Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 22:35

Να αντιληφθείς δε τα προκείμενα και ως εξής: προανήγγειλε στον θαυμάσιο Πέτρο, ότι θα τον αρνηθεί τρεις φορές, προφανώς κατά τον καιρό της σύλληψης. Επειδή δε άπαξ και έγινε μνεία της σύλληψής του, ακολουθούν οπωσδήποτε σε μια τέτοια μνεία και τα γεγονότα που συνέβησαν στη συνέχεια, εννοώ τα πάθη στον σταυρό. Λοιπόν, προαναγγέλλει τον πόλεμο που επρόκειτο να ενσκήψει στους Ιουδαίους. Γι' αυτό λέει: «Όταν σας απέστειλα χωρίς βαλάντιο και σακίδιο και υποδήματα, μήπως στερηθήκατε κάτι; Και εκείνοι είπαν: Όχι.» Διότι ο Σωτήρας απέστειλε τους αγίους αποστόλους, διατάζοντάς τους να κηρύττουν σε κάθε χωριό και πόλη το Ευαγγέλιο της βασιλείας των ουρανών, και να θεραπεύουν κάθε νόσο και κάθε αδυναμία στον λαό. Και τους διέταξε να πορεύονται χωρίς να φροντίζουν καθόλου για τα σωματικά, αλλά να περιέρχονται έχοντας εναποθέσει σε αυτόν κάθε ελπίδα για τη ζωή τους. Πράγμα που βεβαίως και έπραξαν. Αλλά τώρα, λέει, «Εκείνος που έχει βαλάντιο, ας το πάρει, καθώς και το σακίδιο ομοίως.» Και θα πούμε τι ακριβώς σημαίνει αυτό: διατυπώθηκε μεν ο λόγος σαν να απευθύνεται προς αυτούς, αλλά στην πραγματικότητα αποβλέπει στο πρόσωπο κάθε Ιουδαίου. Διότι μάλλον προς αυτούς συνομιλεί ο Χριστός.

Πάλι απέκοψε τα σχετικά με τον αμπελώνα που είχε εκμισθωθεί στους γεωργούς και το «τι σημαίνει λοιπόν αυτό: τον λίθο που αποδοκίμασαν οι οικοδόμοι;» 〈νστ΄〉. Απέκοψε το «ότι δε εγείρονται οι νεκροί, ο Μωυσής το φανέρωσε στο χωρίο περί της βάτου, καθώς αποκαλεί τον Κύριο Θεό του Αβραάμ και του Ισαάκ και του Ιακώβ. Είναι δε Θεός ζώντων και όχι νεκρών». 〈νζ΄〉. Δεν περιείχε τα εξής: «ότι δε εγείρονται οι νεκροί και ο Μωυσής το φανέρωσε λέγοντας Θεό του Αβραάμ και Θεό του Ισαάκ και Θεό του Ιακώβ, Θεό ζώντων». 〈νη΄〉. Πάλι παρέλειψε το «ούτε μία τρίχα από το κεφάλι σας δεν πρόκειται να χαθεί». 〈νθ΄〉. Πάλι παρέλειψε τα εξής: «τότε εκείνοι που βρίσκονται στην Ιουδαία ας φύγουν στα όρη» και τα υπόλοιπα, εξαιτίας αυτών που ακολουθούν στο χωρίο: «μέχρι να εκπληρωθούν όλα τα γεγραμμένα». 〈ξ΄〉. «Συνεννοήθηκε με τους στρατηγούς για το πώς να τον παραδώσει σε αυτούς». 〈ξα΄〉. «Και είπε στον Πέτρο και στους υπολοίπους: Πηγαίνετε και ετοιμάστε, για να φάμε το Πάσχα». 〈ξβ΄〉. «Και ανακλίθηκε στο δείπνο, και οι δώδεκα απόστολοι μαζί του, και είπε: Με μεγάλη επιθυμία επιθύμησα να φάω αυτό το Πάσχα μαζί σας πριν από το πάθος μου». 〈ξγ΄〉. Παρέλειψε το «διότι σας λέω, δεν θα το φάω από τώρα και στο εξής, μέχρις ότου εκπληρωθεί στη βασιλεία του Θεού». 〈ξδ΄〉. Παρέλειψε το «όταν σας απέστειλα, μήπως στερηθήκατε κάτι;» και τα υπόλοιπα, εξαιτίας του «και αυτό που έχει γραφτεί πρέπει να εκπληρωθεί, το: και συγκαταλέχθηκε με τους ανόμους». 〈ξε΄〉. «Απομακρύνθηκε από αυτούς περίπου σε απόσταση βολής λίθου και, αφού γονάτισε, προσευχόταν». 〈ξστ΄〉. «

