Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 22:36

Απόκ. Ο διάβολος, ο οποίος «περιφέρεται ως ωρυόμενος λέων, ζητώντας ποιον να καταπιεί». Ερώτ. λβ΄. Τι είπε όμως ο κριτής; «Αν και τον Θεό δεν φοβάμαι, και άνθρωπο δεν ντρέπομαι, εντούτοις θα της αποδώσω δικαιοσύνη, για να μην έρχεται και με ενοχλεί διαρκώς». Και προσθέτει ο Κύριος λέγοντας: «Ακούστε τι λέει ο κριτής της αδικίας», [εννοώντας] τον Θεό· επειδή κρίνει και καταδικάζει τους αδίκους. «Διότι για τον δίκαιο δεν έχει τεθεί νόμος.» Ερώτ. λγ΄. Πώς πρέπει να νοηθεί το ότι «Εκείνος που έχει ιμάτιο, ας το πουλήσει και ας αγοράσει μάχαιρα»; Απόκ. Αυτό το είπε ο Κύριος, θέλοντας να γνωστοποιήσει στους αποστόλους την προδοσία Του και την έφοδο των Ιουδαίων. Επομένως, ούτε το αποσιώπησε εντελώς, για να μην ταραχθούν από την αιφνίδια έφοδο, ούτε πάλι το φανέρωσε πλήρως, για να μην κυριευθούν από κάποια δειλία.

σνα΄. Πώς κάποτε μεν απαγορεύει ο Κύριος να βαστάζουν βαλάντιο και πήρα στον δρόμο, άλλοτε δε λέγει: Αλλά τώρα όποιος έχει βαλάντιο ας το πάρει, ομοίως και πήρα· και όποιος δεν έχει, ας πωλήσει το ιμάτιό του και ας αγοράσει μάχαιρα;

ΕΡΩΤΗΣΗ ΣΝΑ΄. Πώς άλλοτε μεν ο Κύριος απαγορεύει να φέρουν βαλλάντιο και σακκίδιο καθ' οδόν, άλλοτε δε λέγει: «Αλλά τώρα όποιος έχει βαλλάντιο ας το πάρει, ομοίως και σακκίδιο· και όποιος δεν έχει, ας πωλήσει το ιμάτιό του και ας αγοράσει μάχαιρα»; ΑΠΟΚΡΙΣΗ. Αυτό το διασαφηνίζει ο ίδιος ο Κύριος λέγοντας: «Διότι πρέπει ακόμη να εκπληρωθεί σε εμένα αυτό το γραφικό: Και συγκαταλέχθηκε με τους ανόμους». Διότι αμέσως μετά την εκπλήρωση της προφητείας περί της μαχαίρας, λέγει στον Πέτρο: «Επίστρεψε τη μάχαιρά σου στη θέση της· διότι όλοι όσοι λάβουν μάχαιρα, από μάχαιρα θα απολεστούν»· ώστε να μην αποτελεί πρόσταγμα το «Αλλά τώρα όποιος έχει βαλλάντιο, ας το πάρει», ή «θα το πάρει» (διότι έτσι παραδίδουν τα περισσότερα αντίγραφα), αλλά προφητεία του Κυρίου που προέλεγε ότι οι απόστολοι επρόκειτο, λησμονώντας τις δωρεές και τον νόμο του Κυρίου, να αποτολμήσουν τη χρήση ξίφους.

Να αντιληφθείς δε τα προκείμενα και ως εξής: προανήγγειλε στον θαυμάσιο Πέτρο, ότι θα τον αρνηθεί τρεις φορές, προφανώς κατά τον καιρό της σύλληψης. Επειδή δε άπαξ και έγινε μνεία της σύλληψής του, ακολουθούν οπωσδήποτε σε μια τέτοια μνεία και τα γεγονότα που συνέβησαν στη συνέχεια, εννοώ τα πάθη στον σταυρό. Λοιπόν, προαναγγέλλει τον πόλεμο που επρόκειτο να ενσκήψει στους Ιουδαίους. Γι' αυτό λέει: «Όταν σας απέστειλα χωρίς βαλάντιο και σακίδιο και υποδήματα, μήπως στερηθήκατε κάτι; Και εκείνοι είπαν: Όχι.» Διότι ο Σωτήρας απέστειλε τους αγίους αποστόλους, διατάζοντάς τους να κηρύττουν σε κάθε χωριό και πόλη το Ευαγγέλιο της βασιλείας των ουρανών, και να θεραπεύουν κάθε νόσο και κάθε αδυναμία στον λαό. Και τους διέταξε να πορεύονται χωρίς να φροντίζουν καθόλου για τα σωματικά, αλλά να περιέρχονται έχοντας εναποθέσει σε αυτόν κάθε ελπίδα για τη ζωή τους. Πράγμα που βεβαίως και έπραξαν. Αλλά τώρα, λέει, «Εκείνος που έχει βαλάντιο, ας το πάρει, καθώς και το σακίδιο ομοίως.» Και θα πούμε τι ακριβώς σημαίνει αυτό: διατυπώθηκε μεν ο λόγος σαν να απευθύνεται προς αυτούς, αλλά στην πραγματικότητα αποβλέπει στο πρόσωπο κάθε Ιουδαίου. Διότι μάλλον προς αυτούς συνομιλεί ο Χριστός.

