Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 22:32

Κεφάλαιο 5. Λουκάς. Είπε δε ο Κύριος: Σίμων, Σίμων, ιδού, ο Σατανάς ζήτησε επίμονα να σας κοσκινίσει σαν το σιτάρι· εγώ όμως δεήθηκα για εσένα, ώστε να μην εκλείψει η πίστη σου. Προς Εφεσίους. Να προσεύχεστε σε κάθε καιρό εν Πνεύματι, και να αγρυπνείτε γι' αυτό πάντοτε με κάθε προσκαρτέρηση και δέηση για όλους τους αγίους, αλλά και για εμένα, ώστε να μου δοθεί λόγος, όταν ανοίγω το στόμα μου, για να φανερώσω με παρρησία το μυστήριο του Ευαγγελίου, υπέρ του οποίου είμαι πρεσβευτής δεμένος με αλυσίδες, ώστε να μιλήσω γι' αυτό με παρρησία, όπως ακριβώς οφείλω να μιλήσω.

Κεφάλαιο β΄. ΛΟΥΚΑΣ. Σίμων, Σίμων, ιδού, ο Σατανάς ζήτησε να σας κοσκινίσει σαν το σιτάρι· εγώ όμως δεήθηκα για σένα, ώστε να μην εκλείψει η πίστη σου. ΠΡΑΞΕΙΣ. Ο μεν Πέτρος, λοιπόν, φρουρούνταν στη φυλακή. Από την Εκκλησία, όμως, γινόταν εκτενής προσευχή προς τον Θεό υπέρ αυτού.

Αλλά επειδή εκφράστηκε με υπερβολική αλαζονεία, λέγοντας: «Ακόμη κι αν όλοι σκανδαλιστούν εξαιτίας σου, εγώ ποτέ δεν θα σκανδαλιστώ», παραδόθηκε στην ανθρώπινη δειλία και έπεσε στην άρνηση, ώστε να σωφρονιστεί από το σφάλμα οδηγούμενος στην ευσέβεια, και να διδαχθεί να δείχνει επιείκεια προς τους αδυνάτους, κατανοώντας και τη δική του αδυναμία. Και έτσι να γνωρίσει σαφώς ότι, όπως ακριβώς καταποντιζόμενος στο πέλαγος διασώθηκε από το δεξί χέρι του Χριστού, κατά παρόμοιο τρόπο, ενώ κινδύνευσε να χαθεί από την απιστία μέσα στον κλύδωνα του σκανδαλισμού, διαφυλάχθηκε με τη δύναμη του Χριστού. Ο Οποίος, άλλωστε, του είχε προείπει αυτό που επρόκειτο να συμβεί, λέγοντας: «Σίμων, Σίμων, ιδού ο Σατανάς ζήτησε να σας κοσκινίσει όπως το σιτάρι. Εγώ όμως δεήθηκα για σένα, ώστε να μην εκλείψει η πίστη σου· και εσύ, όταν κάποτε επιστρέψεις, στήριξε τους αδελφούς σου». Και ο μεν Πέτρος, αφού ελέγχθηκε κατ' αυτόν τον τρόπο, δικαίως έλαβε βοήθεια, εκπαιδευόμενος στην αποβολή της αλαζονείας και στην επιείκεια προς τους αδυνάτους. Εκείνος όμως ο Φαρισαίος, ο φορτικός και καθ' υπερβολήν υπερήφανος, που όχι μόνο καυχιόταν με θράσος για τον εαυτό του, αλλά και διέσυρε τον τελώνη ενώπιον του Θεού, έχασε το καύχημα της δικαιοσύνης εξαιτίας του εγκλήματος της υπερηφάνειας. Και κατέβηκε στο σπίτι του ο τελώνης δικαιωμένος περισσότερο από εκείνον, επειδή δόξαζε τον άγιο Θεό και δεν τολμούσε ούτε το βλέμμα του να σηκώσει, αλλά ζητούσε μόνο τον ιλασμό, γενόμενος ο ίδιος κατήγορος του εαυτού του, και με τη στάση του σώματος, και με τα χτυπήματα στο στήθος, και με το να μη ζητά τίποτε άλλο παρά μόνο τον ιλασμό.

Και πρέπει λοιπόν να υποθέσουμε ότι ο ίδιος θεωρεί αναγκαίο να τα λέει αυτά. Πρόσεξε όμως πώς, σχεδόν σε όλα του τα λόγια, συνυφαίνοντας το δικό του πρόσωπο με την ενέργεια του Πατρός, με όποιον τρόπο και αν αυτή νοείται, το συνεισάγει πάντοτε, υποδεικνύοντας ίσως ως αληθινό εκείνο που λέει ότι «τα πάντα δι' αυτού έγιναν, και χωρίς αυτόν δεν έγινε τίποτα». Στα προηγούμενα, λοιπόν, παρακαλούσε να διαφυλαχθούν οι μαθητές από τον ίδιο του τον γεννήτορα στο όνομα που του δόθηκε· ενώ σε αυτά εδώ, θέλει να εκπληρωθεί το αίτημά του υπέρ αυτών μέσα στην αλήθεια του Πατρός. Τι άραγε να σημαίνει αυτό, ή τι σκοπό έχει αυτή η ποικιλία των λόγων; Μήπως δεν θέλει να αποδείξει ότι η ενέργεια που προέρχεται από τον Πατέρα και τελείται μέσω αυτού για την προστασία των αγίων είναι μία; Διότι σε εκείνα τα λόγια, λέγοντας ότι οι μαθητές πρέπει να διαφυλαχθούν στο όνομα του Πατρός, σαν να βρίσκονται μέσα στη δόξα και τη δύναμη της θεότητας, δηλώνει ότι το να ξεφύγουν από τα χέρια εκείνου που θέλει να τους βλάψει είναι δωρεά που δίνεται σε όσους κινδυνεύουν για τον Θεό, πράγμα που άλλωστε έχει ήδη συμβεί σε αυτούς αθόρυβα, και το οποίο ο Χριστός, αποκαλύπτοντάς το κατά καιρούς στους μαθητές του, είπε: «Σίμων, Σίμων, ιδού ο σατανάς ζήτησε να σας κοσκινίσει σαν το σιτάρι· εγώ όμως δεήθηκα για σένα, ώστε να μην εκλείψει η πίστη σου». Διότι τα περισσότερα από τα δικά μας ζητήματα οικονομούνται αόρατα, καθώς βεβαίως ο Χριστός προνοεί και υπερασπίζεται τη ζωή του καθενός.