Διότι είτε θα παραδεχθείς ότι και οι δώδεκα ανακλίθηκαν στο δείπνο φαινομενικά, είτε ότι και ο ίδιος, έχοντας αληθινά σάρκα, ανακλίθηκε πραγματικά. Και [το χωρίο]: «Πολύ επιθύμησα να φάω αυτό το Πάσχα μαζί σας προτού να πάθω», [ειπώθηκε] για να δείξει ότι το Πάσχα, πριν από το πάθος του, προτυπωνόταν στον νόμο και αποτελούσε βεβαίωση του ίδιου του πάθους του, και προσκαλούσε σε κάτι τελειότερο· και υποδεικνύοντας, όπως λέει και ο άγιος απόστολος, ότι «ο νόμος έγινε για εμάς παιδαγωγός προς τον Χριστό». Αν όμως ο νόμος είναι παιδαγωγός προς τον Χριστό, ο νόμος δεν είναι ξένος προς τον Χριστό. 〈Σχόλιο〉 〈ξγ'〉. Απέκοψε το «διότι σας λέω, δεν θα το ξαναφάω πλέον, μέχρις ότου εκπληρωθεί στη βασιλεία του Θεού». 〈Έλεγχος〉 〈ξγ'〉. Αυτό το αφαίρεσε και το παραποίησε, για να μη δεχθεί δήθεν ότι στη βασιλεία του Θεού υπάρχουν βρωτά ή ποτά, αγνοώντας ο κτηνώδης ότι τα πνευματικά και επουράνια μπορούν να είναι αντίστοιχα των επίγειων, από τα οποία θα μεταλαμβάνουμε με τρόπο που εμείς δεν γνωρίζουμε· διότι μαρτυρεί πάλι ο Σωτήρας και λέει: «Θα καθίσετε στο τραπέζι μου, τρώγοντας και πίνοντας στη βασιλεία των ουρανών». Ή πάλι τα απέκοψε αυτά, για να παρουσιάσει δήθεν ότι τα όσα αναφέρονται στον νόμο δεν έχουν θέση στη βασιλεία των ουρανών. Από πού λοιπόν ο Ηλίας και ο Μωυσής εμφανίστηκαν μαζί του στο όρος με δόξα; Αλλά κανείς δεν θα μπορέσει να κάνει τίποτα ενάντια στην αλήθεια. 〈Σχόλιο〉 〈ξδ'〉. Απέκοψε το «όταν σας απέστειλα, μήπως στερηθήκατε κάτι;»

Διότι, εάν αυτό έχει νομοθετηθεί μόνο για εκείνους, για ποιο λόγο, ενώ έλαβαν την εντολή να μην έχουν ούτε υποδήματα ούτε διπλό ιμάτιο, βρίσκονται ο ένας να κατέχει σανδάλια και ο άλλος να έχει και φελόνιο; Τι θα μπορούσαμε, λοιπόν, να πούμε ως προς αυτά; Ότι ούτε και αυτούς τους άφησε να υπόκεινται για πάντα στον καταναγκασμό αυτών των κανόνων, αλλά, όταν επρόκειτο να πορευθεί προς τον σωτήριο θάνατο, τους απάλλαξε από αυτήν τη διάταξη. Από πού καθίσταται αυτό φανερό; Από τα ίδια τα λόγια του Σωτήρος. Διότι, επειδή επρόκειτο να οδεύσει προς το Πάθος, τους κάλεσε και λέγει: «Όταν σας απέστειλα χωρίς βαλάντιο και πήρα, μήπως στερηθήκατε κάτι;»