Πάλι απέκοψε τα σχετικά με τον αμπελώνα που είχε εκμισθωθεί στους γεωργούς και το «τι σημαίνει λοιπόν αυτό: τον λίθο που αποδοκίμασαν οι οικοδόμοι;» 〈νστ΄〉. Απέκοψε το «ότι δε εγείρονται οι νεκροί, ο Μωυσής το φανέρωσε στο χωρίο περί της βάτου, καθώς αποκαλεί τον Κύριο Θεό του Αβραάμ και του Ισαάκ και του Ιακώβ. Είναι δε Θεός ζώντων και όχι νεκρών». 〈νζ΄〉. Δεν περιείχε τα εξής: «ότι δε εγείρονται οι νεκροί και ο Μωυσής το φανέρωσε λέγοντας Θεό του Αβραάμ και Θεό του Ισαάκ και Θεό του Ιακώβ, Θεό ζώντων». 〈νη΄〉. Πάλι παρέλειψε το «ούτε μία τρίχα από το κεφάλι σας δεν πρόκειται να χαθεί». 〈νθ΄〉. Πάλι παρέλειψε τα εξής: «τότε εκείνοι που βρίσκονται στην Ιουδαία ας φύγουν στα όρη» και τα υπόλοιπα, εξαιτίας αυτών που ακολουθούν στο χωρίο: «μέχρι να εκπληρωθούν όλα τα γεγραμμένα». 〈ξ΄〉. «Συνεννοήθηκε με τους στρατηγούς για το πώς να τον παραδώσει σε αυτούς». 〈ξα΄〉. «Και είπε στον Πέτρο και στους υπολοίπους: Πηγαίνετε και ετοιμάστε, για να φάμε το Πάσχα». 〈ξβ΄〉. «Και ανακλίθηκε στο δείπνο, και οι δώδεκα απόστολοι μαζί του, και είπε: Με μεγάλη επιθυμία επιθύμησα να φάω αυτό το Πάσχα μαζί σας πριν από το πάθος μου». 〈ξγ΄〉. Παρέλειψε το «διότι σας λέω, δεν θα το φάω από τώρα και στο εξής, μέχρις ότου εκπληρωθεί στη βασιλεία του Θεού». 〈ξδ΄〉. Παρέλειψε το «όταν σας απέστειλα, μήπως στερηθήκατε κάτι;» και τα υπόλοιπα, εξαιτίας του «και αυτό που έχει γραφτεί πρέπει να εκπληρωθεί, το: και συγκαταλέχθηκε με τους ανόμους». 〈ξε΄〉. «Απομακρύνθηκε από αυτούς περίπου σε απόσταση βολής λίθου και, αφού γονάτισε, προσευχόταν». 〈ξστ΄〉. «

Απορία. Για ποιο λόγο επιτιμήθηκε από τον Κύριο εκείνος που χρησιμοποίησε το μαχαίρι, εφόσον ο ίδιος ο Χριστός, όπως ιστορεί ο Λουκάς, είχε προστάξει να αγοράσουν μαχαίρια και είχε ακούσει τότε εκείνους που ρωτούσαν εάν έπρεπε να τα χρησιμοποιήσουν;

Τι λέγει; Και «Όσοι δεν έχετε μαχαίρια, αγοράστε». Τα λόγια φαίνονται αταίριαστα. Εκείνος που πριν από λίγο δίδασκε να μην αποκτούν ούτε ταξιδιωτικό σάκο ούτε μαχαίρι, τώρα προστάζει να αγοράζουν μαχαίρια. Ναι, λέγει, διότι τότε, εμφυτεύοντας σε αυτούς τα σπέρματα της ακτημοσύνης και καθιστώντας τους ελαφρούς και ευσταλείς για τον δρόμο του Ευαγγελίου, απαγόρευε την απόκτηση και μαχαιριών και των άλλων υλικών αγαθών. Εδώ όμως, καθώς το απαιτεί ο καιρός κατά τον οποίο επρόκειτο να συντελεστεί το σωτήριο πάθος, θέλει ήρεμα και κρυφιομυστικά να υποδηλώσει τούτο: ότι δεν πρέπει να κοιμούνται και να εφησυχάζουν, αλλά να εξοπλίζονται εναντίον των Ιουδαίων, να παρατάσσονται απέναντι στους φονιάδες, να αγωνίζονται ενάντια στους θεοκτόνους, και (να πολεμούν και) να μάχονται εκείνους που διψούν για τον δικό μου θάνατο.

