Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΛΟΥΚΑΝ 22:8

Για να καταλύσουμε λοιπόν σε τόσο αξιοθαύμαστες μονές και να συνεορτάσουμε με τον Χριστό, ας επιτελέσουμε καθαρή τη νηστεία, μην υπολογίζοντας τη δύναμή της μόνο με την αποχή των φαγητών, αλλά όπως ακριβώς απομακρυνόμαστε από το περίτεχνο τραπέζι, έτσι ας απομακρυνθούμε και από την άλλη τρυφή και την ποικιλία των κακών. <Απέστειλε τον Πέτρο και τον Ιωάννη λέγοντας: Πηγαίνετε και ετοιμάστε μας το πάσχα, για να φάμε.> (A f. 278 b) Φασέκ ονομαζόταν ο καιρός της εορτής, και δηλώνει διάβαση. Όπως λοιπόν ο Ισραήλ απαλλασσόταν από τη δουλεία των Αιγυπτίων, ερχόμενος στη γη της επαγγελίας, βαδίζοντας μέσα από τη θάλασσα με αβρεχή πόδια· έτσι πρέπει και εμείς να διαπεράσουμε με γενναιότητα, σαν μια άλλη θάλασσα, τον μάταιο περισπασμό του παρόντος βίου. Διαβαίνουμε βεβαίως από τη φιλοσαρκία στην εγκράτεια, από την παλαιά άγνοια στην αληθινή θεογνωσία, από τον θάνατο στην αφθαρσία.—(A f. 279, D f. 72) Ας δούμε την αλήθεια να τιμά ακόμη τους τύπους. Διότι, όταν ήρθε, λέει, η ημέρα κατά την οποία έπρεπε να θυσιαστεί το πάσχα, έστειλε στην πόλη δύο εκλεκτούς από τους αγίους αποστόλους (ήταν δε ο Πέτρος και ο Ιωάννης), λέγοντάς τους τα προαναφερθέντα· εντούτοις, για ποιον λόγο άραγε δεν υπέδειξε ξεκάθαρα τον άνθρωπο στους απεσταλμένους;

2. Μας ανέφερε λοιπόν ο θεσπέσιος Λουκάς στα δικά του συγγράμματα: «Ήρθε η ημέρα των Αζύμων, κατά την οποία έπρεπε να θυσιαστεί το πάσχα· και απέστειλε τον Πέτρο και τον Ιωάννη λέγοντας: Πηγαίνετε και ετοιμάστε μας το πάσχα, για να φάμε. Εκείνοι δε του είπαν: Πού θέλεις να το ετοιμάσουμε; Και εκείνος τους είπε: Ιδού, μόλις εισέλθετε στην πόλη, θα σας συναντήσει ένας άνθρωπος που θα βαστάζει μια στάμνα με νερό. Ακολουθήστε τον στο σπίτι όπου θα μπει, και θα πείτε στον οικοδεσπότη του σπιτιού: Σου λέει ο Διδάσκαλος, πού είναι το κατάλυμα, όπου θα φάω το πάσχα μαζί με τους μαθητές μου; Και εκείνος θα σας δείξει ένα ανώγειο μεγάλο, στρωμένο· εκεί ετοιμάστε το.» Ακούς πώς, ερευνώντας πάρα πολύ καλά με τα μάτια της θεότητάς Του πού άραγε ήταν άξιο να καταλύσει, είπε ότι θα υποδειχθεί στους αγίους αποστόλους ένα ανώγειο μεγάλο και στρωμένο, και πρόσταξε να έχουν ως οδηγό σε αυτό εκείνον που ήταν φορτωμένος με τη στάμνα και έφερνε το νερό στον κύριο του σπιτιού; Έλα λοιπόν, μέσα από αυτές τις απλές έννοιες, να προχωρήσουμε στα ακόμη μεγαλύτερα και νοητά. Και αν κάποιος έχει σκοπό να έχει τον Χριστό να κατοικεί, να αναπαύεται και να συνεορτάζει μέσα στον νου του, πλουτίζοντας προηγουμένως με την κάθαρση διά του ύδατος, ας ξεπλύνει την αμαρτία της ψυχής του, και ας αποβάλει τους μολυσμούς των παλαιών αινιγμάτων.

