Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 22:37

ΕΡΩΤΗΣΗ ΣΝΑ΄. Πώς άλλοτε μεν ο Κύριος απαγορεύει να φέρουν βαλλάντιο και σακκίδιο καθ' οδόν, άλλοτε δε λέγει: «Αλλά τώρα όποιος έχει βαλλάντιο ας το πάρει, ομοίως και σακκίδιο· και όποιος δεν έχει, ας πωλήσει το ιμάτιό του και ας αγοράσει μάχαιρα»; ΑΠΟΚΡΙΣΗ. Αυτό το διασαφηνίζει ο ίδιος ο Κύριος λέγοντας: «Διότι πρέπει ακόμη να εκπληρωθεί σε εμένα αυτό το γραφικό: Και συγκαταλέχθηκε με τους ανόμους». Διότι αμέσως μετά την εκπλήρωση της προφητείας περί της μαχαίρας, λέγει στον Πέτρο: «Επίστρεψε τη μάχαιρά σου στη θέση της· διότι όλοι όσοι λάβουν μάχαιρα, από μάχαιρα θα απολεστούν»· ώστε να μην αποτελεί πρόσταγμα το «Αλλά τώρα όποιος έχει βαλλάντιο, ας το πάρει», ή «θα το πάρει» (διότι έτσι παραδίδουν τα περισσότερα αντίγραφα), αλλά προφητεία του Κυρίου που προέλεγε ότι οι απόστολοι επρόκειτο, λησμονώντας τις δωρεές και τον νόμο του Κυρίου, να αποτολμήσουν τη χρήση ξίφους.

Έπειτα αναγγέλλει την αιτία τέτοιων κακών, λέγοντας ότι πρέπει ο ίδιος, σύμφωνα με τις Γραφές, να συγκαταλεχθεί με τους ανόμους, κρεμάμενος δηλαδή μαζί με τους ληστές που συσταυρώθηκαν μαζί του, και υπομένοντας την καταδίκη που αρμόζει στους ανόμους· και έτσι, φτάνοντας μέχρι αυτά, θα λάβει τέλος ο σκοπός της θείας οικονομίας. «Διότι, λέει, όσα με αφορούν φτάνουν στο τέλος», δηλαδή όσα έχουν γραφτεί στον Νόμο και στους Προφήτες, μέχρι δηλαδή να υποστεί τον κατά σάρκα θάνατο· ενώ θα συμβούν σε όσους τον σκότωσαν εκείνα που από παλιά έχουν προειπωθεί μέσω των αγίων προφητών. <Εκείνοι δε είπαν: Κύριε, ιδού δύο μαχαίρια εδώ.> (A f. 286, B f. 200 b) Αυτά, λοιπόν, προανήγγειλε ο Κύριος για όσα επρόκειτο να συμβούν στη χώρα των Ιουδαίων.

Πάλι απέκοψε τα σχετικά με τον αμπελώνα που είχε εκμισθωθεί στους γεωργούς και το «τι σημαίνει λοιπόν αυτό: τον λίθο που αποδοκίμασαν οι οικοδόμοι;» 〈νστ΄〉. Απέκοψε το «ότι δε εγείρονται οι νεκροί, ο Μωυσής το φανέρωσε στο χωρίο περί της βάτου, καθώς αποκαλεί τον Κύριο Θεό του Αβραάμ και του Ισαάκ και του Ιακώβ. Είναι δε Θεός ζώντων και όχι νεκρών». 〈νζ΄〉. Δεν περιείχε τα εξής: «ότι δε εγείρονται οι νεκροί και ο Μωυσής το φανέρωσε λέγοντας Θεό του Αβραάμ και Θεό του Ισαάκ και Θεό του Ιακώβ, Θεό ζώντων». 〈νη΄〉. Πάλι παρέλειψε το «ούτε μία τρίχα από το κεφάλι σας δεν πρόκειται να χαθεί». 〈νθ΄〉. Πάλι παρέλειψε τα εξής: «τότε εκείνοι που βρίσκονται στην Ιουδαία ας φύγουν στα όρη» και τα υπόλοιπα, εξαιτίας αυτών που ακολουθούν στο χωρίο: «μέχρι να εκπληρωθούν όλα τα γεγραμμένα». 〈ξ΄〉. «Συνεννοήθηκε με τους στρατηγούς για το πώς να τον παραδώσει σε αυτούς». 〈ξα΄〉. «Και είπε στον Πέτρο και στους υπολοίπους: Πηγαίνετε και ετοιμάστε, για να φάμε το Πάσχα». 〈ξβ΄〉. «Και ανακλίθηκε στο δείπνο, και οι δώδεκα απόστολοι μαζί του, και είπε: Με μεγάλη επιθυμία επιθύμησα να φάω αυτό το Πάσχα μαζί σας πριν από το πάθος μου». 〈ξγ΄〉. Παρέλειψε το «διότι σας λέω, δεν θα το φάω από τώρα και στο εξής, μέχρις ότου εκπληρωθεί στη βασιλεία του Θεού». 〈ξδ΄〉. Παρέλειψε το «όταν σας απέστειλα, μήπως στερηθήκατε κάτι;» και τα υπόλοιπα, εξαιτίας του «και αυτό που έχει γραφτεί πρέπει να εκπληρωθεί, το: και συγκαταλέχθηκε με τους ανόμους». 〈ξε΄〉. «Απομακρύνθηκε από αυτούς περίπου σε απόσταση βολής λίθου και, αφού γονάτισε, προσευχόταν». 〈ξστ΄〉. «

Και τα εξής λόγω του: «και τούτο το γεγραμμένο πρέπει να εκπληρωθεί, το: και με ανόμους συγκαταλέχθηκε». 〈Έλεγχος〉 〈ξδ〉. Ακόμη και αν περικόψεις τα λόγια, από το ίδιο το έργο φανερώνονται οι θέσεις τους, καθώς ο νόμος προηγείται, οι προφήτες προαναγγέλλουν και ο Κύριος εκπληρώνει. 〈Σχόλιο〉 〈ξε〉. «Απομακρύνθηκε από αυτούς περίπου όσο η βολή μιας πέτρας και, αφού γονάτισε, προσευχόταν». 〈Έλεγχος〉 〈ξε〉. Γονατίζοντας, το έπραξε ορατά και το επιτέλεσε αισθητά. Εάν δε αισθητά, πραγματοποίησε το έργο της γονυκλισίας σύμφωνα με τη μορφή του· άρα ο Μονογενής δεν επιδήμησε χωρίς σάρκα. Διότι σε αυτόν «θα καμφθεί κάθε γόνυ επουρανίων και επιγείων και καταχθονίων», των επουρανίων πνευματικά, των επιγείων αισθητά, των καταχθονίων με τον δικό τους τρόπο. Εδώ δε τα επιτελούσε όλα εν αληθεία, καθώς τον έβλεπαν και οι μαθητές μπορούσαν να τον ψηλαφήσουν, και όχι φαινομενικά. 〈Σχόλιο〉 〈ξστ〉. «Και πλησίασε ο Ιούδας για να τον φιλήσει και είπε». 〈Έλεγχος〉 〈ξστ〉. Πλησίασε τον Δεσπότη που βρισκόταν εν σαρκί και τον Θεό που είχε λάβει σώμα, για να φιλήσει αληθινά χείλη και όχι κάποιον που υπήρχε κατά δόκησιν και φαινομενικά. 〈Σχόλιο〉 〈ξζ〉. Περικόπτει αυτό που έπραξε ο Πέτρος, όταν χτύπησε και απέκοψε το αυτί του δούλου του αρχιερέα. 〈Έλεγχος〉 〈ξζ〉. Νομίζοντας ο απατεώνας ότι προς τιμήν του Πέτρου κρύβει αυτό που συνέβη στην πραγματικότητα, έχοντας αποκόψει το ρητό που ανήκει στη δοξολογία του Σωτήρα, το απέκρυψε. Αλλά δεν θα ωφεληθεί σε τίποτα· διότι και αν ακόμη αυτός το αποκόψει, εμείς γνωρίζουμε τα θεοσημεία.

Γι' αυτό έλεγε: «Μέχρι δεσμών ως κακούργος». Διότι, εάν ο Κύριός του συγκαταλέχθηκε με τους ανόμους, πολύ περισσότερο αυτός· αλλά, όπως ακριβώς Εκείνος δεν συμμερίστηκε τη φήμη τους, έτσι ούτε και αυτός. Διότι τότε φανερώνεται το θαυμαστό, το να είναι δηλαδή κανείς αναμεμειγμένος με αυτούς και να μη βλάπτεται καθόλου από αυτούς.

Διότι βεβαίως δεν τους μιλούσε στο σκοτάδι, ούτε κρυφά στο αυτί, αλλά πάνω στα ψηλά βουνά, και πολλές φορές μέσα στις συναγωγές. Έτσι πρέπει να το κατανοήσουμε και εδώ. Όπως λοιπόν εκεί, ακούγοντας για δώματα, δώσαμε διαφορετική έννοια, έτσι και εδώ, ακούγοντας για μαχαίρια, ας μη νομίσουμε ότι έδωσε εντολή να αποκτήσουν μαχαίρια, αλλά ότι μέσω των μαχαιριών υπαινίσσεται την παρούσα επιβουλή, και το ότι επρόκειτο να πάθει από τους Ιουδαίους αυτά ακριβώς που έπαθε. Και αυτό γίνεται φανερό από τα όσα ακολουθούν. Διότι, αφού είπε, «ας αγοράσει μαχαίρι», πρόσθεσε: «Επειδή πρέπει να εκπληρωθούν όσα έχουν γραφτεί για εμένα, δηλαδή το ότι συγκαταλέχθηκα στους ανόμους».