Εκείνοι αποκρίθηκαν και είπαν: «Σε τίποτα». Εκείνος όμως τους είπε: «Αλλά τώρα, αυτός που έχει βαλάντιο, ας το πάρει, το ίδιο και το σακίδιο· και αυτός που δεν έχει, ας πουλήσει το ιμάτιό του και ας αγοράσει μάχαιρα». Αλλά ίσως πει κάποιος, ότι: «Τους μεν αποστόλους, με όσα ανέφερες, τους απάλλαξες από τις κατηγορίες· το ζητούμενο όμως είναι να εξηγήσουμε για ποιον λόγο ο Χριστός νομοθέτησε αντίθετα πράγματα, άλλοτε μεν λέγοντας: "Μην αποκτήσετε σακίδιο", και άλλοτε λέγοντας: "Αυτός που έχει βαλάντιο, ας το πάρει, το ίδιο και το σακίδιο"». Για ποιον λόγο, λοιπόν, το έπραξε αυτό; Ενεργώντας αντάξια της σοφίας του και της πρόνοιάς του για τους μαθητές του. Διότι στην αρχή έδωσε αυτές τις εντολές, ώστε με την πράξη και την εμπειρία να λάβουν την απόδειξη της δικής του δύναμης, και αφού την λάβουν, να αποκτήσουν πλέον το θάρρος για να εξέλθουν σε ολόκληρη την οικουμένη. Επειδή, όμως, στη συνέχεια γνώρισαν επαρκώς τη δύναμή του, επιθυμούσε να επιδείξουν και οι ίδιοι, με τις δικές τους δυνάμεις, την αρετή τους, και να μην τους υποβαστάζει μέχρι τέλους, αλλά να υποχωρεί σε πολλές περιπτώσεις και να παραχωρεί, ώστε να υπομένουν και οι ίδιοι πειρασμούς, για να μην παραμένουν αδρανείς μέχρι τέλους.

Επειδή όμως τους έδωσε την εντολή να έχουν μαζί τους και πουγκί και σακίδιο και υποδήματα, καταλήγουν και να πεινούν και να διψούν και να στερούνται ενδυμάτων. Από αυτό είναι φανερό ότι σε πολλές περιπτώσεις τους παραχωρούσε και να εκτίθενται σε κινδύνους και να δοκιμάζονται από θλίψεις, ώστε να λάβουν κάποιον μισθό. Κάπως έτσι πράττουν και τα πτηνά στους δικούς τους νεοσσούς· διότι και εκείνα, όσο μεν αυτοί έχουν τα φτερά τους τρυφερά, κάθονται πάνω στη φωλιά και τους ζεσταίνουν· όταν όμως τους δουν να έχουν βγάλει φτερά και να μπορούν να σχίζουν τον αέρα, αρχικά τους προετοιμάζουν να πετούν γύρω από την ίδια τη φωλιά, έπειτα δε τους οδηγούν και πιο μακριά, στην αρχή ακολουθώντας τους και υποβαστάζοντάς τους, στη συνέχεια όμως τους αφήνουν να βοηθούν μόνοι τους τον εαυτό τους. Έτσι έπραξε και ο Χριστός, τρέφοντας τους μαθητές του στην Παλαιστίνη σαν μέσα σε φωλιά· όταν όμως τους δίδαξε να πετούν, όντας ο ίδιος παρών και υποβαστάζοντάς τους, στο τέλος τους άφησε να πετάξουν στην οικουμένη, δίνοντάς τους την εντολή να στηρίζονται σε πολλές περιπτώσεις στις δικές τους δυνάμεις. Και ότι αυτό είναι αληθές, και πως, για να γνωρίσουν τη δύναμή του, τους αποστέρησε από τα πάντα και τους απέστειλε με έναν μόνο χιτώνα, διατάζοντάς τους να βαδίζουν χωρίς υποδήματα, θα το κατανοήσουμε σαφώς αν ακούσουμε την ίδια τη ρήση του. Διότι δεν τους είπε απλώς: «Πάρτε πουγκί και σακίδιο», αλλά τους υπενθύμισε τα προηγούμενα, λέγοντας τα εξής: «Όταν σας απέστειλα χωρίς πουγκί και σακίδιο, μήπως στερηθήκατε τίποτα;»

Διότι, αφού είπε, «Όποιος έχει βαλάντιο, ας το πάρει, καθώς και το σακίδιό του», πρόσθεσε: «Και όποιος δεν έχει, ας πουλήσει το ιμάτιό του και ας αγοράσει μάχαιρα». Τι άραγε να σημαίνει αυτό; Εξοπλίζει τους μαθητές Εκείνος που λέει, «Εάν κάποιος σε ραπίσει στη δεξιά σιαγόνα, στρέψε του και την άλλη»; Εκείνος που προστάζει να ευλογούν όσους τους λοιδορούν, να ανέχονται όσους τους κακομεταχειρίζονται, να προσεύχονται για όσους τους διώκουν, έπειτα τους εξοπλίζει, και μάλιστα μόνο με μάχαιρα; Και ποια λογική θα είχε αυτό; Διότι, εάν γενικώς έπρεπε να τους εξοπλίσει, δεν θα έπρεπε να αποκτήσουν μόνο μάχαιρες, αλλά και ασπίδα και κράνος και περικνημίδες. Γενικότερα δε, εάν επρόκειτο να διευθετήσει αυτά τα πράγματα με ανθρώπινο τρόπο, σε πόσους δεν θα φάνταζε γελοία αυτή η διαταγή; Διότι, ακόμη κι αν αποκτούσαν χιλιάδες τέτοια όπλα απέναντι σε τόσο μεγάλη επίθεση και επιβουλή λαών, τυράννων, πόλεων και εθνών, τι θα μπορούσαν να φανούν οι έντεκα; Μπορούσαν άραγε έστω να αντέξουν να ακούσουν το χρεμέτισμα ενός αλόγου; Και μπροστά στη θέα μόνο των στρατοπέδων δεν θα καταλαμβάνονταν από τρόμο, αυτοί που είχαν ανατραφεί μέσα σε λίμνες, ποταμούς και μικρά πλοιάρια; Για ποιο λόγο, λοιπόν, το λέει αυτό; Επειδή ήθελε να καταδείξει την έφοδο των Ιουδαίων και ότι επρόκειτο να τον συλλάβουν. Και αυτό δεν θέλησε να το πει φανερά, αλλά αινιγματικά, ώστε να μην τους ταράξει πάλι.

Διότι βεβαίως δεν τους μιλούσε στο σκοτάδι, ούτε κρυφά στο αυτί, αλλά πάνω στα ψηλά βουνά, και πολλές φορές μέσα στις συναγωγές. Έτσι πρέπει να το κατανοήσουμε και εδώ. Όπως λοιπόν εκεί, ακούγοντας για δώματα, δώσαμε διαφορετική έννοια, έτσι και εδώ, ακούγοντας για μαχαίρια, ας μη νομίσουμε ότι έδωσε εντολή να αποκτήσουν μαχαίρια, αλλά ότι μέσω των μαχαιριών υπαινίσσεται την παρούσα επιβουλή, και το ότι επρόκειτο να πάθει από τους Ιουδαίους αυτά ακριβώς που έπαθε. Και αυτό γίνεται φανερό από τα όσα ακολουθούν. Διότι, αφού είπε, «ας αγοράσει μαχαίρι», πρόσθεσε: «Επειδή πρέπει να εκπληρωθούν όσα έχουν γραφτεί για εμένα, δηλαδή το ότι συγκαταλέχθηκα στους ανόμους».

Διότι αυτό ακριβώς αναφέρει ο Λουκάς, ότι τους είπε: «Όταν σας απέστειλα χωρίς βαλάντιο και σακίδιο και υποδήματα, μήπως στερηθήκατε κάτι;». Και επειδή είπαν, «Τίποτα», τους είπε: «Αλλά τώρα, όποιος έχει βαλάντιο ας το πάρει μαζί του, όπως και το σακίδιο· και όποιος δεν έχει, ας πουλήσει το ιμάτιό του και ας αγοράσει μάχαιρα».

Και επειδή του είπαν: «Υπάρχουν εδώ δύο μάχαιρες», τους είπε: «Είναι αρκετό». Για ποιο λόγο, λοιπόν, επέτρεψε να τις έχουν; Για να τους βεβαιώσει ότι πρόκειται να παραδοθεί. Γι' αυτό τους λέει: «Ας αγοράσει μάχαιρα»· όχι για να οπλιστούν· μη γένοιτο· αλλά για να φανερώσει με αυτόν τον τρόπο την παράδοσή του.

οϛ. Ο Ηρώδης επέχει τη θέση της ενέργειας των παθών, ο Πιλάτος τη θέση της πλανεμένης εξαιτίας τους έξης, ο Καίσαρας του σκοτεινού κοσμοκράτορα, και οι Ιουδαίοι της ψυχής. Όταν λοιπόν η ψυχή, υποκύπτοντας στα πάθη, παραδώσει την αρετή υποχείρια στην έξη της κακίας, αρνείται μεν ολοφάνερα τη βασιλεία του Θεού, μεταβαίνει δε στη φθοροποιό τυραννία του διαβόλου. οζ. Δεν αρκεί στην ψυχή για την πνευματική ευφροσύνη η υποταγή των παθών, εάν δεν αποκτήσει και τις αρετές με την εκπλήρωση των εντολών. Διότι λέει: «μη χαίρεστε που τα δαιμόνια υποτάσσονται σε εσάς», δηλαδή τα ενεργήματα των παθών, «αλλά επειδή τα ονόματά σας γράφτηκαν στον ουρανό», έχοντας μεταγραφεί στον τόπο της απαθείας με τη χάρη της υιοθεσίας διά των αρετών. οη. Αναγκαίος είναι πάντως στον γνωστικό ο πλούτος των αρετών διά της πράξεως. Διότι λέει: «εκείνος που έχει πουγκί», δηλαδή πνευματική γνώση, «ας πάρει ομοίως και σακίδιο», δηλαδή την αφθονία των αρετών που διατρέφει πλουσιοπάροχα την ψυχή. Εκείνος όμως που δεν έχει, δηλαδή πουγκί και σακίδιο, τουτέστιν γνώση και αρετή, «ας πουλήσει το ιμάτιό του και ας αγοράσει μάχαιρα», δηλαδή ας παραδώσει, λέει, με προθυμία τη σάρκα του στους κόπους των αρετών και ας διεξαγάγει σοφά, υπέρ της ειρήνης του Θεού, τον πόλεμο ενάντια στα πάθη και τους δαίμονες, ήγουν την έξη που, διά του λόγου του Θεού, διακρίνει το χείρον από το κρείττον. οθ.

Όσοι πάλι ανήκετε στην υπόλοιπη μερίδα, οι μεν ιερείς προσφέρετε ως ιερή θυσία και τους εαυτούς σας με τη νέκρωση του σώματος, οι δε της μοναχικής μερίδας μην επιμερίζετε την ψυχή σας ανάμεσα στη Μάρθα και τη Μαρία, εφόσον έχετε πια απαρνηθεί εντελώς τα του κόσμου, αλλά διατηρώντας το μοναχικό της αξίωμα κρατήστε την αδιαίρετη, και ο καθένας ας επιλέξει διαφορετική αρετή. Και όπως μπορεί κανείς να δει σε μια πολεμική παράταξη άλλους να κραδαίνουν δόρατα και άλλους να φέρουν στους ώμους τους δίκοπους πελέκεις, έτσι και σε αυτό το πνευματικό στρατόπεδο ο ένας ας προσφέρει ολοήμερη νηστεία, άλλος επίμονη προσευχή, άλλος κατάνυξη και χτυπήματα στο στήθος, άλλος τη μετάδοση των υπαρχόντων του, άλλος σπονδή δακρύων, και άλλος ας προσφέρει οτιδήποτε άλλο είναι ευάρεστο στον Θεό, ώστε με αυτόν τον τρόπο να ευαρεστήσετε και τον Θεό που απαιτεί από εμάς αυτή την πνευματική οπλοφορία, και να χαροποιήσετε εμένα που κρατώ τα σκήπτρα, καυχώμενο για τις δικές σας αρετές. Θα έλεγα μάλιστα, να γίνετε και συμπαραστάτες στους κόπους και τους αγώνες της βασιλείας μου, οι οποίοι ξέσπασαν εναντίον μας πολύμορφοι, καθώς οι εχθροί ήχησαν πολεμικά και μας επιτέθηκαν από παντού. Οπότε μου έρχεται στο νου να σας συμβουλεύσω κι εγώ εκείνα που είπε ο Χριστός στους μαθητές του, τα οποία είναι: «και όποιος δεν έχει μάχαιρα, ας αγοράσει». Εύχομαι δε να μου αντιτείνετε και εσείς τα λόγια του κορυφαίου των αποστόλων Πέτρου και να πείτε προς τη βασιλεία μου: «Κύριε, ιδού εδώ δύο μάχαιρες», και αυτές να είναι, η μία σφυρηλατημένη με τη νηστεία και το Πνεύμα, και η άλλη εξοπλισμένη με σίδερο και λαβή και σκληρυμένη στη φωτιά.