Πάλι απέκοψε τα σχετικά με τον αμπελώνα που είχε εκμισθωθεί στους γεωργούς και το «τι σημαίνει λοιπόν αυτό: τον λίθο που αποδοκίμασαν οι οικοδόμοι;» 〈νστ΄〉. Απέκοψε το «ότι δε εγείρονται οι νεκροί, ο Μωυσής το φανέρωσε στο χωρίο περί της βάτου, καθώς αποκαλεί τον Κύριο Θεό του Αβραάμ και του Ισαάκ και του Ιακώβ. Είναι δε Θεός ζώντων και όχι νεκρών». 〈νζ΄〉. Δεν περιείχε τα εξής: «ότι δε εγείρονται οι νεκροί και ο Μωυσής το φανέρωσε λέγοντας Θεό του Αβραάμ και Θεό του Ισαάκ και Θεό του Ιακώβ, Θεό ζώντων». 〈νη΄〉. Πάλι παρέλειψε το «ούτε μία τρίχα από το κεφάλι σας δεν πρόκειται να χαθεί». 〈νθ΄〉. Πάλι παρέλειψε τα εξής: «τότε εκείνοι που βρίσκονται στην Ιουδαία ας φύγουν στα όρη» και τα υπόλοιπα, εξαιτίας αυτών που ακολουθούν στο χωρίο: «μέχρι να εκπληρωθούν όλα τα γεγραμμένα». 〈ξ΄〉. «Συνεννοήθηκε με τους στρατηγούς για το πώς να τον παραδώσει σε αυτούς». 〈ξα΄〉. «Και είπε στον Πέτρο και στους υπολοίπους: Πηγαίνετε και ετοιμάστε, για να φάμε το Πάσχα». 〈ξβ΄〉. «Και ανακλίθηκε στο δείπνο, και οι δώδεκα απόστολοι μαζί του, και είπε: Με μεγάλη επιθυμία επιθύμησα να φάω αυτό το Πάσχα μαζί σας πριν από το πάθος μου». 〈ξγ΄〉. Παρέλειψε το «διότι σας λέω, δεν θα το φάω από τώρα και στο εξής, μέχρις ότου εκπληρωθεί στη βασιλεία του Θεού». 〈ξδ΄〉. Παρέλειψε το «όταν σας απέστειλα, μήπως στερηθήκατε κάτι;» και τα υπόλοιπα, εξαιτίας του «και αυτό που έχει γραφτεί πρέπει να εκπληρωθεί, το: και συγκαταλέχθηκε με τους ανόμους». 〈ξε΄〉. «Απομακρύνθηκε από αυτούς περίπου σε απόσταση βολής λίθου και, αφού γονάτισε, προσευχόταν». 〈ξστ΄〉. «

Διότι ο Χριστός παρέδωσε τον εαυτό Του για εμάς θεληματικά στα πάντα και όχι από ανάγκη, πάσχοντας αληθινά, όχι από αδυναμία αλλά από δική Του προαίρεση, ως υπόδειγμα για εμάς και για την αντιμετώπιση του διαβόλου [και] για τη σωτηρία μας μέσω του πάθους του σταυρού, για την καταδίκη της αμαρτίας και την κατάργηση του θανάτου. 〈Σχόλιο〉 〈ξα'〉. «Και είπε στον Πέτρο και στους υπολοίπους: πηγαίνετε και ετοιμάστε, για να φάμε το Πάσχα». 〈Έλεγχος〉 〈ξα'〉. Ένα σύννεφο βελών εναντίον σου περιέχει αυτή η ρήση σε μία μόνο μαρτυρία, ω Μαρκίων. Διότι, εάν προστάζει να του ετοιμάσουν να φάει το Πάσχα, και το Πάσχα τελούνταν προτού να πάθει ο Χριστός, είναι απόλυτα βέβαιο ότι η σύστασή του προερχόταν από τον Νόμο. Εφόσον δε ο Χριστός πολιτευόταν σύμφωνα με τον Νόμο, ήταν σαφές ότι δεν ήρθε να καταλύσει τον Νόμο, αλλά να τον εκπληρώσει. Εάν, λοιπόν, ο Βασιλιάς δεν καταλύει τον Νόμο, η διάταξη που υπάρχει στον Νόμο δεν είναι ανίερη ούτε έχει απαγορευθεί από τον Βασιλιά. Όντας δε ο Νόμος ιερός και η διάταξη ομολογουμένως αποδεκτή, εάν ο Βασιλιάς προσθέσει κάτι στη διάταξη χάριν μιας μεγαλύτερης δωρεάς, η λαμπρότητα της προσθήκης επιτελείται με τη δική του εξουσία. Εφόσον δε η πηγή της νομοθεσίας και της πρόσθετης δωρεάς είναι μία και η αυτή, είναι σε όλους φανερό και σαφές ότι αυτός που έκανε την προσθήκη δεν εναντιώνεται στον Νόμο. Έχει αποδειχθεί, επομένως, ότι η Παλαιά Διαθήκη δεν είναι διόλου αντίθετη προς το Ευαγγέλιο ούτε προς την ακολουθία των προφητών.