Εκείνοι αποκρίθηκαν και είπαν: «Σε τίποτα». Εκείνος όμως τους είπε: «Αλλά τώρα, αυτός που έχει βαλάντιο, ας το πάρει, το ίδιο και το σακίδιο· και αυτός που δεν έχει, ας πουλήσει το ιμάτιό του και ας αγοράσει μάχαιρα». Αλλά ίσως πει κάποιος, ότι: «Τους μεν αποστόλους, με όσα ανέφερες, τους απάλλαξες από τις κατηγορίες· το ζητούμενο όμως είναι να εξηγήσουμε για ποιον λόγο ο Χριστός νομοθέτησε αντίθετα πράγματα, άλλοτε μεν λέγοντας: "Μην αποκτήσετε σακίδιο", και άλλοτε λέγοντας: "Αυτός που έχει βαλάντιο, ας το πάρει, το ίδιο και το σακίδιο"». Για ποιον λόγο, λοιπόν, το έπραξε αυτό; Ενεργώντας αντάξια της σοφίας του και της πρόνοιάς του για τους μαθητές του. Διότι στην αρχή έδωσε αυτές τις εντολές, ώστε με την πράξη και την εμπειρία να λάβουν την απόδειξη της δικής του δύναμης, και αφού την λάβουν, να αποκτήσουν πλέον το θάρρος για να εξέλθουν σε ολόκληρη την οικουμένη. Επειδή, όμως, στη συνέχεια γνώρισαν επαρκώς τη δύναμή του, επιθυμούσε να επιδείξουν και οι ίδιοι, με τις δικές τους δυνάμεις, την αρετή τους, και να μην τους υποβαστάζει μέχρι τέλους, αλλά να υποχωρεί σε πολλές περιπτώσεις και να παραχωρεί, ώστε να υπομένουν και οι ίδιοι πειρασμούς, για να μην παραμένουν αδρανείς μέχρι τέλους.

Και όπως ακριβώς εκείνοι που διδάσκουν κολύμβηση, στις αρχές τοποθετούν από κάτω τα χέρια τους και με πολλή επιμέλεια υποβαστάζουν τους μαθητές τους, έπειτα όμως από την πρώτη, τη δεύτερη και την τρίτη ημέρα, αποσύροντας συχνά το δεξί τους χέρι από εκείνους, τους προτρέπουν να βοηθήσουν οι ίδιοι τον εαυτό τους, και κάπου τους επιτρέπουν να βυθιστούν και λίγο και να καταπιούν στο στόμα τους πολλή αλμύρα· έτσι ακριβώς έπραξε και ο Χριστός στους μαθητές. Στην αρχή και στο ξεκίνημα δεν τους άφησε να υποστούν κανένα απολύτως κακό, ούτε μικρό ούτε μεγάλο, αλλά ήταν παντού παρών προστατεύοντάς τους σαν τείχος, περιφρουρώντας τους και φροντίζοντας να ρέουν προς αυτούς τα πάντα με αφθονία. Όταν όμως έπρεπε πλέον να επιδείξουν και τη δική τους ανδρεία, συνέστειλε λίγο τη χάρη, δίνοντάς τους την εντολή να φέρουν εις πέρας πολλά και με τις δικές τους δυνάμεις. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, όταν δεν είχαν ούτε υποδήματα, ούτε ζώνη, ούτε ραβδί, ούτε χρήματα, δεν στερήθηκαν τίποτα. Διότι λέει: «Μήπως στερηθήκατε τίποτα;» Και εκείνοι αποκρινόμενοι είπαν: «Τίποτα».