Προς τον Αμφιλόχιο, μητροπολίτη Κυζίκου, επιστολή στην οποία επιλύονται ζητήματα της Θείας Γραφής· εκ των οποίων διευκρινίζεται εκ των προτέρων εκείνο το δεσποτικό παράγγελμα που λέει: «μην έχετε ζώνη ούτε υποδήματα ούτε σακίδιο, αλλά τώρα όποιος έχει πουγγί ας το πάρει, ομοίως και σακίδιο» και τα εξής. Πολλές από τις απορίες απαιτούν προετοιμασία και η λύση τους διαφεύγει χωρίς την κατάλληλη προηγούμενη διευθέτηση· η δική σου σύνεση απαιτεί το ερώτημα να διευθετηθεί με μια τέτοια οικονομία, σύμφωνα με τη γνώμη και την αντίληψη ορισμένων. Γι' αυτό πρέπει να ειπωθεί εκ των προτέρων και να προηγηθεί ως προς τη σειρά της μάθησης το εξής, ότι δηλαδή δεν είναι πράγματι συγκρουόμενα όλα όσα παρουσιάζουν μια φαινομενική αντίφαση. Διότι πολλά φαίνεται συχνά να έρχονται σε αντίθεση μεταξύ τους, ενώ δεν έρχονται. Επειδή η αντίφαση δεν υφίσταται ούτε απλώς και τυχαία, ούτε στα λόγια, ούτε στα πράγματα, αλλά η συνδρομή πολλών περιστάσεων είναι αυτή που τη συγκροτεί και τη δημιουργεί. Και δεν είναι δύσκολο να το κατανοήσει κανείς αυτό· διότι όχι μόνο σε εκείνους που έχουν αποφασίσει να ασχολούνται με την αρχαία φιλοσοφία και τη ρητορική, θεωρήθηκε ότι υπάρχει τεράστια και άπειρη διαφορά, η οποία έπειτα, όταν η ακρίβεια έκρινε τα πράγματα, απαλλάχθηκε από τη διαφορά, αλλά και στην ίδια την καθομιλουμένη χρήση των πολλών ανθρώπων, πολλά, αν τα ακούσει κανείς απλώς, φαίνονται να αντιφάσκουν, όταν όμως εξεταστούν προσεκτικά, η αντίφαση μετατρέπεται σε συμφωνία.

Από τέτοιου είδους λοιπόν άγνοιες ή κακοβουλίες, τόσο το «μην έχετε ζώνη ούτε υποδήματα ούτε σακίδιο» όσο και το «αλλά τώρα όποιος έχει πουγγί ας το πάρει, ομοίως και σακίδιο, και όποιος δεν έχει ας πουλήσει τα ιμάτιά του και ας αγοράσει μάχαιρα», προβάλλονται ως αντίθετα και συγκρουόμενα μεταξύ τους. Εγώ όμως δεν αναφέρω ακόμη τα υπόλοιπα, αλλά εκείνο, δηλαδή πώς η αλληλουχία και η συνεχής σύνθεση των ρητών δεν τους έκανε να αποφύγουν την εντύπωση της σύγκρουσης, αλλά μάλλον παραπέμπει στο να προχωρήσουν σε αναζήτηση και να ανιχνεύσουν το βάθος του προστάγματος. Διότι ταυτόχρονα και σε μια στιγμή, χωρίς να παρεμβάλλεται λήθη, ούτε να είναι ασταθής η γνώμη, αλλά ούτε και να επικρατεί βία, ούτε καν η ακοή να υποβάλλει κάτι διαφορετικό, πώς θα ήταν δυνατόν ο ίδιος που επισημαίνει τα αντίθετα να νομοθετεί ώστε να επιλέγουν αυτά ακριβώς που προσέταζε να αποφεύγουν; Αλλά θα ήταν ίσως γνώρισμα του καλοπροαίρετου ανθρώπου να λάβει από εδώ αφορμή για πνευματική θεωρία. Το ότι μάλιστα αλλάζει ρητώς τον χρόνο αποτελεί αντίσταση σε όσους ραδιουργούν· διότι λέγει, «όταν σας απέστειλα, τώρα όμως σας λέγω». Το να προσαρμόζει κανείς διαφορετική εντολή σε διαφορετικό καιρό όχι μόνο δεν είναι καθόλου άτοπο, αλλά ενίοτε είναι μάλλον πιο κατάλληλο από το να προστάζει τα ίδια, εφόσον η διαφορά του καιρού ζητεί εξ ανάγκης διαφορετικά πράγματα.

Η δε άποψη που εισάγει τους Ιουδαίους αντί των μαθητών υποστηρίζει ότι τα λόγια αυτά αποτελούν προφητεία για τη δεύτερη κατάσταση ενάντια σε όλο το έθνος, η οποία και πραγματοποιήθηκε όταν ο Ουεσπασιανός και ο Τίτος ξεκίνησαν την πολιορκία της πόλεως των Ιεροσολύμων, οι οποίοι, αφού την υπέταξαν με τον νόμο του πολέμου, κατέστησαν το ιουδαϊκό έθνος έργο της μάχαιρας. Διότι τότε ακριβώς, όσοι είχαν κινητή περιουσία και όσα άλλα ήταν εύκολο να μεταφερθούν, παίρνοντάς τα έτρεχαν μακριά από την πατρίδα τους μητρόπολη προς τις πόλεις πέραν της Ιουδαίας. Όσοι όμως, αντίθετα, ήταν βαρυφορτωμένοι με πλούτο ή εμποδίζονταν με κάποιους άλλους τρόπους, αυτοί, επειδή ήταν αναγκασμένοι να παραμείνουν στην πόλη, εξωθούνταν στο να αγοράζουν ξίφη και μαχαίρια και τις άλλες πολεμικές πανοπλίες, καθώς ο πόλεμος τους εξανάγκαζε στην πράξη αυτή ακόμη και αν δεν το ήθελαν. Και αυτό ακριβώς, αυτό είναι που προφήτευσε το δεσποτικό στόμα: «Τώρα όμως εκείνος που έχει πουγγί ας το πάρει, ομοίως και σακίδιο, και εκείνος που δεν έχει, θα πουλήσει τα ιμάτιά του και θα αγοράσει μάχαιρα». Αυτό, εξάλλου, είχε προδηλωθεί άνωθεν και με χρησμούς, όταν το θείο προανήγγειλε: «Σφυρηλατήστε τα άροτρά σας σε ρομφαίες και τα δρέπανά σας σε ακόντια». Έτσι λοιπόν ισχυρίζονται ότι σε καμία περίπτωση δεν έρχεται σε αντίφαση το «να μην έχετε ζώνη ούτε υποδήματα ούτε σακίδιο» με το «τώρα όμως εκείνος που έχει πουγγί ας το πάρει, ομοίως και σακίδιο· και εκείνος που δεν έχει, θα πουλήσει το ιμάτιό του και θα αγοράσει μάχαιρα».