Όμως, έχει υποταχθεί κάτω από τα πόδια των αγίων, καθώς ο Χριστός κατόρθωσε και αυτό. <Εγώ όμως προσευχήθηκα για εσένα.> (A f. 284, D f. 74) Ιδού λοιπόν πάλι, συγκαταβαίνει σε εμάς και ομιλεί με τα μέτρα της ανθρωπότητας, καίτοι είναι Θεός κατά φύση, έστω και αν έγινε σάρκα· διότι λέει ότι προσευχήθηκε ως άνθρωπος. Φανερώνει δε μέσω αυτών ότι, εάν είχε παραδοθεί στον Σατανά για δοκιμασία, θα είχε γίνει εντελώς άπιστος· εφόσον, ακόμα και χωρίς να έχει παραδοθεί, ασθένησε· διότι αρνήθηκε όταν μία υπηρέτρια τον ενόχλησε στην αυλή του αρχιερέα. Ο Κύριος, όμως, υπονοώντας την άρνηση του μαθητή με τα λόγια «Εγώ προσευχήθηκα για εσένα, για να μην εκλείψει η πίστη σου», εισάγει αμέσως τον λόγο της παρηγοριάς και λέει: «Και εσύ, όταν κάποτε επιστρέψεις, στήριξε τους αδελφούς σου»· δηλαδή, γίνε στήριγμα και δάσκαλος εκείνων που με πλησιάζουν μέσω της πίστης. Και θαύμασε πάλι τη σοφία του λόγου και το μεγαλείο της θείας πραότητας· διότι, για να μην οδηγήσει σε απόγνωση τον μαθητή, με τη σκέψη ότι θα αποβληθεί από τα καυχήματα της αποστολικής κλήσης επειδή τον αρνήθηκε, τον γεμίζει με αγαθή ελπίδα και με τη βεβαιότητα ότι θα απολαύσει τα υποσχεθέντα αγαθά. Διότι είπε: «Και εσύ, όταν επιστρέψεις, στήριξε τους αδελφούς σου». Ω, της άφατης φιλανθρωπίας! Ακόμη δεν είχε γίνει η αμαρτία, και έλαβε τη συγχώρεση, και τον κατέταξε πάλι στα αποστολικά αξιώματα. <Πριν με απαρνηθείς τρεις φορές λέγοντας ότι δεν με ξέρεις.> (A f. 285 b).

«Δεν έχει έλθει ακόμη η ώρα». Όταν όμως έφθασε στον κατάλληλο καιρό, λέει: «Έφθασε η ώρα, για να δοξαστεί ο Υιός του ανθρώπου». «Έβαλες σκοτάδι, και έγινε νύχτα». Σαφώς εννοεί τον καιρό του σταυρού, κατά τον οποίο έδυσε ο δικός μας ήλιος. Διότι τότε έγινε σκοτάδι από την έκτη ώρα μέχρι την ενάτη ώρα, το οποίο έχει εκληφθεί ως ολόκληρη νύχτα, εξαιτίας του μυστηρίου της τριημέρου αναστάσεως. «Μέσα σε αυτήν θα περάσουν όλα τα θηρία». Με τα θηρία του δάσους και τα λιοντάρια εννοεί τους δαίμονες, οι οποίοι κατά τον καιρό του Δεσποτικού πάθους αναγκαστικά ωρύονταν, νομίζοντας ότι τότε είχαν ευκαιρία για θήραμα. Διότι έβλεπαν τον Ιούδα να έχει προδώσει, τον Πέτρο να αρνείται και τους υπόλοιπους αποστόλους σκορπισμένους. Ωρύονταν, λοιπόν, για να αρπάξουν και να ζητήσουν από τον Θεό την παραχώρηση των δικαίων σε πειρασμούς. Ή μήπως δεν ζήτησε τον Ιώβ ο διάβολος; Ζήτησε μάλιστα και τους αποστόλους από τον Χριστό, ώστε ο Κύριος να λέει: «Σίμων, Σίμων, πόσες φορές ζήτησε ο Σατανάς να σας κοσκινίσει σαν το σιτάρι· εγώ όμως παρακάλεσα για σένα, ώστε να μην εκλείψει η πίστη σου». «Ανέτειλε ο ήλιος, και συνάχθηκαν». Διότι, όταν αναστήθηκε ο Χριστός, υποχώρησαν. Γι' αυτό ο Σύμμαχος, αντί για το «συνάχθηκαν», έγραψε «θα υποχωρήσουν». Πού όμως υποχώρησαν; Στις δικές τους μάντρες· όπου κοιμούνται φωλιάζοντας σαν ερπετά.

Αλλά τώρα δεν συμβαίνει έτσι, παρά ακριβώς το αντίθετο. Διότι πρόσεξε, εκατόν είκοσι ήταν, και ζητά έναν από όλο το πλήθος· και δικαιολογημένα. Πρώτος αυτός ασκεί την αυθεντία επί του ζητήματος, εφόσον στον ίδιο είχαν εμπιστευθεί τους πάντες. Διότι προς αυτόν είχε πει ο Χριστός: «Και εσύ, όταν κάποτε επιστρέψεις, στήριξε τους αδελφούς σου». «Διότι ήταν συγκαταλεγμένος», λέει, «μαζί μας». Γι' αυτό αρμόζει να προταθεί άλλος, ώστε να γίνει μάρτυρας στη θέση εκείνου. Και πρόσεξε πώς μιμείται τον Διδάσκαλο, αντλώντας παντού τα επιχειρήματά του από τις Γραφές, χωρίς να λέει τίποτα ακόμη για τον Χριστό, ότι δηλαδή ο Ίδιος το είχε προείπει πολλές φορές. Και δεν αναφέρει το σημείο όπου γίνεται μνεία της προδοσίας του· όπως: «Στόμα αμαρτωλού και στόμα δόλιου άνοιξε εναντίον μου»· αλλά έκανε μνεία μόνο της τιμωρίας του· διότι αυτό προς το παρόν τους ωφελούσε. Αυτό μάλιστα δείχνει και πάλι τη φιλανθρωπία του Δεσπότου. «Διότι ήταν συγκαταλεγμένος», λέει, «μαζί μας, και έλαβε τον κλήρο αυτής της διακονίας». Την ονομάζει παντού κλήρο, δείχνοντας ότι το παν οφείλεται στη χάρη του Θεού και στην εκλογή, και υπενθυμίζοντάς τους τα παλαιά, ότι ο Θεός τον εξέλεξε με κλήρο, όπως ακριβώς τους Λευίτες, και επιμένει εκτενώς στα γεγονότα γύρω από αυτόν, καθότι ο ίδιος ο μισθός της προδοσίας έγινε κήρυκας της τιμωρίας.

