Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 22:40

Πώς λοιπόν, λένε, είναι αυτός Σοφία, ο οποίος προόδευε στη σοφία και αγνοούσε εκείνα που ζητούσε να μάθει από άλλους; Λέγεται δε από αυτούς και τούτο: Πώς δύναται ο Λόγος να είναι ίδιος του Πατρός, χωρίς τον οποίο ποτέ δεν υπήρξε ο Πατέρας, και μέσω του οποίου δημιουργεί τα πάντα, όπως εσείς φρονείτε, αυτός που πάνω στον σταυρό λέει: «Θεέ μου, Θεέ μου, γιατί με εγκατέλειψες;»· και πριν από αυτά προσευχόμενος έλεγε: «Δόξασόν σου το όνομα»· και, «Δόξασόν με εσύ, Πάτερ, με τη δόξα που είχα κοντά σου πριν από τη δημιουργία του κόσμου». Προσευχόταν επίσης στις ερήμους, και παράγγελλε στους μαθητές να προσεύχονται για να μην εισέλθουν σε πειρασμό· και έλεγε: «Το μεν πνεύμα είναι πρόθυμο, η δε σάρκα ασθενής»· και, «Περί της ημέρας εκείνης ή της ώρας κανείς δεν γνωρίζει, ούτε οι άγγελοι, ούτε ο Υιός». Έπειτα, βασιζόμενοι σε αυτά, λένε πάλι οι άθλιοι: «Εάν ο Υιός, σύμφωνα με τη δική σας αντίληψη, υπήρχε αιωνίως μαζί με τον Θεό, ούτε θα αγνοούσε για την ημέρα, αλλά θα γνώριζε ως Λόγος, ούτε θα εγκαταλειπόταν αυτός που συνυπάρχει, ούτε θα ζητούσε να λάβει δόξα, αφού την είχε εντός του Πατρός, ούτε καν θα προσευχόταν· διότι ως Λόγος δεν είχε ανάγκη από τίποτα· αλλά επειδή είναι κτίσμα και ένα από τα δημιουργήματα, γι' αυτό έλεγε τέτοια, και παρακαλούσε για όσα δεν διέθετε· διότι ίδιον των κτισμάτων είναι να χρειάζονται και να έχουν ανάγκη αυτά που δεν έχουν». Τέτοια λοιπόν παρασύρονται να λένε οι ασεβείς· θα έπρεπε όμως, εφόσον συλλογίζονται αυτά, να πουν και κάτι τολμηρότερο: Γιατί άραγε ο Λόγος έγινε σάρκα;

ΕΡΩΤΗΣΗ ΣΚΑ΄. Εφόσον ο Κύριος διδάσκει να προσευχόμαστε να μην εισέλθουμε σε πειρασμό, πρέπει άραγε να προσευχόμαστε να μην περιπέσουμε σε σωματικές οδύνες; Εάν όμως κάποιος περιπέσει, πώς θα παρέλθει; ΑΠΟΚΡΙΣΗ. Δεν διέκρινε την ποιότητα του πειρασμού, αλλά πρόσταξε καθολικά: Προσεύχεστε να μην εισέλθετε σε πειρασμό. Αυτός όμως που έχει εισαχθεί, πρέπει να ζητά από τον Κύριο, μαζί με τον πειρασμό, και την έκβαση ώστε να μπορέσει να τον υπομείνει, για να κατορθωθεί σε εμάς το: «Εκείνος όμως που θα υπομείνει μέχρι τέλους, αυτός θα σωθεί».