Βλέπεις πώς από την ίδια τη φράση προέρχεται ξεκάθαρα η λύση, χωρίς να παρουσιάζει τίποτα το κοπιαστικό ή το υπερβολικά περίπλοκο; «Αλλά τώρα», λέει, «εκείνος που έχει πουγκί, ας το πάρει, ομοίως και το σακίδιο». Δύο τάξεις ανθρώπων τώρα, πράγμα που μπορεί κανείς να βρει και σε κάθε άλλη εντολή, διακρίνονται: εκείνοι που την εφαρμόζουν με επιτυχία, και εκείνοι που παραβαίνουν το πρόσταγμα. Σε εκείνους που έχουν επιτύχει, εμπιστεύεται και ο κόπος των μεγαλύτερων κατορθωμάτων, ενώ σε εκείνους που έχουν δείξει αμέλεια δεν επιβάλλεται κανένα άλλο βάρος, αλλά και τους συγχωρείται το παρελθόν, ώστε να μην τα χάσουν όλα από απελπισία. Έδωσε την εντολή στους μαθητές να μην κατέχουν τίποτα· τίποτα από τα αναγκαία δεν τους έλειψε, ούτε μικρό ούτε μεγάλο· δεν βρήκαν καμία αφορμή ούτε δικαιολογία για να επινοήσουν κάποια παράβαση. Και οι ίδιοι είναι μάρτυρες ότι δεν βρέθηκαν σε απολύτως καμία στέρηση, εφόσον τηρούσαν τον νόμο· διότι λέει: «Μήπως στερηθήκατε τίποτα;». Και αυτοί απάντησαν: «Τίποτα».

Επειδή, λοιπόν, η εντολή δόθηκε ισότιμα προς όλους, και ισότιμα υπήρχε η αφθονία για τις ανάγκες τους, αλλά ορισμένοι, παρότι δεν έπρεπε, έφεραν μαζί τους βαλάντιο, ενώ άλλοι παρέμειναν πιστοί στην εντολή, εκείνους μεν που περιφρόνησαν το πρόσταγμα, αφενός τους ελέγχει, αφετέρου τους αφήνει να πορεύονται σύμφωνα με την προαίρεσή τους χωρίς να τους εξαναγκάζει βίαια, και συγχρόνως, αν θέλεις, τους προαναγγέλλει το μέλλον του βίου τους, λέγοντας: «εκείνος που έχει βαλάντιο, ας το πάρει, και ομοίως και το δισάκι» (διότι ο παραβάτης προανήγγειλε, με όσα πρόλαβε να πράξει αψηφώντας την εντολή, τι είδους διάθεση θα επιδείξει στο μέλλον και απέναντι στα αντίστοιχα ζητήματα). Σε εκείνους, αντίθετα, που αποδέχθηκαν το πρόσταγμα με καθαρότητα, επιδοκιμάζοντας τη σταθερότητα της προαίρεσής τους, τους χαρίζει ως μερίδιο αγώνα το αποκορύφωμα των κατορθωμάτων, και με τα όσα εισάγει, τους αναβιβάζει στο ύψιστο σημείο της φιλοσοφίας.

Διότι αυτό ίσως να υποδηλώνει, πιο εύστοχα από όλα όσα ειπώθηκαν, το να μην έχει κανείς βαλάντιο και η πώληση του ιματίου και η μάχαιρα· σαν να λέει ότι, όποιος έχει φτάσει στην τέλεια ακτημοσύνη δεν θα λυπηθεί ούτε το τελευταίο του ένδυμα, αλλά και αυτό θα το δώσει, προχωρώντας πρόθυμα προς τη μάχαιρα. Γι' αυτό δεν λέει «ας πωλήσει» ούτε «ας αγοράσει», αλλά «θα πωλήσει» και «θα αγοράσει»· αφενός μη μετατρέποντας τα λόγια του σε νόμο ή προσταγή, και αφετέρου προαναγγέλλοντας το μέλλον· σαν να λέει: «δεν προστάζω να γίνει αυτό, αλλά γνωρίζοντας τι πρόκειται να συμβεί το προλέγω, καθώς η τήρηση της εντολής προδιαγράφει σε εσάς και αυτό το έσχατο και μεγάλο κατόρθωμα. Διότι εκείνη θα σας πείσει να επιλέξετε ευχαρίστως ακόμη και τον θάνατο για χάρη μου, δηλαδή το να είστε ελεύθεροι από κάθε βιοτική μέριμνα, το να μην προσκολλάσθε σε τίποτα το σωματικό, το να ανάγετε τα πάντα στη δική μου υπηρεσία».