Λοιπόν, μετά την Ανάληψη του Σωτήρος, οι μακάριοι απόστολοι, σύμφωνα με την υπόσχεσή Του, παρέμειναν στην πόλη της Ιερουσαλήμ, έως ότου ενδυθούν δύναμη εξ ύψους. Ο δε μακάριος Πέτρος, έχοντας λάβει εντολή από τον Σωτήρα, στήριζε τους αδελφούς του και έλεγε τα δέοντα προς τα πλήθη. Διότι, πριν από το ζωοποιό πάθος, ο Κύριος του είπε: «Σίμων, Σίμων, ιδού ο σατανάς ζήτησε επίμονα να σας κοσκινίσει σαν το σιτάρι· εγώ όμως δεήθηκα για εσένα, ώστε να μην εκλείψει η πίστη σου». Ώ ταπείνωση του Δεσπότου, ώ θεία κηδεμονία! Εσύ, ω Δέσποτα, που έθεσες τέρμα σε κάθε πειρασμό στην έρημο, απέδειξες ανίσχυρα όλα τα τεχνάσματά του· τότε τον επιτίμησε λέγοντας: «ύπαγε οπίσω μου, σατανά». Εκείνος που εξέδιωξε αυτόν και τους ακολούθους του από τους τυφλούς και τους δαιμονιζομένους, από τη θυγατέρα της Χαναναίας, από τον υιό του άρχοντα των Ιουδαίων και από πολλούς άλλους. Ακόμη, για να μην τα αναφέρω όλα —διότι δεν είναι δυνατόν σε άνθρωπο να καταγράψει όσα Εσύ, Κύριε, έπραξες, όπως μαρτυρεί και ο αγαπημένος σου μαθητής Ιωάννης, ότι «αν γραφτούν ένα προς ένα, ούτε ο ίδιος ο κόσμος θεωρώ ότι θα μπορούσε να χωρέσει τα βιβλία που θα γράφονταν»— και Εσύ που ματαίωσες παντού και για τον καθένα τις βουλές του, ω Δέσποτα, δεν λες στον Σίμωνα ότι «εγώ σε βοήθησα», αλλά λες ότι «εγώ δεήθηκα για εσένα, ώστε να μην εκλείψει η πίστη σου· και εσύ, όταν κάποτε επιστρέψεις, στήριξε τους αδελφούς σου».

γ΄. Θέλεις να δεις ακριβή μετάνοια; Άκουσε για τη μετάνοια του Πέτρου μετά την άρνηση. Διότι ο ευαγγελιστής, διηγούμενος σε εμάς τα σχετικά με αυτόν, λέει: «Και βγαίνοντας έξω, έκλαψε πικρά». Γι' αυτόν τον λόγο και του συγχωρήθηκε ένα τέτοιο αμάρτημα, επειδή μετανόησε με τον τρόπο που έπρεπε. Καίτοι δεν είχε ακόμη προσφερθεί το θύμα, ούτε είχε γίνει η θυσία, ούτε είχε αρθεί η αμαρτία, αλλά αυτή ακόμη κυριαρχούσε και τυραννούσε. Και για να μάθεις ότι η άρνηση δεν ήταν τόσο αποτέλεσμα ραθυμίας, όσο εγκατάλειψης από τον Θεό, ο οποίος τον παιδαγωγούσε ώστε να γνωρίζει τα ανθρώπινα μέτρα και να μην αντιλέγει σε όσα λέγονται από τον Διδάσκαλο, ούτε να έχει υψηλότερο φρόνημα από τους άλλους, αλλά να γνωρίζει ότι χωρίς τον Θεό τίποτα δεν είναι δυνατόν να γίνει, και ότι «εάν ο Κύριος δεν οικοδομήσει οίκο, μάταια κοπίασαν αυτοί που τον οικοδομούν»· άκουσε πώς, για να τον προφυλάξει και να τον πείσει να είναι μετριόφρων, του είπε ιδιαιτέρως ο Χριστός: «Σίμων, Σίμων, ιδού ο Σατανάς ζήτησε να σε κοσκινίσει σαν το σιτάρι, κι εγώ παρακάλεσα για σένα, για να μην εκλείψει η πίστη σου». Διότι, επειδή ήταν επόμενο να έχει μεγάλο φρόνημα, έχοντας τη συνείδηση ότι αγαπά τον Χριστό περισσότερο από όλους, γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο του παραχωρείται να πέσει, να απαρνηθεί τον Διδάσκαλο, γι' αυτό και κλαίει πικρά, και πράττει αναλόγως και όλα τα υπόλοιπα που ακολούθησαν το κλάμα. Διότι τι δεν έκανε; Σε αμέτρητους κινδύνους έβαλε τον εαυτό του μετά από αυτά, αποδεικνύοντας μέσα από όλα την ανδρεία και το παράστημα της ψυχής του.

εʹ. Και ο Πέτρος χάρη στο ότι ελεήθηκε έγινε αυτός που ήταν. Διότι, άκου τον Χριστό να του λέει: «Πέτρε, Πέτρε, ο σατανάς ζήτησε να σας κοσκινίσει σαν το σιτάρι, εγώ όμως δεήθηκα για εσένα, για να μην εκλείψει η πίστη σου». Και ο Ιωάννης από το έλεος του Θεού έγινε τέτοιος, και γενικώς όλοι ανεξαιρέτως οι απόστολοι. Διότι, άκου τον Χριστό να το υπονοεί αυτό και να λέει: «Δεν εκλέξατε εσείς εμένα, αλλά εγώ εξέλεξα εσάς».

Αυτό ακριβώς υπονοώντας και ο Λουκάς, αναφέρει ότι ο Ίδιος είπε: «Και εγώ δεήθηκα για εσένα, για να μην εκλείψει η πίστη σου»· τουτέστιν, για να μην απωλεσθεί ολοκληρωτικά· διδάσκοντάς του μέσα από όλα αυτά την ταπεινοφροσύνη και αποδεικνύοντας ότι η ανθρώπινη φύση από μόνη της δεν είναι τίποτα. Διότι, επειδή η πολλή του αγάπη τον έκανε να αντιλέγει, τον σωφρονίζει πλέον, ώστε να μην πάθει το ίδιο και στο μέλλον, όταν θα αναλάβει την οικονόμηση της οικουμένης· αλλά, αναμιμνησκόμενος όσα έπαθε, να έχει επίγνωση του εαυτού του.

Διότι το καύχημα, λέει, θα το έχεις για τον εαυτό σου, και όχι για τον άλλον. Ενώ δηλαδή θα έπρεπε να παρακαλέσει και να πει: «Βοήθησέ μας, ώστε να μην αποχωριστούμε», αυτός στηρίζεται στον εαυτό του και λέει: «Ακόμη και αν όλοι σκανδαλιστούν εξαιτίας σου, εγώ ποτέ»· και αν όλοι το πάθουν αυτό, λέει, εγώ δεν θα το πάθω· πράγμα το οποίο τον οδηγούσε σταδιακά στην αυθάδεια. Θέλοντας λοιπόν ο Χριστός να το καταστείλει αυτό, επέτρεψε την άρνηση. Επειδή δηλαδή δεν άκουσε ούτε τον Ίδιο ούτε τον προφήτη (αν και για αυτόν τον λόγο επικαλέστηκε τον προφήτη, για να μην αντιμιλήσουν)· αλλά όμως, επειδή δεν συμμορφώθηκε με τα λόγια, διαπαιδαγωγείται μέσα από τα γεγονότα. Για να καταλάβεις ότι για αυτό το επέτρεψε, προκειμένου να το διορθώσει αυτό μέσα του, άκου τι λέει: «Εγώ όμως προσευχήθηκα για σένα, ώστε να μην εκλείψει η πίστη σου». Διότι το έλεγε αυτό ελέγχοντάς τον σφοδρά, και φανερώνοντας ότι η δική του πτώση ήταν βαρύτερη από των άλλων και χρειαζόταν περισσότερη βοήθεια. Επειδή τα σφάλματά του ήταν δύο: και το ότι αντιμίλησε, και το ότι τοποθέτησε τον εαυτό του πάνω από τους άλλους· μάλλον υπήρχε και τρίτο, το ότι απέδωσε τα πάντα στον εαυτό του. Θεραπεύοντας λοιπόν αυτά, επέτρεψε να συμβεί η πτώση· και για αυτόν τον λόγο, αφήνοντας τους άλλους, απευθύνεται σε αυτόν. «Σίμων», λέει, «Σίμων, ιδού ο Σατανάς ζήτησε να σας κοσκινίσει σαν το σιτάρι»· δηλαδή, να σας θορυβήσει, να σας ταράξει, να σας πειράξει· «εγώ όμως προσευχήθηκα για σένα, ώστε να μην εκλείψει η πίστη σου». Και γιατί, αφού τους ζήτησε όλους, δεν είπε για όλους, «Προσευχήθηκα»;