Διότι δεν έπρεπε αυτός που κατήλθε σε κένωση, και εισήλθε στα μέτρα της ανθρωπότητας, να δίνει την εντύπωση ότι αποφεύγει τα ανθρώπινα. <Προσεύχεστε να μην εισέλθετε σε πειρασμό.> (A f. 287 b, B f. 201, D f. 75) Συμβούλευσε στους μαθητές τα πρέποντα για την περίσταση, λέγοντας: «Προσεύχεστε για να μην εισέλθετε σε πειρασμό». Αλλά για να μην τους ωφελήσει μόνο με τα λόγια, αλλά να υπάρξει και παράδειγμα της ίδιας της πράξης, αφού προχώρησε λίγο, πέφτοντας στα γόνατα, προσευχόταν. Και γιατί άραγε δεν προσευχόταν μαζί με τους αγίους μαθητές, αλλά κατά μόνας;

Είπε ο ανδρειότατος Ιώβ: «Η ζωή του ανθρώπου επάνω στη γη είναι δοκιμασία». Εφόσον, λοιπόν, η ίδια η ζωή είναι δοκιμασία, πώς είναι δυνατόν εκείνος που βρίσκεται μέσα στη δοκιμασία να μην περιπέσει σε πειρασμό; Διότι ο λόγος που ειπώθηκε από την ίδια την Αλήθεια, «Να προσεύχεστε, για να μην εισέλθετε σε πειρασμό», σημαίνει το εξής: Να προσεύχεστε, ώστε να μην ηττηθείτε από τον πειρασμό.

Διότι λέγει: «Γρηγορείτε και προσεύχεσθε, για να μην εισέλθετε σε πειρασμό». Βλέπεις πώς πάλι τους διδάσκει να μην αυθαδιάζουν, αλλά να έχουν συντετριμμένη τη διάνοια, να ταπεινοφρονούν και να αναθέτουν τα πάντα στον Θεό; Και άλλοτε μεν απευθύνεται προς τον Πέτρο, άλλοτε δε προς όλους από κοινού. Και σε εκείνον μεν λέγει: «Σίμων, Σίμων, ο Σατανάς ζήτησε να σας κοσκινίσει· αλλά εγώ προσευχήθηκα για σένα»· προς όλους δε από κοινού λέγει: «Προσεύχεσθε να μην εισέλθετε σε πειρασμό», αποκόπτοντας παντού την αυθάδειά τους και καθιστώντας τους εναγώνιους. Έπειτα, για να μη φανεί ότι κάνει τον λόγο του εντελώς επιτιμητικό, προσθέτει: «Το μεν πνεύμα είναι πρόθυμο, η δε σάρκα ασθενής». Διότι, ακόμη κι αν θέλεις, λέγει, να περιφρονήσεις τον θάνατο, δεν θα μπορέσεις, εάν ο Θεός δεν σου απλώσει το χέρι· επειδή το σαρκικό φρόνημα σε τραβά προς τα κάτω. Και πάλι προσευχήθηκε με τα ίδια λόγια, λέγοντας: «Πατέρα, εάν δεν είναι δυνατόν να παρέλθει αυτό από εμένα χωρίς να το πιώ, ας γίνει το θέλημά σου»· δείχνοντας εδώ ότι συμφωνεί απόλυτα με το θέλημα του Θεού, και ότι παντού πρέπει κανείς να το ακολουθεί, και αυτό να επιζητεί.