Επειδή όμως τους έδωσε την εντολή να έχουν μαζί τους και πουγκί και σακίδιο και υποδήματα, καταλήγουν και να πεινούν και να διψούν και να στερούνται ενδυμάτων. Από αυτό είναι φανερό ότι σε πολλές περιπτώσεις τους παραχωρούσε και να εκτίθενται σε κινδύνους και να δοκιμάζονται από θλίψεις, ώστε να λάβουν κάποιον μισθό. Κάπως έτσι πράττουν και τα πτηνά στους δικούς τους νεοσσούς· διότι και εκείνα, όσο μεν αυτοί έχουν τα φτερά τους τρυφερά, κάθονται πάνω στη φωλιά και τους ζεσταίνουν· όταν όμως τους δουν να έχουν βγάλει φτερά και να μπορούν να σχίζουν τον αέρα, αρχικά τους προετοιμάζουν να πετούν γύρω από την ίδια τη φωλιά, έπειτα δε τους οδηγούν και πιο μακριά, στην αρχή ακολουθώντας τους και υποβαστάζοντάς τους, στη συνέχεια όμως τους αφήνουν να βοηθούν μόνοι τους τον εαυτό τους. Έτσι έπραξε και ο Χριστός, τρέφοντας τους μαθητές του στην Παλαιστίνη σαν μέσα σε φωλιά· όταν όμως τους δίδαξε να πετούν, όντας ο ίδιος παρών και υποβαστάζοντάς τους, στο τέλος τους άφησε να πετάξουν στην οικουμένη, δίνοντάς τους την εντολή να στηρίζονται σε πολλές περιπτώσεις στις δικές τους δυνάμεις. Και ότι αυτό είναι αληθές, και πως, για να γνωρίσουν τη δύναμή του, τους αποστέρησε από τα πάντα και τους απέστειλε με έναν μόνο χιτώνα, διατάζοντάς τους να βαδίζουν χωρίς υποδήματα, θα το κατανοήσουμε σαφώς αν ακούσουμε την ίδια τη ρήση του. Διότι δεν τους είπε απλώς: «Πάρτε πουγκί και σακίδιο», αλλά τους υπενθύμισε τα προηγούμενα, λέγοντας τα εξής: «Όταν σας απέστειλα χωρίς πουγκί και σακίδιο, μήπως στερηθήκατε τίποτα;»

Διότι αυτό ακριβώς αναφέρει ο Λουκάς, ότι τους είπε: «Όταν σας απέστειλα χωρίς βαλάντιο και σακίδιο και υποδήματα, μήπως στερηθήκατε κάτι;». Και επειδή είπαν, «Τίποτα», τους είπε: «Αλλά τώρα, όποιος έχει βαλάντιο ας το πάρει μαζί του, όπως και το σακίδιο· και όποιος δεν έχει, ας πουλήσει το ιμάτιό του και ας αγοράσει μάχαιρα».

Και για ποιον λόγο κάνει λόγο και για σακίδιο; Τους εκπαίδευε πλέον να είναι νηφάλιοι και άγρυπνοι, και να επιδεικνύουν πολλή και δική τους προθυμία. Διότι στην αρχή, επειδή ήταν άπειροι, τους προστάτευε με πολλή δύναμη· τώρα όμως, σαν νεοσσούς που έβγαλε από τη φωλιά, τους προστάζει να χρησιμοποιήσουν και τα δικά τους φτερά. Έπειτα, για να μη νομίσουν ότι λόγω αδυναμίας τους αφήνει, προστάζοντάς τους να ενεργούν και οι ίδιοι με τις δικές τους δυνάμεις, τους υπενθυμίζει τα προηγούμενα, λέγοντας: «Όταν σας απέστειλα χωρίς βαλάντιο, μήπως στερηθήκατε κάτι;», ώστε να μάθουν και από τις δύο περιπτώσεις τη δύναμή του, και από τον τρόπο που τους προστάτευσε, και από τον τρόπο με τον οποίο τους εγκαταλείπει τώρα ήρεμα. Αλλά από πού βρέθηκαν εκεί μαχαίρια; Είχαν μόλις σηκωθεί από το δείπνο και το τραπέζι. Ήταν φυσικό, λοιπόν, να υπάρχουν εκεί μαχαίρια για το αρνί· και αυτοί, επειδή άκουσαν ότι κάποιοι θα έρθουν εναντίον του, τα πήραν για βοήθεια, με σκοπό να πολεμήσουν υπέρ του Διδασκάλου· πράγμα το οποίο αποτελούσε αποκλειστικά δική τους ιδέα. Γι' αυτό άλλωστε και επιπλήττεται ο Πέτρος που το χρησιμοποίησε, και μάλιστα με σφοδρή απειλή. Διότι αμύνθηκε απέναντι στον υπηρέτη που ήρθε, με θέρμη μεν, όχι όμως αμυνόμενος για τον εαυτό του, αλλά κάνοντάς το αυτό υπέρ του Διδασκάλου. Όμως, ο Χριστός δεν άφησε να γίνει καμία βλάβη.

Βλέπεις πώς από την ίδια τη φράση προέρχεται ξεκάθαρα η λύση, χωρίς να παρουσιάζει τίποτα το κοπιαστικό ή το υπερβολικά περίπλοκο; «Αλλά τώρα», λέει, «εκείνος που έχει πουγκί, ας το πάρει, ομοίως και το σακίδιο». Δύο τάξεις ανθρώπων τώρα, πράγμα που μπορεί κανείς να βρει και σε κάθε άλλη εντολή, διακρίνονται: εκείνοι που την εφαρμόζουν με επιτυχία, και εκείνοι που παραβαίνουν το πρόσταγμα. Σε εκείνους που έχουν επιτύχει, εμπιστεύεται και ο κόπος των μεγαλύτερων κατορθωμάτων, ενώ σε εκείνους που έχουν δείξει αμέλεια δεν επιβάλλεται κανένα άλλο βάρος, αλλά και τους συγχωρείται το παρελθόν, ώστε να μην τα χάσουν όλα από απελπισία. Έδωσε την εντολή στους μαθητές να μην κατέχουν τίποτα· τίποτα από τα αναγκαία δεν τους έλειψε, ούτε μικρό ούτε μεγάλο· δεν βρήκαν καμία αφορμή ούτε δικαιολογία για να επινοήσουν κάποια παράβαση. Και οι ίδιοι είναι μάρτυρες ότι δεν βρέθηκαν σε απολύτως καμία στέρηση, εφόσον τηρούσαν τον νόμο· διότι λέει: «Μήπως στερηθήκατε τίποτα;». Και αυτοί απάντησαν: «Τίποτα».

Διότι, ιδού εδώ ο Πέτρος, μολονότι συγκρατούνταν από τον Θεό, ωστόσο επειδή εγκαταλείφθηκε για λίγο κατά θεία οικονομία, παρασύρθηκε στην άρνηση. Εάν λοιπόν δεν φυλασσόταν από τον Θεό, και δεν υπήρχαν μέσα του εναποτεθειμένα αγαθά σπέρματα, τι δεν θα είχε πάθει; Διότι ο σκοπός του διαβόλου ήταν να ρίξει και αυτόν στην προδοσία. «Διότι οι τροφές του διαβόλου», λέει ο προφήτης, «είναι τα εκλεκτά». Ευχαριστία όμως ανήκει στον Θεό, ο οποίος δεν εγκαταλείπει τους οσίους, τους δικαίους και τους αγαθούς στην καρδιά, όπως ήταν ο Πέτρος, γεμάτος φιλοστοργία και εντελώς ξένος προς κάθε πονηρή υποψία απέναντι στον Διδάσκαλο. «Και τους είπε: Όταν σας απέστειλα χωρίς βαλάντιο, σακίδιο και υποδήματα, μήπως στερηθήκατε κάτι; Κι εκείνοι είπαν: Τίποτα. Τους είπε λοιπόν:»