Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 22:7

2. Μας ανέφερε λοιπόν ο θεσπέσιος Λουκάς στα δικά του συγγράμματα: «Ήρθε η ημέρα των Αζύμων, κατά την οποία έπρεπε να θυσιαστεί το πάσχα· και απέστειλε τον Πέτρο και τον Ιωάννη λέγοντας: Πηγαίνετε και ετοιμάστε μας το πάσχα, για να φάμε. Εκείνοι δε του είπαν: Πού θέλεις να το ετοιμάσουμε; Και εκείνος τους είπε: Ιδού, μόλις εισέλθετε στην πόλη, θα σας συναντήσει ένας άνθρωπος που θα βαστάζει μια στάμνα με νερό. Ακολουθήστε τον στο σπίτι όπου θα μπει, και θα πείτε στον οικοδεσπότη του σπιτιού: Σου λέει ο Διδάσκαλος, πού είναι το κατάλυμα, όπου θα φάω το πάσχα μαζί με τους μαθητές μου; Και εκείνος θα σας δείξει ένα ανώγειο μεγάλο, στρωμένο· εκεί ετοιμάστε το.» Ακούς πώς, ερευνώντας πάρα πολύ καλά με τα μάτια της θεότητάς Του πού άραγε ήταν άξιο να καταλύσει, είπε ότι θα υποδειχθεί στους αγίους αποστόλους ένα ανώγειο μεγάλο και στρωμένο, και πρόσταξε να έχουν ως οδηγό σε αυτό εκείνον που ήταν φορτωμένος με τη στάμνα και έφερνε το νερό στον κύριο του σπιτιού; Έλα λοιπόν, μέσα από αυτές τις απλές έννοιες, να προχωρήσουμε στα ακόμη μεγαλύτερα και νοητά. Και αν κάποιος έχει σκοπό να έχει τον Χριστό να κατοικεί, να αναπαύεται και να συνεορτάζει μέσα στον νου του, πλουτίζοντας προηγουμένως με την κάθαρση διά του ύδατος, ας ξεπλύνει την αμαρτία της ψυχής του, και ας αποβάλει τους μολυσμούς των παλαιών αινιγμάτων.

ιβʹ. Ισχυρίζομαι, βεβαίως, ότι οι Ιουδαίοι εξέπεσαν από την αλήθεια εξ αρχής, αφότου επιβουλεύθηκαν την ίδια την αλήθεια, αποδιώχνοντας από κοντά τους τον Λόγο της ζωής. Και αυτό το καθιστά σαφές η γραφή των ιερών Ευαγγελίων. Διότι επιμαρτυρεί ότι ο μεν Κύριος έφαγε το Πάσχα την πρώτη ημέρα των αζύμων· οι Ιουδαίοι όμως δεν έφαγαν το συνηθισμένο τους Πάσχα την ημέρα κατά την οποία, όπως λέει ο Λουκάς, έπρεπε να θυσιαστεί το Πάσχα, αλλά την αμέσως επόμενη, η οποία ήταν η δεύτερη ημέρα των Αζύμων και η δέκατη πέμπτη της σελήνης, κατά την οποία, ενώ ο Σωτήρας μας ανακρινόταν από τον Πιλάτο, αυτοί δεν εισήλθαν στο πραιτώριο.

Και αυτήν ο μεν την ονομάζει ημέρα προ των αζύμων, αναφέροντας τον χρόνο κατά τον οποίο τον πλησίασαν· ο δε λέει τα εξής: «Ήρθε δε η ημέρα των αζύμων, κατά την οποία έπρεπε να θυσιαστεί το πάσχα»· λέγοντας το «Ήρθε», εννοεί αυτό, ότι πλησίαζε, βρισκόταν προ των πυλών, έχοντας προφανώς στον νου του εκείνο το βράδυ. Διότι από το βράδυ άρχιζαν την εορτή· γι' αυτό και ο καθένας προσθέτει: «Όταν θυσιαζόταν το πάσχα». Και λένε: «Πού θέλεις να σου ετοιμάσουμε να φας το πάσχα;». Ώστε και από αυτό είναι φανερό, ότι ο ίδιος δεν είχε σπίτι, δεν είχε κατάλυμα· εγώ δε νομίζω ότι ούτε αυτοί είχαν. Διότι διαφορετικά θα τον είχαν παρακαλέσει να πάει εκεί. Αλλά δεν είχαν ούτε αυτοί, αφού πλέον τα είχαν απαρνηθεί όλα. Για ποιον λόγο όμως τελούσε το πάσχα; Για να δείξει με κάθε τρόπο μέχρι την τελευταία ημέρα, ότι δεν είναι αντίθετος προς τον νόμο. Και γιατί άραγε τους στέλνει σε άγνωστο άνθρωπο; Για να δείξει και από αυτό, ότι είχε τη δύναμη να μην υποστεί το πάθος. Διότι εκείνος που έπεισε τη διάνοια αυτού του ανθρώπου να τους υποδεχθεί, και μάλιστα μόνο με λόγια, τι δεν θα έκανε σε εκείνους που τον σταύρωναν, εάν βέβαια επιθυμούσε να μην πάθει;