Διότι, τι έβλαψε τον Ιωσήφ η δουλεία; (διότι τίποτα δεν εμποδίζει να προβάλουμε πάλι ως παράδειγμα τον ίδιο άνδρα·) τι τον έβλαψαν τα δεσμά; τι οι αλυσίδες; τι η συκοφαντία; τι η επιβουλή; τι η παραμονή σε ξένη χώρα; Τι έβλαψε τον Ιώβ η απώλεια των βοδιών και των προβάτων, ο βίαιος και πρόωρος θάνατος των παιδιών του, η πληγή του σώματος, οι πηγές των σκουληκιών, η ανυπόφορη οδύνη, το να κάθεται πάνω στην κοπριά, η επιβουλή της γυναίκας του, οι ονειδισμοί των φίλων, οι λοιδορίες των υπηρετών; Τι έβλαψε τον Λάζαρο το να κείτεται στην πύλη και να τον γλείφουν οι γλώσσες των σκύλων, και η συνεχής πείνα, και η περιφρόνηση του πλουσίου, και τα τραύματα, και η αφόρητη ασθένεια, και η έλλειψη προστατών, και η περιφρόνηση από εκείνους που μπορούσαν να βοηθήσουν; Τι έβλαψε τον Παύλο η καταιγίδα εκείνων των φυλακίσεων, των βίαιων προσαγωγών, των θανάσιμων κινδύνων, των ναυαγίων και των λοιπών πειρασμών, που ούτε με λόγια δεν είναι δυνατόν να απαριθμηθούν; Αναλογιζόμενοι όλα αυτά, ας αποφεύγουμε την κακία και ας επιδιώκουμε την αρετή· και ας προσευχόμαστε μεν να μην εισέλθουμε σε πειρασμό· εάν όμως ποτέ πέσουμε σε αυτόν, ας μην αποθαρρυνόμαστε ούτε να δυσανασχετούμε· διότι αυτά αποτελούν όπλα αρετής για όσους τα αντιμετωπίζουν όπως πρέπει, και θα μπορέσουμε μέσα από όλα αυτά να ευδοκιμήσουμε εάν είμαστε πνευματικά νηφάλιοι, και να απολαύσουμε τα αιώνια αγαθά· τα οποία είθε όλοι μας να αξιωθούμε να επιτύχουμε εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Με τη δικαιοσύνη σου θα εξαγάγεις την ψυχή μου από τη θλίψη. Άλλος πάλι λέει: Με την ελεημοσύνη σου. Βλέπεις πόσο αληθινό είναι αυτό που έλεγα προηγουμένως, ότι δηλαδή σε πολλά σημεία ονομάζει τη δικαιοσύνη Του φιλανθρωπία; Θα εξαγάγεις την ψυχή μου από τη θλίψη. Διότι, λέει, προσεύχεσθε για να μην εισέλθετε σε πειρασμό.

Διότι αληθινά σας λέγω· εάν έχετε πίστη σαν κόκκο σιναπιού, θα πείτε σε αυτό το βουνό: Μετακινήσου από εδώ εκεί, και θα μετακινηθεί, και τίποτα δεν θα είναι αδύνατο για εσάς. Αυτό δε το γένος δεν βγαίνει παρά μόνο με προσευχή και νηστεία.» «Αγρυπνείτε και προσεύχεσθε, για να μην εισέλθετε σε πειρασμό.» «Αληθινά, αληθινά σας λέγω, ό,τι κι αν ζητήσετε από τον Πατέρα στο όνομά μου, θα σας το δώσει.» «Τους έλεγε μάλιστα και παραβολή για το ότι πρέπει πάντοτε να προσεύχονται και να μην αποκάμνουν: Υπήρχε κάποιος κριτής σε κάποια πόλη,» κ.ο.κ. «Αγρυπνείτε σε κάθε καιρό προσευχόμενοι, για να αξιωθείτε να διαφύγετε όλα όσα πρόκειται να συμβούν.» «Όταν έφτασε στον τόπο αυτό, τους είπε: Προσεύχεσθε για να μην εισέλθετε σε πειρασμό. Και ο ίδιος απομακρύνθηκε από αυτούς σε απόσταση περίπου μιας λιθοβολής, γονάτισε και προσευχόταν, λέγοντας: Πατέρα, εάν θέλεις, απομάκρυνε αυτό το ποτήρι από εμένα. Όμως, ας μη γίνει το δικό μου θέλημα, αλλά το δικό σου. Και επιστρέφοντας στους μαθητές, τους βρήκε να κοιμούνται και τους είπε: Προσεύχεσθε, για να μην εισέλθετε σε πειρασμό.» «Αληθινά σας λέγω ότι, όποιος πει στο βουνό αυτό: Σήκω και ρίξου στη θάλασσα, και δεν αμφιβάλλει στην καρδιά του, θα του γίνει ό,τι κι αν πει.»