Απόκριση. Όχι μόνο η Γραφή αποσιώπησε το όνομα του ανθρώπου, προς τον οποίο ο Σωτήρας απέστειλε τους δύο μαθητές για την προετοιμασία του Πάσχα, αλλά και της πόλεως στην οποία απεστάλησαν. Επομένως, κατά μία πρώτη προσέγγιση, υποθέτω ότι αυτό σημαίνει πως μέσω μεν της πόλεως δηλώνεται ο αισθητός κόσμος, μέσω δε του ανθρώπου η καθόλου ανθρώπινη φύση, προς την οποία αποστέλλονται, ως μαθητές του Θεού και Λόγου και πρόδρομοι προετοιμαστές της μυστικής ευωχίας Του με τη φύση των ανθρώπων, ο νόμος της πρώτης διαθήκης και εκείνος της καινής. Ο μεν πρώτος αποκαθαίροντας τη φύση από κάθε μολυσμό μέσω της πρακτικής φιλοσοφίας, ο δε δεύτερος αναβιβάζοντας γνωστικά τον νου, μέσω της θεωρητικής μυσταγωγίας, από τα σωματικά προς τα συγγενή θεάματα των νοητών. Και τεκμήριο αυτού αποτελεί το ότι οι μαθητές που στάλθηκαν ήταν ο Πέτρος και ο Ιωάννης· διότι ο μεν Πέτρος είναι σύμβολο της πράξεως, ο δε Ιωάννης της θεωρίας.

Κατά δε τον Λουκά: Ήλθε η ημέρα των αζύμων, κατά την οποία έπρεπε να θυσιαστεί το πάσχα, και απέστειλε τον Πέτρο και τον Ιωάννη, λέγοντας: πηγαίνετε και ετοιμάστε μας το πάσχα, για να φάμε. Τότε ακριβώς έγινε και το δείπνο.

Αυτά γνωρίζω ότι είναι τα ευαγγελικά λόγια. Εάν όμως δεχθούμε ότι η ημέρα κατά την οποία τελέστηκε το Δεσποτικό δείπνο ήταν μία από τις επτά, κατά τις οποίες είχε οριστεί η βρώση των αζύμων, και μάλιστα η πρώτη, δεν γνωρίζω πώς μπορούμε να παραδεχθούμε ότι οι ευαγγελιστές αυτοί συμφωνούν και με τον εαυτό τους και μεταξύ τους και με την αλήθεια και με τον Ιωάννη, τον κατεξοχήν θεολόγο. Διότι, ενώ ο νόμος θεσπίζει να λαμβάνεται το πρόβατο τη δέκατη ημέρα του πρώτου μήνα, να φυλάσσεται μέχρι τη δέκατη τέταρτη, και τότε, προς το εσπέρας, να θυσιάζεται και να τρώγεται, και ορίζεται ότι αυτό είναι το πάσχα του Κυρίου, και στη συνέχεια για τις επόμενες επτά ημέρες παραδίδει τη γιορτή των αζύμων, όπως αναφέρει στο Λευιτικό: «στον πρώτο μήνα, τη δέκατη τέταρτη ημέρα του μήνα, ανάμεσα στα δειλινά, είναι το πάσχα στον Κύριο· και τη δέκατη πέμπτη ημέρα αυτού του μήνα είναι η γιορτή των αζύμων στον Κύριο· επτά ημέρες θα τρώτε άζυμα», δηλαδή αυτές που αριθμούνται από τη δέκατη πέμπτη μέχρι την εικοστή πρώτη, πώς οι ευαγγελιστές ονομάζουν πρώτη των αζύμων την ημέρα κατά την οποία δεν είχε ακόμη τελεστεί το πάσχα; Διότι βεβαίως δεν επρόκειτο οι απόστολοι να ρωτήσουν μετά το πάσχα: «πού θέλεις να σου ετοιμάσουμε να φας το πάσχα;», και ο Κύριος προς αυτούς: «πηγαίνετε και ετοιμάστε μας το πάσχα, για να φάμε». Και μάλιστα ο Λουκάς, αναφέρεται στην ημέρα κατά την οποία λέει ότι έπρεπε να θυσιαστεί το πάσχα.

Διότι τα άζυμα την παρασκευή τρώγονταν. Προσέρχονται λοιπόν οι μαθητές, ερωτώντας πού να φάνε το Πάσχα. Από αυτό είναι φανερό ότι ο Χριστός δεν είχε δικό του κατάλυμα, αλλά ούτε και οι μαθητές είχαν σπίτια. Διότι, εάν είχαν, θα τον φιλοξενούσαν εκεί. Αποστέλλει δε δύο από τους μαθητές του, τον Πέτρο και τον Ιωάννη, όπως αναφέρει ο Λουκάς, σε έναν άγνωστο άνθρωπο, δείχνοντάς τους ότι είχε τη δύναμη να μην υποστεί το πάθος.

«Στρατηγούς» εδώ ονομάζει τους άρχοντες των οικοδομημάτων του ιερού, ή και εκείνους που επιμελούνταν την ευταξία. Διότι οι Ρωμαίοι είχαν εγκαταστήσει κάποιους πάνω στον λαό, προκειμένου να μην προκαλεί ταραχές· επειδή είχαν στασιαστικές τάσεις. Αυτούς, λέει, ονομάζει στρατηγούς. Ίσως μάλιστα να είχαν και στρατιωτικές δικαιοδοσίες· οι οποίοι, όντας μέλη της ιερατικής τάξης, ονομάστηκαν στρατηγοί. Διότι, πάσχοντας από φιλοπρωτία, αναλάμβαναν και τέτοιου είδους διοικήσεις· γι' αυτό και τους ονόμασε στρατηγούς του ιερού, κατακρίνοντάς τους ίσως με αυτόν τον τρόπο πιο εμφατικά. «Ήλθε δε η ημέρα των Αζύμων, κατά την οποία έπρεπε να θυσιαστεί το πάσχα. Και απέστειλε τον Πέτρο και τον Ιωάννη, λέγοντας: Πηγαίνετε και ετοιμάστε μας το πάσχα, για να φάμε. Εκείνοι του είπαν: Πού θέλεις να το ετοιμάσουμε; Ο δε τους είπε: Ιδού, όταν εισέλθετε στην πόλη, θα σας συναντήσει ένας άνθρωπος που θα βαστάζει μια στάμνα με νερό· ακολουθήστε τον στο σπίτι όπου θα εισέλθει, και θα πείτε στον οικοδεσπότη του σπιτιού: Σου λέει ο Διδάσκαλος: Πού είναι το κατάλυμα, όπου θα φάω το πάσχα μαζί με τους μαθητές μου; Και εκείνος θα σας δείξει ένα μεγάλο ανώγειο στρωμένο· εκεί να ετοιμάσετε. Αφού απήλθαν, τα βρήκαν όπως τους είχε πει, και ετοίμασαν το πάσχα». Το ότι το πάσχα, που στα εβραϊκά λέγεται φασέκ, δηλώνει τη διάβαση από την Αίγυπτο, έχει ειπωθεί από πολλούς· και γενικά όλα όσα τελούνταν τότε στη γιορτή, έχουν ερμηνευθεί από τους αγίους. Τώρα όμως πρέπει να πούμε ποια εννοεί ως ημέρα των Αζύμων.