Κατά δε τον Λουκά: Ήλθε η ημέρα των αζύμων, κατά την οποία έπρεπε να θυσιαστεί το πάσχα, και απέστειλε τον Πέτρο και τον Ιωάννη, λέγοντας: πηγαίνετε και ετοιμάστε μας το πάσχα, για να φάμε. Τότε ακριβώς έγινε και το δείπνο.

Αυτά γνωρίζω ότι είναι τα ευαγγελικά λόγια. Εάν όμως δεχθούμε ότι η ημέρα κατά την οποία τελέστηκε το Δεσποτικό δείπνο ήταν μία από τις επτά, κατά τις οποίες είχε οριστεί η βρώση των αζύμων, και μάλιστα η πρώτη, δεν γνωρίζω πώς μπορούμε να παραδεχθούμε ότι οι ευαγγελιστές αυτοί συμφωνούν και με τον εαυτό τους και μεταξύ τους και με την αλήθεια και με τον Ιωάννη, τον κατεξοχήν θεολόγο. Διότι, ενώ ο νόμος θεσπίζει να λαμβάνεται το πρόβατο τη δέκατη ημέρα του πρώτου μήνα, να φυλάσσεται μέχρι τη δέκατη τέταρτη, και τότε, προς το εσπέρας, να θυσιάζεται και να τρώγεται, και ορίζεται ότι αυτό είναι το πάσχα του Κυρίου, και στη συνέχεια για τις επόμενες επτά ημέρες παραδίδει τη γιορτή των αζύμων, όπως αναφέρει στο Λευιτικό: «στον πρώτο μήνα, τη δέκατη τέταρτη ημέρα του μήνα, ανάμεσα στα δειλινά, είναι το πάσχα στον Κύριο· και τη δέκατη πέμπτη ημέρα αυτού του μήνα είναι η γιορτή των αζύμων στον Κύριο· επτά ημέρες θα τρώτε άζυμα», δηλαδή αυτές που αριθμούνται από τη δέκατη πέμπτη μέχρι την εικοστή πρώτη, πώς οι ευαγγελιστές ονομάζουν πρώτη των αζύμων την ημέρα κατά την οποία δεν είχε ακόμη τελεστεί το πάσχα; Διότι βεβαίως δεν επρόκειτο οι απόστολοι να ρωτήσουν μετά το πάσχα: «πού θέλεις να σου ετοιμάσουμε να φας το πάσχα;», και ο Κύριος προς αυτούς: «πηγαίνετε και ετοιμάστε μας το πάσχα, για να φάμε». Και μάλιστα ο Λουκάς, αναφέρεται στην ημέρα κατά την οποία λέει ότι έπρεπε να θυσιαστεί το πάσχα.