Κανών Θ'. Και με εκείνους που, σαν να πετάγονται από τον ύπνο, ρίχνονται από μόνοι τους στον αγώνα, ο οποίος προκαλεί ωδίνες και πρόκειται να τους δοκιμάσει σκληρά, και οι οποίοι επέσυραν στους εαυτούς τους τον πειρασμό μιας θαλασσομαχίας και μεγάλης τρικυμίας, και μάλιστα αναζωπυρώνουν τη θράκα των αμαρτωλών και για τους αδελφούς τους, και με αυτούς πρέπει να έχουμε κοινωνία, εφόσον βεβαίως προσέρχονται σε αυτό στο όνομα του Χριστού, έστω κι αν δεν προσέχουν τα λόγια Του, όταν διδάσκει: «Προσεύχεσθε να μην εισέλθετε σε πειρασμό». Και πάλι, προσευχόμενοι προς τον Πατέρα να λένε: «Και μη μας εισαγάγεις σε πειρασμό, αλλά ελευθέρωσέ μας από τον πονηρό». Ίσως όμως αγνοούν τις πολλές αναχωρήσεις του ίδιου του Δεσπότη και Διδασκάλου μας από εκείνους που ήθελαν να Τον επιβουλευτούν, και ότι υπήρχαν φορές που δεν κυκλοφορούσε φανερά εξαιτίας τους, και ότι, ακόμη και όταν πλησίασε ο καιρός του πάθους Του, δεν παρέδωσε ο Ίδιος τον εαυτό Του, αλλά περίμενε έως ότου ήλθαν εναντίον Του με μαχαίρια και ξύλα. Λέει λοιπόν προς αυτούς: «Σαν εναντίον ληστή βγήκατε με μαχαίρια και ξύλα για να με συλλάβετε;». Οι οποίοι και Τον παρέδωσαν, αναφέρει, στον Πιλάτο. Καθ' ομοίωσή Του, λοιπόν, έπαθαν και όσοι βάδισαν σύμφωνα με τον σκοπό Του, έχοντας κατά νου τα θεία Του λόγια, με τα οποία, στηρίζοντάς μας για τους διωγμούς, λέει: «Προσέχετε τους εαυτούς σας· διότι θα σας παραδώσουν σε συνέδρια, και στις συναγωγές τους θα σας μαστιγώσουν». «Θα σας παραδώσουν», είπε, και όχι «εσείς θα παραδώσετε τους εαυτούς σας».

Επειδή είναι δύο, είναι οπωσδήποτε πολλές, και μας αρκούν απέναντι σε τόσο μεγάλο πλήθος που πρόκειται να έρθει εναντίον μας. «Και αφού βγήκε, πορεύθηκε σύμφωνα με τη συνήθειά του στο όρος των Ελαιών· τον ακολούθησαν δε και οι μαθητές του. Όταν έφτασε στον τόπο εκείνο, τους είπε:

«Να προσεύχεστε να μην πέσετε σε πειρασμό», και ο ίδιος απομακρύνθηκε από αυτούς σε απόσταση περίπου μιας λιθοβολής. Και, αφού γονάτισε, προσευχόταν λέγοντας: «Πατέρα, εάν θέλεις, απομάκρυνε αυτό το ποτήρι από εμένα. Ωστόσο, ας μη γίνει το δικό μου θέλημα, αλλά το δικό σου». Τότε εμφανίστηκε σε αυτόν άγγελος από τον ουρανό για να τον ενισχύσει. Και καθώς περιήλθε σε αγωνία, προσευχόταν με μεγαλύτερη ένταση. Και ο ιδρώτας του έγινε σαν θρόμβοι αίματος που έπεφταν πάνω στη γη. Και αφού σηκώθηκε από την προσευχή και ήρθε προς τους μαθητές του, τους βρήκε να κοιμούνται εξαιτίας της λύπης. Και τους είπε: