺς εἶναι ἐν τῷ πράγματι.» Ἄρα ἀδελφῶν ἀληθινῶν ἡ τοιαύτη διάθεσις, ἣν καὶ ὁ λόγος ἐπιζητεῖ, φησὶ γάρ· «Εἴτε πάσχει ἓν μέλος, συμπάσχει πάντα τὰ μέλη· καὶ εἴτε δοξάζεται ἓν μέλος, συγχαίρει πάντα τὰ μέλη.» Σὺ δὲ σκόπει τοῦ διαβόλου τὴν σπουδήν τε καὶ ἐπιμέλειαν, πῶς «Ὣς λέων ὠρυόμενος περιπατεῖ ζητῶν τίνα καταπίῃ,» τίνα λάβῃ θηράσιμον, εἴτε ἀπὸ μέρους, εἴτε ἐξ ὁλοκλήρου.
Κατήχηση ΟΑ'. Ότι πρέπει να προφυλάσσουμε τους εαυτούς μας από την πανουργία του διαβόλου και περί του να μην ιδιορρυθμούμε. Αδελφοί και πατέρες, ο Κύριος έχει πει στα ευαγγέλια: «Σίμων, Σίμων, ο σατανάς ζήτησε να σας κοσκινίσει σαν το σιτάρι· εγώ όμως παρακάλεσα για σένα, ώστε να μην εκλείψει η πίστη σου». Κάτι τέτοιο συνέβη και σε εμάς τους ταπεινούς· αλλά ο υπεράγαθος Θεός δεν επέτρεψε να δοκιμαστούμε «πάνω από τις δυνάμεις μας, αλλά μαζί με τον πειρασμό έδωσε και τη διέξοδο, ώστε να μπορέσουμε να τον υπομείνουμε». Και γνωρίζετε τι λέω· και αποδέχθηκα την φιλάδελφη συγκίνησή σας και τη συμπάθειά σας, ως θεάρεστη, ως ωφέλιμη, ως αξιέπαινη, σύμφωνα με αυτό που ειπώθηκε από τον Απόστολο: «Διότι, ιδού, αυτό ακριβώς, το ότι λυπηθήκατε κατά Θεόν, πόση σπουδή κατεργάστηκε μέσα σας, αλλά και απολογία, αλλά και αγανάκτηση, αλλά και φόβο, αλλά και επιπόθηση, αλλά και ζήλο, αλλά και εκδίκηση· σε όλα αποδείξατε τους εαυτούς σας ότι είστε αγνοί στο ζήτημα αυτό». Επομένως, τέτοια είναι η διάθεση των αληθινών αδελφών, την οποία επιζητεί και ο λόγος του Θεού, διότι λέει: «Είτε πάσχει ένα μέλος, συμπάσχουν όλα τα μέλη· και είτε δοξάζεται ένα μέλος, συγχαίρουν όλα τα μέλη». Εσύ όμως παρατήρησε τη σπουδή και την επιμέλεια του διαβόλου, πώς «περιφέρεται σαν λιοντάρι που ωρύεται, ζητώντας ποιον να καταπιεί», ποιον να πιάσει ως θήραμα, είτε εν μέρει είτε εξ ολοκλήρου.