Διότι λέγει: «Γρηγορείτε και προσεύχεσθε, για να μην εισέλθετε σε πειρασμό». Βλέπεις πώς πάλι τους διδάσκει να μην αυθαδιάζουν, αλλά να έχουν συντετριμμένη τη διάνοια, να ταπεινοφρονούν και να αναθέτουν τα πάντα στον Θεό; Και άλλοτε μεν απευθύνεται προς τον Πέτρο, άλλοτε δε προς όλους από κοινού. Και σε εκείνον μεν λέγει: «Σίμων, Σίμων, ο Σατανάς ζήτησε να σας κοσκινίσει· αλλά εγώ προσευχήθηκα για σένα»· προς όλους δε από κοινού λέγει: «Προσεύχεσθε να μην εισέλθετε σε πειρασμό», αποκόπτοντας παντού την αυθάδειά τους και καθιστώντας τους εναγώνιους. Έπειτα, για να μη φανεί ότι κάνει τον λόγο του εντελώς επιτιμητικό, προσθέτει: «Το μεν πνεύμα είναι πρόθυμο, η δε σάρκα ασθενής». Διότι, ακόμη κι αν θέλεις, λέγει, να περιφρονήσεις τον θάνατο, δεν θα μπορέσεις, εάν ο Θεός δεν σου απλώσει το χέρι· επειδή το σαρκικό φρόνημα σε τραβά προς τα κάτω. Και πάλι προσευχήθηκε με τα ίδια λόγια, λέγοντας: «Πατέρα, εάν δεν είναι δυνατόν να παρέλθει αυτό από εμένα χωρίς να το πιώ, ας γίνει το θέλημά σου»· δείχνοντας εδώ ότι συμφωνεί απόλυτα με το θέλημα του Θεού, και ότι παντού πρέπει κανείς να το ακολουθεί, και αυτό να επιζητεί.

Όλα αυτά είναι κανόνες και όροι και δόγματα ακλόνητα· και πρέπει να είναι στερεωμένο αυτό στην ψυχή μας, ότι δηλαδή είναι αδύνατον κάποιος, ο οποίος επιδεικνύει ζήλο και μεριμνά για τη δική του σωτηρία, και ο οποίος πράττει καθετί που εξαρτάται από τον ίδιο, να εγκαταλειφθεί ποτέ από τον Θεό. Δεν ακούς τι λέει προς τον Πέτρο; Σίμων, Σίμων, πόσες φορές ζήτησε ο Σατανάς να σας κοσκινίσει σαν το σιτάρι, και εγώ προσευχήθηκα για σένα, ώστε να μην εκλείψει η πίστη σου.

Επομένως, εάν κάποιος επιθυμεί να φανεί ευάρεστος ενώπιόν Του, ας φροντίζει αυτά τα πρόβατα, ας επιζητεί το κοινό συμφέρον και ας μεριμνά για τους αδελφούς του· διότι κανένα κατόρθωμα δεν είναι προτιμότερο για τον Θεό από αυτό. Γι' αυτό και αλλού λέει: «Σίμων, Σίμων, ο Σατανάς ζήτησε να σε κοσκινίσει σαν το σιτάρι· εγώ όμως δεήθηκα για εσένα, ώστε να μην εκλείψει η πίστη σου».

Ποια αμοιβή, λοιπόν, μου ανταποδίδεις για αυτήν την κηδεμονία και την πρόνοια; Άραγε ποια αμοιβή ζητά; Την ίδια αυτήν πάλι: «Διότι και εσύ», λέει, «όταν κάποτε επιστρέψεις, στήριξε τους αδελφούς σου». Έτσι και ο Παύλος λέει: «Να γίνεστε μιμητές μου, καθώς και εγώ είμαι του Χριστού». Πώς έγινες μιμητής του Χριστού;

Και τι να πω για εμάς τους ευτελείς και απορριμμένους; Διότι, ακόμη κι αν κάποιος είναι ο Παύλος, ή ο Πέτρος, ή ο Ιάκωβος, ή ο Ιωάννης, εάν στερηθεί την άνωθεν βοήθεια, καταβάλλεται εύκολα, υποσκελίζεται και καταπίπτει. Και σχετικά με αυτά θα σας διαβάσω τα λόγια του ίδιου του Χριστού· διότι λέει στον Πέτρο: «Ιδού ο Σατανάς ζήτησε να σας κοσκινίσει σαν το σιτάρι· εγώ όμως δεήθηκα για σένα, για να μην εκλείψει η πίστη σου». Τι σημαίνει «να σας κοσκινίσει»; Να σας φέρει γύρω γύρω, να σας περιφέρει, να σας σαλεύσει, να σας κινήσει, να σας δονήσει εντόνως, να σας βασανίσει, όπως ακριβώς γίνεται με όσα κοσκινίζονται. Αλλά εγώ, λέει, τον εμπόδισα, επειδή γνωρίζω ότι δεν μπορείτε να αντέξετε τον πειρασμό. Διότι το να πει: «Για να μην εκλείψει η πίστη σου», φανερώνει ότι, εάν του το επέτρεπε, η πίστη του θα είχε εκλείψει. Εάν λοιπόν ο Πέτρος, ο θερμός εραστής του Χριστού, που μύριες φορές προσέφερε τη ζωή του για Αυτόν, και πάντοτε προπορευόταν στον χορό των αποστόλων, και μακαριζόταν από τον Διδάσκαλο, και για τον λόγο αυτόν ονομάστηκε Πέτρος, επειδή είχε πίστη άσειστη και αμετακίνητη, θα παρασυρόταν και θα εξέπιπτε από την ομολογία, εάν ο Χριστός επέτρεπε στον διάβολο να τον πειράξει όσο ήθελε, ποιος άλλος θα μπορέσει να σταθεί όρθιος χωρίς τη δική Του βοήθεια; Γι' αυτό και ο Παύλος λέει: «Πιστός είναι ο Θεός, ο οποίος δεν θα επιτρέψει να πειραστείτε περισσότερο από όσο μπορείτε, αλλά μαζί με τον πειρασμό θα δώσει και τη διέξοδο, ώστε να μπορέσετε να τον υπομείνετε».