Και ότι ο Λόγος που εκφράζει τα αρχικά αινίγματα δεν αινίσσεται τα μαχαίρια για κανέναν άλλο λόγο παρά για να τα καταστήσει σύμβολο και του δικού του πάθους και εκείνου των μαθητών, αναπτύσσεται σαφώς στα όσα ακολουθούν. Διότι, όταν οι μαθητές αποκρίθηκαν ότι υπάρχουν δύο μαχαίρια, ούτε ζήτησε κάτι επιπλέον από αυτούς, όπως το να πουλήσουν το ιμάτιο ή για όσους έχουν βαλάντιο (αν και έχει συμπεριληφθεί και το σακίδιο), ούτε μετέφερε τον λόγο σε άλλο νόημα, αλλά λέγει «ικανόν εστί», αντί του «εκφράστηκε με τα σύμβολα το μήνυμα και αυτά επαρκούν για να φανερώσουν τον σκοπό». Διότι τα δύο μαχαίρια σκιαγραφούν όλη την ανάγκη και διακηρύττουν το βούλημα του συμβόλου. Διότι από αυτά το μεν ένα επείχε θέση παραβολής του δεσποτικού πάθους, το δε άλλο των γνήσιων και αληθινών μαθητών του Λόγου, οι οποίοι, ανταλλάσσοντας τα πάντα με την αγάπη προς τον Δεσπότη, απεκδύονται και αυτή την τελευταία τους περιβολή, και απογυμνωμένοι από τα γήινα (και τι λέω τα γήινα; αλλά και από αυτήν ακόμη τη φύση), έτρεχαν με χαρά προς τη σφαγή υπέρ του Ποθουμένου, όταν ο καιρός καλούσε τους αθλητές.

«Αλλά τώρα όποιος έχει πουγκί, ας το πάρει, ομοίως και σακίδιο· και όποιος δεν έχει, ας πουλήσει το ιμάτιό του, και ας αγοράσει μάχαιρα. Διότι σας λέω, ότι πρέπει ακόμη να εκπληρωθεί σε εμένα τούτο που είναι γραμμένο: Και συγκαταλέχθηκε με τους ανόμους· διότι τα όσα έχουν γραφτεί για μένα φτάνουν στο τέλος τους. Και εκείνοι είπαν: Κύριε, ιδού εδώ υπάρχουν δύο μάχαιρες. Και αυτός τους είπε: Είναι αρκετό». Στην αρχή βέβαια του κηρύγματος, στέλνοντας ο Κύριος τους μαθητές στα χωριά και τις πόλεις, τους έστελνε χωρίς περιττά πράγματα, χωρίς να φέρουν μαζί τους τίποτε από τα αναγκαία, χωρίς να φροντίζουν για τίποτε. Διότι έπρεπε αυτοί να μάθουν τη δύναμή του και σε τέτοιου είδους πράγματα. Επειδή ο ίδιος, φροντίζοντας γι' αυτούς σαν να ήταν αδύναμοι, έκανε να ρέουν σε αυτούς τα αναγκαία με αφθονία και χωρίς εκείνοι να μεριμνούν. Τώρα όμως παραγγέλλει τα αντίθετα, όχι επειδή αντιφάσκει προς τον εαυτό του, αλλά για να τους δείξει ότι μέχρι τώρα τους βάσταζε σαν παιδιά, και δεν τους άφηνε να φροντίζουν για τίποτε, ενώ από τώρα και στο εξής πρέπει και αυτοί να σκέφτονται σαν άνδρες και να προνοούν για τον εαυτό τους. Διότι εγώ, λέει, ο πατέρας σας που σας φρόντιζα, πλέον αναχωρώ· από τώρα οπλιστείτε με τη διάθεση να φροντίζετε και οι ίδιοι για τις υποθέσεις σας, και να μην τα περιμένετε όλα από εμένα με σιγουριά. Διότι τα πράγματα δεν θα είναι πλέον για εσάς τόσο εύκολα και ξεκούραστα, αλλά θα περιπέσετε και σε πείνα, και σε δίψα, και σε πολλούς εχθρούς. Αυτά ακριβώς υπονοεί μέσω του πουγκιού, και του σακιδίου, και της μάχαιρας.