«Αλλά τώρα όποιος έχει πουγκί, ας το πάρει, ομοίως και σακίδιο· και όποιος δεν έχει, ας πουλήσει το ιμάτιό του, και ας αγοράσει μάχαιρα. Διότι σας λέω, ότι πρέπει ακόμη να εκπληρωθεί σε εμένα τούτο που είναι γραμμένο: Και συγκαταλέχθηκε με τους ανόμους· διότι τα όσα έχουν γραφτεί για μένα φτάνουν στο τέλος τους. Και εκείνοι είπαν: Κύριε, ιδού εδώ υπάρχουν δύο μάχαιρες. Και αυτός τους είπε: Είναι αρκετό». Στην αρχή βέβαια του κηρύγματος, στέλνοντας ο Κύριος τους μαθητές στα χωριά και τις πόλεις, τους έστελνε χωρίς περιττά πράγματα, χωρίς να φέρουν μαζί τους τίποτε από τα αναγκαία, χωρίς να φροντίζουν για τίποτε. Διότι έπρεπε αυτοί να μάθουν τη δύναμή του και σε τέτοιου είδους πράγματα. Επειδή ο ίδιος, φροντίζοντας γι' αυτούς σαν να ήταν αδύναμοι, έκανε να ρέουν σε αυτούς τα αναγκαία με αφθονία και χωρίς εκείνοι να μεριμνούν. Τώρα όμως παραγγέλλει τα αντίθετα, όχι επειδή αντιφάσκει προς τον εαυτό του, αλλά για να τους δείξει ότι μέχρι τώρα τους βάσταζε σαν παιδιά, και δεν τους άφηνε να φροντίζουν για τίποτε, ενώ από τώρα και στο εξής πρέπει και αυτοί να σκέφτονται σαν άνδρες και να προνοούν για τον εαυτό τους. Διότι εγώ, λέει, ο πατέρας σας που σας φρόντιζα, πλέον αναχωρώ· από τώρα οπλιστείτε με τη διάθεση να φροντίζετε και οι ίδιοι για τις υποθέσεις σας, και να μην τα περιμένετε όλα από εμένα με σιγουριά. Διότι τα πράγματα δεν θα είναι πλέον για εσάς τόσο εύκολα και ξεκούραστα, αλλά θα περιπέσετε και σε πείνα, και σε δίψα, και σε πολλούς εχθρούς. Αυτά ακριβώς υπονοεί μέσω του πουγκιού, και του σακιδίου, και της μάχαιρας.

Διότι και εγώ, ο δάσκαλός σας, οδηγούμαι στον θάνατο, και μάλιστα όχι σε έντιμο θάνατο· αλλά και σε εμένα θα εκπληρωθεί αυτό: «Και συγκαταλέχθηκε μεταξύ των ανόμων». Θέλοντας, λοιπόν, να υπαινιχθεί τη ληστρική επίθεση, έκανε λόγο για μαχαίρι· και ούτε το αποκάλυψε εντελώς, για να μην ταραχθούν από κάποια δειλία, ούτε το αποσιώπησε εντελώς, για να μην συγχυστούν από την αιφνίδια επίθεση· αλλά κυρίως για να τον θαυμάσουν αργότερα, όταν θα τα θυμούνται, επειδή τα γνώριζε εκ των προτέρων, και να εκπλαγούν πώς παρέδιδε τον εαυτό του στο πάθος για τη σωτηρία των ανθρώπων, και εξαιτίας αυτού να μην αποφεύγουν ούτε και αυτοί κανένα από τα οδυνηρά μαρτύρια προκειμένου να σώσουν κάποιους. Διότι, νομίζω, γι' αυτό έλεγε αυτά τα αινιγματώδη λόγια, ώστε, όταν τα θυμηθούν αργότερα και τα κατανοήσουν, να ωφεληθούν· επειδή τότε βρίσκονταν σε τέτοια κατάσταση έλλειψης κατανόησης, ώστε να πουν: «Κύριε, ιδού εδώ δύο μαχαίρια». Εκείνος όμως, επειδή είδε ότι δεν είχαν καταλάβει, λέει: «Είναι αρκετό». Αν και δεν ήταν αρκετό. Διότι, αν έπρεπε να χρησιμοποιήσουν ανθρώπινη βοήθεια εναντίον εκείνων που επιτίθονταν σαν ληστές, ούτε εκατό μαχαίρια δεν θα ήταν αρκετά· αν πάλι δεν χρειαζόταν αυτό, αλλά πιο θεϊκή συνέργεια, τότε και τα δύο ήταν περιττά. Αλλά παρόλα αυτά ο Κύριος δεν θέλησε να τους ελέγξει ότι δεν κατάλαβαν, αλλά λέγοντας, «Είναι αρκετό», το προσπέρασε· όπως ακριβώς κάνουμε και εμείς, όταν μιλώντας σε κάποιον δούμε ότι δεν κατανοεί αυτό που είπαμε, λέμε, «Καλά, άφησέ το», αν και δεν είναι καλά· αλλά το αφήνουμε, για να μην τον ενοχλούμε.