Και για να μάθεις ότι οι δίκαιοι περιτειχίζονται με το έλεος, άκου τι λέει στον Πέτρο, τον στύλο, το θεμέλιο, σε αυτόν που γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο ονομάστηκε Πέτρος, επειδή ήταν στερεωμένος σαν πέτρα στην πίστη: «Σίμων, Σίμων, πολλές φορές θέλησε ο Σατανάς να σε κοσκινίσει σαν το σιτάρι· εγώ όμως δεήθηκα για σένα, ώστε να μην εκλείψει η πίστη σου». Βλέπεις ότι και οι δίκαιοι έχουν ανάγκη από έλεος, ώστε και από αμαρτωλοί να γίνονται δίκαιοι, και αφού γίνουν δίκαιοι, να παραμένουν δίκαιοι. Διότι και ο Απόστολος από το έλεος έγινε τέτοιος: «Ευγνωμονώ τον Χριστό Ιησού που με ενδυνάμωσε, διότι με θεώρησε πιστό, θέτοντάς με στη διακονία εμένα που προηγουμένως ήμουν βλάσφημος και διώκτης και υβριστής». Πώς λοιπόν σώθηκες;

Διότι ήταν άοπλοι και γυμνοί, και αιχμάλωτοι και δούλοι, και μόλις είχαν απαλλαγεί από τα δεινά, και είχαν πόλη ατείχιστη, ή μάλλον ούτε καν πόλη, και μετά την επιστροφή τους βρίσκονταν εκτεθειμένοι σε όλους ως έτοιμο θήραμα· αλλά αντί για τείχος και πύργο, στάθηκε γι' αυτούς ο Θεός. Αυτό ας λέμε κι εμείς τώρα: «Εάν ο Κύριος δεν ήταν μαζί μας, τότε θα μας κατάπιναν ζωντανούς». Διότι, τι δεν θα είχε κάνει ο εχθρός μας ο διάβολος, εάν ο Κύριος δεν ήταν μαζί μας; Άκουσε τι λέει ο Χριστός στον Σίμωνα: «Σίμων, Σίμων, πόσες φορές ζήτησε ο Σατανάς να σε κοσκινίσει σαν το σιτάρι, αλλά εγώ δεήθηκα για σένα, ώστε να μην εκλείψει η πίστη σου;». Διότι το θηρίο είναι πονηρό και ακόρεστο, και αν δεν χαλιναγωγούνταν συνεχώς, θα τα ανέτρεπε και θα τα σύγχεε όλα. Διότι, εάν στην περίπτωση του μακαρίου Ιώβ, λαμβάνοντας μια μικρή παραχώρηση, ξερίζωσε το σπίτι του συθέμελα, κατέστρεψε το σώμα του, προκάλεσε τόση τραγωδία, διέφθειρε την περιουσία του, καταπλάκωσε τα παιδιά του, έκανε τη σάρκα του να αναβρύζει σκουλήκια, έστρεψε εναντίον του τη γυναίκα του, και παρακίνησε τους φίλους, τους εχθρούς και τους υπηρέτες να πουν τέτοια λόγια, εάν δεν συγκρατούνταν με αμέτρητα χαλινάρια, πώς δεν θα είχε καταστρέψει τους πάντες; Γι' αυτό και αυτός λέει: «Εάν ο Κύριος δεν ήταν μαζί μας». Διότι πράγματι ήταν πάρα πολύ λίγοι και ταπεινοί, και πολλοί τους επιτέθηκαν όταν επέστρεψαν.

Διάβασε με ακρίβεια τους προφήτες, όντας ζηλωτής του πατρικού νόμου, είδε να επιτελούνται σημεία, και όμως συνέχιζε να διώκει, και δεν μεταστράφηκε νωρίτερα, παρά μόνο όταν απόλαυσε εκείνο το θαυμαστό όραμα και άκουσε την τρομερή φωνή· πριν από αυτό, συνέχιζε να προκαλεί παντού ταραχή και σύγχυση. Αλλά όμως, ο Θεός, παραβλέποντας όλα εκείνα, και τον κάλεσε και τον αξίωσε να λάβει πολλή χάρη. Τι να πούμε όμως και για εκείνον τον κορυφαίο, τον Πέτρο; Ύστερα από μύρια θαύματα και σημεία, και έπειτα από τόσες παραινέσεις και συμβουλές, δεν τον έλεγξε όταν έπεσε σε εκείνο το βαρύ παράπτωμα; Αλλά όμως, παρέβλεψε και εκείνο, και τον κατέστησε πρώτο μεταξύ των αποστόλων. Γι' αυτό έλεγε: «Σίμων, Σίμων, ιδού ο σατανάς ζήτησε να σας κοσκινίσει σαν το σιτάρι· εγώ όμως δεήθηκα για σένα, για να μην εκλείψει η πίστη σου». Και έπειτα από αυτά, αν ο Θεός δεν έρθει να κρίνει με έλεος και φιλανθρωπία, αλλά κάνει την εξέταση με αυστηρή ακρίβεια, θα τους βρει οπωσδήποτε όλους υπόλογους. Γι' αυτό και ο Παύλος έλεγε: «Η συνείδησή μου δεν με ελέγχει για τίποτα, αλλά δεν δικαιώνομαι εξαιτίας αυτού». «Εάν παρατηρήσεις τις ανομίες, Κύριε, Κύριε». Ο διπλασιασμός του ονόματος δεν γίνεται τυχαία, αλλά είναι έκφραση ανθρώπου που θαυμάζει και εκπλήσσεται για τον μεγάλο όγκο της φιλανθρωπίας Του, για την απέραντη μεγαλωσύνη Του, και για το αχανές πέλαγος της αγαθότητάς Του. «Ποιος θα μπορέσει να σταθεί;»

Τι σημαίνει «Όσιος»; Ανεπίληπτος, ευθύς, καθαρός, άμωμος, ο οποίος δεν δίνει σε κανέναν καμία αφορμή κατηγορίας. Ο Κύριος στηρίζει όλους εκείνους που πέφτουν και ανορθώνει όλους τους καταβεβλημένους. Αφού μίλησε για τη βασιλεία, ότι είναι απεριόριστη, για τα λόγια, ότι είναι αληθινά, για τις πράξεις, ότι είναι ανεπίληπτες, για τη δόξα, για τη μεγαλοπρέπεια, μιλάει και πάλι για τη φιλανθρωπία· πράγμα που και αυτό αποτελεί τη μέγιστη δόξα της βασιλείας Του, το ότι δηλαδή όχι μόνο συγκρατεί όσους στέκονται όρθιοι, αλλά και όσους κινδυνεύουν να πέσουν δεν τους αφήνει να το πάθουν, και όσους έχουν πέσει κάτω τους σηκώνει, και το θαυμαστό μάλιστα είναι ότι το κάνει για όλους, όχι μόνο για κάποιον συγκεκριμένο, αλλά για όλους, έστω κι αν είναι δούλοι, έστω κι αν είναι φτωχοί, έστω κι αν είναι άσημοι, έστω κι αν προέρχονται από άσημους. Διότι είναι Δεσπότης όλων, και ούτε εκείνους που έχουν πέσει προσπερνά, ούτε εκείνους που κλονίζονται παραβλέπει. Αυτό έπραξε και για την κοινή ανθρώπινη φύση· αυτό εργάζεται και στον καθένα ξεχωριστά. Εάν όμως κάποιοι από όσους έχουν πέσει δεν σηκώνονται, δεν φταίει Αυτός που επιθυμεί να τους ανορθώσει, αλλά εκείνοι που δεν θέλουν να σηκωθούν. Επειδή και τον Ιούδα, όταν έπεσε, θέλησε να τον σηκώσει, και για τον σκοπό αυτό έκανε τα πάντα, αλλά εκείνος δεν το θέλησε. Τον Δαβίδ, πάντως, όταν έπεσε τον ανόρθωσε· και τον έκανε δυνατό. Τον Πέτρο, που επρόκειτο να πέσει, τον κράτησε όρθιο. Και άκουσε με ποιον τρόπο: «Σίμων, Σίμων», λέει, «ιδού ο Σατανάς ζήτησε να σας κοσκινίσει όπως το σιτάρι· εγώ όμως προσευχήθηκα για σένα, ώστε να μην εκλείψει η πίστη σου».