Επομένως, εφόσον από αυτές τις δύο υποθέσεις, εκείνη μεν η δική σου, η οποία θεωρεί ως πρώτη των αζύμων την ημέρα κατά την οποία τελέστηκε το δείπνο —μία από τις επτά που αριθμούνται, δηλαδή τη δέκατη πέμπτη του μηνός—, έχει ως συνέπεια το πιο άτοπο και δυσπαράδεκτο από όλα, το να αντιφάσκουν δηλαδή οι δάσκαλοι των θείων αληθειών και με την αλήθεια και μεταξύ τους και με τους ίδιους τους εαυτούς τους· στη δε άλλη, τη δική μας υπόθεση, η οποία θεωρεί ότι η ημέρα αυτή ήταν πριν από το Πάσχα και την εορτή των αζύμων, η οποία απομακρύνει κάθε αντίφαση και υπέρ της οποίας μαρτυρεί σαφώς η αλήθεια των ευαγγελικών λόγων, ποια είναι η ανάγκη να μην προτιμήσουμε το ασφαλές αντί του προφανούς κινδύνου, και το αληθές και αναντίρρητο αντί του ψεύδους και της ατοπίας; Άρα και η φράση του Λουκά «ἦλθε δὲ ἡ ἡμέρα τῶν ἀζύμων», αν δεν επρόκειτο αμέσως στη συνέχεια να περιπέσει σε αντίφαση με τον ίδιο του τον εαυτό λέγοντας ότι «έπρεπε να θυσιαστεί το πάσχα» —από το οποίο πάντως συνάγεται ότι δεν είχε έρθει ακόμη η δέκατη πέμπτη του μηνός, η οποία είναι η πρώτη και η μία εκ των ημερών των αζύμων— πρέπει να κατανοηθεί με την έννοια του «πλησίασε», σύμφωνα με τη συνήθη καθομιλουμένη έκφραση, κατά την οποία αυτό που φτάνει πολύ κοντά στην πραγματοποίησή του και πρόκειται να συμβεί σε ελάχιστο χρόνο, συχνά το παρουσιάζουμε ως ήδη παρόν ή και ως τετελεσμένο γεγονός. Ή πρέπει να λεχθεί ότι ονομάστηκε «ημέρα των αζύμων» η προπαρασκευαστική περίοδος του πάσχα και των αζύμων.

«Στρατηγούς» εδώ ονομάζει τους άρχοντες των οικοδομημάτων του ιερού, ή και εκείνους που επιμελούνταν την ευταξία. Διότι οι Ρωμαίοι είχαν εγκαταστήσει κάποιους πάνω στον λαό, προκειμένου να μην προκαλεί ταραχές· επειδή είχαν στασιαστικές τάσεις. Αυτούς, λέει, ονομάζει στρατηγούς. Ίσως μάλιστα να είχαν και στρατιωτικές δικαιοδοσίες· οι οποίοι, όντας μέλη της ιερατικής τάξης, ονομάστηκαν στρατηγοί. Διότι, πάσχοντας από φιλοπρωτία, αναλάμβαναν και τέτοιου είδους διοικήσεις· γι' αυτό και τους ονόμασε στρατηγούς του ιερού, κατακρίνοντάς τους ίσως με αυτόν τον τρόπο πιο εμφατικά. «Ήλθε δε η ημέρα των Αζύμων, κατά την οποία έπρεπε να θυσιαστεί το πάσχα. Και απέστειλε τον Πέτρο και τον Ιωάννη, λέγοντας: Πηγαίνετε και ετοιμάστε μας το πάσχα, για να φάμε. Εκείνοι του είπαν: Πού θέλεις να το ετοιμάσουμε; Ο δε τους είπε: Ιδού, όταν εισέλθετε στην πόλη, θα σας συναντήσει ένας άνθρωπος που θα βαστάζει μια στάμνα με νερό· ακολουθήστε τον στο σπίτι όπου θα εισέλθει, και θα πείτε στον οικοδεσπότη του σπιτιού: Σου λέει ο Διδάσκαλος: Πού είναι το κατάλυμα, όπου θα φάω το πάσχα μαζί με τους μαθητές μου; Και εκείνος θα σας δείξει ένα μεγάλο ανώγειο στρωμένο· εκεί να ετοιμάσετε. Αφού απήλθαν, τα βρήκαν όπως τους είχε πει, και ετοίμασαν το πάσχα». Το ότι το πάσχα, που στα εβραϊκά λέγεται φασέκ, δηλώνει τη διάβαση από την Αίγυπτο, έχει ειπωθεί από πολλούς· και γενικά όλα όσα τελούνταν τότε στη γιορτή, έχουν ερμηνευθεί από τους αγίους. Τώρα όμως πρέπει να πούμε ποια εννοεί ως ημέρα των Αζύμων.