Λεπτομέρειες
Εἶπε δὲ ὁ Κύριος· Σίμων, Σίμων, ἰδοὺ ὁ Σατανᾶς ἐξῃτήσατο ὑμᾶς τοῦ συνιάσαι ὡς τὸν σῖτον· ἐγὼ δὲ ἐδεήθην περὶ σοῦ, ἵνα μὴ ἐκλείπῃ ἡ πίστις σου. Καὶ σύ ποτε ἐπιστρέψας, ἐπιστήριξον τοὺς ἀδελφούς σου. Ὁ δὲ εἶπεν αὐτῷ· Κύριε, μετὰ σοῦ ἕτοιμός εἰμι καὶ εἰς φυλακὴν καὶ εἰς θάνατον πορεύεσθαι. Ὁ δὲ εἶπε·
Είπε δε ο Κύριος: Σίμων, Σίμων, ιδού, ο Σατανάς ζήτησε να σας κοσκινίσει σαν το σιτάρι. Εγώ όμως προσευχήθηκα για σένα, ώστε να μην εκλείψει η πίστη σου. Και συ, όταν κάποτε επιστρέψεις, στήριξε τους αδελφούς σου. Εκείνος δε του είπε: Κύριε, μαζί σου είμαι έτοιμος να πορευθώ και σε φυλακή και σε θάνατο. Εκείνος δε είπε:
Λεπτομέρειες
Ἐπεὶ τοίνυν τῷ μὲν προδότῃ τὸ οὐαὶ ἀπέδωκε, τούτοις δὲ τοῖς παραμείνασιν ἐν τῇ πρὸς αὐτὸν στοργῇ, τοσαύτην τιμὴν προεῖπεν ἔσεσθαι, ἵνα μὴ ἐπαρθῶσιν ὡς μέγα τι κατορθωκότες, καὶ παραμείναντες ἐν τῇ ἀγάπῃ αὐτοῦ, καὶ μὴ προδόντες, «Ὁ Σατανᾶς, φησίν, ᾐτήσατο ὑμᾶς σινιάσαι,» τουτέστι, ταράξαι, βλάψαι, πειρᾶσαι· «Ἀλλ’ ἐγὼ ἐδεήθην.» Μὴ νομίσητε, φησίν, ὅτι ὑμέτερόν ἐστι τὸ πᾶν κατόρθωμα τοῦτο· ὁ γὰρ διάβολος πολὺς ἐπέκειτο ζητῶν ὑμᾶς ἐκβαλεῖν τῇς ἐμῆς στοργῆς, καὶ προδότας ἀποδεῖξαι.
Επειδή, λοιπόν, στον μεν προδότη απέδωσε το «ουαί», σε αυτούς δε που παρέμειναν σταθεροί στην αγάπη προς αυτόν προανήγγειλε ότι θα λάβουν τόσο μεγάλη τιμή, για να μην υπερηφανευθούν ότι δήθεν κατόρθωσαν κάτι σπουδαίο επειδή παρέμειναν στην αγάπη του και δεν τον πρόδωσαν, λέει: «Ο Σατανάς ζήτησε να σας κοσκινίσει», δηλαδή να σας ταράξει, να σας βλάψει, να σας βάλει σε πειρασμό· «αλλά εγώ δεήθηκα». Μη νομίσετε, λέει, ότι όλο αυτό το κατόρθωμα είναι δικό σας· διότι ο διάβολος επιτίθετο με σφοδρότητα, ζητώντας να σας αποκόψει από την αγάπη μου και να σας αναδείξει προδότες.
Λεπτομέρειες
ᾘτήσατο οὖν ὁ Σατανᾶς σινιάσαι σε, καὶ βλάψαι ὥσπερ σῖτον καθαρόν, παρεμβάλλων τὰ ῥυπαίνοντα, οἷα δὴ φθονῶν σοι τῆς πρὸς ἐμὲ ἀγάπης, ὥσπερ ἔθος αὐτῷ. Οὕτω γὰρ καὶ τῷ Ἰὼβ ἐπεδείξατο· ἀλλ’ ἐγὼ οὐ πάντη σε ἐγκατέλιπον, ἵνα μὴ ἐκλείπῃ ἡ πίστις σου εἰς τὸ παντελές. Εἰ καὶ ἐδεήθην δὲ ἐγὼ αὐτὸς περὶ σοῦ, ὅμως σὺ μὴ ἀναπέσῃς, ἀλλ’ ἐπιστρέψας, τουτέστι, μετανοήσας καὶ δακρύσας, καὶ ἀπὸ τῆς ἀρνήσεως φυγών, γενοῦ καὶ τοῖς ἄλλοις πιστοῖς τύπος τοῦ μετανοεῖν, καὶ μὴ ἀπογινώσκειν.
Ζήτησε, λοιπόν, ο Σατανάς να σε κοσκινίσει και να σε βλάψει σαν καθαρό σιτάρι, παρεμβάλλοντας όσα ρυπαίνουν, επειδή ακριβώς φθονεί την αγάπη σου προς εμένα, όπως είναι η συνήθειά του. Διότι έτσι συμπεριφέρθηκε και στον Ιώβ· αλλά εγώ δεν σε εγκατέλειψα εξ ολοκλήρου, για να μην εκλείψει η πίστη σου εντελώς. Και αν εγώ ο ίδιος προσευχήθηκα για εσένα, ωστόσο εσύ μην καταπέσεις, αλλά αφού επιστρέψεις, δηλαδή αφού μετανοήσεις και δακρύσεις, και αφού απομακρυνθείς από την άρνηση, γίνε και στους άλλους πιστούς πρότυπο για το πώς να μετανοούν και να μην απελπίζονται.
Λεπτομέρειες