Εγώ όμως προσευχήθηκα για σένα, ώστε να μην εκλείψει η πίστη σου. Ανέτειλε ο ήλιος και συνάχθηκαν, και στις μάνδρες τους θα πλαγιάσουν. Όταν ανατέλλει ο ήλιος, αυτά μεν αποσύρονται στα δικά τους καταφύγια· οι άνθρωποι όμως, έχοντας αποθέσει τον κόπο της προηγούμενης ημέρας, με προθυμία διημερεύουν και πάλι στα έργα τους. Διότι με την ανάσταση του Χριστού, αυτά υποχώρησαν. Ο δε Σύμμαχος, αντί του «Συνήχθησαν», έγραψε «Υποχωρήσουσιν». Και πού υποχώρησαν; Στις δικές τους μάνδρες, όπου πλαγιάζουν, φωλιάζοντας δίκην ερπετών. Θα εξέλθει ο άνθρωπος στο έργο του και στην εργασία του έως το εσπέρας. Ευλόγως· επειδή η ανάσταση του Χριστού έδωσε θάρρος στους αληθινούς ανθρώπους, και τους προέτρεψε να εργάζονται το δικό τους έργο μέχρι το εσπέρας, δηλαδή μέχρι τη συντέλεια του βίου, τουτέστιν την αρετή. Διότι αυτήν έθεσε ο Θεός σε εμάς ως εργασία.

Και ο Πέτρος, χάρη στο ότι ελεήθηκε, αναδείχθηκε τέτοιος· διότι, άκου τον Χριστό που του λέει: «Ο σατανάς ζήτησε να σας κοσκινίσει σαν το σιτάρι, εγώ όμως δεήθηκα για σένα, ώστε να μην εκλείψει η πίστη σου». Και ο Ιωάννης χάρη στο έλεος έγινε τέτοιος· και, γενικώς, όλοι. Διότι, άκου τον Χριστό που λέει: «Δεν με εκλέξατε εσείς, αλλά εγώ σας εξέλεξα». Επειδή όλοι έχουμε ανάγκη από το έλεος του Θεού· διότι, «το έλεος του Θεού», λέει, «απλώνεται σε κάθε σάρκα». Εάν λοιπόν αυτοί είχαν ανάγκη από το έλεος του Θεού, τι θα μπορούσε να πει κανείς για τους υπολοίπους;

Και για να βεβαιωθείς ότι τα όσα ειπώθηκαν δεν αποτελούν εικασίες, άκουσε τον ίδιο τον Χριστό που λέει: «Σίμων, Σίμων, πόσες φορές ζήτησε ο Σατανάς να σε κοσκινίσει σαν το σιτάρι· εγώ όμως προσευχήθηκα για σένα, ώστε να μην εκλείψει η πίστη σου. Και εσύ, όταν κάποτε επιστρέψεις, στήριξε τους αδελφούς σου». Αυτή την ανταμοιβή δώσε μου, λέει, για τη βοήθεια που σου προσέφερα· διότι, εάν δεν απολάμβανες τη δική μου πρόνοια, δεν θα ήσουν ικανός από μόνος σου να αντέξεις την επίθεσή του. Αναλογιζόμενος, λοιπόν, τα δικά σου, να γίνεσαι και προς τους άλλους επιεικής· διότι η προτροπή «Στήριξε», αυτό ακριβώς υπονοεί: να στηρίζεις εκείνους που κλονίζονται, δείχνοντας συγκατάβαση, απλώνοντας το χέρι και επιδεικνύοντας πολλή φιλανθρωπία.

Διότι, όπως ακριβώς το σιτάρι μέσα στο κόσκινο χτυπάει από εκείνον που το κοσκινίζει και μέσα σε αυτό ανακατεύεται σαλευόμενο ασταθώς, έτσι, μέσω των γήινων πραγμάτων, ο άρχοντας της πονηρίας κρατά υποταγμένους όλους τους ανθρώπους και μέσω αυτών τους σαλεύει, τους κλονίζει, τους σείει και τους κάνει να προσκόπτουν σε μάταιους διαλογισμούς, αισχρές επιθυμίες και γήινους και κοσμικούς δεσμούς, αιχμαλωτίζοντας, κλονίζοντας και δελεάζοντας μέσα στην αστάθεια όλο το αμαρτωλό γένος του Αδάμ, όπως ακριβώς ο Κύριος προέλεγε στους αποστόλους για την επίθεση του πονηρού που επρόκειτο να συμβεί εναντίον τους: «Ο σατανάς ζήτησε να σας κοσκινίσει σαν το σιτάρι· αλλά εγώ παρακάλεσα τον Πατέρα μου να μην εκλείψει η πίστη σας». Διότι ο λόγος και η απόφαση που ειπώθηκε φανερά στον Κάιν από τον Δημιουργό, το «θα στενάζεις, θα τρέμεις και θα σείεσαι πάνω στη γη», αποτελεί μυστικά τον τύπο και την εικόνα όλων των αμαρτωλών.

Διότι, όπως άλλο είναι το σιτάρι, άλλο το κόσκινο και άλλος εκείνος που κοσκινίζει το σιτάρι με το κόσκινο, και ιδού, το σιτάρι μέσα στο κόσκινο χτυπιέται από εκείνον που το κοσκινίζει και ανακατεύεται μέσα σε αυτό σαλευόμενο ασταθώς, έτσι και ο άρχοντας της πονηρίας κατέχει όλους τους ανθρώπους μέσω των γήινων πραγμάτων και μέσα από αυτά τους σαλεύει και τους κλονίζει και τους σείει, και τους κάνει να προσκόπτουν σε διαλογισμούς μάταιους και αισχρούς και σε επιθυμίες και δεσμά γήινα και κοσμικά, αιχμαλωτίζοντάς τους ασταθώς και κλονίζοντας και δελεάζοντας όλο το αμαρτωλό γένος του Αδάμ, όπως άλλωστε και ο Κύριος προέλεγε στους αποστόλους την επερχόμενη επίθεση του πονηρού εναντίον τους: «Σας ζήτησε ο σατανάς για να σας κοσκινίσει σαν το σιτάρι· αλλά εγώ παρακάλεσα τον Πατέρα μου, ώστε να μην εκλείψει η πίστη σας». Διότι ο λόγος και η απόφαση που ειπώθηκε φανερά στον Κάιν από τον Δημιουργό, «θα στενάζεις και θα τρέμεις και θα σείεσαι πάνω στη γη», αποτελεί κρυφά τον τύπο και την εικόνα όλων των αμαρτωλών.

Επομένως, το να ποιμαίνει κανείς δεν είναι τίποτε άλλο παρά η φροντίδα των ποιμαινομένων μέσω του λόγου και της διδασκαλίας. Και αυτό το έδειξε ο ίδιος ο Χριστός, λέγοντας τα εξής στον Πέτρο: «Πόσες φορές ζήτησε ο Σατανάς να σε κοσκινίσει σαν το σιτάρι; Εγώ όμως προσευχήθηκα για σένα, για να μην εκλείψει η πίστη σου». Έπειτα πρόσθεσε και αυτό, λέγοντάς του: «Και εσύ, λοιπόν, όταν κάποτε επιστρέψεις, στήριξε τους αδελφούς σου». Τι σημαίνει, λοιπόν, το «στήριξε τους αδελφούς σου»; Μέσα από το δικό σου παράδειγμα, λέει, διαβεβαίωσέ τους να μην καταπέσουν ποτέ στην απόγνωση, ακόμη και αν τους συμβεί να αμαρτήσουν.

Λοιπόν και συ, όταν επιστρέψεις, στήριξε τους αδελφούς σου· ποίμαινε τα πρόβατά μου. Θα τα ποιμάνεις, όμως, όχι με το να τα εισάγεις και να τα εξάγεις από βοσκές σε βοσκές και να τα διατηρείς καλοθρεμμένα και παχιά στο σώμα, ούτε με το να τα περικλείεις με φράχτες και τοίχους, αλλά με το να τα διδάσκεις να τηρούν όλα όσα σας παρήγγειλα, όχι άλλα να τηρούν και άλλα να τα περιφρονούν, αλλά να φυλάττουν όλα όσα σας παρήγγειλα. Διότι «Πηγαίνετε», λέει, «και μαθητεύστε όλα τα έθνη, βαπτίζοντάς τους στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, διδάσκοντάς τους να τηρούν όλα όσα σας παρήγγειλα.» Και προσθέτει: «Όποιος πιστέψει και βαπτιστεί θα σωθεί, ενώ όποιος απιστήσει θα καταδικαστεί.» «Ποίμαινε τα πρόβατά μου.» Ο ποιμένας των άλογων προβάτων δεν φροντίζει για γεωργία, ούτε για εμπόριο, ούτε για σπίτι, ούτε για πλούσια τραπέζια, ούτε για δόξα, ούτε για τιμή· ούτε μεριμνά για κανένα άλλο από τα βιοτικά πράγματα, ούτε ανέχεται καθόλου να προσκολλάται σε αυτά, αλλά, αφήνοντας και σπίτι και γυναίκα και παιδιά, επιδεικνύει όλο του το ενδιαφέρον στο ποίμνιό του, αγρυπνώντας γι' αυτό και αναλαμβάνοντας μακρινά ταξίδια, χωρίς να έχει κρεβάτι, χωρίς να παίρνει μαζί του στρώμα, αλλά αντέχοντας στο ύπαιθρο τον καύσωνα της ημέρας και υπομένοντας τον παγετό της νύχτας διανυκτερεύει, παλεύοντας διαρκώς με τους ανέμους και το κρύο και τον καιρό, και δεν εγκαταλείπει τη φύλαξη και τη φροντίδα τους.

Λόγος ΣΤ'. Αδελφοί και πατέρες, επειδή ορισμένοι, έχοντας μεγάλες ιδέες για τον εαυτό τους, πράγμα που δεν έπρεπε, θεωρούν τους εαυτούς τους ίσους κατά την πράξη, τη γνώση και την τελειότητα με τους παλαιούς αγίους και θεοφόρους πατέρες μας, καθώς και μετόχους του ίδιου Πνεύματος με το οποίο εκείνοι ζούσαν και κινούνταν, και προβάλλουν τον εαυτό τους μόνο με λόγια και χωρίς έργα, έχοντας παραπλανηθεί από το πνεύμα της υπεροψίας, σκέφτηκα να τους μιλήσω με συντομία, με απλότητα και πραότητα λόγου σαν να απευθύνομαι σε έναν, τόσο χάρη στον Θεό που είπε: «Και εσύ, όταν επιστρέψεις, στήριξε τους αδελφούς σου», όσο και χάρη στην κοινή αγάπη που έχουμε εντολή να τρέφουμε προς τον πλησίον μας. Θα αρχίσω, λοιπόν, από εδώ να ομιλώ με απλότητα και να παρακαλώ την αγάπη σας.

Σε εμάς, ω μακάριε, συνέβησαν όλα αυτά. Ποιος δεν θα τα θρηνούσε, αναλογιζόμενος στον εαυτό του τα πάθη του πλησίον; Και ποιος δεν θα τα θεωρούσε ως προοίμια της παρουσίας του Αντιχρίστου, που διαφέρουν τόσο, όσο η εικόνα από το αρχέτυπο, εναντίον της οποίας μάλιστα μαίνεται; Έλα λοιπόν από τη Δύση, εσύ ο χριστομίμητος, σήκω και μην μας αποστραφείς μέχρι τέλους. Προς εσένα είπε ο Χριστός ο Θεός μας: και εσύ, όταν κάποτε επιστρέψεις, στήριξε τους αδελφούς σου. Ιδού ο χρόνος και ο τόπος. Βοήθησέ μας εσύ που έχεις ταχθεί από τον Θεό για αυτό, άπλωσε χέρι βοηθείας όσο είναι δυνατόν. Έχεις τη δύναμη παρά τω Θεώ από το ότι κατέχεις τα πρωτεία σε όλα, θέση στην οποία και τοποθετήθηκες. Πτόησε, σε παρακαλούμε, τα αιρετικά θηρία με τον αυλό του θείου λόγου σου. Ποιμένα καλέ, θέσε τη ζωή σου υπέρ των προβάτων του Χριστού, σε ικετεύουμε. Ας ακούσει η υφήλιος ότι από εσάς αναθεματίζονται συνοδικώς αυτοί που τόλμησαν αυτά και που αναθεματίζουν τους αγίους πατέρες μας. Αυτό ας είναι ευάρεστο στον Θεό, χαρμόσυνο στους αγγέλους και στους αγίους, στήριγμα για αυτούς που κλονίζονται, επισφράγισμα για αυτούς που είναι σταθεροί, ανόρθωση για αυτούς που έχουν πέσει, αγαλλίαση για κάθε εκκλησία των Ορθοδόξων, και βεβαίως για τη δική σου κορυφαία θέση, ακολουθώντας εκείνους που προηγήθηκαν παλαιά, αιώνιο μνημόσυνο. Διότι εκείνοι, έχοντας πράξει σε παρόμοιους καιρούς, υποκινούμενοι από το Πνεύμα, αυτά που τώρα ζητούνται από εμάς τους αμαρτωλούς, και μνημονεύονται και μακαρίζονται.

Κατήχηση ΟΑ'. Ότι πρέπει να προφυλάσσουμε τους εαυτούς μας από την πανουργία του διαβόλου και περί του να μην ιδιορρυθμούμε. Αδελφοί και πατέρες, ο Κύριος έχει πει στα ευαγγέλια: «Σίμων, Σίμων, ο σατανάς ζήτησε να σας κοσκινίσει σαν το σιτάρι· εγώ όμως παρακάλεσα για σένα, ώστε να μην εκλείψει η πίστη σου». Κάτι τέτοιο συνέβη και σε εμάς τους ταπεινούς· αλλά ο υπεράγαθος Θεός δεν επέτρεψε να δοκιμαστούμε «πάνω από τις δυνάμεις μας, αλλά μαζί με τον πειρασμό έδωσε και τη διέξοδο, ώστε να μπορέσουμε να τον υπομείνουμε». Και γνωρίζετε τι λέω· και αποδέχθηκα την φιλάδελφη συγκίνησή σας και τη συμπάθειά σας, ως θεάρεστη, ως ωφέλιμη, ως αξιέπαινη, σύμφωνα με αυτό που ειπώθηκε από τον Απόστολο: «Διότι, ιδού, αυτό ακριβώς, το ότι λυπηθήκατε κατά Θεόν, πόση σπουδή κατεργάστηκε μέσα σας, αλλά και απολογία, αλλά και αγανάκτηση, αλλά και φόβο, αλλά και επιπόθηση, αλλά και ζήλο, αλλά και εκδίκηση· σε όλα αποδείξατε τους εαυτούς σας ότι είστε αγνοί στο ζήτημα αυτό». Επομένως, τέτοια είναι η διάθεση των αληθινών αδελφών, την οποία επιζητεί και ο λόγος του Θεού, διότι λέει: «Είτε πάσχει ένα μέλος, συμπάσχουν όλα τα μέλη· και είτε δοξάζεται ένα μέλος, συγχαίρουν όλα τα μέλη». Εσύ όμως παρατήρησε τη σπουδή και την επιμέλεια του διαβόλου, πώς «περιφέρεται σαν λιοντάρι που ωρύεται, ζητώντας ποιον να καταπιεί», ποιον να πιάσει ως θήραμα, είτε εν μέρει είτε εξ ολοκλήρου.

Είπε δε ο Κύριος: Σίμων, Σίμων, ιδού, ο Σατανάς ζήτησε να σας κοσκινίσει σαν το σιτάρι. Εγώ όμως προσευχήθηκα για σένα, ώστε να μην εκλείψει η πίστη σου. Και συ, όταν κάποτε επιστρέψεις, στήριξε τους αδελφούς σου. Εκείνος δε του είπε: Κύριε, μαζί σου είμαι έτοιμος να πορευθώ και σε φυλακή και σε θάνατο. Εκείνος δε είπε:

Επειδή, λοιπόν, στον μεν προδότη απέδωσε το «ουαί», σε αυτούς δε που παρέμειναν σταθεροί στην αγάπη προς αυτόν προανήγγειλε ότι θα λάβουν τόσο μεγάλη τιμή, για να μην υπερηφανευθούν ότι δήθεν κατόρθωσαν κάτι σπουδαίο επειδή παρέμειναν στην αγάπη του και δεν τον πρόδωσαν, λέει: «Ο Σατανάς ζήτησε να σας κοσκινίσει», δηλαδή να σας ταράξει, να σας βλάψει, να σας βάλει σε πειρασμό· «αλλά εγώ δεήθηκα». Μη νομίσετε, λέει, ότι όλο αυτό το κατόρθωμα είναι δικό σας· διότι ο διάβολος επιτίθετο με σφοδρότητα, ζητώντας να σας αποκόψει από την αγάπη μου και να σας αναδείξει προδότες.

Απευθύνει δε αυτά προς τον Πέτρο, διότι ήταν και πιο τολμηρός από τους άλλους, και ήταν επόμενο να υπερηφανευτεί για όσα του υποσχέθηκε ο Χριστός. Γι' αυτό, για να τον συστείλει, λέει: Ο Σατανάς επέδειξε μεγάλο ζήλο εναντίον σας, εγώ όμως δεήθηκα για σένα. Αυτό το είπε κατά την ανθρώπινη φύση του· διότι ως Θεός, τι ανάγκη είχε να δεηθεί; «Δεήθηκα λοιπόν», λέει, «για να μην εκλείψει η πίστη σου». Διότι, αν και πρόκειται για λίγο να κλονιστείς, ωστόσο έχεις εναποθηκευμένα μέσα σου τα σπέρματα της πίστεως. Και αν ο άνεμος του πειρασμού έριξε τα φύλλα, η ρίζα όμως ζει, και δεν θα εκλείψει η πίστη σου. Εσύ δε, όταν επιστρέψεις, στήριξε τους αδελφούς σου. Η μεν άμεση ερμηνεία είναι η εξής, ότι: Επειδή σε έχω πρώτο των μαθητών, αφού με αρνηθείς, κλάψεις, και έλθεις σε μετάνοια, στήριξε τους υπολοίπους. Διότι αυτό αρμόζει σε σένα, ο οποίος, μετά από εμένα, είσαι η πέτρα και το στήριγμα της Εκκλησίας. Θα μπορούσε όμως κάποιος να εννοήσει ότι αυτό δεν ειπώθηκε μόνο για τους αποστόλους εκείνης της εποχής, ώστε να στηριχθούν από τον Πέτρο, αλλά και για όλους τους πιστούς μέχρι τη συντέλεια του αιώνος. Διότι εσύ, ω Πέτρε, αφού επιστρέψεις, θα γίνεις καλό υπόδειγμα μετάνοιας για όλους, και κανείς από όσους πιστεύουν σε εμένα δεν θα απελπιστεί, αποβλέποντας σε σένα, που ενώ ήσουν απόστολος, με αρνήθηκες, και πάλι έλαβες τα πρωτεία μεταξύ όλων και την επιστασία της οικουμένης μέσω της μετανοίας.

Ζήτησε, λοιπόν, ο Σατανάς να σε κοσκινίσει και να σε βλάψει σαν καθαρό σιτάρι, παρεμβάλλοντας όσα ρυπαίνουν, επειδή ακριβώς φθονεί την αγάπη σου προς εμένα, όπως είναι η συνήθειά του. Διότι έτσι συμπεριφέρθηκε και στον Ιώβ· αλλά εγώ δεν σε εγκατέλειψα εξ ολοκλήρου, για να μην εκλείψει η πίστη σου εντελώς. Και αν εγώ ο ίδιος προσευχήθηκα για εσένα, ωστόσο εσύ μην καταπέσεις, αλλά αφού επιστρέψεις, δηλαδή αφού μετανοήσεις και δακρύσεις, και αφού απομακρυνθείς από την άρνηση, γίνε και στους άλλους πιστούς πρότυπο για το πώς να μετανοούν και να μην απελπίζονται.